Daire Karar Detayı
Daire
3
Karar Tarihi
02.03.2021
Karar No
376
İlam No
58
Madde No
12
Kamu İdaresi Türü
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Hesap Yılı
2019
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
Araç Kiralama Hizmet Alımı
.........… tarihinde .........… İhale Kayıt Numarası ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21/B maddesi uyarınca Pazarlık Usulü ile ihale edilen, yüklenicisi ............ Anonim Şirketi olan .........… TL sözleşme bedelli .........… Hizmet Alımı İşi kapsamında;
A) Kiralanan binek cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması nedeniyle .........… TL olarak sorgu konusu edilen ancak sorgu eki Tablo (A)’daki toplama hatasının giderilmesi suretiyle hesaplanan .........… TL,
B) Kiralanan pikap cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması sonucu .........… TL,
C) Kiralanan kamyonet cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması .........… TL,
D) Kiralanan minibüs cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aştıması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması sonucu .........… TL,
olmak üzere toplam .........… TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun;
“Kanunun şümulü” başlıklı 1 inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri” hükmü ile belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların bu Kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilerek,
“Tarifler” başlıklı 2 nci maddesinde;
“a) Kurum: 1 inci madde hükmüne giren bütün daire, teşekkül ve müesseseleri,
b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,
c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,
d) Kaptı kaçtı: Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları,
e) Arazi kaptıkaçtı: Bütün tekerlekleri muharrik olan kaptıkaçtıları,
f) Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,
g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,
h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları,
ifade eder.” denilerek bu Kanununa göre taşıtların tanımları yapılmıştır.
12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendinde;
“Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar, için gerekli esas ve usullerin Cumhurbaşkanınca saptanır.”
denilmektedir.
237 sayılı Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak çıkarılan 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in;
“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (d) bendinde;
“Taşıt: Kanun kapsamına giren motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını ifade eder.”,
“Temel Amaç” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.”
hükümleri yer almaktadır.
02.10.2014 tarihli ve 29137 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile adı geçen Esas ve Usullerde bazı değişikliklere gidilerek Esas ve Usullerin 6 ncı maddesine;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
...”
hükümleri eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel ve pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere ”(fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç)” ibaresi eklenmiştir.
Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumların kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyaçlarının hizmet alımı suretiyle karşılanmasını “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirlenen genel esaslara uygun olarak gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
Esas ve Usuller çerçevesinde, kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasında; yakıt ve şoför giderleri hariç yapılacak binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıt (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) kiralamalarında taşıtın aylık kira bedeli, Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sinden fazla olamaz.
A) “.........… Hizmet Alımı İşi” ile ilgili olarak yüklenici .........… Anonim Şirketi’nden kiralama yolu ile temin edilen binek tipi taşıtlara ilişkin aylık kira bedelleri toplamının, mevzuatta azami tutar olarak belirlenen kasko sigortası değerinin %2’sini aştığı görülmektedir.
Söz konusu binek tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, sorgu eki tablodaki toplama hatasının giderilmesi suretiyle yapılan yeni hesaplama sonucu .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 237 sayılı Kanunda, pikap şoför mahallinde şoför dahil üç kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1.750 kilograma kadar yük taşıma yeri bulunan taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, fiilen arazi üzerinde çalışanlar hariç pikap tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından, 237 sayılı Taşıt Kanununda yer alan pikap tipi araç tanımı ile 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda yer alan araç cinslerinin tanımlamalarına yer verilmiş olsa da; Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmektedir.
