Hakediş

… tarihli ve … sayılı ilamın …’üncü maddesinin … bendiyle tazmin hükmolunan konuya ilişkin Sayıştay Temyiz Kurulu’nun … tarihli ve ... ve … tutanak sayılı bozma kararları üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

… … yılı hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın …’üncü maddesinin … bendiyle, … yüklenimindeki … kapsamında olan ve yüklenicinin … TL teklif verdiği … poz nolu … iş kaleminin bu iş kapsamında yaptırılmayıp, … tarihinde aynı yükleniciye ihale edilen … TL sözleşme bedelli … kapsamında daha yüksek bedelle yaptırılması sonucu kamu zararı oluştuğu gerekçesiyle … TL için tazmin hükmü verilmişti.

Söz konusu tazmin hükmünün temyiz edilmesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak sayılı kararda;

“…

Bu bağlamda Daire Kararında; … tarafından … tarihinde ihale edilen ve … tarihinde yapılan devir sonucunda mevcut yükleniciye yaptırılan 1. İş’te yüklenicinin … poz nolu … iş kalemi için … TL teklif verdiği, 1. İş’in işyeri tesliminin … tarihinde yapıldığı, işin devamı esnasında … tarihinden itibaren söz konusu iş kaleminin yapılması için çeşitli tarihlerde toplam … günlük süre uzatımı verilmesine rağmen bu süre içinde bu iş kaleminden yalnızca …km yapıldığı; son verilen süre uzatımı ile birlikte işin bitim tarihinin … tarihine ertelendiği, ancak bu tarih de beklenmeden sözleşme bedelinin %100’ünde, … bedel ile … tarihinde işin tamamlandığı, diğer taraftan toplamda … km yapılan bitümlü sıcak temel ve binder tabakasının sadece … km’lik kısmının aşınma tabakasının 1. İş kapsamında yaptırıldığı; bitümlü temel ve binder tabakası yapılıp aşınma tabakası yapılmayan … m²’lik kısmın aşınma tabakasının ise aynı yükleniciye … tarihinde ikmal işi olarak ihale edilen 2. İş kapsamında, bitümlü sıcak temel, binder tabakası ve TMA aşınma tabakasını içeren … poz nolu “10 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş sert taş ile), 7 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş sert taş ile), 4 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² taş mastik asfalt aşınma tabakası yapılması (Tip-1) (Kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile) (Bitüm hariç)” iş kalemi içinde yaptırıldığı, 2. İş’teki bu iş kalemi için yüklenici tarafından … TL teklif verildiği, söz konusu iş kaleminin birim fiyat tarifindeki düzenlemeye göre aşınma tabakası tamamlandığında teklif bedelinin % …’ının ödendiği, ilk iş kapsamında, çeşitli tarihlerde TMA tabakasının yapılması için toplam … gün süre uzatımı verilmiş olmasına rağmen, … m²’lik aşınma tabakası imalatı yaptırılmayarak söz konusu imalatın ikmal işi kapsamında daha yüksek bir bedelle yaptırılmasının kamu zararı oluşturduğu belirtilmiştir.

Her ne kadar birbirlerinden farklı zamanlarda ve koşullarda gerçekleştirilen ancak birbirlerinin devamı niteliğinde olan ihalelerde aynı imalatlar için farklı fiyatlar üzerinden ödeme yapılabileceği söylenebilirse de; 1. İş devam ederken 2. İşin (İkmal İşi) ihalesine çıkılmıştır. Kaldı ki, 1. İş kapsamında, çeşitli tarihlerde kamu zararına konu edilen TMA tabakasının yapılması için toplam … gün gibi oldukça uzun bir süre için süre uzatımı verilmiştir.

Sorumlu(lar)ca süre uzatım kararlarının yeterli ödenek sağlanamadığı üzerine alındığı iddia edilmekte ise de; -süre uzatım kararlarının genel olarak çalışmalara hava şartlarının uygun olduğu tarihlerde başlanması için alınmış olduğu görülmekle beraber- tazmine konu TMA tabakasının yapıldığı … yılı için … TL harcanmayan ödeneğin söz konusu olduğu ve bu sırada 1. İşin de devam ettiği görülmektedir.

İlamda olayın bu yönüyle bir değerlendirme yapılmamış olmakla birlikte öncelikle, tazmine konu imalatların harcanmayan ödenek kapsamında 1. İş bünyesinde yapılıp yapılamayacağının değerlendirilmesi gerekir.

Sonrasında, iş artışı sınırlarının zorlanarak hiç olmazsa yasal %20’lik iş artışı kapsamında tazmine konu imalatların ne kadarının yaptırabileceği noktasında da bir değerlendirme yapılması uygun olacaktır.

