Daire Karar Detayı
Daire
1
Karar Tarihi
06.02.2024
Karar No
10926
İlam No
51
Madde No
1
Kamu İdaresi Türü
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Hesap Yılı
2022
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Düşük fiyatlı imalat kalemleri yerine yüksek fiyatlı ikame iş kalemlerinin yapılması
…….tarihinde ihale edilen ……………. Euro sözleşme bedelli … Yapım İşinde; sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde bulunan ve teklif birim fiyatı düşük olan bazı iş kalemlerinin yapılmasından kısmen veya tamamen vazgeçilerek bunların yerine teklif birim fiyatı yüksek olan aynı veya benzer iş kalemlerinin yapılması sonucunda kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
a) Tavan İşleri 1
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde; 052A poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı …m² birim fiyatı … Euro; 052B poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı …Euro olarak yer almaktadır.
“Tavan İşleri” için bu iş kalemlerine ait birim fiyat tarifinde, “052 Metal Panel Asma Tavan Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilmiş ve onanmış, istenilen renkte galvaniz çelik üzerine epoksi toz boyalı, galvaniz veya alüminyum levhalardan mamül, seçilmiş boyutlarda panellerle asma tavan yapılması için, panellerin ve montaj malzemelerinin temini, proje ve detay çizimlerine uygun olarak askı tertibatının yapılması, panellerin yerlerine yerleştirilmesi, gerekli yerlere tesisat boşluklarının bırakılması, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, yardımcı malzeme ve gereçler, çalışma iskele ve sehpaları, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Asma tavanın m² olarak alanı, projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. 0.25 m²’den küçük boşluk alanları düşülmez.
Not : Ses izolasyonu yapılan alanlarda izolasyon kendi pozundan ayrı olarak ödenir. Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
052.A Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)
052.B Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)
052.C Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)
052.D Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması
052.E Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Görüldüğü üzere, tarifleri aynı olan 052A ve 052B poz nolu iş kalemleri arasındaki tek fark; 052A poz nolu iş kalemindeki malzemenin boyutlarının 30x60 cm, 052B poz nolu iş kalemindeki malzemenin boyutlarının 60x60 cm olmasıdır.
İşin devamı sırasında, sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 052A poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)” iş kaleminin yapımından tamamen vazgeçilmiş; bunun yerine yine aynı tarif içerisinde yer alan teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 052B poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² olarak artırılmıştır.
Tarifi birebir aynı olan iki iş kaleminden, 30x60 cm boyutunda malzeme içeren 052A poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken; 60x60 cm boyutunda aynı malzeme içeren 052B poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup bu teklif birim fiyatlar arasında …/…=… kat fark vardır. 052B poz nolu iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … m² olarak belirlenmişken, işin devamı sırasında … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 052A poz nolu iş kalemi için … Euro, 052B poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 052A poz nolu iş kaleminden imalat yapılmaması, bunun yerine 052B poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanarak ödeme yapılması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
b) Tavan İşleri 2
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 052C poz nolu “Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 052D poz nolu “Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 052E poz nolu “Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
“Tavan İşleri” için bu işe ait birim fiyat tarifinde, “052 Metal Panel Asma Tavan Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilmiş ve onanmış, istenilen renkte galvaniz çelik üzerine epoksi toz boyalı, galvaniz veya alüminyum levhalardan mamül, seçilmiş boyutlarda panellerle asma tavan yapılması için, panellerin ve montaj malzemelerinin temini, proje ve detay çizimlerine uygun olarak askı tertibatının yapılması, panellerin yerlerine yerleştirilmesi, gerekli yerlere tesisat boşluklarının bırakılması, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, yardımcı malzeme ve gereçler, çalışma iskele ve sehpaları, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Asma tavanın m² olarak alanı, projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. 0.25 m²’den küçük boşluk alanları düşülmez.
Not : Ses izolasyonu yapılan alanlarda izolasyon kendi pozundan ayrı olarak ödenir. Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
052.A Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)
052.B Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)
052.C Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)
052.D Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması
052.E Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
052C, 052D ve 052E pozları aynı tarif içinde yer almakta olup, birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemeler olan 052C poz nolu “Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 052D poz nolu “Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 052E poz nolu “Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır. Aynı tarifte yer alan benzer nitelikli ve birbiri yerine ikame edilebilir olan 052C, 052D, 052E poz nolu iş kalemleri arasında 052C ve 052D poz nolu birim fiyatı … Euro olan idare lehine iş kalemlerinin yapımından tamamen vazgeçilmiş, bunların yerine teklif birim fiyatı … Euro olan iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … m² iken, işin devamı sırasında … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kalemlerinden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 052C poz nolu iş kalemi için … Euro 052D poz nolu iş kalemi için … Euro ve 052E poz nolu iş kalemi için de …Euro olmak üzere KDV hariç toplam …Euro ödeme yapılacaktı. 052C ve 052D poz nolu iş kalemlerinden imalat yapılmaması ve bunun yerine 052E poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
c) Döşeme İşleri
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 035 poz nolu “Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
“Döşeme İşleri” için birim fiyat tarifinde, “035. Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması: Projelerinde gösterilen mahallerde, İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış 2 cm kalınlıkta istenilen boyutta granit katkılı kompoze döşeme kaplaması yapılmasının, yüzeyin temizliği ve yıkanması, ortalama 3 cm kalınlıkta 400 kg dozlu çimento harçlı altlığının serilmesi, 2 cm kalınlıkta karoların projelerine göre döşenmesi, 2 mm aralıklı derz bırakılması, derzlerin istenilen renk çimento şerbeti ile doldurulması, döşeme esnasında kırılan, çatlayan plakların değiştirilmesi, döşeme yüzü harç döküntüsünün temizlenmesi, silinmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü :Döşeme kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Varsa süpürgelikler alana eklenir.” ve
“045.Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış mat granit seramik malzeme ile seramik döşeme kaplaması yapılmasının, mevcut şap ve benzeri düzgün satıh üzerine seramik yapıştırıcısının sürülmesi ve özel tarak ile yivlendirilmesi, mastarında ve tesviyesinde projesine uygun olarak 3 mm derz aralıkları bırakılarak döşenmesi, derzlerin istenilen renkte hazırlanmış derz dolgu malzemesi ile doldurulması, gerekli görülen yerlerde genleşme derzi kullanılması, kaplanan yüzeyin temizlenmesi, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, işyerinde yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşıma, dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m² sinin fiyatıdır.