Sorumlular tarafından her ne kadar pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığı ifade edilmişse de; dayanak gösterilen hususların yetersiz olduğu ve sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazide çalıştırılmasını ispatlamadığı görülmektedir. Savunmada daire başkanlıklarının hizmet alanı ile görev ve sorumluluklarına yer verilerek bu birimlerin arazi şartlarında da hizmet verdiğine ilişkin örneklere yer verilmiştir. Fakat sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin hangi birim tarafından kullanıldığı, hangi hizmetlerde çalıştırıldığı, fiilen araziye çıkarılıp çıkarılmadığı, ne sıklıkla arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bilgiler sunulmamıştır. Sorumlular tarafından, hizmet birimlerinin hem arazi şartlarında hem de şehir merkezlerinde görev ve sorumluluk alanı bulunduğu belirtilmişse de; bu araçların hangi şartlarda çalıştırıldığı hususuna ilişkin açıklamaya yer verilmeksizin hizmet birimlerinin sorumluluk alanları üzerinden savunma yapmak bu araçların fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bir kanaat oluşturması için yeterli değildir.
Sorumlular tarafından, ilgili daire başkanlıklarının çeşitli talep yazıları ile arazi şartlarında kullanılmak üzere araç talep ettiği belirtilmişse de; çeşitli tarihlerdeki bu yazıların hangi araçların sürekli olarak veya çoğunlukla arazi şartlarında çalıştırıldığı hususu net olarak ortaya konulamadığı için söz konusu araçların bir fiil arazi şartlarında çalıştığını göstermediği değerlendirilmektedir.
Ayrıca, söz konusu “.........… Hizmet Alım İşi”ne ait Teknik Şartnamede, pikapların fiilen arazide kullanacağı ve bu nedenle bu koşullara uygun özellik taşıması gerektiğine ilişkin herhangi bir hususa yer verilmediği görülmüştür.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu pikap tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) 237 sayılı Kanunda, pikap şoför mahallinde şoför dahil üç kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1.750 kilograma kadar yük taşıma yeri bulunan taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, fiilen arazi üzerinde çalışanlar hariç pikap (kamyonet) tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından, 237 sayılı Taşıt Kanunu ile 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki araç cinsleri tanımlamalarına yer verilmişse de; Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmektedir.
Sorumlular tarafından her ne kadar pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığı ifade edilmişse de; dayanak gösterilen hususların yetersiz olduğu ve sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazide çalıştırılmasını ispatlamadığı görülmektedir. Savunmada daire başkanlıklarının hizmet alanı ile görev ve sorumluluklarına yer verilerek bu birimlerin arazi şartlarında da hizmet verdiğine ilişkin örneklere yer verilmiştir. Fakat sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin hangi birim tarafından kullanıldığı, hangi hizmetlerde çalıştırıldığı, fiilen araziye çıkarılıp çıkarılmadığı, ne sıklıkla arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bilgiler sunulmamıştır. Sorumlular tarafından, hizmet birimlerinin hem arazi şartlarında hem de şehir merkezlerinde görev ve sorumluluk alanı bulunduğu belirtilmişse de; bu araçların hangi şartlarda çalıştırıldığı hususuna ilişkin açıklamaya yer verilmeksizin hizmet birimlerinin sorumluluk alanları üzerinden savunma yapmak bu araçların fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bir kanaat oluşturması için yeterli değildir.
Sorumlular tarafından, ilgili daire başkanlıklarının çeşitli talep yazıları ile arazi şartlarında kullanılmak üzere araç talep ettiği belirtilmişse de; çeşitli tarihlerdeki bu yazıların hangi araçların sürekli olarak veya çoğunlukla arazi şartlarında çalıştırıldığı hususu net olarak ortaya konulamadığı için söz konusu araçların bir fiil arazi şartlarında çalıştığını göstermediği değerlendirilmektedir.
Ayrıca, söz konusu “.........… Hizmet Alım İşi”ne ait Teknik Şartnamede, pikapların (kamyonetlerin) fiilen arazide kullanacağı ve bu nedenle bu koşullara uygun özellik taşıması gerektiğine ilişkin herhangi bir hususa yer verilmediği görülmüştür.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu pikap (kamyonet) tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı .........… ve Üye ............’ın karşı oy gerekçesi;
“Gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu gerekse aynı Kanunun 12 nci maddesine istinaden 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (Bakanlar Kurulu ifadesi 703 sayılı KHK ile Cumhurbaşkanı olarak değiştirilmiştir.) “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de; taşıt, motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçları şeklinde tanımlanmıştır.
