Ek ödeme

….. Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Birim yöneticilerine yönetici payı ödemelerine ilaveten mesai içi-mesai dışı gelir getirici faaliyet ayrımı yapılmadan mevzuata aykırı olarak performans ek ödemesi yapılması sonucu …… TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususu ile ilgili olarak;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58 inci maddesinin (f) bendinde;

“…Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250’sini, bunların yardımcıları için yüzde 100’ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500’ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300’ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez.” hükmüne yer verilerek öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda yer alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.

Bu hukuksal çerçeveyi açıklığa kavuşturmak ve ödemelerin usul ve esaslarını belirlemek üzere 2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesine uygun olarak Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik yayımlanmıştır.

Mezkur Yönetmelik’in “Dağıtım esasları” başlıklı 5 inci maddesinde de;

“(1) Birimde çalışanların, birim veya alt birim ortalamasına göre değerlendirilmesine veya birim ve alt birim ortalamasının birlikte ve hangi oranlarda değerlendirilmesi gerektiğine yönetim kurulu karar verir. Alt birimin, özelliklerinden dolayı birim ortalamasının altında kalması durumunda, hesaplamaların birim ortalamasından yapılıp yapılmamasına yönetim kurulu tarafından karar verilir. Adına bireysel gelir getirici faaliyet puanı girilmeyen kadro-unvan gruplarından hangilerinin alt birim veya birim ortalamasından ek ödeme alabileceklerine yönetim kurulu tarafından karar verilebilir.

(2) (A) Kurumsal katkı puanı; ilgili döner sermaye birim veya alt birim ortalamasının, kadro/görev unvan katsayısı ve aktif çalışılan gün katsayısı ile çarpımı sonucu bulunan puanı ifade eder. Bu puanın hesaplanmasında aşağıdaki formül uygulanır.

(A) = Birim (b-ort) veya alt birim (ab-ort) ortalaması x kadro/görev unvan katsayısı x aktif çalışılan gün katsayısı.

(3) (B) Bireysel gelir getirici faaliyet puanı; Kurum içinde bireysel gelir getirici faaliyetlerden dolayı alınan mesai içi (B1), mesai dışı ilave ücret alınmayan (B2) ve mesai dışı ilave ücret alınan (B3) puanlarının toplamından oluşan puandır. Her bir döner sermaye birimi için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre kişinin ürettiği hizmetlerden elde edilen puanlar kullanılarak hesaplanır. Bu puan aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(B) = “Gelir Getirici Faaliyet Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

(4) (C) Eğitim-öğretim faaliyeti puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan eğitim-öğretim faaliyetleri için Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”nde yer alan puanlar toplamıdır. Eğitim-öğretim faaliyetleri, kalite verimlilik unsurları dikkate alınarak puanlanır. Bu puanın hesaplanmasında kullanılacak cetvelde, genel ve bireysel memnuniyet anketleri, ulusal ve uluslararası eğitim değerlendirme ölçütleri, kurumun belirleyeceği usule uygun olarak ders notlarının basılı veya elektronik ortamda bulundurulması, örnek sınav sorularının ve cevaplarının elektronik ortamda yayınlanması gibi kalite unsurlarına yer verilir. Bu puan aşağıdaki şekilde belirlenir.

(C) = “Eğitim-Öğretim Faaliyetleri Cetveli”ne göre alınan toplam puan.

(5) (D) Bilimsel faaliyet puanı; döner sermaye kapsamında yapılmayan bilimsel faaliyetleri için, Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan “Bilimsel Faaliyetler Cetveli”nde yer alan puanlar toplamıdır. Bu puanlama bilimsel faaliyetlerin ölçme ve değerlendirilmesi amacıyla yapılır. Bilimsel faaliyetler cetvelinde bir faaliyet için belirlenen puan, faaliyeti gerçekleştiren öğretim elemanları arasında katkılarına göre ve bu puan toplamını aşmayacak şekilde dağıtılır. Bu puanın hesaplanması; öğretim elemanlarının bir önceki yıl içerisinde gerçekleştirdiği bilimsel faaliyetler puanı toplamının aylara eşit dağıtılması suretiyle aşağıdaki şekilde belirlenir.

