Daire Karar Detayı
Daire
5
Karar Tarihi
14.01.2021
Karar No
442
İlam No
32
Madde No
1
Kamu İdaresi Türü
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Hesap Yılı
2019
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Fiyat farkı
….. tarihinde ihalesi yapılan, yüklenicisi …… olan …. Yılı Akaryakıt Alım işinde fiyat farkı hesaplanırken Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan akaryakıt fiyatlarının yerine yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının …. ilçesi için yayınlamış olduğu akaryakıt fiyatlarının esas alınarak hesaplama yapıldığı ve hakediş ödemesi yapılırken bu hesaplamalar neticesinde bulunan tutarlar üzerinden fiyat farkı ödemesi yapılması sonucunda ….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
….. Belediyesi ile ……Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan …. yılı Akaryakıt Alımı işine ait Sözleşmenin “Fiyat Farkı” başlıklı …. maddesinin …. fıkrasında;
“Fiyat farkı hesaplanacaktır. 31.08.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacaktır. ” hükmü yer almaktadır.
Ancak ihalenin ilanı ….. tarihinde yapılmış olup bu tarihte 24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar yürürlükte olduğundan söz konusu fiyat farkının bu düzenlemeye göre hesaplanması gerekmektedir.
24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…
ç) Fiyat farkı: Birim fiyat sözleşmelerde idareye teslim edilen mal kalemleri için; götürü bedel sözleşmelerde ise toplam teslim yüzdelerine göre teslim edilen mal miktarları için bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,
…
i) Petrol ve LPG ürünleri fiyatı: Petrol ve LPG ürünlerinde bir önceki yıl gerçekleşen piyasa büyüklüklerine göre en büyük işlem hacmine sahip olduğu EPDK tarafından belirlenen ilk sekiz akaryakıt ve LPG dağıtım şirketince, ihalesi yapılan petrol ve LPG ürünü için EPDK’ya bildirilen ve EPDK’nın internet sayfasında yayımlanan İstanbul İli, Avrupa yakası için geçerli bayi satış fiyatlarının KDV hariç aritmetik ortalamasını, ilk sekiz dağıtım şirketinin tamamının ihalesi yapılan petrol ve LPG ürünü için fiyat bildirmemesi halinde bunlardan fiyat bildirenlerin fiyatlarının KDV hariç aritmetik ortalamasını,
….” denilmektedir.
Aynı düzenlemenin “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5 inci maddesinde;
1) Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = (Mx B) x [(A2/Al)-1]
(2) Fiyat farkı hesabında;
a) F: Fiyat farkı tutarını (TL),
b) M: Birim fiyat sözleşmelerde idareye teslim edilen mal kalemi miktarını; götürü bedel sözleşmelerde ise toplam teslim yüzdesini,
c) B: Sözleşme fiyatını,
ç) A1;
1) Petrol ve LPG ürünleri için, ihale tarihinde geçerli petrol ve LPG ürünleri fiyatını,
d) A2;
1) Petrol ve LPG ürünleri için, sözleşmeye göre malın teslim edilmesi gereken tarihte geçerli petrol ve LPG ürünleri fiyatını,
ifade eder” denilmektedir.
“Uygulama Esasları” başlıklı 6 ncı maddesinin 10 uncu fıkrasında; “5015 sayılı Kanun çerçevesinde EPDK tarafından belirlenen petrol ürünlerinden benzin türleri, gazyağı, motorin türleri, kalorifer yakıtı ve fuel oil türleri ile 5307 sayılı Kanun çerçevesinde EPDK tarafından belirlenen LPG ürünleri için fiyat farkı uygulamasına esas fiyatlar EPDK tarafından izlenerek internet sayfasında yayımlanır. ” hükmüne yer verilmiştir.
24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı ile fiyat farkı hesabında uygulanacak esaslarda değişiklik yapılmış olmasına rağmen idare tarafından sözleşmede 31.03.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan esaslara atıf yapılmış olup, sözleşme metninde de eski tarihli esaslara yer verilmiştir. Sözleşmenin yapıldığı tarihte geçerli olan esaslar 2018 yılında yayımlanan esaslardır. Ancak 2018 tarihinde yayımlanan esaslarda, 2013 tarihinde yayımlanan esaslara göre hesaplama yönteminde bir değişiklik yapılmadığından dolayı kamu zararı hesaplanmasında bir değişiklik meydana gelmemiştir.