15.04.2014 tarihli ve 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, sözü edilen Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi, “Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” şeklinde değiştirilmiş ve 6 ncı maddeye ikinci fıkra olarak; “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
…” hükmü eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya, 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel, pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere, “fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-uplar hariç” ibaresi eklenmiştir.
2006/10193 sayılı Kararnamede yapılan bu değişiklikle Bakanlar Kurulu, 237 sayılı Kanun ve söz konusu Kararnamede yer alan taşıt tanımlarından farklı olarak, bütün taşıtların ediniminde değil, sadece binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi (fiilen arazi üzerine çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde, aylık kiralama bedelinin kasko sigortası değerinin %2’sini geçemeyeceğine karar vermiştir. Kararda kapsamdaki araçlar tek tek sayılmış; bu araçlar gibi, aynı sınıftaki, ve benzeri gibi ifadelere yer verilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesi uyarınca belirlenen bir konuda, Esas ve Usullerin “Temel amaç” maddesinde ya da diğer bazı mevzuattaki tanımlamalardan hareketle, bir takım yorumlamalarda bulunmak suretiyle kapsamın genişletilmesi veya daraltılması mümkün değildir.
Araçların tek tek hangi mevzuatta tanımlandığının bir önemi bulunmamakta; önemli olan husus, hizmet alımı yöntemiyle edinilen taşıtın Kararnamede sayılan araçlar arasında sayılıp sayılmadığıdır.
Bu itibarla, Rapor konusu kamyonet tipi araçların Kararnamede belirtilen araçlar içerisinde yer almadığından; ilişilecek husus bulunmadığına, yapılan yersiz tahsilatın iadesine karar verilmesi gerekir.”
D) 237 sayılı Kanunda, kaptı kaçtı, asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, kaptı kaçtı tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından her ne kadar hizmet alımı kapsamında çalıştırılan “minibüs”ün 2918 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin 18.07.1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda yer alan tanımıyla, 237 sayılı Taşıt Kanununda yer alan “kaptı kaçtı” tanımının farklı olması, buna ek olarak aynı şekilde, 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun ekinde yer alan ve kurumların satın alacakları taşıtların azami satın alma bedellerini gösteren (T) Cetveli incelendiğinde minibüsün ve kaptıkaçtının birbirinden farklı olarak tanımlanması nedeniyle söz konusu taşıtların kaptı kaçtı olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade edilmişse de;
Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmekte olup, minibüsün isim olarak sayılmamış olması, bu araçların Esas ve Usuller kapsamında olmadığı manasına gelmemektedir. Kaldı ki, temel amacı, “kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması” olan kanun koyucunun bu araçları kapsam dışında bırakmasının, bu amacına ters düşecektir.
Ayrıca, gerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda gerekse de 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda bu araçların ayrı tarif ve tanımlarla yer almış olmaları, sadece (yer aldıkları) ilgili bu kanunlar özelinde önem arz etmekte olup, bu yönüyle ilama konu olayı birebir ilgilendiren bir husus değildir. Dolayısıyla minibüslerin kaptı kaçtı tipi araçlar statüsünde değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu kaptıkaçtı (minibüs) tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı .........… ve Üye ............’ın karşı oy gerekçesi;
“Gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu gerekse aynı Kanunun 12 nci maddesine istinaden 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (Bakanlar Kurulu ifadesi 703 sayılı KHK ile Cumhurbaşkanı olarak değiştirilmiştir.) “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de; taşıt, motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçları şeklinde tanımlanmıştır.
15.04.2014 tarihli ve 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, sözü edilen Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi, “Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” şeklinde değiştirilmiş ve 6 ncı maddeye ikinci fıkra olarak; “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
…” hükmü eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya, 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel, pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere, “fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-uplar hariç” ibaresi eklenmiştir.