Ölçü : Mat granit seramik döşeme kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Varsa süpürgelikler alana eklenir.
Not : Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
045.A 30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması
045.B 60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 035 poz nolu “Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemelerin teklif birim fiyatları arasında … kat fark vardır.
Teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından tamamen, teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından ise kısmen vazgeçilmiş, bunların yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 035 poz nolu “ Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin miktarı … m² ye çıkarılmıştır. Böylece ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden kısmen ve tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 045/A poz nolu iş kalemi için … Euro, 045/B poz nolu iş kalemi için … Euro ve 035 poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 045/A poz nolu iş kaleminden hiç imalat yapılmaması, 045/B poz nolu iş kaleminden … m² yerine … m² imalat yapılması; kısmen ve tamamen vazgeçilen bu imalatlar yerine 035 poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil …………… Euro kamu zararı oluşmuştur.
d) Duvar Kaplama İşleri
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 046/A poz nolu “Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Duvar Kaplama İşleri için birim fiyat tarifinde, “046. Alüminyum Konstrüksiyonlu Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış beyaz veya bej renk tonlarında granit seramik malzeme ile alüminyum konstrüksiyonlu granit seramik duvar kaplaması yapılmasının, detayların projelendirilmesi, malzemenin temini, taşların montajı için alüminyum taşıyıcı konstrüksiyonun profillerle duvara döşemeye ya da kirişlere bağlanması, seramiklerin konstrüksiyona yapıştırılması, gerekli her türlü malzemenin temini ve zayiatı, çalışma iskele ve sehpaları, yükleme, taşıma, boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m² sinin fiyatıdır.
Ölçü : Alüminyum konstrüksiyonlu granit seramik duvar kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır.
46.A 30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması
46.B 60x120cmAlüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” ve
“050. Mevcut Duvara Levhalarla Kaplama Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış, yangına, neme ve darbelere dayanıklı akustik gereklerini yerine getirecek şekilde özel olarak imal edilmiş, boyalı sac levha, alçı duvar levha ya da çimento esaslı duvar levhalarıyla duvar kaplaması yapılması için, levhaların ve konstrüksiyonunun temini, yüzeylerde gerekli yerlerin tamiri, projelere ve üretici tavsiyelerine göre montajı, pahsız kenarlı levhalarda gerekmesi halinde muntazam pah açması, birleşim yerlerinin özel macunu ile doldurulması, gerekli her türlü malzemenin temini ve zayiatı, montaj malzeme ve gereçleri ile nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Levha kaplanmış duvarın m² olarak alanı projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Boşluklar düşülür.
Not : Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
050.A Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması
050.B 10 mm Alçı Levhalarla Duvar Kaplaması Yapılması
050.C Tek Yüz Çimento Esaslı Levhalarla Duvar Kaplaması Yapılması
050.D 10 mm Çimento Esaslı Levhalarla Duvar Kaplaması”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
046/A poz nolu “30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro, 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemelerin teklif birim fiyatları arasında … kat fark vardır.
“Duvar Kaplama İşleri” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 046/A poz nolu “30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından tamamen vazgeçilmiş, bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin miktarı … m² olarak artırılmıştır. Birbiri yerine ikame edilebilir ve benzer nitelikli iş kalemleri arasında fiyatı … Euro olan idare lehine olan iş kaleminin yapımından vazgeçilmiş, bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro olan iş kaleminin miktarı … m² den … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 046/A poz nolu iş kalemi için, 050/A poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 046/A poz nolu iş kaleminden imalat yapılmaması ve bunun yerine 050/A poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
e) Kaya Bulonu
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 101A poz nolu L=3 m Kaya Bulonu iş kaleminin imalat miktarı … m² adet birim fiyatı … Euro; 101B poz nolu L=4 m Kaya bulonu iş kaleminin imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Kaya Bulonları için birim fiyat tarifinde, “101.Kaya Bulonları: Kaya bulonlarının, çizimlerde belirtilen ve İdare ve Mühendis tarafından onaylanan pozisyonlara göre, her tip (enjeksiyonlu kaya bulonu ve gerekmesi halinde kendi delen, swellex, süper swellex bulonlar, çift uçlu bulonlar) ve uzunluktaki kaya bulonlarının işyerinde temini, deliğin açılması, her metre bulona 10 kg’a kadar çimento enjeksiyonu yapılması, projesinde, Teknik Şartname’de ya da İdare ve Mühendis’in talimatında belirtildiği miktarda öngerme verilmesi, testler, gerektiğinde bulon başlarının kesilmesi, sıvanması, membransız tünellerde epoksi esaslı boya ile yalıtılması ve tüm bu işler için her türlü katkı ile gerekli malzeme, ekipman ve işçilik dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 adedinin fiyatıdır. Hatalı bulonların düzeltilmesi için İdare ve Mühendis tarafından yapılması istenilen iyileştirici tedbirlerin gideri de bu fiyatların içindedir. Tutmayan kaya bulonları ölçülmeyecektir.
Ölçü : Projesinde belirtilen ve İdare ve Mühendis tarafından onaylanan pozisyonlara göre yerleştirilen kaya bulonları adedi cinsinden ölçülecektir.
101.A L=3 m Kaya Bulonu
101.B L=4 m Kaya Bulonu
101.C L=5 m Kaya Bulonu
101.D L=6 m Kaya Bulonu”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Tarifi birebir aynı olan iki iş kaleminden, L=3 m boyutunda Kaya Bulonu içeren 101A poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken, L=4 m boyutunda kaya bulonu içeren 101B poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır.
