832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun Ek 10. maddesi çerçevesinde, kamu kaynaklarının verimli, etkin ve tutumlu kullanılıp kullanılmadıklarını değerlendirmek ve kamu kurumlarının performansını geliştirmek amacıyla hazırlanan “Büyükşehir Belediyelerinde Altyapı Faaliyetlerinin Koordinasyonu” konulu performans denetimi raporu, Sayıştay Genel Kurulu tarafından kabul edilerek, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne  gönderilmesi uygun bulunmuş ve rapor, sitemizde kamuoyunun bilgisine 15.07.2008 tarihinde sunulmuştur.

Sayıştay Başkanı Sayın Mehmet DAMAR’ın hazırlanan raporla ilgili açıklaması şöyledir:

 “Ülkemizde 1980’li yıllarda başlayan yerel yönetimlerin yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmalar, 1988 yılında Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın imzalanmasıyla ivme kazanmıştır. Bu bağlamda, büyükşehir belediyelerinin (BŞB) kurulması ve merkezi hükümetin kentlerdeki uygulamaya yönelik görev ve yetkilerinin yerel yönetimlere devredilmesi yönünde politikalar uygulanmaya başlanmıştır. İlk olarak, 1984 tarih 3030 sayılı Kanunla üç büyük kentimizde kurulmaya başlanan büyükşehir belediyelerinin sayısı, 2007’de 16’ya ulaşmıştır.

İstanbul ve Ankara başta olmak üzere, büyükşehirlerdeki hızlı nüfus artışı, yoğun ve düzensiz yapılaşma, altyapı hizmetlerine talebi artırmış; dolayısıyla, altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımı için kullanılan kaynaklarda artışa yol açmıştır. Bunun yanı sıra, nüfus yoğunluğu fazla olan bu kentlerde, altyapı sistemlerinin kurulması, bakım ve onarımları sırasında yol ve kaldırımlarda oluşan tahribat; günlük yaşamda sorunlar yaratmakta, mali yük oluşturmakta ve etkin çözümler üretilmesini gerektirmektedir.

Vatandaşın günlük yaşamını aksatmayacak şekilde, kaynakları verimli ve ekonomik kullanarak, altyapı hizmetlerinin gerçekleştirilmesi, etkin bir planlama ve koordinasyon gerektirmektedir. Büyükşehirlerde altyapı (su, kanalizasyon, gaz, elektrik, telefon vb.) ve üstyapının (asfalt, kaldırım gibi) yapım, onarım ve yenileme çalışmalarının koordineli bir şekilde planlanması ve gerçekleştirilmesi; iş tekrarlarının, zaman ve kaynak israfının, araç ve yaya trafiğinde aksamaların önlenmesi ve altyapı çalışmaları sırasında günlük yaşamın rahat bir şekilde sürdürülmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Dünyada ve buna paralel olarak ülkemizde, yerel yönetimlerin yetkilerinin genişletilmesine yönelik politikaların bir yansıması olarak; altyapı faaliyetlerini koordine etme görevi, ilk kez 1984 tarih ve 3030 sayılı Kanunla BŞB’lere verilmiş ve Altyapı Koordinasyon Merkezleri (AYKOME) kurulması öngörülmüştür. Daha sonra yapılan yasal düzenlemelerle görev kapsamı genişletilmesine rağmen, BŞB’lerde altyapı faaliyetlerinin koordinasyonunda yeterli gelişme sağlanamamıştır.

Bu nedenle, denetim çalışmamızın konusu, “Büyükşehir belediyelerinde yürütülen altyapı faaliyetlerinin koordinasyonu” olarak belirlenmiş ve büyükşehir belediyeleri, BŞB sınırlarında bulunan diğer belediyeler ile büyükşehir sınırları dahilinde yoğun çalışması ve yaygın tesisi bulunan su-kanalizasyon, gaz, elektrik ve telekomünikasyon hizmetleri veren kurum ve kuruluşların 2004-2006 yıllarındaki faaliyetleri incelenmiştir.

