Yargı Yetkisiyle Donatılmış Yüksek Denetim Kurumu

Sayıştayın görev çerçevesi Anayasa’da düzenlenmiştir. 1876 Anayasası’ndan beri Sayıştay anayasal bir kuruluş olma statüsünü devam ettirmektedir. Kıta Avrupası ve özellikle Fransa modelinden esinlenilerek kurulan Sayıştay kurullara dayalı şekilde organize edilmiş ve yargı yetkisi ile donatılmış sayıştay örneklerinden biridir. Sayıştayın "hesap mahkemesi" olarak vasıflandırılması bu kurullara dayalı yapılanmaya ve yargı yetkisine işaret etmektedir. Sayıştay tarafından verilen kesin hükümlere ilişkin olarak sorumlular başka bir idari yargı yoluna başvuramamaktadır.

Bağımsızlık

Bağımsızlık, Sayıştay’ın üst denetim ve yargı kurumu olarak varlığının ve hizmetlerinin tarafsız bir şekilde sunulmasının ön şartı olarak kabul edilir. Denetimlerin dürüst, önyargısız ve tarafsız bir şekilde yapılması ve mesleki etik kurallara uyulması kurumsal güvenilirliğin vazgeçilmez unsurlarıdır. Bu nedenle, Sayıştay’ın bağımsızlığı kanunla güvence altına alınmıştır.

 Sayıştay, tüm işlevsel ve finansal bağımsızlık kriterlerini yerine getirmektedir.

• Sayıştay Başkanı ve üyeleri azledilemez; kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye sevk edilemez. Meslek mensupları, hakim ve savcıların sahip olduğu teminatlara sahiptir.
• Sayıştay, denetimlerini Meclis adına yapar ve raporlarını Meclis ile birlikte kamuoyuna sunar. Ancak, Meclis ile organik bir bağı yoktur.
• Yürüttüğü denetimlerin planlamasını, uygulamasını ve raporlamasını doğrudan kendisi yürütür. Denetim usul ve metodolojisini hazırladığı rehberler aracılığıyla kendisi belirler. Sayıştay ve meslek mensupları denetim faaliyetini bağımsız ve tarafsız olarak yürütür.
• Sayıştayın bütçesi Hazine ve Maliye Bakanlığının onayına tabi değildir ve Meclise doğrudan gönderilir.

Stratejik Planlama Yaklaşımını Esas Alan Yönetim Yapısı

Kamu idarelerinde etkin, etkili ve kaynakların verimli kullanımını esas alan bir yönetim anlayışının oluşturulmasında stratejik planlama önemli bir araçtır. Stratejik planlama; kurumların orta ve uzun vadeli amaç ve hedeflerini belirlemelerine, kaynaklarını bu doğrultuda planlamalarına ve faaliyetlerinin sonuçlarını izleyip değerlendirmelerine imkân sağlamaktadır.

Sayıştay, stratejik yönetim anlayışını esas alarak faaliyetlerini stratejik planlarında belirlenen amaç, hedef ve öncelikler doğrultusunda planlamakta, yürütmekte ve sonuçlarını izlemektedir.

Sayıştayın 2024-2028 stratejik planında yer alan misyonu, “Kamuda hesap verme sorumluluğu ile mali saydamlığa katkı sağlamak üzere denetim, yargılama ve rehberlik yapmak”tır.

İç ve dış paydaşların beklentilerine uygun olarak hazırlanan stratejik plana ek olarak beş yıllık denetim stratejisi de hazırlanmıştır. Denetim stratejisi, beş yıllık periyotta uygulanacak denetim faaliyetlerinin hedeflerini belirlemektedir. Bu kapsamda Sayıştayın denetim stratejik amacını destekleyen denetim hedefleri aşağıda gösterilmiştir:

• Uluslararası denetim standartlarına uygun olarak düzenlilik denetimleri (mali denetim ve uygunluk denetimi) yapmak.
• Uluslararası standartlara uygun olarak bilişim sistemleri denetimleri yapmak. Özel kanunlarına göre Sayıştay denetimine tabi olan kamu idarelerinin veya kaynakların özel kanunlarındaki hükümler doğrultusunda denetimlerini yapmak.
• Ulusal ve uluslararası düzeyde ortak fayda üretecek denetimler yapmak.
• Kanun’da öngörülen diğer denetimleri yapmak.

Paydaşlarla İletişim ve İşbirliği

Sayıştayın temel değerleri arasında yer alan “İyi Yönetişim ve Beklentilere Duyarlılık” anlayışı, kurumun tüm faaliyetlerine yön vermektedir. Bu doğrultuda Sayıştay, paydaşlarıyla ilişkilerini 2024-2028 İletişim Stratejisi çerçevesinde; açıklık, şeffaflık, nesnellik, zamanlılık ve netlik ilkeleri temelinde yürütmektedir. İletişim Stratejisi, Sayıştay ile paydaşları arasındaki iletişimi yalnızca bilgilendirme ve raporlama ile sınırlı tutmayıp geri bildirim mekanizmalarını öne çıkaran, çift yönlü, katılımcı ve proaktif bir iletişim anlayışını esas almaktadır.

Sayıştayın en önemli paydaşlarından biri olan TBMM ile iletişimin güçlendirilmesine özel önem verilmektedir. Bu kapsamda Sayıştay Başkanı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunu yılda en az iki defa Sayıştayın faaliyetleri hakkında bilgilendirmekte; gerektiğinde diğer ilgili komisyonlara da bilgi sunulmaktadır. Bu bilgilendirme aracılığıyla Sayıştay yürüttüğü faaliyetleri ile ilgili en önemli paydaşlarından olan Meclisi haberdar etmektedir. Sayıştay raporları, TBMM'de bütçe görüşmelerinin temel unsurları arasında yer almakta; bu görüşmeler sırasında Sayıştay yönetimi ve ilgili denetim ekiplerinden temsilciler hazır bulunarak gerektiğinde görüşmelere katkı sağlamaktadır.

Sayıştayın diğer önemli paydaşlarından olan denetim kapsamındaki kamu idareleriyle ilişkilerde ise istişare, katılım ve iş birliğine dayalı bir iletişim anlayışı benimsenmektedir. Denetlenen kurumlarla her yıl istişare ve iş birliği toplantıları gerçekleştirilmekte; denetim süreçlerindeki iletişimin güçlendirilmesi amacıyla anket ve odak grup toplantıları gibi yöntemlerden yararlanılması öngörülmektedir.