Fiyat farkı

Belediye tarafından …… ihale kayıt numarası ile ihale edilen “….. Belediye Sınırlarında Yer Alan Çöplerin Toplanması, Nakli İçin …. Ay Süreli Araç Kiralama Hizmet Alımı”işinde fiyat farkı hesabının mevzuata aykırı yapılması suretiyle …. TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

İşe ilişkin Sözleşme Tasarısı’nın “Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. 27.06.2013 tarih ve 2013/5215 karar numaralı 31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yer alan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre ihale edilen hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin esasların 5.maddesine göre fiyat farkı verilecektir. b1=0,7109 c= 0,2891 olup toplamı 1 (Bir) 'e eşittir.” denilmekte olup aynı hükme işin İdari Şartnamesi’nde de yer verilmiştir.

31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5’nci maddesinde hizmet alımlarında uygulanacak olan fiyat farkının hesabına ve bu hesabın yapılmasında esas alınacak formülün detaylarına yer verilmiş, “Uygulama esasları” başlıklı 7’inci maddesinin on dördüncü fıkrasında ise; akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan Özel Tüketim Vergisinde (ÖTV) değişiklik gerçekleşmesi halinde, bu değişikliğin bayi satış fiyatlarında yol açtığı artış veya azalış dikkate alınarak, b1 katsayısının hesaplanmasına esas alınan miktarın uygulama ayına karşılık gelen kısmı için bu vergide birim başına meydana gelen değişiklik miktarının, 5’inci maddeye göre yapılan fiyat farkı hesabından bağımsız olarak ayrıca ödeneceği veya kesileceği belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen 7’nci maddenin uygulanmasına ilişkin olarak yayımlanan “2018/11818 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Çerçevesinde Özel Tüketim Vergisindeki Değişikliklere Bağlı Fiyat Farkı Uygulaması” konulu 2019/DK.D-48 No.lu Kamu İhale Kurulu Kararı’nda;

“1- 25/12/2018 tarihli ve 2018/DK.D-405 sayılı Kurul Kararının tesis edildiği tarih itibarıyla iptaline,

2- Hizmet alımı ile yapım işi sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı hesabının bu Kurul Kararında belirtilen kurallara göre yapılmasına ve Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak kesilmesine; hesaplama neticesinde artı değer bulunması halinde herhangi bir işlem tesis edilmemesine,

4- Bu Kararın yayımı tarihinden sonra 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de değişim meydana gelmesi halinde; yapılacak hesaplamalara esas olarak, anılan Bakanlar Kurulu Kararının yeniden uygulanmaya başladığı tarihten önce ihale edilen işlerde bu uygulamanın başladığı tarihe, söz konusu tarihten sonra ihale edilen işlerde ise ihale tarihine ait ilgili TÜİK endekslerinin ve akaryakıt bayi satış fiyatlarının dikkate alınmasına, oybirliği ile karar verildi.” denilerek uygulamanın işleyişi açıklığa kavuşturulmuştur.

Anılan Karar’ın gerekçesinde ise ; “Kararın gerekçesine Fiyat farkına ilişkin düzenlemelerin temel amacı sözleşmelerin taraflarını enflasyonist risklerden koruyarak, yüklenicilerin ihale tarihinde teklif ettiği bedele göre sözleşme süresi içerisindeki maliyetlerini uyumlaştırmak olduğundan, 2018/118118 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönemde ÖTV’ye ilişkin değişikliklerden kaynaklanan fiyat değişimlerinin hakediş tutarlarına yansıması da sağlıklı biçimde uyumlaştırılmalıdır. Ayrıca, anılan Bakanlar Kurulu Kararının belirli sayıda akaryakıt ürünü ile sınırlı tutulduğu ve akaryakıt dışında kalan bitüm, LNG vb. katı ve sıvı yakıtlardaki fiyat değişimlerini düzenleme amacı taşımadığı dikkate alındığında, Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre sözleşmelerde belirlenen b1 veya b3 katsayıları içerisinde akaryakıt dışında girdiler bulunması halinde bu girdilerin etkilerinin hesaplamalara yansıtılmaması gerekmektedir.

