Personel Ödemeleri

………. tarihli ve ………. sayılı İlamın ………. üncü maddesiyle hüküm dışı bırakılan konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildi.

Anılan ilam maddesinde;

………. Belediyesinde şef kadrosunda görev yapmakta iken mevzuatın asaleten atanmada aradığı şartları taşımadığı halde, zabıta müdürlüğü kadrosuna atanan ……….’e, bu kadro için öngörülen ek gösterge, ek ödeme, zam ve tazminatların ödenmesi suretiyle sebep olunduğu iddia edilen ………. TL tutarındaki kamu zararı hususunda;

Denetçi tarafından düzenlenen Sorgu’da, ilgilinin yalnızca müdürlük kadrosuna atanabilmek için aranan “yükseköğretim mezunu olma” şartını sağlayıp sağlamadığı hususunun ele alındığı, fakat “zabıta teşkilatında iki yıl görev yapmış olma” koşuluna ilişkin sorgulama yapılmadığı, ayrıca savunmalarda, ilgilinin yükseköğretim mezunu olma şartını sağladığına ilişkin yer alan iddiaların netleştirilmediği belirtilmiş, söz konusu hususların netleştirilerek, yeni bir sorgu düzenlenmesine ve savunmaların alınması üzerine düzenlenecek ek raporun yargılanmasına değin konunun 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 50 nci maddesi uyarınca hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, Uzman Denetçi ………. tarafından yapılan ek sorgu ve cevaben gönderilen savunmalar neticesinde, ilama esas, ………. tarihli ek rapor düzenlenmiş olup, söz konusu ek rapor ile eki bilgi ve belgeler de Daire tarafından ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilmiştir.

04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin; “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; görevde yükselmeye tabi kadrolar belirlenmiş ve müdür kadrosu da bunlar arasında sayılmıştır. Ayrıca Yönetmeliğin “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“ Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” hükmüne yer verilmiştir.

Zabıta personelinin görevde yükselme işlemlerinin düzenlendiği 11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin;

“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Bu Yönetmeliğin amacı, belediye zabıta teşkilâtının kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklarını, zabıta memurlarının niteliklerini, görevde yükselme ve mesleki eğitimlerini, kıyafetleri ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemektir.” hükmüne,

“Kadro ve unvanlar” başlıklı 6 ncı maddesinde;

“Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.” hükmüne,

“Görevde yükselme şartları” başlıklı 17 nci maddesinde ise; (18.12.2021 tarihli ve 31693 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Belediye Zabıta Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile yapılan değişiklikler öncesi)

“(1) Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.

(…)

(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” hükmüne,

yer verilmiştir.

Belediye Zabıta Yönetmeliğinin yukarıda yer verilen 6 ncı maddesinde zabıta müdürü kadrosu; belediye zabıta teşkilatının personel kadro ve unvanları arasında sayılmış, bu kadro, zabıta personelinin görevde yükselme şartlarının düzenlendiği 17 nci maddenin birinci fıkrasından muaf tutulmuş, ancak mezkûr maddenin ikinci fıkrasında yer alan “ Atanılacak görevin niteliği itibariyle 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre aranacak hizmet sürelerinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması” şartına tabi tutulmuştur.

Zabıta teşkilatının görevde yükselme şartlarını düzenleyen Yönetmeliğin 17 nci maddesiyle ilgili olarak, zabıta daire başkanı ve zabıta müdürünün görevde yükselmeye tabi tutulmadığı gerekçesiyle ve maddenin iptali istemiyle Danıştay On ikinci Dairesinde açılan davada Dairece alınan 20.04.2010 tarihli ve E:2007/2180 K:2010/2167 sayılı Karar ile davanın reddine karar verilmiş, bu Kararın temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 12.12.2013 tarihli ve E:2010/2799 K:2013/4540 sayılı Kararında ; “Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17 maddesinin 1 fıkrasında. "Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır;" hükmüne yer verilerek, zabıta şube müdürü, zabıta amiri ve zabıta komiserinden ayrı olarak zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü, görevde yükselmenin dışında tutulmuştur.

Ancak aynı Kararın son fıkrasında;

"Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini. 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet surelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır." ibaresine yer verilmiş, böylece zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Yasanın 68 inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği düzenlendiğinden, davacının bu iddiasına da itibar edilmemiştir.”

ifadelerine yer verilmek suretiyle, Danıştay On ikinci Dairesinin Kararı onanmış ve bu Karara yönelik karar düzeltilmesi istemiyle yapılan başvuru, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2015 tarihli ve E:2014/5104 K:2015/1016 sayılı Kararıyla reddedilerek Danıştay On ikinci Dairesinin Kararı kesinleşmiş, dolayısıyla zabıta müdürlüğü kadrosuna atanacak personelin “en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olunması hükmünden muaf olup olmadığı konusundaki” tereddütlere son verilmiştir.

