Taşıt kiralama kasko

......................../......................... İKN numaralı “2019 Yılı (1 Aylık) Yakıtsız ve Şoförsüz Merkez ve Merkez Dışı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 148 Araç Kiralanması Hizmet Alım İşi”ne ilişkin ödeme emri belgelerinde; 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca “binek”, “kaptı kaçtı” “panel” ve “pikap” kapsamında olan taşıtların kasko değerinin % 2’sinin üzerinde aylık taşıt kiralama ücreti ödenmesi suretiyle .................................. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak,

01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin “Genel Esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında;

“(2) (Ek: 15/9/2014 - 2014/6814 md. 2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;

a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır

…” hükümlerine yer verilmiştir.

Yukarıda belirtilen Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin (2) nci fıkrasında hizmet alımı yöntemiyle edinilebilecek araçlar binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up şeklinde sınırlı olarak sayılmıştır. Söz konusu araçların vasıfları, taşıma ve yolcu kapasiteleri ve ayrıntılı tanımları ise güncel mevzuatta farklı Kanunlarda yer almaktadır. Şöyle ki:

12.01.1961 tarih ve 10705 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 237 sayılı Taşıt Kanununun “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

b) Taşıt: Motorlu ve motorsuz bütün ulaştırma araçlarını,

c) Arazi binek: Bütün tekerlekleri muharrik binek taşıtlarını,

d) Kaptı kaçtı: Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıtları,

e) Arazi kaptıkaçtı: Bütün tekerlekleri muharrik olan kaptıkaçtıları,

f) Pikap: Şoför mahallinde şoför dahil 3 kişiye kadar oturacak yeri ile arkasında azami 1750 kilograma kadar yük taşımak için yeri bulunan motorlu taşıtları,

g) Arazi pikap: Bütün tekerlekleri muharrik olan pikapları,

h) Panel: Yük taşıma yeri tamamen kapalı olan pikapları,

ifade eder” hükümleri yer almaktadır.

18.10.1983 tarih ve 18195 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;

“…

Otomobil : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en fazla

dokuz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.

Minibüs : (Mülga: 12/7/2013-6495/24 md.)

Kamyonet : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır. Sürücü ve yanındaki oturma yerleri dışında başka oturma yeri de bulunabilen, sürücü bölümü gövde ile birleşik kamyonetlere panelvan denir.

Kamyon : İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.

Otobüs : (Değişik: 12/7/2013-6495/13 md.) Yolcu taşımacılığında kullanılan, sürücüsü dahil dokuzdan fazla oturma yeri olan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. Sürücüsü dahil oturma yeri on yediyi aşmayan otobüslere minibüs denir.

…” hükümlerine yer verilmiştir.

Son olarak 18.02.1963 tarih ve 11342 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, Rapora konu edilen taşıtlar;

“…

2- Otomobil: Yapısı itibarıyla, sürücüsü dahil en çok sekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır.

…

4- Minibüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil dokuz ile onyedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. (1)

5- Otobüs: Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil en az onsekiz oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araçtır. Troleybüsler de bu sınıfa dahildir. (1)

6- Kaptıkaçtı: Şoföründen başka, oturmaları şartıyla en çok yedi yolcu alabilen, insan taşımak için imal edilmiş olan ve bu maksatla kullanılan, yerle temas halinde dört tekerleği bulunan, şekil ve yapılışı itibarıyla otomobilden farklı olan motorlu taşıtlardır (Carry-all, Travel-all, Jeep-station ve benzerleri bu sınıfa dahildir.).

7- Arazi taşıtı: Karayollarında yolcu veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu araçtır.

8- Panel van: Azami toplam ağırlığı 3500 kilogramı geçmeyen, kapalı kasalı (yandan camlı olanlar dahil), sürücü kısmından başka tek veya daha fazla sıralı oturma yeri bulunan, insan ve yük taşımak için imal edilmiş olan taşıtlardır” şeklinde tanımlanmıştır.