“Kaya Bulonları” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … adet olan 101A poz nolu “L=3 m Kaya Bulonu” iş kaleminin … adedinden vazgeçilerek bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … adet olan 101B poz nolu “L=4 m Kaya Bulonu” iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … adet iken, işin devamı sırasında … adet olarak artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 101A poz nolu iş kalemi için KDV hariç … Euro, 101B poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 101A poz nolu iş kaleminden kısmen vazgeçilerek … adet yerine … adet imalat yapılması ve 101B poz nolu iş kaleminin imalat miktarının … adetten … adede çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
f) Süren
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 110 C poz nolu 1 ¼” Boru süren L = 4 m iş kaleminin imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro; 110 E poz nolu 1 ½” Boru süren L = 4 m süren çubuğunun imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Süren çubuğu için birim fiyat tarifinde “110.Süren Çubuğu: Süren çubuğunun temini, şantiyeye getirilmesi, projesinde gösterilen ebatta hazırlanması, şantiyede yatay ve düşey taşıma, deliklerin delinmesi, süren çubuğunun projede gösterildiği şekilde ya da İdare ve Mühendis’in talimatı doğrultusunda yerleştirilmesi, çimento enjeksiyonu yapılması dahil, Madde 1.1 şartlarında, süren çubuğunun 1 adedinin fiyatıdır.
Ölçü : Projede gösterildiği şekilde ya da İdare ve Mühendis’in talimatı doğrultusunda yerleştirilen ve çimento enjeksiyonu yapılan süren çubuklarının yerinde tesbit edilen adedi cinsinden ölçülecektir.
110.A 26 mm St-IIIa L = 3 m
110.B 1 ¼” Boru süren L = 3 m
110.C 1 ¼” Boru süren L = 4 m
110.D 1 ½” Boru süren L = 3 m
110.E 1 ½” Boru süren L = 4 m”
Şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Tarifi birebir aynı, sadece boyutları farklı olan iki iş kaleminden, 110C poz nolu “1¼” Boru süren L=4 m” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken, 110E poz nolu “1 ½” Boru süren L = 4 m” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır.
“Süren Çubuğu” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro olan ve ihale keşif miktarı … adet olan 110C poz nolu “1¼” Boru süren L=4 m” iş kaleminin … adedinden vazgeçilerek bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … adet olan 110E poz nolu “1 ½” Boru süren L = 4 m” iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … adet iken, işin devamı sırasında … adet olarak artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 110C poz nolu iş kalemi için … Euro ve 110E poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 110C poz nolu iş kaleminden kısmen vazgeçilerek … adet yerine … adet imalat yapılması ve 110E poz nolu iş kalemi imalat miktarının … adetten … adede çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
Yukarıda detaylarına yer verilen tüm imalatlar için tespit edilen toplam kamu zararı tutarı … Euro’dur.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü ve
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre bir işin ihalesinden bitirilmesine kadar o işte görevli ve yetkili olanlar kamu kaynağının etkili, ekonomik, verimli kullanılmasından sorumlu olup yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadırlar.
Savunmalarda zemin cins ve niteliklerine göre zeminin gerektirdiği imalatların yerinde karar verilerek uygulandığı, mimari tasarım, işletme bakım kolaylığı ve mekanik tesisat boyutlarına uyumlu kaplama malzemelerinin tercih edildiği, vazgeçilen imalatların bazılarının yoğun bir bakım zorluğu ve bakım maliyeti içerdiği, metro istasyonlarının mimari konsept tasarımında kullanılan malzemelerin onaylı projeler doğrultusunda yerinde yapılan uygulamalardan oluştuğu ifade edilmiştir.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında, “İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Bu hükümde proje vb. teknik belgelerde değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde ve yine işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde değişiklik yapılabileceği ifade edilmektedir. Ancak işin başlangıç aşamasında öngörülebilir ve tespit edilebilir nitelikte olan ve belirlendiği şekliyle teklife sunulan iş kalemlerinin sonradan değiştirilmesi bu madde kapsamında değerlendirilemez. İdare lehine olan iş kalemlerinden kısmen ve/veya tamamen vazgeçilerek yüksek birim fiyatlı iş kalemlerinin miktarının artırılması, idarenin ilave maddi külfete katlanması sonucunu doğurduğundan kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıntısına aşağıdaki tabloda da yer verildiği üzere; teklif birim fiyatı düşük olan bazı iş kalemlerinin yapılmasından kısmen veya tamamen vazgeçilerek bunların yerine teklif birim fiyatı yüksek olan iş kalemlerinin miktarının arttırılması suretiyle kamu kaynağının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesi ihlal edilmiş olup bu işlemler sonucunda kamu zararı oluşmuştur.
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde yer alan,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü ve
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükmü gereğince; kamu harcaması yapılması sırasında oluşan kamu zararından ilgili hakediş ödemelerine ilişkin ödeme emri belgelerini imzalayan gerçekleştirme görevlisi, harcama yetkilisi ve hakediş raporlarını imzalayanlar birlikte sorumludurlar.
Bu itibarla, ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen kamu zararı …….. Euro’nun harcama yetkilisi (Genel Müdür) …, gerçekleştirme görevlisi ve hakediş raporlarını onaylayan (Genel Müdür Yardımcısı) …, diğer gerçekleştirme görevlileri … (Mimar), … (Kontrol Amiri) ve …’a (Bölge Müdürü) müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Başkan …’nün Karşı Oy Gerekçesi:
Yapılan sözleşme içinde yer alan bazı imalat kalemlerinin yapımından vazgeçilmesi veya miktarının azaltılması, bunların yerine yüksek fiyat teklif edilen sözleşme iş kalemlerinin ikame edilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmiştir.
Sözleşme konusu işlerle ilgili teknik belgelerde değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, idare, işin sözleşmesinde belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.