14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B bendinde atanacak dereceye göre aranacak hizmet süreleri ise;

“…

B) Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.(2)

Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;

a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,

b) 1 inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,

c) 3 üncü ve 4 üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl,

hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır. Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir…

…” şeklinde düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede, Rapor’a konu personel ……….’in, ……….’de memuriyete başladığı, şef kadrosunda çalışmakta iken ………. tarihinde Zabıta Müdürü olarak atandığı, atama tarihi itibarıyla 21 yıl 2 ay hizmet süresi bulunduğu ve iki yıllık meslek yüksekokulu mezunu olduğu anlaşılmıştır.

Denetçi tarafından ………. tarihinde düzenlenen ilk Yargılamaya Esas Raporun ………. üncü maddesinde değinilen, müdürlük kadrosuna atanmada “hizmet süresi” ve “yükseköğretim mezunu olma” şartına ilişkin değerlendirme sonucunda,

İlgilinin, atamanın yapıldığı tarih itibariyle yaklaşık 22 yıl hizmetinin bulunduğu ve iki yıllık meslek yüksekokulu mezunu olduğu, 657 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 68 inci maddesinin (B) bendi uyarınca, atamada asıl olanın 4 yıllık yükseköğrenim mezuniyeti olduğu, eğer kişi 2 yıllık yükseköğrenim mezunu ise ataması yapılacak kadronun ek göstergesine göre belirlenen sürelere 2 yıl hizmet ilavesi yapılması gerektiği, bu ekleme yapıldığında dahi aranacak en uzun hizmet süresinin 12 yıl olduğu, ilgilinin atama tarihi itibariyle toplam hizmeti dikkate alındığında yaklaşık 22 yıllık hizmetle bu şartı sağladığı görülmekle birlikte, bu hizmet süresinin 2 yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şartını sağlamadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, söz konusu kişinin bu kadroya atanabilmesi için, zabıta teşkilatında en az iki yıllık hizmeti bulunması gerektiğinden, Zabıta Müdürü kadrosuna yapılan ataması mevzuata aykırıdır ve bu sebeple, ilgiliye bu müdürlük kadrosu için 2018 yılında öngörülen mali hakların ödenmesi sonucu, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

15.08.2007 tarihli ve 26614 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “Aylıklar” başlıklı 8 inci maddesinde; atamalara ilişkin ilk aya ait ödemelerde, ödeme belgesine atama onayı ve işe başlama yazısının ekleneceği düzenlenmiş olduğundan, 2018 yılına ilişkin atama tarihini takip eden ilk Ödeme Emri Belgesi üzerinden hesaplanan kamu zararından, Üst Yönetici sıfatıyla atama kararını veren Eski Belediye Başkanı ………. ile birlikte, ödeme evrakında imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi de sorumludur.

Bu itibarla; ………. sayılı İlamın ………. nci maddesiyle verilen hüküm dışı kararının kaldırılarak, Rapor’un 3 üncü maddesinde konu edilen ………. TL kamu zararının, Üst Yönetici ………., Harcama Yetkilisi ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi ……….’a, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine,

Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye ……….’nın ayrışık görüşü;

“Daire Kararında belirtildiği üzere, mevzuata aykırı olarak zabıta müdürlüğü kadrosuna atanan ……….’e, bu kadro için öngörülen ödemelerin yapılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği görülmekle birlikte,

10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde yer alan; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmünden de anlaşılacağı üzere mevzuata aykırı bir ödemeden dolayı sorumluluğun belirlenmesinde her bir olayın münferiden değerlendirmesi ve yetki-sorumluluk dengesi prensibine uygun olarak, harcama yapılmasına ilişkin bağlayıcı kararı alan ya da talimatı veren kişiye sorumluluk yüklenmesi gerekmektedir.

Ayrıca anılan Kanunun “Üst yöneticiler” başlıklı 11 inci maddesinde;

“... belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. ...

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.”

hükmüne yer verildiği görülmektedir.

Anılan hükümler birlikte değerlendirildiğinde, atama kararını Üst Yönetici sıfatı ile tek başına alan Belediye Başkanının, söz konusu atamanın mevzuata aykırılığı hususunda tek başına sorumlu tutulması gerektiğinden, oluşan ………. TL tutarındaki kamu zararının tek başına Üst Yönetici ……….’e (Eski Belediye Başkanı) ödettirilmesine karar verilmesi gerekir.”