Bu çerçevede, sözleşmesinde fiyat farkı hesaplanacağı düzenlenen ve akaryakıt girdisine ilişkin olarak b1 veya b3 katsayısı belirlenen hizmet alımları ile yapım işleri sözleşmelerinde, 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı, Fiyat Farkına İlişkin Esasların 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak aşağıdaki esaslara göre hesaplanacaktır.” ifadelerine yer verilmiş olup Karar’ın devam eden kısmında ise fiyat farkı hesabına ilişkin ayrıntılar ve örnekler yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat, Kurul Kararı ve ihale dokümanı hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; ilk olarak Esaslar’ın 5’inci maddesi dikkate alınarak fiyat farkı hesaplanmalı; daha sonrasında ise Kurul Kararı’nda belirtilen esaslara göre 2018/11818 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının uygulandığı dönem için akaryakıt girdisinin nev’ine uygulanan ÖTV’de meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan fiyat farkı hesaplanmalıdır. Yapılacak iki farklı fiyat farkı hesabı sonucunda ÖTV’ye ilişkin fiyat farkının (-) bir değer çıkması halinde bu tutarın, anılan Esaslar’ın 5 inci maddesine göre hesaplanan fiyat farkından bağımsız olarak kesilmesi; söz konusu ÖTV fiyat farkının (+) bir değer çıkması halinde ise herhangi bir işlem tesis edilmemesi gerekmekte iken;

“….. Belediye Sınırlarında Yer Alan Çöplerin Toplanması, Nakli İçin …. Ay Süreli Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinde, ÖTV fiyat farkının (+) değer bulunduğu durumlarda yükleniciye ödenen fiyat farkının artırıma tabi tutulduğu ve Esaslar ve Karar’da belirtilen fiyat farkı formüllerinde matematiksel hatalar yapıldığı, ödenen fiyat farkının olması gerekenden fazla hesaplanarak mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması sonucunda kamu zararına neden olunduğu anlaşılmaktadır.

Oluşan kamu zararından; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 32 ve 33’üncü maddeleri gereğince ödeme emri belgesinde imzası bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlileri ile hakediş raporunu düzenleyen ve onaylayanın sorumlulukları bulunmaktadır.

Sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda fiyat farkı hesabına ilişkin tutarın yükleniciye ödeme yapılmamasından dolayı kamu zararı oluşmayacağı belirtilmişse de; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Giderlerin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde; giderlerin gerçekleştirilmesinin; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanacağı, “Ödenemeyen giderler ve bütçeleştirilmiş borçlar” başlıklı 34’üncü maddesinde ise; ödeme emri belgesine bağlandığı halde ödenemeyen tutarlar, bütçeye gider yazılarak emanet hesaplarına alınarak buradan ödeneceği ifade edilmiştir. Sorgu konusu hususta da ödeme emri belgesi düzenlenmiş ve Hizmet İşleri Hakediş Raporu ile hak sahibince düzenlenen fatura Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği uyarınca ödeme emri belgesine eklenmiştir. Dolayısıyla, ödeme emri belgesine bağlanmış olan tutarlar hizmet sunucusu açısından bir alacak hakkı ortaya çıkardığından söz konusu tutarların ilgilisine ödenmemiş olmasının veya icra yolu ile takip edilmesinin kamu zararının meydana gelmesine bir etkisi bulunmamaktadır.

Bu itibarla; Belediye tarafından …… ihale kayıt numarası ile ihale edilen “….. Belediye Sınırlarında Yer Alan Çöplerin Toplanması, Nakli İçin ….Ay Süreli Araç Kiralama Hizmet Alımı”işinde fiyat farkı hesabının mevzuata aykırı yapılması sonucu oluşan ….. TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi aynı zamanda hakediş raporunu onaylayan ….. (Temizlik İşleri Müd. V.) ile Gerçekleştirme Görevlisi aynı zamanda hakediş raporunu düzenleyen (Kadrolu İşçi) …..’a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle ödettirilmesine,

İş bu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi gereğince altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.