    Denetim konusu aşağıdaki iki temel soru çerçevesinde incelenmiştir:

•     Büyükşehir belediyelerinde altyapı faaliyetlerinin koordinasyonunu sağlayan uygun bir yapı kurulmuş mudur? Bu kapsamda, konuyla ilgili ulusal politikalar ile BŞB’ler düzeyinde politikalar araştırılmış; bütün altyapı çalışmalarına ve bilgi sistemlerine temel oluşturan imar planları ve değişikliklerinin altyapı faaliyetlerinin koordinasyonuna etkileri irdelenmiş; altyapı bilgi sistemlerinin ne kadar kullanıldığı ile altyapı faaliyetlerinin koordinasyonunu ne ölçüde kolaylaştırdığı incelenmiş ve altyapı faaliyetlerinin koordinasyonu için oluşturulan organizasyon yapısının -Altyapı Koordinasyon Merkezlerinin (AYKOME)- yeterliliği değerlendirilmiştir.

•     Büyükşehir belediyelerinde altyapı faaliyetleri maliyet etkinliğini sağlayacak şekilde koordine ediliyor mu? Bu bağlamda, BŞB’lerde altyapı koordinasyon faaliyetlerinin nasıl planlandığı, yürütüldüğü ve izlendiği; faaliyetlerde maliyet etkinliğinin sağlanıp sağlanmadığı irdelenerek, çalışmaların verimli, etkin ve ekonomik şekilde yürütülüp yürütülmediği incelenmiştir.

Sayıştay Performans Denetimi Raporları

 832 sayılı Kanuna 26.06.1996 yılında 4149 sayılı Kanunla eklenen ek 10 uncu madde ile Sayıştay’a, denetimine tabi kurum ve kuruluşların kaynaklarını verimli, etkin ve tutumlu kullanıp kullanmadıklarını denetleme ve denetim sonuçlarını Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne raporlama görev ve yetkisi verilmiştir.

Bu yetki kapsamında bu güne kadar 2 si pilot çalışma olmak üzere, aşağıda konu başlıkları verilen 12 Performans Denetimi çalışması tamamlanmıştır:

·         Karayolları Genel Müdürlüğü Yol Yapım, Onarım ve Bakım Faaliyetleri (1998-Pilot Çalışma)

·         Kültür Bakanlığına Bağlı Müzelerin Faaliyetlerinin İncelenmesi (1998-Pilot Çalışma)

·         Bayındırlık ve İskan Bakanlığının Marmara ve Düzce Depremleri Sonrası Faaliyetleri (2002)

·         İstanbul Depreme Nasıl Hazırlanıyor? (2002)

·         Gemilerin Denizleri ve Limanları Kirletmesini Önleme ve Kirlilikle Mücadele (2002)

·         Vakıflar Genel Müdürlüğünün Sorumluluğundaki Tarihî Eserlerin Korunması Hakkında Sayıştay Raporu (2004)

·         Ormanların Korunması Hakkında Sayıştay Raporu (2004)

·         Sağlık Bakanlığına Bağlı Hastanelerde İlaç, Tıbbi Sarf Malzemesi ve Tıbbi Cihaz Yönetimi (2005)

·         e-Dönüşüm Türkiye Projesi çerçevesinde yürütülen faaliyetler (2006)

·         e-Devlete Geçişte Kamu Kurumları İnternet Siteleri (2006)

·         Kıyıların Kullanımının Planlanması ve Denetimi (2006)

·         Hastane Enfeksiyonları ile Mücadele (2007)

Performans Denetimi: Amaç ve Beklentilerimiz

Sayıştay, anayasal konumunun getirdiği sorumluluk ve görev bilinciyle Türkiye Büyük Millet Meclisi adına yürüttüğü denetim görevini performans denetimi alanında da layıkıyla yerine getirmeyi amaçlamakta olup,  bu alanda 12 yıllık birikimiyle önemli bir mesafe kat etmiştir. Performans denetimi çalışmalarıyla, kamu kaynaklarının verimli, etkin ve tutumlu kullanılmasına katkı sağlanması, hizmetlerin kalitesinin artırılması, hesap verme sorumluluğunun ve şeffaflığın geliştirilmesi, denetlenen kurumlara güvenilir bilgiler sağlanması ve denetlenen kurumlardaki gelişmelerin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaçların gerçekleştirilmesine yönelik olarak, TBMM’ye güvenilir, objektif ve etkili raporlar sunmak için   çalışmalar sürdürülmektedir.