İlişikli ödeme emirleri, ekleri ve işe ilişkin sözleşmenin incelenmesi sonucunda, idare ile …..Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan …. Yılı Akaryakıt Alımına ilişkin sözleşmede fiyat farkı ödeneceği hususu düzenlenmiş olmakla birlikte, fiyat farkının mevzuatına uygun hesaplanmadığı tespit edilmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, fiyat farkı hesaplaması yapılırken kullanılan Al ve A2 katsayılarının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan fiyatlar olması gerekirken yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının Develi ilçesi için yayınlamış olduğu fiyatlarının esas alınarak fiyat farkı hesaplamasının yapıldığı, söz konusu hesaplama sonucunda olması gerekenden daha fazla fiyat farkı ödemesi yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ”
hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur. ”
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005- 5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
…
hükmü yer almaktadır.
Yine aynı Kanunun 71 inci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
Esas alınır. ” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen hükümler çerçevesinde, akaryakıt mal alımına ilişkin yapılan fiyat farkı ödenmesi sürecinde gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla yer alan tek kişi olarak ilişikli ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve söz konusu fiyat farkının ödenmesi için harcama talimatını veren harcama yetkilisi meydana gelen kamu zararından sorumludur.
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgeler incelendiğinde; sorgu konusu akaryakıt fiyat farkının yüklenici firmaya hatalı ödenmesi sonucunda oluşan ….. TL tutarındaki kamu zararının ….. A.Ş.’de bulunan ….. IBAN nolu hesabına ….. tarih ve ….. nolu dekonttan tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; ….. tarihinde ihalesi yapılan, yüklenicisi ….. Tic. Ltd. Şti. olan ….. Yılı Akaryakıt Alım işinde fiyat farkı hesaplanırken Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan akaryakıt fiyatlarının yerine yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının ….. ilçesi için yayınlamış olduğu akaryakıt fiyatlarının esas alınarak hesaplama yapıldığı ve hakediş ödemesi yapılırken bu hesaplamalar neticesinde bulunan tutarlar üzerinden fiyat farkı ödemesi yapılması sonucunda oluşan ….. TL kamu zararının ahiz …… Tic. Ltd. Şti.’den ….. tarih ve ….. nolu dekont ile tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.
….. tarihinde ihalesi yapılan, yüklenicisi …… olan …. Yılı Akaryakıt Alım işinde fiyat farkı hesaplanırken Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan akaryakıt fiyatlarının yerine yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının …. ilçesi için yayınlamış olduğu akaryakıt fiyatlarının esas alınarak hesaplama yapıldığı ve hakediş ödemesi yapılırken bu hesaplamalar neticesinde bulunan tutarlar üzerinden fiyat farkı ödemesi yapılması sonucunda ….. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;
….. Belediyesi ile ……Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan …. yılı Akaryakıt Alımı işine ait Sözleşmenin “Fiyat Farkı” başlıklı …. maddesinin …. fıkrasında;
“Fiyat farkı hesaplanacaktır. 31.08.2013 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar çerçevesinde fiyat farkı hesaplanacaktır. ” hükmü yer almaktadır.
Ancak ihalenin ilanı ….. tarihinde yapılmış olup bu tarihte 24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar yürürlükte olduğundan söz konusu fiyat farkının bu düzenlemeye göre hesaplanması gerekmektedir.
24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“…
ç) Fiyat farkı: Birim fiyat sözleşmelerde idareye teslim edilen mal kalemleri için; götürü bedel sözleşmelerde ise toplam teslim yüzdelerine göre teslim edilen mal miktarları için bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,
…
i) Petrol ve LPG ürünleri fiyatı: Petrol ve LPG ürünlerinde bir önceki yıl gerçekleşen piyasa büyüklüklerine göre en büyük işlem hacmine sahip olduğu EPDK tarafından belirlenen ilk sekiz akaryakıt ve LPG dağıtım şirketince, ihalesi yapılan petrol ve LPG ürünü için EPDK’ya bildirilen ve EPDK’nın internet sayfasında yayımlanan İstanbul İli, Avrupa yakası için geçerli bayi satış fiyatlarının KDV hariç aritmetik ortalamasını, ilk sekiz dağıtım şirketinin tamamının ihalesi yapılan petrol ve LPG ürünü için fiyat bildirmemesi halinde bunlardan fiyat bildirenlerin fiyatlarının KDV hariç aritmetik ortalamasını,
….” denilmektedir.
