Karar Tarihi 4.9.2019
Karar No 5431



Karar Tarihi : 04.09.2019

Karar No : 5431/1



GENEL KURUL KARARI



Merkezi yönetim bütçesine dâhil idarelerin 2018 yılı kesin hesaplarına ilişkin olmak üzere Denetim Destek Grubu-03 tarafından düzenlenen Genel Uygunluk Bildirimi Taslağı; Başsavcı Vekili ..., Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığından Bütçe Genel Müdürü ..., Bütçe Genel Müdür Yardımcısı ..., Bütçe Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ..., Strateji ve Bütçe Uzmanı ..., Hazine ve Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünden Genel Müdür Yardımcısı ..., Daire Başkanı ..., Daire Başkanı ..., Hazine ve Maliye Uzmanı... ile Hazine ve Maliye Uzmanı ... hazır oldukları halde okunduktan sonra,

Gereği Görüşüldü:

1- Taslağın “1. Genel Çerçeve” bölümünün ilk paragrafında Genel Uygunluk Bildirimine ilişkin yasal düzenlemeler belirtilirken 5018 sayılı Kanunun bu konuyla ilgili 43’üncü maddesine de yer verilmesini teminen anılan paragrafta yer alan, “5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kesin hesap kanunu” başlıklı 42,” ibaresinden sonra gelmek üzere, “‘Genel uygunluk bildirimi’ başlıklı 43,” ifadesinin eklenmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne oy birliği ile,

2- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünün “2.2. Gider Bütçesi” başlıklı alt bölümünün “2.2.1. 2018 Yılı Yedek Ödenek Kullanımı” başlıklı kısmının görüşülmesi sırasında, yedek ödenekle ilgili bilgilerin daha anlaşılır olması açısından, bu kısmın dördüncü paragrafından sonra gelmek üzere, “Söz konusu tertipten yapılan kullanımlara ilişkin olarak ‘Yedek Ödenekten Aktarma Yapılan Kamu İdareleri’ EK4’te; en yüksek tutarda aktarma yapılan 10 kamu idaresi ise aşağıda Tablo 10’da verilmiştir.” şeklindeki cümlenin beşinci paragraf olarak ilave edilmesi ve bu paragraftan sonra sözü edilen Tablo 10’a yer verilmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne oy birliği ile,

3- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünün “2.4. Denge” başlıklı alt bölümünün “Bu eşitsizlik, kurumların bütçe gelir ve gider tutarlarını 5018 sayılı Kanunun 51’nci maddesi çerçevesinde farklı bütçe yıllarında muhasebeleştirmesinden ve nakit yönetiminden kaynaklanmaktadır.” şeklindeki dördüncü paragrafının, “Yapılan incelemelerde, bu eşitsizliğin kurumların bütçe gelir ve gider tutarlarını 5018 sayılı Kanunun 51’inci maddesi çerçevesinde farklı bütçe yıllarında muhasebeleştirmesinden ve nakit yönetiminden kaynaklandığı görülmüştür.” şeklinde yeniden düzenlenmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne oy birliği ile,

4- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünün “2.5. Devlet Borçları ve Borçlanma Limitleri” başlıklı alt bölümünün “2.5.1. İç Borçlanma” başlıklı kısmında yer alan “Devlet İç Borçları” başlıklı Tablo 29’daki “2018 Yılında İç Borçlar Hesaplarından Yapılan Çıkış İşlemleri (g)” kaleminin altında bulunan “Orta ve Uzun Vadeli İç Borçlar” başlıklı alt kaleminin “Tahvil Ödeme (k)” bileşenine ilişkin olarak, tablonun daha anlaşılır olmasını teminen, tablonun sonuna “‘Tahvil Ödeme’ erken itfa ve geri alımdan kaynaklanmıştır.” şeklinde bir dipnot ilave edilmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne oy birliği ile,

5- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Teklifi ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” başlıklı bölümünün “2.6. Yıl İçinde Silinen Kamu Alacakları Cetveli” başlıklı alt bölümünün “2017 yılında merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin silinen kamu alacakları toplamı 3.971.451,83 Türk Lirası iken 2018 yılında 14.711.239,13 Türk Lirası olmuştur.” şeklindeki ikinci paragrafının, kamu alacaklarının silinmesinin yasal dayanaklarının da belirtilmesini temin etmek amacıyla, “5018 sayılı Kanunun ‘Kamu alacaklarının silinmesi’ başlıklı 79’uncu maddesi ile bütçe kanunu hükümleri gereğince merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin silinen kamu alacakları toplamı 2017 yılında 3.971.451,83 Türk Lirası iken 2018 yılında 14.711.239,13 Türk Lirası olmuştur.” şeklinde yeniden düzenlenmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne oy birliği ile,

6- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” bölümünün “2.7. Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” alt başlıklı kısmının görüşülmesi sırasında;

Üye ...’nün, “Taslağın “2.7. Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” alt başlıklı kısmında;

“… genel bütçeli idareler için merkezi yönetim kesin hesabına, … kesinleşen ilamların infaz durumunu gösteren “Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” eklenmiştir.