2006/10193 sayılı Kararnamede yapılan bu değişiklikle Bakanlar Kurulu, 237 sayılı Kanun ve söz konusu Kararnamede yer alan taşıt tanımlarından farklı olarak, bütün taşıtların ediniminde değil, sadece binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi (fiilen arazi üzerine çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde, aylık kiralama bedelinin kasko sigortası değerinin %2’sini geçemeyeceğine karar vermiştir. Kararda kapsamdaki araçlar tek tek sayılmış; bu araçlar gibi, aynı sınıftaki, ve benzeri gibi ifadelere yer verilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesi uyarınca belirlenen bir konuda, Esas ve Usullerin “Temel amaç” maddesinde ya da diğer bazı mevzuattaki tanımlamalardan hareketle, bir takım yorumlamalarda bulunmak suretiyle kapsamın genişletilmesi veya daraltılması mümkün değildir.
Araçların tek tek hangi mevzuatta tanımlandığının bir önemi bulunmamakta; önemli olan husus, hizmet alımı yöntemiyle edinilen taşıtın Kararnamede sayılan araçlar arasında sayılıp sayılmadığıdır.
Bu itibarla, Rapor konusu minibüs tipi araçların Kararnamede belirtilen araçlar içerisinde yer almadığından; ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”
.........… tarihinde .........… İhale Kayıt Numarası ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 21/B maddesi uyarınca Pazarlık Usulü ile ihale edilen, yüklenicisi ............ Anonim Şirketi olan .........… TL sözleşme bedelli .........… Hizmet Alımı İşi kapsamında;
A) Kiralanan binek cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması nedeniyle .........… TL olarak sorgu konusu edilen ancak sorgu eki Tablo (A)’daki toplama hatasının giderilmesi suretiyle hesaplanan .........… TL,
B) Kiralanan pikap cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması sonucu .........… TL,
C) Kiralanan kamyonet cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aşması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması .........… TL,
D) Kiralanan minibüs cinsi taşıtların aylık kiralama bedellerinin “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirtilen kasko sigortası değerinin %2’sini aştıması ve yükleniciye bu tutarlar üzerinden ödeme yapılması sonucu .........… TL,
olmak üzere toplam .........… TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla ilgili olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
05.01.1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununun;
“Kanunun şümulü” başlıklı 1 inci maddesinde;
“a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri” hükmü ile belediyeler tarafından kullanılacak taşıtların bu Kanun hükümlerine tabi olduğu belirtilerek,
“Tarifler” başlıklı 2 nci maddesinde;
“a) Kurum: 1 inci madde hükmüne giren bütün daire, teşekkül ve müesseseleri,
b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,
c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,
d) Kaptı kaçtı: Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları,
e) Arazi kaptıkaçtı: Bütün tekerlekleri muharrik olan kaptıkaçtıları,
f) Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,
g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,
h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları,
ifade eder.” denilerek bu Kanununa göre taşıtların tanımları yapılmıştır.
12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (f) bendinde;
“Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar, için gerekli esas ve usullerin Cumhurbaşkanınca saptanır.”
denilmektedir.
237 sayılı Kanunun 12 nci maddesine dayanılarak çıkarılan 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in;
“Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin (d) bendinde;
“Taşıt: Kanun kapsamına giren motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını ifade eder.”,
“Temel Amaç” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır.”
hükümleri yer almaktadır.
02.10.2014 tarihli ve 29137 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile adı geçen Esas ve Usullerde bazı değişikliklere gidilerek Esas ve Usullerin 6 ncı maddesine;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
...”
hükümleri eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel ve pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere ”(fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç)” ibaresi eklenmiştir.
Yukarıda bahsi geçen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumların kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyaçlarının hizmet alımı suretiyle karşılanmasını “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de belirlenen genel esaslara uygun olarak gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
Esas ve Usuller çerçevesinde, kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasında; yakıt ve şoför giderleri hariç yapılacak binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıt (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) kiralamalarında taşıtın aylık kira bedeli, Türkiye Sigorta Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sinden fazla olamaz.
A) “.........… Hizmet Alımı İşi” ile ilgili olarak yüklenici .........… Anonim Şirketi’nden kiralama yolu ile temin edilen binek tipi taşıtlara ilişkin aylık kira bedelleri toplamının, mevzuatta azami tutar olarak belirlenen kasko sigortası değerinin %2’sini aştığı görülmektedir.
