Kamu İdaresi Türü Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı 2015
Dairesi 5
Karar No 252
İlam No 239
Tutanak Tarihi 25.5.2017
Kararın Konusu Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar



Kreş ücreti

..............................................................................A.Ş. yüklenimindeki Büyükşehir Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti .............. Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç 628,00 TL olan hizmet bedelinin sadece 160,00 TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınarak kalan kısmının bütçeden karşılanması sonucu .............TL kamu zararına sebebiyet verilmesi ile ilgili olarak yapılan incelemede,

Anayasa’nın 128’inci maddesiyle memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği, ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümlerinin saklı olduğu hüküm altına alınmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 146’ncı maddesinde, yukarıda yer alan Anayasa hükmüne benzer bir düzenlemeye yer verilmiş, 191inci maddesinde ise, Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi kurulabileceği, bunların kuruluş ve işletme esas ve usullerinin genel yönetmelikle belirleneceği ifade edilmiştir.

08.12.1987 tarih ve 19658 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmeliğin “Amaç-Kapsam” başlıklı 1inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren Devlet memurlarının çocukları için açılacak olan bakımevlerinin kuruluş, işleyiş ve denetimine ilişkin esas ve usulleri belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.”

“Ücret” başlıklı 13üncü maddesinde;

“(Değişik birinci fıkra: 25/1/1996 - 96/7840 K.) Çocuk bakımevi hizmetleri ücretlidir. Her çocuk için alınacak aylık ücret, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü görüşü de alınmak suretiyle, her mali yıl başında Maliye Bakanlığınca belirlenir. Belirlenen ücreti gerektiğinde yıl içinde değiştirmeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.” denilmektedir.

Maliye Bakanlığı tarafından, adı geçen Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin hususları açıklayan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin (2015-2) Tebliğinin;

“III - Kreş ve Çocuk Bakımevleri Ücretleri” kısmında;

“Kamu kurum ve kuruluşlarına ait kreş ve çocuk bakımevlerine kabul edilecek Devlet memurları ile diğer kamu personelinin her çocuğu için aylık bakım ücreti asgari 140,00 TL olarak tespit edilmiştir.

Ancak, belirlenen asgari aylık ücretlerin kreş ve çocuk bakımevi hizmetlerinin karşılanmasında yeterli olmadığı durumlarda, kurum ve kuruluşlar belirlenen ücretin üzerinde bedel tespit etmeye yetkilidir.” denilmektedir. “Ortak Hususlar” başlıklı V. Bölümünün 1 ve 13’üncü maddelerinde ise kreş giderlerine bütçeden katkıda bulunulamayacağı, bunların her türlü giderlerinin (temizlik hizmeti alımı dahil) kreş ve çocuk bakımevlerinin kendi gelirlerinden karşılanacağı hüküm altına alınmıştır.

Öte yandan, 6331 sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanununun 30uncu maddesine istinaden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenen 16.08.2013 tarih ve 28737 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin “Oda ve yurt açma yükümlülüğü” başlıklı 13üncü maddesinde;

“…..

(2) Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın EK-IV’te belirtilen şartları taşıyan bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt, işyerine 250 metreden daha uzaksa işveren taşıt sağlamakla yükümlüdür.

(3) İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler.

……”

Aynı Kanunun “Uygulamada öncelik” başlıklı 5inci maddesinde; (1) Bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında öncelikle çalışanın tabi olduğu ilgili mevzuat hükümleri dikkate alınır.

(2) 6331 sayılı Kanun kapsamında olup kendi özel mevzuatlarında hüküm bulunmaması halinde çalışanlar açısından bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

(3) Bu Yönetmeliğin oda ve yurtlarla ilgili dördüncü bölümünde yer alan hükümlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 1 inci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren çalışanlar için uygulanmasında, 8/12/1987 tarihli ve 19658 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Açılacak Çocuk Bakımevleri Hakkında Yönetmelik hükümleri saklıdır.

……” hükümleri yer almaktadır.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun Büyükşehir Belediyelerinin görev ve sorumlulukları 7 nci maddesinde, yapacağı giderler ise, 24 üncü maddesinde açıklanmıştır. Bunlar arasında çalışanların çocuklarının kreş ve anaokulu ihtiyaçlarının bütçeden karşılanacağına dair herhangi bir hüküm bulunmamaktadır.