2.7.1. Genel Bütçeli Kamu İdareleri

2018 Yılı Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanun Tasarısına ekli “Genel Bütçeli İdarelerin Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli İcmali” verileri ile Sayıştay verilerinin karşılaştırılması sonucunda;

…

Bu tespitler çerçevesinde, Türk Lirası cinsinden kesinleşen ilam tutarlarının tahsilat oranı %54 olarak … gerçekleşmiştir.” denildikten sonra bu tutarların muhasebe birimlerine dağılımını gösteren tablolara yer verilmiştir.

Yapılan açıklamalar ve tablolardaki veriler yanlış olmamakla birlikte yanıltıcı niteliktedir. Tablolardan da anlaşıldığı üzere, kesinleşen borçlar ve yapılan tahsilatlar 2002 yılından 2018 yılına kadar devreden birikmiş tutarları, yapılan tahsilatları ve tahsilat oranlarını göstermektedir. Örneğin Tablo 35’te yer alan Diğer Kurum Saymanlıkları ile ilgili verilere bakıldığında kesinleşen borç tutarının 247.531,94 TL olduğu bu tutarın 63.808,93 TL’sinin tahsil edildiği, buna göre tahsilat oranının da %26 olduğu görülmektedir. Genel Uygunluk Bildiriminin 2018 yılı hesabı için verildiği düşünüldüğünde, tablodaki %26 oranındaki tahsilatın tamamının 2018 yılında gerçekleştirildiği izlenimi doğmaktadır. Oysa 2015, 2016, 2017 ve 2018 yılı Genel Uygunluk Bildiriminde de kesinleşen borç tutarı ve yapılan tahsilat tutarı aynıdır. Diğer bir ifade ile dört yıldır bu tutarla ilgili olarak hiçbir tahsilat yapılmamıştır. Dolayısıyla 2018 yılında gerçekleşen tahsilat tutarı 0,00 TL’dir. Genel Uygunluk Bildiriminin 2018 yılı hesabı için verildiği düşünüldüğünde, tablodaki %26 oranındaki tahsilatın tamamının 2018 yılında gerçekleştirildiği izlenimi doğmaktadır. Oysa 2018 yılında Diğer Kurum Saymanlıkları Hesapları ile ilgili olarak kesinleşmiş ve tahsili gereken 183.723,01 TL borç bulunmasına rağmen hiçbir tahsilat yapılmamış olmakla birlikte, önceki yıllarda gerçekleştirilen tahsilat tutarları nedeniyle tabloda %26 oranında bir tahsilat yapılmış gibi görülmektedir.

Sayıştay’ın görevi, kamu idarelerinin mali faaliyet, karar ve işlemlerini hesap verme sorumluluğu çerçevesinde denetlemek ve sonuçları hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı bilgi ve raporlar sunmaktır. Bütçe uygulama sonuçlarının raporlanmasında da açıklık, doğruluk ve malî saydamlık esas alınır. Bu çerçevede Türkiye Büyük Millet Meclisine doğru, yeterli, zamanlı ve açık bilgiyi sunmak açısından söz konusu tabloya Genel Uygunluk Bildiriminin ait olduğu 2018 yılında gerçekleştirilen tahsilat tutarını ve tahsilatın oranını gösteren bir sütunun ilave edilmesi uygun olur.

Ayrıca, Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in, “Kesinleşen Sayıştay ilamları uygulama sonuçları cetveli” başlıklı 26’ncı maddesinde;

“Bu cetvele, kesin hesapların ait olduğu yılın sonuna kadar Sayıştay tarafından tazminine hükmedilen kamu zararı tutarlarına ilişkin ilâmın yılı ve numarası, ilâmın kesinleştiği yıl, borç tutarı, silme-düşme terkin tutarı, silme-düşme terkinden sonra kalan borç tutarı, yapılan tahsilat ve ertesi yıla devredilen borç tutarı ile bunlara ilişkin oranlar kaydedilir.”

Sayıştay Kanununun 41’inci maddesinde de “… kesin hesap kanunu tasarısı ekinde yer alan cetvel ve belgelerin güvenilirliği ve doğruluğu da değerlendirilir” hükmü yer almaktadır. Bu bağlamda uygunluk bildiriminin de kesin hesap kanunu paralelinde hazırlanması gerekir. Oysa uygunluk bildiriminde yer alan 35 nolu tabloda borç tutarı ile silme-düşme terkin tutarına yer verilmemiş, sadece silme-düşme terkinden sonra kalan borç tutarı, yapılan tahsilat ve ertesi yıla devredilen borç tutarı ile bunlara ilişkin oranlara yer verilmiştir.