Son olarak, 1. İş kapsamında yapılmayıp 2. İş kapsamında yapılan başka imalatların olabileceği de malum olup, bu imalatların fiyatları açısından da İlamda herhangi bir değerlendirme yapılmamıştır. Olaya bütüncül bir yaklaşımla bakılması bağlamında ise bu değerlendirme büyük önem arz etmektedir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, mevcut hali ve gerekçesiyle tazmin hükmü kurulmasında hukuki isabet görülmediğinden; … sayılı İlamın … maddesinin … bendiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yapılacak değerlendirmeleri müteakiben kamu zararı oluştuğu kanaatine varılır ise; oluşan yeni duruma göre gerek kamu zararı tutarının hesaplanmasını gerekse de kurulacak illiyet bağı neticesinde sorumluların tespit edilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (…) oy çokluğuyla,”

denilmekte ve Kurulun … tarihli ve … tutanak sayılı kararlarında da bu karara atıfta bulunulmaktadır.

İşyeri teslimi … tarihinde yapılan söz konusu işin devamı esnasında … tarihinden itibaren yüklenicinin … TL teklif verdiği … poz nolu “4 cm Sıkışmış Kalınlıkta TMA Aşınma Tabakası Yapılması” iş kaleminin yapılması için çeşitli tarihlerde toplam… günlük süre uzatımı verilmesine rağmen bu süre içinde bu iş kaleminden yalnızca … km yapılmış; son verilen süre uzatımı ile birlikte işin bitim tarihi … tarihine ertelenmiş, ancak bu tarih de beklenmeden sözleşme bedelinin %100’ünde, … TL bedel ile … tarihinde iş tamamlanmıştır.

Anılan iş kapsamında … km yapılan bitümlü sıcak temel ve binder tabakasının …km’lik kısmının aşınma tabakasının bu iş kapsamında yaptırıldığı; bitümlü temel ve binder tabakası yapılıp aşınma tabakası yapılmayan … m2’lik kısmın aşınma tabakasının ise aynı yükleniciye ikmal işi kapsamında, bitümlü sıcak temel, binder tabakası ve TMA aşınma tabakası yapılmasını içeren … poz nolu “10 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu bitümlü sıcak temel tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş sert taş ile), 7 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş sert taş ile), 4 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m2 taş mastik asfalt aşınma tabakası yapılması (Tip-1) (Kırılmış ve elenmiş sert taş ve modifiye bitüm ile) (Bitüm hariç)” iş kalemi içinde yaptırıldığı anlaşılmıştır.

İkmal işi kapsamındaki bu iş kalemi için yüklenici tarafından … TL teklif verilmiştir. Söz konusu iş kaleminin birim fiyat tarifindeki düzenlemeye göre aşınma tabakası tamamlandığında teklif bedelinin %...’ı ödenecektir. Buna göre yükleniciye ilk iş kapsamında yapması gereken … m2 TMA aşınma tabakası yapılması için ikmal işi kapsamında ve ikmal işi sözleşme fiyatları ile … TL ödenmiştir.

Diğer taraftan, … tarihli süre uzatım kararında, “Bu iş kapsamında TMA yapılması planlanan kesimlerde, ayrıca ihale edilen İKMAL işi kapsamında moloz taş duvar imalatları, yeraltı ve yüzey suyu drenajları ve bazı makineli düzenlemeler gibi çeşitli işlerin yapılması gerekmektedir. İş makineleri ile yürütülecek bu çalışmalarda aşınma (TMA) imalatlarının zarar görmemesi için, sayılan bu işlerin (makineli çalışmaların) tamamlanmasından sonra aşınma (TMA) imalatlarına başlanması uygun olacaktır.” denilerek, ikmal işi kapsamında taş duvar imalatlarının yapılacağı, bu imalatlar tamamlandıktan sonra TMA aşınma tabakası yapılabileceği gerekçesiyle ilk iş için süre uzatımı verilmişken, sorumluların sorguya gönderdikleri savunmada da belirtildiği üzere TMA aşınma tabakası imalatı için verilen sürede ilk iş kapsamında … m3 taş duvar imalatı yapılarak sözleşme bedeli tamamlanmış ve TMA imalatı ikmal işi kapsamına bırakılmıştır.

Yani TMA imalatının yapılması için çeşitli tarihlerde toplam … gün süre verilmişken bu sürede TMA imalatı tamamlanmayıp taş duvar imalatı yapılmıştır.