İşe ait Sözleşme’nin …’inci maddesinde, sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlar açıklanmış, …’inci maddesinde de sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelinin tespitinde YİGŞ hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmiş işlerin sözleşme ve eki tariflere göre yapılması zorunludur. Sözleşme iş kalemlerinin ve teklif fiyatlarının korunmamasının tarafların lehine ve aleyhine sonuçlara sebep olacağı aşikardır. Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde aşırı düşük sorgulamasının sadece toplam bedel üzerinden yapılabilmesi, teklif edilen birim fiyatlar üzerinden herhangi bir sorgulamanın yapılamaması, sözleşmenin uygulanması aşamasında kamu menfaati aleyhine sonuçlara yol açabildiği de bilinmektedir. Ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Temel İlkeler başlıklı 5’inci maddesine göre idareler, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Teklif edilen fiyat ve yapılacak imalat miktarı göz önünde bulundurulmadan, rayicin altındaki teklif fiyatlı imalatlardan vazgeçip, teklif fiyatı rayicin üzerinde imalatları ikame etmek daima idareyi külfete sokacak bir sonuç doğuracaktır. Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde yer alan mevcut iş kalemleri ve birim fiyatların yok sayılamayacağı, teklife esas birim fiyat tarifi bünyesinde yer alan imalatlara ait teklif birim fiyatın korunmasının sözleşme hukukunun bütünlüğü açısından gerekli olduğu ne kadar açıksa, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla sağlanması ilkelerini gözetmeden, sözleşmede öngörülen imalat miktarlarının değiştirilmemesi gerektiği de o kadar açıktır.
Taraflar haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken, dürüst, makul ve yaptığı eylemin sonucunu bilebilen orta düzeyde kişinin davrandığı gibi davranmakla yükümlüdürler. Tarafların birbirlerini yanıltmamaları, birbirlerinin yararlarını düşünmeleri gerekir. Yüklenicinin bir imalatın yapımından idarenin vazgeçeceğini teknik gereklerle değil de bir başka yöntemle biliyor olması ve bu gerekçeyle rayicin altında fiyat teklif etmesi, ikame edilen imalata da aşırı yüksek fiyat teklif etmesi, yaklaşık maliyetin gizliliği nedeniyle zaten mevzuat gereği mümkün olmaması gereken bir durumdur. Bu nedenle yüklenicinin daha teklif aşamasında bazı imalat kalemlerine olması gerekenden çok daha düşük fiyat teklif etmesi, ileride bu imalattan teknik nedenlerle vazgeçileceğini bildiği, söz konusu kalemlere düşük teklif vererek ihaleyi almada avantajlı konuma geldiğini gösterir. Böyle bir durum idarenin yetersiz öngörüsü nedeniyle daha işin başında ihalede sağlıklı rekabet ortamının oluşturulamadığını da gösterir. Sağlıklı bir yapı için idarenin öngöremediği imalat kalemlerini, yüklenicinin öngördüğü ve bu kalemlere yüksek fiyat teklif ederek idarenin eksikliğini kendisi için avantaja çevirdiği izlenimini doğurur. Bu izlenim bile ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği zedeler. Bunu fark eden yüklenicinin, idarece öngörülen imalat kalemleri ile işin istenilen tarz ve vasıfta meydana getirilemeyeceğini idareye bildirmesi dürüstlük kuralının da gereğidir. Yüklenici yapının inşası ile ilgili her türlü bilgiyi idareye vermek, gerekli tavsiyelerde bulunmak, idarenin öngördüğü imalat kalemleri yanlış ise bunlar hakkında idareyi aydınlatmakla da yükümlüdür. Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorundadır. Dürüstlük kuralları, orta zekâlı, makul hareket eden kimselerin, toplum içerisinde karşılıklı güvene, ahlaka ve dürüstlüğe dayalı davranışları sonucu meydana gelmiş, iş yaşamının gereklerine uyan, bu nedenle de herkes tarafından benimsenen kuralların bütünüdür. Kişiye tanınan hakların kötüye kullanılması hukuk düzeni tarafından korunmaz. Birim fiyat bazında rayiç fiyata göre aşırı düşük teklif vererek toplamda en düşük teklif sahibi olması sebebiyle ihaleyi alan yükleniciyi sözleşmelerin uygulanması aşamasında öncelikle yüksek bedel teklif edilen iş kalemlerinin miktarları arttırılıp, düşük teklif verdiği imalat kalemleri azaltılarak ikinci bir avantaj sağlanmasını öngören bir mevzuat da bulunmamaktadır. Sorumluların kamu menfaatini gözeterek teknik nedenlerle dahi olsa sözleşme sonrası arttırılan imalat bedellerini piyasa rayicini gözeterek ödemesi gerekir. 4734 sayılı Kanun’un gerekçesinde de ifade edildiği üzere kanunun asıl amacı “… işlerin istekliler tarafından piyasa rayiçlerine uygun fiyatlara göre tespit ve teklif edilen gerçekçi bedeller üzerinden ihale edilmesi”dir. Tüm bu nedenlerle sözleşmede öngörülen miktarlar için yüklenici tarafından teklif edilen bedeller dikkate alınarak ödeme yapılması, ancak daha sonra arttırılan miktarlar için, kanunun amacı doğrultusunda piyasa rayicine uygun gerçekçi bedeller tespit edilerek kamu zararının belirlenmesi için raporun denetçiye iade edilmesi uygun olur.
…….tarihinde ihale edilen ……………. Euro sözleşme bedelli … Yapım İşinde; sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde bulunan ve teklif birim fiyatı düşük olan bazı iş kalemlerinin yapılmasından kısmen veya tamamen vazgeçilerek bunların yerine teklif birim fiyatı yüksek olan aynı veya benzer iş kalemlerinin yapılması sonucunda kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
a) Tavan İşleri 1
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde; 052A poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı …m² birim fiyatı … Euro; 052B poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı …Euro olarak yer almaktadır.
“Tavan İşleri” için bu iş kalemlerine ait birim fiyat tarifinde, “052 Metal Panel Asma Tavan Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilmiş ve onanmış, istenilen renkte galvaniz çelik üzerine epoksi toz boyalı, galvaniz veya alüminyum levhalardan mamül, seçilmiş boyutlarda panellerle asma tavan yapılması için, panellerin ve montaj malzemelerinin temini, proje ve detay çizimlerine uygun olarak askı tertibatının yapılması, panellerin yerlerine yerleştirilmesi, gerekli yerlere tesisat boşluklarının bırakılması, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, yardımcı malzeme ve gereçler, çalışma iskele ve sehpaları, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Asma tavanın m² olarak alanı, projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. 0.25 m²’den küçük boşluk alanları düşülmez.