Anılan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; Devlet Memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi kurulabilir veya söz konusu hizmet 6331 sayılı Kanunun 30uncu maddesine istinaden hizmet alımı yöntemiyle sağlanabilir. Ancak, ücretli olan söz konusu çocuk bakımevlerinden yararlanan her çocuk için ilgili personelden alınacak aylık ücret, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü görüşü de alınmak suretiyle, her mali yıl başında Maliye Bakanlığınca belirlenmektedir. Maliye Bakanlığınca 2015 yılında her bir çocuk için bu ücret aylık 140,00 TL olarak belirlenmiştir. Belirlenen asgari aylık ücretin kreş ve çocuk bakımevi hizmetlerinin karşılanmasında yeterli olmadığı durumlarda, kurum ve kuruluşlar belirlenen ücretin üzerinde bedel tespit etmeye yetkilidir. Kreşlerin her türlü giderleri (temizlik hizmeti alımı dahil) kreş ve çocuk bakımevlerinin kendi gelirlerinden karşılanabilir. Kreş ve anaokulu hizmeti, çocuk bakımevi açılarak veyahut hizmet alımı yoluyla sağlanmış olsun Maliye Bakanlığı veya ilgili kurum ve kuruluşlarca belirlenen ücret dışında bütçeden ayrıca bir katkıda bulunulması mümkün değildir.

Savunmada özetle; 657 sayılı Kanunun 191’inci maddesinin hükmü ile 146'ncı maddesinin hükmü arasında bir bağlantının bulunmadığı; İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin görev ve yetki alanının çok geniş bir bölgeyi kapsaması, pek çok farklı lokasyonda idari birimleri olan Kurumun personeline sağlanan kreş hizmetinin, belediyenin kendi açacağı kreşlerle ifa edilmesinin çeşitli zorluklarının mevcut olduğu; mevzuat açısından Kurum bünyesinde bir bakımevi açma zorunluluğunun olmadığı, bu şekilde bir hizmet alımını engelleyen bir yasa hükmünün de bulunmadığı; kreş ve anaokulu hizmeti satın alma yolu ile değil de kurum tarafından bakımevi/kreş açılması suretiyle karşılanmış olsa idi, hizmet bedelinin ............TL’lik satın alma bedelinin çok üstünde bir rakamı bulabileceği ve personele nakdi bir yardımın yapılmadığı belirtilmişse de, yukarda yapılan açıklamalar karşısında savunmayı kabül etme imkanı bulunmamaktadır.

Buna göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 191inci maddesine göre Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca devlet memurları için lüzum ve ihtiyaç görülen yerlerde çocuk bakımevi ve sosyal tesislerin kurulması ihtiyari bir görev olarak düzenlenmiştir. Ancak, bu maddeye istinaden düzenlenen Yönetmelikten daha sonra 6331 sayılı Kanunun 30uncu maddesi ve bu maddeye istinaden hazırlanarak yürürlüğe giren Gebe veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğe göre ise, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, çocuk bakım yurtlarının kurulması zorunlu hale getirildiği gibi, söz konusu hizmetin dışarıdan hizmet alımı suretiyle sağlanması imkanı da getirilmiştir.

Bu itibarla, çocuk bakımevi hizmetinin nasıl verileceğine yönelik olarak hazırlanan her iki yönetmelikte farklılık arzeden hükümlerin uyumluluğunun sağlaması için konunun Maliye Bakanlığına yazılmasına oybirliğiyle,

Yukarıda açıklanan nedenlerle, Büyükşehir Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti ..................Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç 628,00 TL olan hizmet bedelinin sadece 160,00 TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınarak kalan kısmının bütçeden karşılanması sonucu oluşan ..........TL kamu zararının; Gerçekleştirme Görevlisi ..............ile Harcama Yetkilisi ............’den,

Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

Karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Daire Başkanı .......ile Üye .............’un karşı oy gerekçesi; “6331 sayılı İş Sağlığı Ve Güvenliği Kanununun Kanununun “Kapsam ve istisnalar” başlıklı 2nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanun; kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.” denilmektedir. “İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler” başlıklı 30 uncu maddesinde de; emzirme odaları ve çocuk bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması hususunun bir yönetmelikle düzenleneceği hükmü yer almaktadır. Anılan maddeye istinaden Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkartılan “Gebe Veya Emziren Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları Ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Yönetmeliğin 4üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde “Yurt /çocuk bakım yurdu / kreş” tanımlanmış, 13üncü maddesinin ikinci fıkrasında, 150’den çok kadın çalışanı olan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması, bakımı ve emziren çalışanların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine yakın bir yurdun kurulması zorunlu hale getirilmiş, üçüncü fıkrasıyla; işverenlerin, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, kamu kurumlarınca yetkilendirilmiş yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler denilmiştir.

Bu itibarla, Büyükşehir Belediyesinde Çalışan Personelin 0-66 Ay Arası Çocukları İçin Kreş ve Anaokulu Hizmeti ...........Alımı İşi ile ilgili olarak; her bir çocuk için KDV hariç 628,00 TL olan hizmet bedelinin 160,00 TL’sinin hizmetten yararlanan personelden alınıp kalan kısmının bütçeden karşılanmasının mevzuatına uygun olduğu düşünülmektedir.”