Söz konusu binek tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, sorgu eki tablodaki toplama hatasının giderilmesi suretiyle yapılan yeni hesaplama sonucu .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
B) 237 sayılı Kanunda, pikap şoför mahallinde şoför dahil üç kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1.750 kilograma kadar yük taşıma yeri bulunan taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, fiilen arazi üzerinde çalışanlar hariç pikap tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından, 237 sayılı Taşıt Kanununda yer alan pikap tipi araç tanımı ile 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda yer alan araç cinslerinin tanımlamalarına yer verilmiş olsa da; Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmektedir.
Sorumlular tarafından her ne kadar pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığı ifade edilmişse de; dayanak gösterilen hususların yetersiz olduğu ve sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazide çalıştırılmasını ispatlamadığı görülmektedir. Savunmada daire başkanlıklarının hizmet alanı ile görev ve sorumluluklarına yer verilerek bu birimlerin arazi şartlarında da hizmet verdiğine ilişkin örneklere yer verilmiştir. Fakat sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin hangi birim tarafından kullanıldığı, hangi hizmetlerde çalıştırıldığı, fiilen araziye çıkarılıp çıkarılmadığı, ne sıklıkla arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bilgiler sunulmamıştır. Sorumlular tarafından, hizmet birimlerinin hem arazi şartlarında hem de şehir merkezlerinde görev ve sorumluluk alanı bulunduğu belirtilmişse de; bu araçların hangi şartlarda çalıştırıldığı hususuna ilişkin açıklamaya yer verilmeksizin hizmet birimlerinin sorumluluk alanları üzerinden savunma yapmak bu araçların fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bir kanaat oluşturması için yeterli değildir.
Sorumlular tarafından, ilgili daire başkanlıklarının çeşitli talep yazıları ile arazi şartlarında kullanılmak üzere araç talep ettiği belirtilmişse de; çeşitli tarihlerdeki bu yazıların hangi araçların sürekli olarak veya çoğunlukla arazi şartlarında çalıştırıldığı hususu net olarak ortaya konulamadığı için söz konusu araçların bir fiil arazi şartlarında çalıştığını göstermediği değerlendirilmektedir.
Ayrıca, söz konusu “.........… Hizmet Alım İşi”ne ait Teknik Şartnamede, pikapların fiilen arazide kullanacağı ve bu nedenle bu koşullara uygun özellik taşıması gerektiğine ilişkin herhangi bir hususa yer verilmediği görülmüştür.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu pikap tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.
C) 237 sayılı Kanunda, pikap şoför mahallinde şoför dahil üç kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1.750 kilograma kadar yük taşıma yeri bulunan taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, fiilen arazi üzerinde çalışanlar hariç pikap (kamyonet) tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından, 237 sayılı Taşıt Kanunu ile 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunundaki araç cinsleri tanımlamalarına yer verilmişse de; Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmektedir.
Sorumlular tarafından her ne kadar pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığı ifade edilmişse de; dayanak gösterilen hususların yetersiz olduğu ve sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin fiilen arazide çalıştırılmasını ispatlamadığı görülmektedir. Savunmada daire başkanlıklarının hizmet alanı ile görev ve sorumluluklarına yer verilerek bu birimlerin arazi şartlarında da hizmet verdiğine ilişkin örneklere yer verilmiştir. Fakat sözleşme konusu pikapların ve kamyonetlerin hangi birim tarafından kullanıldığı, hangi hizmetlerde çalıştırıldığı, fiilen araziye çıkarılıp çıkarılmadığı, ne sıklıkla arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bilgiler sunulmamıştır. Sorumlular tarafından, hizmet birimlerinin hem arazi şartlarında hem de şehir merkezlerinde görev ve sorumluluk alanı bulunduğu belirtilmişse de; bu araçların hangi şartlarda çalıştırıldığı hususuna ilişkin açıklamaya yer verilmeksizin hizmet birimlerinin sorumluluk alanları üzerinden savunma yapmak bu araçların fiilen arazi şartlarında çalıştırıldığına ilişkin bir kanaat oluşturması için yeterli değildir.