Not : Ses izolasyonu yapılan alanlarda izolasyon kendi pozundan ayrı olarak ödenir. Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
052.A Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)
052.B Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)
052.C Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)
052.D Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması
052.E Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Görüldüğü üzere, tarifleri aynı olan 052A ve 052B poz nolu iş kalemleri arasındaki tek fark; 052A poz nolu iş kalemindeki malzemenin boyutlarının 30x60 cm, 052B poz nolu iş kalemindeki malzemenin boyutlarının 60x60 cm olmasıdır.
İşin devamı sırasında, sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 052A poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)” iş kaleminin yapımından tamamen vazgeçilmiş; bunun yerine yine aynı tarif içerisinde yer alan teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 052B poz nolu “Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² olarak artırılmıştır.
Tarifi birebir aynı olan iki iş kaleminden, 30x60 cm boyutunda malzeme içeren 052A poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken; 60x60 cm boyutunda aynı malzeme içeren 052B poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup bu teklif birim fiyatlar arasında …/…=… kat fark vardır. 052B poz nolu iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … m² olarak belirlenmişken, işin devamı sırasında … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 052A poz nolu iş kalemi için … Euro, 052B poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 052A poz nolu iş kaleminden imalat yapılmaması, bunun yerine 052B poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanarak ödeme yapılması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
b) Tavan İşleri 2
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 052C poz nolu “Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 052D poz nolu “Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 052E poz nolu “Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
“Tavan İşleri” için bu işe ait birim fiyat tarifinde, “052 Metal Panel Asma Tavan Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilmiş ve onanmış, istenilen renkte galvaniz çelik üzerine epoksi toz boyalı, galvaniz veya alüminyum levhalardan mamül, seçilmiş boyutlarda panellerle asma tavan yapılması için, panellerin ve montaj malzemelerinin temini, proje ve detay çizimlerine uygun olarak askı tertibatının yapılması, panellerin yerlerine yerleştirilmesi, gerekli yerlere tesisat boşluklarının bırakılması, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, yardımcı malzeme ve gereçler, çalışma iskele ve sehpaları, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Asma tavanın m² olarak alanı, projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. 0.25 m²’den küçük boşluk alanları düşülmez.
Not : Ses izolasyonu yapılan alanlarda izolasyon kendi pozundan ayrı olarak ödenir. Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
052.A Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (30x60 cm)
052.B Perfore Metal (Galvaniz Çelik) Panel Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)
052.C Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)
052.D Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması
052.E Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
052C, 052D ve 052E pozları aynı tarif içinde yer almakta olup, birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemeler olan 052C poz nolu “Alüminyum Panel Asma Tavan Yapılması (30x120 cm)” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 052D poz nolu “Perfore Lamel Metal (Galvaniz Çelik) Asma Tavan Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 052E poz nolu “Petekli Alüminyum Asma Tavan Yapılması (60x60 cm)” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır. Aynı tarifte yer alan benzer nitelikli ve birbiri yerine ikame edilebilir olan 052C, 052D, 052E poz nolu iş kalemleri arasında 052C ve 052D poz nolu birim fiyatı … Euro olan idare lehine iş kalemlerinin yapımından tamamen vazgeçilmiş, bunların yerine teklif birim fiyatı … Euro olan iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … m² iken, işin devamı sırasında … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kalemlerinden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 052C poz nolu iş kalemi için … Euro 052D poz nolu iş kalemi için … Euro ve 052E poz nolu iş kalemi için de …Euro olmak üzere KDV hariç toplam …Euro ödeme yapılacaktı. 052C ve 052D poz nolu iş kalemlerinden imalat yapılmaması ve bunun yerine 052E poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
c) Döşeme İşleri
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 035 poz nolu “Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
“Döşeme İşleri” için birim fiyat tarifinde, “035. Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması: Projelerinde gösterilen mahallerde, İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış 2 cm kalınlıkta istenilen boyutta granit katkılı kompoze döşeme kaplaması yapılmasının, yüzeyin temizliği ve yıkanması, ortalama 3 cm kalınlıkta 400 kg dozlu çimento harçlı altlığının serilmesi, 2 cm kalınlıkta karoların projelerine göre döşenmesi, 2 mm aralıklı derz bırakılması, derzlerin istenilen renk çimento şerbeti ile doldurulması, döşeme esnasında kırılan, çatlayan plakların değiştirilmesi, döşeme yüzü harç döküntüsünün temizlenmesi, silinmesi, her türlü malzeme ve zayiatı, nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü :Döşeme kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Varsa süpürgelikler alana eklenir.” ve
“045.Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış mat granit seramik malzeme ile seramik döşeme kaplaması yapılmasının, mevcut şap ve benzeri düzgün satıh üzerine seramik yapıştırıcısının sürülmesi ve özel tarak ile yivlendirilmesi, mastarında ve tesviyesinde projesine uygun olarak 3 mm derz aralıkları bırakılarak döşenmesi, derzlerin istenilen renkte hazırlanmış derz dolgu malzemesi ile doldurulması, gerekli görülen yerlerde genleşme derzi kullanılması, kaplanan yüzeyin temizlenmesi, her türlü malzemenin temini ve zayiatı, işyerinde yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşıma, dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m² sinin fiyatıdır.
Ölçü : Mat granit seramik döşeme kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Varsa süpürgelikler alana eklenir.
Not : Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
045.A 30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması
045.B 60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro; 035 poz nolu “Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemelerin teklif birim fiyatları arasında … kat fark vardır.
Teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 045/A poz nolu “30x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından tamamen, teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 045/B poz nolu “60x60 cm Mat Granit Seramik Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından ise kısmen vazgeçilmiş, bunların yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 035 poz nolu “ Granit Katkılı Kompoze Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kaleminin miktarı … m² ye çıkarılmıştır. Böylece ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden kısmen ve tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 045/A poz nolu iş kalemi için … Euro, 045/B poz nolu iş kalemi için … Euro ve 035 poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 045/A poz nolu iş kaleminden hiç imalat yapılmaması, 045/B poz nolu iş kaleminden … m² yerine … m² imalat yapılması; kısmen ve tamamen vazgeçilen bu imalatlar yerine 035 poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil …………… Euro kamu zararı oluşmuştur.
d) Duvar Kaplama İşleri
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 046/A poz nolu “Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro; 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin imalat miktarı … m² birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Duvar Kaplama İşleri için birim fiyat tarifinde, “046. Alüminyum Konstrüksiyonlu Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış beyaz veya bej renk tonlarında granit seramik malzeme ile alüminyum konstrüksiyonlu granit seramik duvar kaplaması yapılmasının, detayların projelendirilmesi, malzemenin temini, taşların montajı için alüminyum taşıyıcı konstrüksiyonun profillerle duvara döşemeye ya da kirişlere bağlanması, seramiklerin konstrüksiyona yapıştırılması, gerekli her türlü malzemenin temini ve zayiatı, çalışma iskele ve sehpaları, yükleme, taşıma, boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m² sinin fiyatıdır.