Rapora konu edilen araç kiralanmasına ilişkin hizmet alım ihalesine ilişkin Teknik Şartnamenin 2 nci maddesinde; tüm araçların en az 2017 model ve üzeri olacağı, araçların trafiğe çıkış tarihinin dikkate alınmayacağı, ruhsatta bulunan model yılının dikkate alınacağı, binek Araçlarda Klima, Uzaktan Kumandalı Merkezi Kilit Sistemi, Trafik Seti ve Yangın Söndürücü, Radyo-CD Çalar, Hidrolik Direksiyon, Elektrikli Camlar, Sürücü ve Yolcu Hava Yastığı (en az 2 hava yastığı), ABS, ESP, ASR, olacağı, kullanılacak hizmet aracının LPG’li (Likit Petrol Gazı) ve CNG’li (CoınpressedNaturelGas/Sıkıştırılmış Doğal Gaz) yakıt ile çalışan araç olmayacağı, araçların yakıt sisteminin dizel veya benzin olacağı, yakıtın idareye ait olacağı, kiralanacak olan araçların 237 Sayılı taşıt kanununa uygun yerli menşeli üretim (ülke içindeki üretim payı en az %51) olacağı, kiralanacak olan araçların teknik özellikleri ve sayılarının; “Binek Otomobil Hizmet Aracı Silindir hacmi en az 1300cnı3 olacak. (40 adet), Kamyonet otomobil Silindir hacmi en az 1401cm3 olacak. (35 adet), Pikap 4x4 Silindir hacmi en az 2010cm3 olacak. (33 adet), Pikap Silindir hacmi en az 2IOOcm3 1 Araç yarım tente olacak. 1 Araç sandviç kapalı kasa olacak. (32 adet), Kamyonet Kapılı Kasa 1 Adet Engelli Asansörlü hidrolik lilt sistemli özel tasarım Silindir hacmi en az2000cm3 olacak. 1 Adet kapak kasa Silindir hacmi en az 2000cm3 olacak. (2 adet), Minibüs 17 kişilik Silindir hacmi en az 2000cm3 olacaktır. (3 adet), Minibüs 16 kişilik2000 m3 olacaktır. (3 adet)” olmak üzere toplam 148 adet olarak belirtildiği görülmüştür.

Minibüs ve otobüs tipi araçlar, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde aynı isimle yer almamakla birlikte, Yargılamaya Esas Raporda bunlar kaptıkaçtı olarak değerlendirilerek söz konusu araçlar için Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri tarafından yayınlanan kasko bedellerinin %2’sinin üzerinde aylık kira bedeli ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğu iddia edilmektedir.

Bununla birlikte kaptıkaçtı tanımı 237 sayılı Kanunda “Asgari iki sıra oturma yeri bulunan kapalı ve insan taşımaya mahsus taşıt” olarak yapılmışken, 197 sayılı Kanunda daha detaylı olarak “Şoföründen başka, oturmaları şartıyla en çok yedi yolcu alabilen, insan taşımak için imal edilmiş olan ve bu maksatla kullanılan, yerle temas halinde dört tekerleği bulunan, şekil ve yapılışı itibarıyla otomobilden farklı olan motorlu taşıtlar” şeklinde tanımlanmıştır.

Her iki Kanunda da kaptıkaçtı cinsi araçlar insan taşımaya mahsus taşıt olarak belirtilmişken 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda “şoförden başka en çok yedi yolcu alabilen taşıttır” denilmek suretiyle kaptıkaçtı cinsi aracın şoför dahil en çok 8 kişilik olduğu ifade edilmektedir. Diğer taraftan minibüs cinsi aracın tanımı 237 ve 2918 sayılı Kanunlarda yer almamışken 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununda “Yapısı itibarıyla sürücüsü dahil dokuz ile onyedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu araç” olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla minibüs, mevzuatımızda şoför dahil en az 9 en fazla 17 kişi kapasiteli insan taşımak için kullanılan kara taşıtı olarak ifade edilmektedir. Benzer şekilde otobüs, 197 sayılı Kanunda şoför dahil en az 18 oturma yeri olan taşıt olarak tanımlanmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin (2) nci fıkrasında sayılmayan minibüs ve otobüsün, aynı fıkrada yer alan kaptıkaçtı cinsi olarak değerlendirilerek, minibüs ve otobüs cinsi araçların da kasko bedellerinin % 2’sinin üzerine aylık kira bedeli ödenmesi zorunluluğu bulunmamaktadır; zira kaptıkaçtı mevzuatımızda en fazla 8 kişi alabilen araç olarak belirtilmişken, minibüs en az 9, otobüs ise en az 18 kişi alabilen araç olarak tanımlanmaktadır.