Sorumlular tarafından, ilgili daire başkanlıklarının çeşitli talep yazıları ile arazi şartlarında kullanılmak üzere araç talep ettiği belirtilmişse de; çeşitli tarihlerdeki bu yazıların hangi araçların sürekli olarak veya çoğunlukla arazi şartlarında çalıştırıldığı hususu net olarak ortaya konulamadığı için söz konusu araçların bir fiil arazi şartlarında çalıştığını göstermediği değerlendirilmektedir.
Ayrıca, söz konusu “.........… Hizmet Alım İşi”ne ait Teknik Şartnamede, pikapların (kamyonetlerin) fiilen arazide kullanacağı ve bu nedenle bu koşullara uygun özellik taşıması gerektiğine ilişkin herhangi bir hususa yer verilmediği görülmüştür.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu pikap (kamyonet) tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı .........… ve Üye ............’ın karşı oy gerekçesi;
“Gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu gerekse aynı Kanunun 12 nci maddesine istinaden 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (Bakanlar Kurulu ifadesi 703 sayılı KHK ile Cumhurbaşkanı olarak değiştirilmiştir.) “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de; taşıt, motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçları şeklinde tanımlanmıştır.
15.04.2014 tarihli ve 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, sözü edilen Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi, “Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” şeklinde değiştirilmiş ve 6 ncı maddeye ikinci fıkra olarak; “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
…” hükmü eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya, 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel, pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere, “fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-uplar hariç” ibaresi eklenmiştir.
2006/10193 sayılı Kararnamede yapılan bu değişiklikle Bakanlar Kurulu, 237 sayılı Kanun ve söz konusu Kararnamede yer alan taşıt tanımlarından farklı olarak, bütün taşıtların ediniminde değil, sadece binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi (fiilen arazi üzerine çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde, aylık kiralama bedelinin kasko sigortası değerinin %2’sini geçemeyeceğine karar vermiştir. Kararda kapsamdaki araçlar tek tek sayılmış; bu araçlar gibi, aynı sınıftaki, ve benzeri gibi ifadelere yer verilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesi uyarınca belirlenen bir konuda, Esas ve Usullerin “Temel amaç” maddesinde ya da diğer bazı mevzuattaki tanımlamalardan hareketle, bir takım yorumlamalarda bulunmak suretiyle kapsamın genişletilmesi veya daraltılması mümkün değildir.
Araçların tek tek hangi mevzuatta tanımlandığının bir önemi bulunmamakta; önemli olan husus, hizmet alımı yöntemiyle edinilen taşıtın Kararnamede sayılan araçlar arasında sayılıp sayılmadığıdır.
Bu itibarla, Rapor konusu kamyonet tipi araçların Kararnamede belirtilen araçlar içerisinde yer almadığından; ilişilecek husus bulunmadığına, yapılan yersiz tahsilatın iadesine karar verilmesi gerekir.”
D) 237 sayılı Kanunda, kaptı kaçtı, asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıt olarak tanımlanmıştır. Yukarıda bahsedilen Esas ve Usuller uyarınca, kaptı kaçtı tipi araçların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde yükleniciye kiralanan araç için ödenebilecek azami tutar, harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sidir.
Sorumlular tarafından her ne kadar hizmet alımı kapsamında çalıştırılan “minibüs”ün 2918 sayılı Kanunun uygulanmasına ilişkin 18.07.1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda yer alan tanımıyla, 237 sayılı Taşıt Kanununda yer alan “kaptı kaçtı” tanımının farklı olması, buna ek olarak aynı şekilde, 2019 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun ekinde yer alan ve kurumların satın alacakları taşıtların azami satın alma bedellerini gösteren (T) Cetveli incelendiğinde minibüsün ve kaptıkaçtının birbirinden farklı olarak tanımlanması nedeniyle söz konusu taşıtların kaptı kaçtı olarak değerlendirilmemesi gerektiği ifade edilmişse de;
Esas ve Usullere eklenen maddedeki araç tiplerinin salt 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesine bağlı kalınarak yapıldığı görülmekte olup, minibüsün isim olarak sayılmamış olması, bu araçların Esas ve Usuller kapsamında olmadığı manasına gelmemektedir. Kaldı ki, temel amacı, “kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanması” olan kanun koyucunun bu araçları kapsam dışında bırakmasının, bu amacına ters düşecektir.