Ölçü : Alüminyum konstrüksiyonlu granit seramik duvar kaplamasının m² olarak alanı, projelerindeki boyutlar üzerinden hesaplanır.
46.A 30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması
46.B 60x120cmAlüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” ve
“050. Mevcut Duvara Levhalarla Kaplama Yapılması: İdare ve Mühendis tarafından en az üç örnek arasından seçilerek onanmış, yangına, neme ve darbelere dayanıklı akustik gereklerini yerine getirecek şekilde özel olarak imal edilmiş, boyalı sac levha, alçı duvar levha ya da çimento esaslı duvar levhalarıyla duvar kaplaması yapılması için, levhaların ve konstrüksiyonunun temini, yüzeylerde gerekli yerlerin tamiri, projelere ve üretici tavsiyelerine göre montajı, pahsız kenarlı levhalarda gerekmesi halinde muntazam pah açması, birleşim yerlerinin özel macunu ile doldurulması, gerekli her türlü malzemenin temini ve zayiatı, montaj malzeme ve gereçleri ile nakliye, yükleme ve boşaltma dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 m²’sinin fiyatıdır.
Ölçü : Levha kaplanmış duvarın m² olarak alanı projesindeki boyutlar üzerinden hesaplanır. Boşluklar düşülür.
Not : Malzemeler, İdare’nin onaylayacağı boyutlarda tedarik edilecektir.
050.A Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması
050.B 10 mm Alçı Levhalarla Duvar Kaplaması Yapılması
050.C Tek Yüz Çimento Esaslı Levhalarla Duvar Kaplaması Yapılması
050.D 10 mm Çimento Esaslı Levhalarla Duvar Kaplaması”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
046/A poz nolu “30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro, 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin teklif birim fiyatı ise … Euro olup; birbiri yerine ikame edilebilir benzer nitelikteki malzemelerin teklif birim fiyatları arasında … kat fark vardır.
“Duvar Kaplama İşleri” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … m² olan 046/A poz nolu “30x60 cm Alüminyum Konstrüksiyonlu Cilalı Granit Seramik Duvar Kaplaması Yapılması” iş kaleminin yapımından tamamen vazgeçilmiş, bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … m² olan 050/A poz nolu “Mevcut Duvara Boyalı Sac Levhalarla Kaplama Yapılması” iş kaleminin miktarı … m² olarak artırılmıştır. Birbiri yerine ikame edilebilir ve benzer nitelikli iş kalemleri arasında fiyatı … Euro olan idare lehine olan iş kaleminin yapımından vazgeçilmiş, bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro olan iş kaleminin miktarı … m² den … m² ye çıkarılmıştır. Böylece, ihale aşamasında öngörülen ve teklifi alınan iş kalemlerinden idare lehine olan düşük fiyatlı iş kaleminden tamamen vazgeçilerek yüksek fiyatlı iş kaleminin miktarı artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 046/A poz nolu iş kalemi için, 050/A poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 046/A poz nolu iş kaleminden imalat yapılmaması ve bunun yerine 050/A poz nolu iş kalemi imalat miktarının … m² den … m² ye çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
e) Kaya Bulonu
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 101A poz nolu L=3 m Kaya Bulonu iş kaleminin imalat miktarı … m² adet birim fiyatı … Euro; 101B poz nolu L=4 m Kaya bulonu iş kaleminin imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Kaya Bulonları için birim fiyat tarifinde, “101.Kaya Bulonları: Kaya bulonlarının, çizimlerde belirtilen ve İdare ve Mühendis tarafından onaylanan pozisyonlara göre, her tip (enjeksiyonlu kaya bulonu ve gerekmesi halinde kendi delen, swellex, süper swellex bulonlar, çift uçlu bulonlar) ve uzunluktaki kaya bulonlarının işyerinde temini, deliğin açılması, her metre bulona 10 kg’a kadar çimento enjeksiyonu yapılması, projesinde, Teknik Şartname’de ya da İdare ve Mühendis’in talimatında belirtildiği miktarda öngerme verilmesi, testler, gerektiğinde bulon başlarının kesilmesi, sıvanması, membransız tünellerde epoksi esaslı boya ile yalıtılması ve tüm bu işler için her türlü katkı ile gerekli malzeme, ekipman ve işçilik dahil, Madde 1.1 şartlarında, 1 adedinin fiyatıdır. Hatalı bulonların düzeltilmesi için İdare ve Mühendis tarafından yapılması istenilen iyileştirici tedbirlerin gideri de bu fiyatların içindedir. Tutmayan kaya bulonları ölçülmeyecektir.
Ölçü : Projesinde belirtilen ve İdare ve Mühendis tarafından onaylanan pozisyonlara göre yerleştirilen kaya bulonları adedi cinsinden ölçülecektir.
101.A L=3 m Kaya Bulonu
101.B L=4 m Kaya Bulonu
101.C L=5 m Kaya Bulonu
101.D L=6 m Kaya Bulonu”
şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Tarifi birebir aynı olan iki iş kaleminden, L=3 m boyutunda Kaya Bulonu içeren 101A poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken, L=4 m boyutunda kaya bulonu içeren 101B poz nolu iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır.