Bu haliyle tablo doğru bilgi vermekle birlikte, yeterli ve tam bir bilgi vermemektedir. Kesinleşen Sayıştay ilamı sonrası hangi gerekçe ile silme, terkin veya düşme yapıldığı tablodan anlaşılamamaktadır. Bu nedenle tablonun kesin hesap kanunu tasarısında yer alan cetvel paralelinde hazırlanması, tabloda kesinleşen ilamdaki borç tutarına ve silme düşme terkin tutarına da yer verilmesi, ayrıca Sayıştay yargı yolları nedeniyle gerçekleşen bir silme düşme varsa bunun da kanun numarası veya silme gerekçesi hakkında bilgi verilmesi gerekir.” şeklindeki teklifi üzerine yapılan müzakereler sonrasında;

Kamu İdarelerinin Kesin Hesaplarının Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu idarelerince düzenlenecek kesin hesap cetvelleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) Kamu idarelerince düzenlenecek cetveller aşağıda gösterilmiştir. Söz konusu cetveller ilgili kamu idarelerinin strateji geliştirme birimlerince Üçüncü Bölümde belirlenen esaslara göre düzenlenir.

….

p) Kesinleşen Sayıştay ilâmları uygulama sonuçları cetveli (Form: 6)” hükmü yer almaktadır.

Aynı Yönetmelik’in “Kesin Hesap Cetvellerinin Düzenlenmesine İlişkin Esaslar” başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan “Kesinleşen Sayıştay ilâmları uygulama sonuçları cetveli” başlıklı 26’ncı maddesinde ise;

“(1) Bu cetvele, kesin hesapların ait olduğu yılın sonuna kadar Sayıştay tarafından tazminine hükmedilen kamu zararı tutarlarına ilişkin ilâmın yılı ve numarası, ilâmın kesinleştiği yıl, borç tutarı, silme-düşme terkin tutarı, silme-düşme terkinden sonra kalan borç tutarı, yapılan tahsilat ve ertesi yıla devredilen borç tutarı ile bunlara ilişkin oranlar kaydedilir.

(2) Bu cetvel, genel bütçeli idareler için Bakanlıkça düzenlenir.” denilmektedir.

Anılan hükümde, Kesin Hesap Cetvelleri arasında yer alan “Kesinleşen Sayıştay ilâmları uygulama sonuçları cetveli”nde Genel Uygunluk Bildiriminin ait olduğu yıla ilişkin tahsilat tutarı ve oranı ile ilgili bir bilginin yer alması öngörülmediğinden, Taslağın “2.7. Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” alt başlıklı kısmında düzenlenen Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçlarına ilişkin tablolara 2018 yılı tahsilat tutarı ve oranı ile ilgili bir sütun ilave edilmesine gerek bulunmamaktadır.

Öte yandan söz konusu tablolara eklenmesi teklif edilen kesinleşen ilamdaki borç tutarları ile “silme-düşme-terkin” tutarları ve bunların gerekçesi hakkındaki bilgiler, 2016 yılı Genel Uygunluk Bildiriminin görüşüldüğü 07.09.2017 tarihli ve 5413/1 sayılı Genel Kurul Kararının 6’ncı maddesinde yer alan, kesinleşmemiş borç tutarlarını gösteren sütunlarla “silme-düşme-terkin” edilen borç tutarlarını gösteren sütunların çıkarılarak tabloların kesinleşen borç tutarları esas alınarak hazırlanması gerekçesiyle çıkarıldığından, gerek 2016 yılı gerekse 2017 yılı Genel Uygunluk Bildirimlerinin ilgili kısmındaki tablolarda sözü edilen bilgilere yer verilmemiştir. Dolayısıyla 2018 yılı Genel Uygunluk Bildiriminin Kesinleşen Sayıştay İlamları ile ilgili kısmındaki tablolarda da aynı yöntemin uygulanması yerinde olacaktır.

Bu itibarla Taslağın “2.7. Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” alt başlıklı kısmının haliyle muhafazasına çoğunlukla,

7- Taslağın “2. Merkezi Yönetim Kesin Hesap Kanunu Tasarısı ve Eki Cetvellerinin Değerlendirilmesi” bölümünün “2.7. Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları Cetveli” alt başlıklı kısmının “2.7.1. Genel Bütçeli Kamu İdareleri” başlığı altında yer alan “Genel Bütçeli Kamu İdarelerinin Muhasebe Birimine Göre Tahsilat Süreci Devam Eden Kesinleşen Sayıştay İlamları Uygulama Sonuçları (Yabancı Para Birimi)” başlıklı Tablo 36’ya ilamların hangi yıla ait ilamlar olduğu bilgisine yer verilmesini teminen “İlam Yılı” adlı bir sütun eklenmesinin teklif edilmesi üzerine, yapılan görüşmeler sonucunda söz konusu teklifin kabulüne, oy birliği ile,

8- Taslağın diğer bölümleriyle kısımlarının ve eklerinin haliyle kabulüne oy birliği ile,

9- Önerilen değişiklikler çerçevesinde ekleriyle birlikte Genel Uygunluk Bildiriminin yukarıda kabul edilen esaslar doğrultusunda düzenlenmesine, gerekli redaksiyonun yapılmasına ve Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmasına oy birliği ile,

Karar verildi.