Yiyecek Yardımı

… Belediyesi personeline yiyecek yardımının yemek verme yerine para ile temsil edilen araçlar (ticket) vasıtasıyla .. A.Ş.’den satın alma yolu ile verildiği anlaşılmıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212’nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5’inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para temsili araçlar sağlanarak dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Maddede yer alan “yemek hazırlama ve dağıtım” ifadesi, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin 3’üncü maddesinde yer alan yemek verme hizmetinin yine bu amaçla kurulan yemek servisi, yardım sandığı veya bu mahiyetteki kuruluşun dışarıda veya kurumun bina ve eklentilerinde yapacağı yemek hazırlama ve dağıtım hizmetlerini kapsamakta, para temsili araçları kapsamamaktadır. Bu nedenle 4734 sayılı Kanun’da yer alan hükme aykırı olarak, personele ayni olarak verilmesi öngörülen yiyecek yardımının kupon, kart, fiş, ticket gibi para benzeri temsili araçlarla dışarıdan hizmet alım ihalesi yoluyla temin edilmesi imkanı bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinin 1’inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2’nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanun’da, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle yüklenici … A.Ş.’ye yapılan ödemelerin tamamı kamu zararıdır.

Ancak, yemek yardımının hangi şekilde verilmesi konusunda herhangi bir inisiyatif kullanma yetkisi olmayan ve sadece verilen talimat üzerine yapılması gereken ihaleyi gerçekleştirmekle görevli ihale komisyonu başkan ve üyelerinin kamu zararından sorumlu tutulmamaları gerekmektedir.

Bu itibarla,

İhale komisyonu başkan ve üyelerinin kamu zararından sorumluluğu bulunmadığına,

Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL kamu zararının Harcama Yetkilisi … ve Gerçekleştirme Görevlisi … ya müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğuyla karar verildi.

İlave Görüş:

Üye …’ün sorumluluk yönünden ilave görüşü:

İhale komisyonu başkan ve üyeleri görevlerinin gerektirdiği hususlarla ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde düzenlendiği şekilde idari ve cezai açıdan; fiil ve işlemin niteliğine göre 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ve Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca mali açıdan sorumludur.

Kamu İhale Kanunu’nun 60’ıncı maddesinde;

“İhale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemlerinden sözleşme yapılmasına kadar ihale sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17’nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır. Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuşturması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir. Bu Kanuna aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlileri, bu Kanun kapsamına giren işlerde görevlendirilemezler.

Bu Kanun kapsamına giren işlerden dolayı yargı organlarınca herhangi bir ceza verilmiş olanlar, bu Kanun kapsamına giren bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanması ile görevli ve yetkili kadrolara atanamaz ve görev alamazlar.

5’inci maddede belirtilen ilkelere ve 62’nci maddede belirtilen kurallara aykırı olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır.” denilmektedir.

Buna göre ihale komisyonu başkan ve üyelerinin görevlerini kanuni gereklere uygun olarak yapmaması sorumluluk nedenlerinden biridir. İhale sürecinde görev alan kişilerin başta 4734 sayılı Kanun ve alt mevzuatı olmak üzere tüm ilgili mevzuata uygun işlem tesis etme zorunluluğu vardır.

Yine Kamu İhale Kanunu’nun 39 ve 40’ıncı maddeleri incelendiğinde, ihaleyi yapma veya yapmama yetkisinin tümüyle ihale komisyonuna ait olduğu görülmekte, 39’uncu madde hükümleri uyarınca ihale komisyonunun bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etme yetkisi bulunmaktadır.

İlamda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanunu’na aykırı olarak yiyecek yardımının para temsili araçlar ile sağlanmasına ilişkin ihalede görevli ihale komisyonu başkan ve üyelerinin, yapılan alımın mevzuata uygunluğunu değerlendirmesi ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmışsa ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle yüklenici firmaya yapılan ödemeler sonucu oluşan kamu zararından ihale komisyonu başkan ve üyelerinin de sorumlu tutulmaları gerekmektedir.

Karşı oy gerekçesi:

Üye …’nın karşı oy gerekçesi:

Yapılan incelemede, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak yemek maliyetinin yarısının esas alınarak yaklaşık maliyetin tespit edildiği, idare bütçesine konulan ödenekten yemek bedelinin yarısının ödendiği, söz konusu ödemelerin memurlara nakdi yardım olarak değil, alınan yemek hizmetinin karşılığı olarak firmaya yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, mevzuatına uygun olduğu anlaşılan söz konusu ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi gerekmektedir.