“Kaya Bulonları” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro ve ihale keşif miktarı … adet olan 101A poz nolu “L=3 m Kaya Bulonu” iş kaleminin … adedinden vazgeçilerek bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … adet olan 101B poz nolu “L=4 m Kaya Bulonu” iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … adet iken, işin devamı sırasında … adet olarak artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 101A poz nolu iş kalemi için KDV hariç … Euro, 101B poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 101A poz nolu iş kaleminden kısmen vazgeçilerek … adet yerine … adet imalat yapılması ve 101B poz nolu iş kaleminin imalat miktarının … adetten … adede çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
f) Süren
Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde 110 C poz nolu 1 ¼” Boru süren L = 4 m iş kaleminin imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro; 110 E poz nolu 1 ½” Boru süren L = 4 m süren çubuğunun imalat miktarı … adet birim fiyatı … Euro olarak yer almaktadır.
Süren çubuğu için birim fiyat tarifinde “110.Süren Çubuğu: Süren çubuğunun temini, şantiyeye getirilmesi, projesinde gösterilen ebatta hazırlanması, şantiyede yatay ve düşey taşıma, deliklerin delinmesi, süren çubuğunun projede gösterildiği şekilde ya da İdare ve Mühendis’in talimatı doğrultusunda yerleştirilmesi, çimento enjeksiyonu yapılması dahil, Madde 1.1 şartlarında, süren çubuğunun 1 adedinin fiyatıdır.
Ölçü : Projede gösterildiği şekilde ya da İdare ve Mühendis’in talimatı doğrultusunda yerleştirilen ve çimento enjeksiyonu yapılan süren çubuklarının yerinde tesbit edilen adedi cinsinden ölçülecektir.
110.A 26 mm St-IIIa L = 3 m
110.B 1 ¼” Boru süren L = 3 m
110.C 1 ¼” Boru süren L = 4 m
110.D 1 ½” Boru süren L = 3 m
110.E 1 ½” Boru süren L = 4 m”
Şeklinde tanımlama yapılmıştır.
Tarifi birebir aynı, sadece boyutları farklı olan iki iş kaleminden, 110C poz nolu “1¼” Boru süren L=4 m” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro iken, 110E poz nolu “1 ½” Boru süren L = 4 m” iş kaleminin teklif birim fiyatı … Euro olup; bu teklif birim fiyatlar arasında … kat fark vardır.
“Süren Çubuğu” için sözleşme teklif birim fiyatı … Euro olan ve ihale keşif miktarı … adet olan 110C poz nolu “1¼” Boru süren L=4 m” iş kaleminin … adedinden vazgeçilerek bunun yerine teklif birim fiyatı … Euro ve keşif miktarı … adet olan 110E poz nolu “1 ½” Boru süren L = 4 m” iş kaleminin keşif miktarı başlangıçta … adet iken, işin devamı sırasında … adet olarak artırılmıştır.
Bu değişiklik yapılmamış olsaydı, idarece 110C poz nolu iş kalemi için … Euro ve 110E poz nolu iş kalemi için de … Euro olmak üzere KDV hariç toplam … Euro ödeme yapılacaktı. 110C poz nolu iş kaleminden kısmen vazgeçilerek … adet yerine … adet imalat yapılması ve 110E poz nolu iş kalemi imalat miktarının … adetten … adede çıkarılarak imalat bedelinin tamamının … Euro üzerinden hesaplanması sonucunda ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterildiği üzere KDV dahil … Euro kamu zararı oluşmuştur.
Yukarıda detaylarına yer verilen tüm imalatlar için tespit edilen toplam kamu zararı tutarı … Euro’dur.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü ve
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” hükmü
yer almaktadır.
Bu hükümlere göre bir işin ihalesinden bitirilmesine kadar o işte görevli ve yetkili olanlar kamu kaynağının etkili, ekonomik, verimli kullanılmasından sorumlu olup yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadırlar.
Savunmalarda zemin cins ve niteliklerine göre zeminin gerektirdiği imalatların yerinde karar verilerek uygulandığı, mimari tasarım, işletme bakım kolaylığı ve mekanik tesisat boyutlarına uyumlu kaplama malzemelerinin tercih edildiği, vazgeçilen imalatların bazılarının yoğun bir bakım zorluğu ve bakım maliyeti içerdiği, metro istasyonlarının mimari konsept tasarımında kullanılan malzemelerin onaylı projeler doğrultusunda yerinde yapılan uygulamalardan oluştuğu ifade edilmiştir.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 12’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında, “İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje vb. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Bu hükümde proje vb. teknik belgelerde değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde ve yine işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde değişiklik yapılabileceği ifade edilmektedir. Ancak işin başlangıç aşamasında öngörülebilir ve tespit edilebilir nitelikte olan ve belirlendiği şekliyle teklife sunulan iş kalemlerinin sonradan değiştirilmesi bu madde kapsamında değerlendirilemez. İdare lehine olan iş kalemlerinden kısmen ve/veya tamamen vazgeçilerek yüksek birim fiyatlı iş kalemlerinin miktarının artırılması, idarenin ilave maddi külfete katlanması sonucunu doğurduğundan kamu kaynaklarının etkili, ekonomik, verimli kullanılması ilkesine aykırılık teşkil etmektedir.
Ayrıntısına aşağıdaki tabloda da yer verildiği üzere; teklif birim fiyatı düşük olan bazı iş kalemlerinin yapılmasından kısmen veya tamamen vazgeçilerek bunların yerine teklif birim fiyatı yüksek olan iş kalemlerinin miktarının arttırılması suretiyle kamu kaynağının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesi ihlal edilmiş olup bu işlemler sonucunda kamu zararı oluşmuştur.
5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde yer alan,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü ve
“Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde,
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
…
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.”
hükmü gereğince; kamu harcaması yapılması sırasında oluşan kamu zararından ilgili hakediş ödemelerine ilişkin ödeme emri belgelerini imzalayan gerçekleştirme görevlisi, harcama yetkilisi ve hakediş raporlarını imzalayanlar birlikte sorumludurlar.
Bu itibarla, ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen kamu zararı …….. Euro’nun harcama yetkilisi (Genel Müdür) …, gerçekleştirme görevlisi ve hakediş raporlarını onaylayan (Genel Müdür Yardımcısı) …, diğer gerçekleştirme görevlileri … (Mimar), … (Kontrol Amiri) ve …’a (Bölge Müdürü) müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,
Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla karar verildi.