Aynı düzenlemenin “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5 inci maddesinde;
1) Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır:
F = (Mx B) x [(A2/Al)-1]
(2) Fiyat farkı hesabında;
a) F: Fiyat farkı tutarını (TL),
b) M: Birim fiyat sözleşmelerde idareye teslim edilen mal kalemi miktarını; götürü bedel sözleşmelerde ise toplam teslim yüzdesini,
c) B: Sözleşme fiyatını,
ç) A1;
1) Petrol ve LPG ürünleri için, ihale tarihinde geçerli petrol ve LPG ürünleri fiyatını,
d) A2;
1) Petrol ve LPG ürünleri için, sözleşmeye göre malın teslim edilmesi gereken tarihte geçerli petrol ve LPG ürünleri fiyatını,
ifade eder” denilmektedir.
“Uygulama Esasları” başlıklı 6 ncı maddesinin 10 uncu fıkrasında; “5015 sayılı Kanun çerçevesinde EPDK tarafından belirlenen petrol ürünlerinden benzin türleri, gazyağı, motorin türleri, kalorifer yakıtı ve fuel oil türleri ile 5307 sayılı Kanun çerçevesinde EPDK tarafından belirlenen LPG ürünleri için fiyat farkı uygulamasına esas fiyatlar EPDK tarafından izlenerek internet sayfasında yayımlanır. ” hükmüne yer verilmiştir.
24.02.2018 tarih ve 30342 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar hakkındaki Bakanlar Kurulu Kararı ile fiyat farkı hesabında uygulanacak esaslarda değişiklik yapılmış olmasına rağmen idare tarafından sözleşmede 31.03.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan esaslara atıf yapılmış olup, sözleşme metninde de eski tarihli esaslara yer verilmiştir. Sözleşmenin yapıldığı tarihte geçerli olan esaslar 2018 yılında yayımlanan esaslardır. Ancak 2018 tarihinde yayımlanan esaslarda, 2013 tarihinde yayımlanan esaslara göre hesaplama yönteminde bir değişiklik yapılmadığından dolayı kamu zararı hesaplanmasında bir değişiklik meydana gelmemiştir.
İlişikli ödeme emirleri, ekleri ve işe ilişkin sözleşmenin incelenmesi sonucunda, idare ile …..Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan …. Yılı Akaryakıt Alımına ilişkin sözleşmede fiyat farkı ödeneceği hususu düzenlenmiş olmakla birlikte, fiyat farkının mevzuatına uygun hesaplanmadığı tespit edilmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde, fiyat farkı hesaplaması yapılırken kullanılan Al ve A2 katsayılarının Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan fiyatlar olması gerekirken yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının Develi ilçesi için yayınlamış olduğu fiyatlarının esas alınarak fiyat farkı hesaplamasının yapıldığı, söz konusu hesaplama sonucunda olması gerekenden daha fazla fiyat farkı ödemesi yapılarak kamu zararına sebebiyet verildiği tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 8 inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır. ”
hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanunun 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur. ”
hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanunun 33 üncü maddesinde;
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005- 5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
…
hükmü yer almaktadır.
Yine aynı Kanunun 71 inci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
Esas alınır. ” hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda bahsi geçen hükümler çerçevesinde, akaryakıt mal alımına ilişkin yapılan fiyat farkı ödenmesi sürecinde gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla yer alan tek kişi olarak ilişikli ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve söz konusu fiyat farkının ödenmesi için harcama talimatını veren harcama yetkilisi meydana gelen kamu zararından sorumludur.
Sorumlular tarafından gönderilen savunma ve eki belgeler incelendiğinde; sorgu konusu akaryakıt fiyat farkının yüklenici firmaya hatalı ödenmesi sonucunda oluşan ….. TL tutarındaki kamu zararının ….. A.Ş.’de bulunan ….. IBAN nolu hesabına ….. tarih ve ….. nolu dekonttan tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; ….. tarihinde ihalesi yapılan, yüklenicisi ….. Tic. Ltd. Şti. olan ….. Yılı Akaryakıt Alım işinde fiyat farkı hesaplanırken Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yayınlanan akaryakıt fiyatlarının yerine yüklenici firmanın bayiliğini yapmış olduğu akaryakıt firmasının ….. ilçesi için yayınlamış olduğu akaryakıt fiyatlarının esas alınarak hesaplama yapıldığı ve hakediş ödemesi yapılırken bu hesaplamalar neticesinde bulunan tutarlar üzerinden fiyat farkı ödemesi yapılması sonucunda oluşan ….. TL kamu zararının ahiz …… Tic. Ltd. Şti.’den ….. tarih ve ….. nolu dekont ile tahsil edildiğinden ilişilecek bir husus kalmadığına,
İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.