Yukarıda yer verilen Temyiz Kurulu Kararında, sorumlularca süre uzatım kararlarının yeterli ödenek sağlanamadığı üzerine alındığının iddia edildiği, süre uzatım kararlarının genel olarak çalışmalara hava şartlarının uygun olduğu tarihlerde başlanması için alınmış olduğu görülmekle beraber tazmine konu TMA tabakasının yapıldığı … yılı için … TL harcanmayan ödeneğin söz konusu olduğu ve bu sırada 1. işin de devam ettiğinin görüldüğü, İlamda olayın bu yönüyle bir değerlendirme yapılmadığı, tazmine konu imalatların harcanmayan ödenek kapsamında 1. iş bünyesinde yapılıp yapılamayacağının değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Rapor eki süre uzatım kararları incelendiğinde, ödenek yetersizliği nedeniyle verilen süre uzatım kararlarının sorguya dayanak olarak alınmadığı, dolayısıyla ilamda ödenek yetersizliği nedeniyle verilen süre uzatım kararlarının dikkate alınmadığı görülmektedir.

İlam hükmüne dayanak olarak alınan süre uzatımlarından sadece “… tarihinde bir önceki süre uzatımında TMA imalatlarına ikmal işi kapsamındaki makineli imalatların yapımından sonra başlanacağına karar verildiği ancak ikmal işi kapsamında yeterli ödenek sağlanamadığı için makineli çalışmaların da tamamlanamadığı, ayrıca TMA imalatlarına uygun hava şartlarında başlanması gerektiğinden bahisle … gün,” gerekçesiyle verilen süre uzatım kararında ödenek yetersizliğinden bahsedilmektedir. Ancak burada söz konusu olan ilk iş ile ilgili değil ikmal işi ile ilgili olarak ödenek yetersizliğidir.

Bunun yanı sıra tazmine konu TMA aşınma tabakasının yapıldığı … yılı için harcanmayan ödeneğin söz konusu olduğu ve bu sırada 1. işin de devam ettiği, Daire kararının verildiği tarihte bilinmekte olup; yapılmamış olan TMA tabakası iş kaleminin 1. İş kapsamında mevcut ödenek de bulunmakta iken yaptırılmaması nedeniyle verilen tazmin hükmü zaten bu hususun göz önüne alınarak değerlendirilmesi suretiyle verilmiştir.

Temyiz Kurulu Kararında ayrıca, iş artışı sınırlarının zorlanarak hiç olmazsa yasal % 20’lik iş artışı kapsamında tazmine konu imalatların ne kadarının yaptırabileceği noktasında da bir değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmektedir. Ancak söz konusu imalatın sözleşme bedeli kapsamında yaptırılması mümkün iken yaptırılmamış olması nedeniyle tazminine hükmedildiğinden, %20’lik iş artışı kapsamında yaptırılıp yaptırılamayacağı ile ilgili bir değerlendirmeye gerek bulunmamaktadır.

Yine Temyiz Kurulu Kararında, 1. iş kapsamında yapılmayıp 2. iş kapsamında yapılan başka imalatların olabileceğinin de malum olduğu, bu imalatların fiyatları açısından da İlamda herhangi bir değerlendirme yapılmadığı; olaya bütüncül bir yaklaşımla bakılması bağlamında bu değerlendirmenin büyük önem arz ettiği belirtilmektedir. Ancak Daireye intikal eden Yargılamaya Esas Rapor, TMA aşınma tabakası yapılması imalatının yapılmaması nedeniyle düzenlenmiş olup, raporda ikmal ihalesi kapsamında yer alan diğer imalatlara ilişkin herhangi bir tespit bulunmamaktadır. Dolayısıyla İlamda, raporda yer verilen, yapılmamış olan TMA aşınma tabakası yapılması imalatına ilişkin olarak tazmin hükmü verilmiştir.

Sonuç olarak anılan ilk iş kapsamında, çeşitli tarihlerde TMA tabakasının yapılması için toplam … gün süre uzatımı verilmiş olmasına rağmen, … m2’lik aşınma tabakası imalatı yaptırılmayarak, verilen bu süre zarfında … m3 taş duvar imalatı yapılması ve yapılmayan TMA aşınma tabakası imalatının ise ikmal işi kapsamında daha yüksek bir bedelle yaptırılması sonucu kamu zararı oluşmuştur. Oluşan kamu zararından, Harcama Yetkilisi, Gerçekleştirme Görevlisi (aynı zamanda Hakedişi Düzenleyen) ve … no.lu hakedişi düzenleyenler birlikte sorumludurlar.

Bu itibarla, … TL kamu zararının … no.lu hakedişi düzenleyen …,…, .. a müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanunun 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.