Diğer taraftan söz konusu hizmet alımına ilişkin teknik şartnamede mezkur araçların 8 kişiden fazla taşıma kapasitelerinin bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu araçların kaptıkaçtı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Sonuç olarak, ilgili mevzuatta tanımı yapılan minibüs ve otobüsler Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde sayılmadığından, ................................ Büyükşehir Belediyesince yapılan hizmet alımı ihalesinde olduğu gibi, Belediyelerin bu taşıtlara ihtiyaç duymaları halinde, gerçekleştirecekleri ihalelerde, kasko bedelinden bağımsız olarak teklif alma ve ekonomik açıdan en düşük teklifi değerlendirmelerinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Son olarak, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin tetkikinden, ihale kapsamında yukarıda belirtilen Esas ve Usullere dahil olan binek ve pikap gibi diğer araçların kasko bedellerinin, model yılı itibariyle hatalı hesaplanması sonucu .................................. TL kamu zararına neden olunduğu, sorumluların savunmalarından ise söz konusu kamu zararının tahsil edildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ........................... İKN numaralı “2019 Yılı (1 Aylık) Yakıtsız ve Şoförsüz Merkez ve Merkez Dışı Hizmetlerinde Kullanılmak Üzere 148 Araç Kiralanması Hizmet Alım İşi”ne ilişkin ödeme emri belgelerinde; 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca “binek”, “kaptı kaçtı” “panel” ve “pikap” kapsamında olan taşıtların kasko değerinin % 2’sinin üzerinde aylık taşıt kiralama ücreti ödenmesi suretiyle ................................... TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususunda;

A-Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullere dahil olan araçlar için, model yılı itibariyle Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri tarafından yayınlanan kasko bedellerinin %2’sinin üzerinde aylık kira bedeli ödenmesinde binek araçlara ilişkin model yılı itibariyle hatalı hesaplanması sonucu oluşan .................................. TL kamu zararının; yüklenicinin 1 aylık araç kiralama işinin hakedişinden ........................ tarihli .................... no.lu, ödeme emriyle mahsup edildiği anlaşıldığından ilişilecek husus kalmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle,

B-Kaptıkaçtı olarak değerlendirilmesi mümkün olmayan, kamyonet, pikap, minibüs vasfındaki araçlar için, piyasa araştırması yapılıp teklif alınarak Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usullerde yer alan kasko bedelinin % 2’sinin üzerinde ödeme yapılmasına ilişkin mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ................................ TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oyçokluğuyla,

karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye ............................ ve .....................................’ın karşı oy gerekçesi:

“Rapora konu olan taşıtların 237 sayılı Taşıt Kanununun 3 üncü maddesinde yer alan tarifler, Esas ve Usullerin 4 üncü maddesinde yapılan taşıt tanımı ve 6 ncı maddesinde belirtilen taşıtların kapsamı içerisinde değerlendirilmesi; dolayısıyla bu taşıtların kiralanması sürecinde Esas ve Usullerin 6 ncı maddesinin 2 nci fıkrasının (a) bendinde belirtilen aylık kiralama bedeline yönelik sınıra uyulması esasına dayalı olarak iddia olunan kamu zararında hukuki bir isabetsizlik görülmemektedir. Dolayısıyla raporda iddia olunan kamu zararından tahsil edilen tutar düşüldükten sonra geriye kalan tutarının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”