Karşı Oy Gerekçesi:
Başkan …’nün Karşı Oy Gerekçesi:
Yapılan sözleşme içinde yer alan bazı imalat kalemlerinin yapımından vazgeçilmesi veya miktarının azaltılması, bunların yerine yüksek fiyat teklif edilen sözleşme iş kalemlerinin ikame edilmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği iddia edilmiştir.
Sözleşme konusu işlerle ilgili teknik belgelerde değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkansız olduğu hallerde, idare, işin sözleşmesinde belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.
İşe ait Sözleşme’nin …’inci maddesinde, sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlar açıklanmış, …’inci maddesinde de sözleşme ve eklerinde birim fiyatı bulunmayan yeni iş kalemlerinin bedelinin tespitinde YİGŞ hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmiş işlerin sözleşme ve eki tariflere göre yapılması zorunludur. Sözleşme iş kalemlerinin ve teklif fiyatlarının korunmamasının tarafların lehine ve aleyhine sonuçlara sebep olacağı aşikardır. Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde aşırı düşük sorgulamasının sadece toplam bedel üzerinden yapılabilmesi, teklif edilen birim fiyatlar üzerinden herhangi bir sorgulamanın yapılamaması, sözleşmenin uygulanması aşamasında kamu menfaati aleyhine sonuçlara yol açabildiği de bilinmektedir. Ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun Temel İlkeler başlıklı 5’inci maddesine göre idareler, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. Teklif edilen fiyat ve yapılacak imalat miktarı göz önünde bulundurulmadan, rayicin altındaki teklif fiyatlı imalatlardan vazgeçip, teklif fiyatı rayicin üzerinde imalatları ikame etmek daima idareyi külfete sokacak bir sonuç doğuracaktır. Sözleşme eki teklif birim fiyat cetvelinde yer alan mevcut iş kalemleri ve birim fiyatların yok sayılamayacağı, teklife esas birim fiyat tarifi bünyesinde yer alan imalatlara ait teklif birim fiyatın korunmasının sözleşme hukukunun bütünlüğü açısından gerekli olduğu ne kadar açıksa, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla sağlanması ilkelerini gözetmeden, sözleşmede öngörülen imalat miktarlarının değiştirilmemesi gerektiği de o kadar açıktır.
Taraflar haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken, dürüst, makul ve yaptığı eylemin sonucunu bilebilen orta düzeyde kişinin davrandığı gibi davranmakla yükümlüdürler. Tarafların birbirlerini yanıltmamaları, birbirlerinin yararlarını düşünmeleri gerekir. Yüklenicinin bir imalatın yapımından idarenin vazgeçeceğini teknik gereklerle değil de bir başka yöntemle biliyor olması ve bu gerekçeyle rayicin altında fiyat teklif etmesi, ikame edilen imalata da aşırı yüksek fiyat teklif etmesi, yaklaşık maliyetin gizliliği nedeniyle zaten mevzuat gereği mümkün olmaması gereken bir durumdur. Bu nedenle yüklenicinin daha teklif aşamasında bazı imalat kalemlerine olması gerekenden çok daha düşük fiyat teklif etmesi, ileride bu imalattan teknik nedenlerle vazgeçileceğini bildiği, söz konusu kalemlere düşük teklif vererek ihaleyi almada avantajlı konuma geldiğini gösterir. Böyle bir durum idarenin yetersiz öngörüsü nedeniyle daha işin başında ihalede sağlıklı rekabet ortamının oluşturulamadığını da gösterir. Sağlıklı bir yapı için idarenin öngöremediği imalat kalemlerini, yüklenicinin öngördüğü ve bu kalemlere yüksek fiyat teklif ederek idarenin eksikliğini kendisi için avantaja çevirdiği izlenimini doğurur. Bu izlenim bile ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği zedeler. Bunu fark eden yüklenicinin, idarece öngörülen imalat kalemleri ile işin istenilen tarz ve vasıfta meydana getirilemeyeceğini idareye bildirmesi dürüstlük kuralının da gereğidir. Yüklenici yapının inşası ile ilgili her türlü bilgiyi idareye vermek, gerekli tavsiyelerde bulunmak, idarenin öngördüğü imalat kalemleri yanlış ise bunlar hakkında idareyi aydınlatmakla da yükümlüdür. Herkes haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorundadır. Dürüstlük kuralları, orta zekâlı, makul hareket eden kimselerin, toplum içerisinde karşılıklı güvene, ahlaka ve dürüstlüğe dayalı davranışları sonucu meydana gelmiş, iş yaşamının gereklerine uyan, bu nedenle de herkes tarafından benimsenen kuralların bütünüdür. Kişiye tanınan hakların kötüye kullanılması hukuk düzeni tarafından korunmaz. Birim fiyat bazında rayiç fiyata göre aşırı düşük teklif vererek toplamda en düşük teklif sahibi olması sebebiyle ihaleyi alan yükleniciyi sözleşmelerin uygulanması aşamasında öncelikle yüksek bedel teklif edilen iş kalemlerinin miktarları arttırılıp, düşük teklif verdiği imalat kalemleri azaltılarak ikinci bir avantaj sağlanmasını öngören bir mevzuat da bulunmamaktadır. Sorumluların kamu menfaatini gözeterek teknik nedenlerle dahi olsa sözleşme sonrası arttırılan imalat bedellerini piyasa rayicini gözeterek ödemesi gerekir. 4734 sayılı Kanun’un gerekçesinde de ifade edildiği üzere kanunun asıl amacı “… işlerin istekliler tarafından piyasa rayiçlerine uygun fiyatlara göre tespit ve teklif edilen gerçekçi bedeller üzerinden ihale edilmesi”dir. Tüm bu nedenlerle sözleşmede öngörülen miktarlar için yüklenici tarafından teklif edilen bedeller dikkate alınarak ödeme yapılması, ancak daha sonra arttırılan miktarlar için, kanunun amacı doğrultusunda piyasa rayicine uygun gerçekçi bedeller tespit edilerek kamu zararının belirlenmesi için raporun denetçiye iade edilmesi uygun olur.