(D) = (“Bilimsel Faaliyetler Cetveli” ne göre alınan toplam puan)/12.

(6) (E) Diğer faaliyetler puanı; (A), (B), (C) ve (D) puanlarının hesaplanmasında dikkate alınan faaliyetler dışındaki komisyon üyelikleri, özellik arz eden riskli birimlerde çalışma ve benzeri diğer hususlar dikkate alınarak hazırlanan ve bu Yönetmelik ekinde yer alan Ek-2 Ek Görev Cetveli ve Ek-3 Risk Cetvelinde tanımlanan ve belirlenen yüzdelik değerlerin kişinin birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) puanı ile çarpılması sonucu bulunan puandır. (E) puanı; (A) puanının her bir görev için % 30’unu, toplamda ise % 50’sini geçemez. (E) puanı aşağıdaki şekilde hesaplanır.

(E) = Birim ortalaması üzerinden hesaplanan (A) Puanı x Belirlenen yüzdelik değer.

(7) Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkraları kapsamında bulunan personel ile (f) fıkrasının üçüncü paragrafı kapsamında yürütülen hizmetler için mesai dışı (B2+B3) puanı hesaplanır. Bu hesaplama, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinde belirlenen tavan tutarları geçmemek üzere yapılır.

(8) Yapılacak ek ödemede, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde (hastaneler dahil) görev yapan personele;

a) Öğretim üye ve görevlileri ile uzman, uzman tabip ve uzman kadrosundaki uzman tabip ve uzman/doktoralı diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı = A + [(B1+B2+B3) x KK1 + (C x KK2)] + D + E,

b) Araştırma görevlileri ile tabip ve diş tabiplerinin bireysel net katkı puanı =A+D+E,

c) Diğer personel bireysel net katkı puanı = A + E,

ç) Yapılacak ek ödeme miktarı= Dönem ek ödeme katsayısı x Bireysel net katkı puanı,

formülleri kullanılarak hesaplama yapılır.

(9) Yapılacak asgari ek ödeme oranı, ilgili birim yöneticisi (dekan ve başhekim) için yönetim kurulunca Kanunda belirlenen tavan oranını geçmemek üzere belirlenen yönetici payı ek ödeme oranının; tıp fakültesi ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan öğretim üye ve öğretim görevlileri ile uzman tabip ve diş tabipleri için % 25'inden, diğer öğretim elemanları için % 20'sinden, diğer personel için ise % 15'inden, diş hekimliği fakültelerinde ise öğretim elemanları için % 20'sinden, diğer personel için ise % 15'inden az olamaz. Asgari ek ödeme hesaplamasında aktif çalışılan gün katsayısı dikkate alınır ve aşağıdaki gibi hesaplanır.

Asgari ek ödeme tutarı = (Asgari ek ödeme oranı) x (Aktif çalışılan gün katsayısı)

…”

Aynı Yönetmelik’in “Yöneticilere yapılacak ek ödeme” başlıklı 6 ncı maddesinde ise;

“(1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında onaltıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez.” denilmektedir.

Üniversitelerde yöneticilerin zorunlu olarak mesaisinin önemli bir kısmını gelir getirmeyen faaliyetler oluşturmaktadır. Yöneticiler için mesai içi gelir getirici faaliyetlere yönelerek yönetsel faaliyetleri aksatmamaları için yönetici payı tanımlanmış olup; ayrıca mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunmaları halinde ek ödeme alabilmeleri sağlanmıştır. Bu bağlamda; yöneticilere yönetici payının yanında ek ödeme yapılmasında yasal yönden bir engel bulunmamaktadır.

Uygulamada, ….. Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Birim yöneticilerine yönetici payı ödemelerine ilave olarak ek ödeme yapıldığı, ek ödeme hesabının da bireysel katkı puanları hesaplanmadan yönetim kurulunca belirlenen asgari ek ödeme oranları kullanılarak yapıldığı görülmüştür.