Ayrıca, gerek 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda gerekse de 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda bu araçların ayrı tarif ve tanımlarla yer almış olmaları, sadece (yer aldıkları) ilgili bu kanunlar özelinde önem arz etmekte olup, bu yönüyle ilama konu olayı birebir ilgilendiren bir husus değildir. Dolayısıyla minibüslerin kaptı kaçtı tipi araçlar statüsünde değerlendirilmesi gerekir.
Sonuç itibarıyla, bu taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde bulunmaktadır. Dolayısıyla söz konusu kaptıkaçtı (minibüs) tipi taşıtların hizmet alımı suretiyle edinilmesinde Yükleniciye kiralanan araçlara ilişkin aylık kira bedelleri için, harcama talimatının verildiği yılın Ocak ayı kasko sigortası değerinin %2’sinin üzerinde ödeme yapılması mevzuata aykırı olup, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet vermektedir.
Ancak, .........… TL kamu zararının; .........… tarihli ve .........… yevmiye numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile Yüklenici firma alacağından tahsil edildiği anlaşıldığından, söz konusu tutar için ilişilecek husus kalmadığına, yapılan tahsilatın ilamda gösterilmesine 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı .........… ve Üye ............’ın karşı oy gerekçesi;
“Gerek 237 sayılı Taşıt Kanunu gerekse aynı Kanunun 12 nci maddesine istinaden 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan (Bakanlar Kurulu ifadesi 703 sayılı KHK ile Cumhurbaşkanı olarak değiştirilmiştir.) “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”de; taşıt, motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçları şeklinde tanımlanmıştır.
15.04.2014 tarihli ve 2014/6814 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, sözü edilen Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 1 inci fıkrasının (ç) bendi, “Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.” şeklinde değiştirilmiş ve 6 ncı maddeye ikinci fıkra olarak; “Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde; a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacaktır.
…” hükmü eklenmiştir.
Söz konusu fıkraya, 24.11.2014 tarihli ve 2014/7039 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile, “panel, pick-up tipi taşıtların” ibaresinden sonra gelmek üzere, “fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-uplar hariç” ibaresi eklenmiştir.
2006/10193 sayılı Kararnamede yapılan bu değişiklikle Bakanlar Kurulu, 237 sayılı Kanun ve söz konusu Kararnamede yer alan taşıt tanımlarından farklı olarak, bütün taşıtların ediniminde değil, sadece binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi (fiilen arazi üzerine çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) taşıtların hizmet alımı yöntemiyle ediniminde, aylık kiralama bedelinin kasko sigortası değerinin %2’sini geçemeyeceğine karar vermiştir. Kararda kapsamdaki araçlar tek tek sayılmış; bu araçlar gibi, aynı sınıftaki, ve benzeri gibi ifadelere yer verilmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 237 sayılı Taşıt Kanununun 12 nci maddesi uyarınca belirlenen bir konuda, Esas ve Usullerin “Temel amaç” maddesinde ya da diğer bazı mevzuattaki tanımlamalardan hareketle, bir takım yorumlamalarda bulunmak suretiyle kapsamın genişletilmesi veya daraltılması mümkün değildir.
Araçların tek tek hangi mevzuatta tanımlandığının bir önemi bulunmamakta; önemli olan husus, hizmet alımı yöntemiyle edinilen taşıtın Kararnamede sayılan araçlar arasında sayılıp sayılmadığıdır.
Bu itibarla, Rapor konusu minibüs tipi araçların Kararnamede belirtilen araçlar içerisinde yer almadığından; ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekir.”