Ek ödemenin hesaplanmasında temel alınan ….. tarih ….. toplantı numaralı …… Üniversitesi Yönetim Kurulu Kararında;

“…..-Şubat ek ödeme döneminden itibaren Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara ilişkin Yönetmelik’in 5 inci maddesinin 9 uncu bendi çerçevesinde “Yapılacak asgari ek ödeme oranı, ilgili birim yöneticisi (dekan ve başhekim) için yönetim kurulunca Kanunda belirlenen tavan oranını geçmemek üzere belirlenen yönetici payı ek ödeme oranının; Tıp Fakültesi ile Sağlık Uygulama ve Araştırma merkezlerinde gelir getirici faaliyet yapılmayan birimlerde görev yapan öğretim üye ve öğretim görevlileri ile uzman tabipler için % 40’ından, gelir getirici faaliyet yapılan birimlerde görev yapan öğretim üye ve öğretim görevlileri ile uzman tabipler için % 35’inden; Sağlık Uygulama Ve Araştırma Merkezi Acil Servis Biriminde görevli Pratisyen Hekim için % 70’inden, Acil Tıp Anabilim Dalı öğretim üyeleri için %80’inden, diğer öğretim elemanları için % 35’inden, Başmüdür, Müdür, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü, Müdür yardımcısı için ise % 40’ından, Biyolog, Diyetisyen, Psikolog, Eczacı, görevinde bulunanlar için %34’ünden; Anestezi Teknisyeni, Hemşire, Ebe, Laborant, Sağlık Memuru, Sağlık Teknikeri, Sağlık Teknisyeni görevinde bulunanlardan lise mezunu olanlar için %41’inden, ön lisans mezunu olanlar için %36’sından, lisans mezunu olanlar için %34’ünden, Teknisyen (Lise Mezunu) %45’inden ve diğer personel için ise % 30’undan az olmayacak şekilde uygulanır.” denilmektedir.

Sorumlular savunmalarında, COVID-19 pandemisi kapsamında COVID hastalarının bakım ve tedavisi nedeniyle normal hasta yatışının sınırlandırıldığını, enfeksiyon, göğüs hastalıkları ve yoğun bakım birimleri hariç diğer bölümlerin gelir getirici puan yapamadığını, pandemi başlangıcına kadar puan karşılığı ek ödeme tutarı asgari ek ödeme tutarının üzerinde olduğu için puan karşılığı ek ödeme yapılabildiğini, pandemi sonrası düşen hastane gelirlerinden dolayı puan karşılığı ek ödeme yapılamadığını, ancak yönetim kurulunca belirlenen asgari ek ödeme oranına karşılık gelen tutarın dağıtılabildiğini,

Yönetim Kurulunca aylık dağıtım tutarının belirlendiğini, öncelikle her bir personel için asgari ek ödeme oranına karşılık gelen ek ödeme tutarının hesaplandığını, bu hesaplanan tutarın toplamının dağıtılabilir tutarın altında kalması durumunda aradaki farkın puan karşılığı öğretim üyelerine dağıtıldığını, ancak sorgu konusu aylarda personele dağıtılması gereken asgari ek ödeme tutarının toplamının yönetim kurulunca belirlenen dağıtım tutarına eşit olduğunu, bu aylarda puan karşılığı ek ödeme dağıtılamadığını, kanunda belirlenen alt limitler dahilinde yöneticiler dahil her personele asgari ek ödeme oranına karşılık gelen tutarın ödenebildiğini belirtmişlerdir.

Raporda birim yöneticilerine yönetici payına ilaveten mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde ayrıca ek ödeme yapılabileceği, mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları olup olmadığına bakılmaksızın doğrudan asgari ek ödeme oranı üzerinden ek ödeme yapılmasında mevzuata uyarlılığın bulunmadığı belirtilmiş ise de; yapılan ödemelerin gerek savunma da belirtilen hususlar gerekse de Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in ilgili maddeleri kapsamında (Yönetici olarak görevlendirilen öğretim üyesi/personelin diğer öğretim üyesi/personeller gibi asgari ek ödeme oranı üzerinden ek ödeme alabileceği) gerçekleştirildiği değerlendirildiğinden idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırı bir husus olmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, ….. Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Birim yöneticilerine yönetici payı ödemelerine ilaveten mesai içi-mesai dışı gelir getirici faaliyet ayrımı yapılmadan performans ek ödemesi yapılması konusunda; yukarıda açıklanan gerekçelerle mevzuatına uygun olduğu anlaşılan ….. TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliğiyle karar verildi.