Üniversitede Daire Başkanı Kadrolarında görevli Personele Makam ve Görev Tazminatı Ödenmesi

………. Üniversitesi’nde Daire Başkanı kadrolarında görevli personele Nisan-Eylül 2023 ayları için makam ve görev tazminatı ödenmesi sonucu ………. TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.

Makam Tazminatı ödenmesiyle ilgili olarak;

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 26 ncı maddesinin (a) fıkrasında;

“Bu Kanuna ekli IV sayılı cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir. …”

Şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Anılan Kanun’a ekli, IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7 nci sırasında, birinci dereceye atanmış olmak şartıyla makam tazminatı ödenecekler;

“Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı Daire Başkanı kadrolarına atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı dahil), Millî Eğitim Bakanlığı Grup Başkanı, Gelir İdaresi Grup Başkanı, İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı, Milli Kütüphane Başkan Yardımcısı, Bölge Müdürleri (Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Belediyeler ve bunlara bağlı kurum ve kuruluşlar hariç), Üniversite Genel Sekreterleri, Din İşleri Yüksek Kurulu Sekreteri, Diyanet İşleri Başkanlığı Dinî Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü”

Olarak sayılmıştır.

Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 inci maddesinin (C) fıkrasında ise;

“(A) bendi kapsamına giren ve temsil tazminatı almayan personelden, 7000'den daha düşük göstergeler üzerinden makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olanlara, 15,000 gösterge rakamını geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca tespit edilecek gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.”

Hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler ve IV Sayılı Makam Tazminatı Cetveli birlikte değerlendirildiğinde; Cetvelin 7 nci sırasında yer verilen Daire Başkanı, Grup Başkanı, Enstitü Başkanı, Başkan Yardımcısı, Bölge Müdürleri unvanlarının genel unvan olarak değil, hangi kurumlara ait Daire Başkanı, Grup Başkanı, Başkan Yardımcısı, Bölge Müdürü ve Genel Sekreter oldukları da ifade edilmek suretiyle ödemeye esasa alınacak unvanların kurumsal olarak düzenlendiği, 657 sayılı Kanun’a Ekli IV Sayılı Cetvelde geçen ve idarece makam tazminatı ödemelerine esas alınan “Daire Başkanı” unvanının da Dipnot[343] 11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK’nın 5 inci maddesiyle, bu cetvelin 7 nci sırasına “Gelir İdaresi Grup Başkanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı,” ibaresi eklenmek suretiyle Cetvele dâhil edildiği, dolayısıyla bu unvanla, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliğindeki Daire Başkanı ve Grup Başkanının kastedildiği anlaşılmaktadır. Üniversitelerle ilgili olarak, Cetvelin 7 nci sırasında, Üniversite Genel Sekreterlerine yer verilmişken, Üniversite Daire Başkanlarına ise yer verilmemiştir.

Bu itibarla, makam tazminatı ödenmesiyle ilgili olarak yukarıya alınan mevzuatta “Üniversite Daire Başkanı” unvanına yer verilmediğinden/bu unvan cetvelde sayılmadığından, söz konusu personele makam tazminatı ve buna bağlı olarak yapılan görev tazminatı ödenmesi hukuken mümkün değildir.

Sorumlular savunmalarında, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye 666 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile eklenen Ek 10 uncu madde ile kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarında hizmet birimi olarak tanımlanmış birimlerinde Daire Başkanı unvanlı kadrolarına verilen ilave mali haklara ilişkin düzenlemeye kamu yükseköğretim kurumlarındaki daire başkanı kadrolarının dâhil edilmediğinin düşünülmesinin eşit işe eşit ücret kuralına aykırı olduğunu iddia etmişlerse de 657 sayılı Kanun’a Ekli IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7 nci sırasında geçen ve idarece yapılan ödemelere esasa alınan “Daire Başkanı ve Grup Başkanı” unvanı, yukarıda izah edildiği üzere genel bir düzenleme olmayıp, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği bünyesinde bulunan Daire Başkanları ve Grup Başkanıyla ilgili olduğundan ve yapılan bu düzenlemenin eşit işe eşit ücret kuralıyla ilgisi olmadığından sorumluların savunmalarının hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Sorumlular ayrıca, Daire Başkanı kadro unvanlı kamu personeli arasında kadrosunun bulunduğu kamu kurumundan kaynaklı olarak ücrette farklılık getiren bir düzenlemenin, eşitlik ilkesine ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10 ve 55 inci maddelerine aykırılık teşkil edeceğini, kanun koyucunun böyle bir amaç güderek yasal düzenleme yapmasının düşünülemeyeceğini, bu durumun aynı zamanda Anayasa’nın 49 uncu maddesi ile İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23/2 nci maddesine de aykırı olduğunu iddia etmişlerse de;

………. Üniversitesinde Strateji Geliştirme Daire Başkanı olarak görev yapan personel tarafından, 666 sayılı KHK’nın 1 inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek 10 ncu maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında yer alan personelin ücret ve tazminat göstergelerini düzenleyen 11 sayılı cetvelin 8 inci sırasında yer alan daire başkanlarına ödenen göstergeler üzerinden maaşının ödenmesi ve yine aynı KHK’nın 5 inci maddesinin (ç) bendinin 7. Sırası ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa ekli 1V sayılı Makam tazminatı Cetvelinde yapılan değişiklik ile bu Cetvelin 7. sırasına daire başkanı ibaresi eklendiğinden hizasında sayılan 2000 puan üzerinden makam tazminatı ödenmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali ile, yoksun kaldığı mali hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi ve somut norm denetimi için dosyanın Anayasa Mahkemesine gönderilmesi talepli ………. İdare Mahkemesine açılan davaya ilişkin, bu Mahkeme tarafından verilen ……….2012 tarih ve E.……….K……….sayılı Kararda; Anayasaya aykırılık iddiası ciddi bulunmamış, makam tazminatı ile ilgili olarak da “makam tazminatı cetvelinde üniversite Daire Başkanı ibaresinin yer almadığı ve kanun metinlerinde yer alan Daire Başkanından kastın üniversite daire başkanı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine” hükmedilmiş ve bu Karar; Danıştay ………. Dairesinin ………. 2019 tarih ve E: ………., K: ………. sayılı Kararıyla da onanmıştır. Dolayısıyla sorumluların söz konusu iddialarının yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Bununla birlikte sorumlularca muhtelif idarelerde görevli olan Daire Başkanı kadro unvanlı kamu personeli arasında kıyaslama yapılarak kadronun bulunduğu kamu kurumuna göre farklı uygulamanın yapıldığı iddiası mevzuat düzenlemelerinden kaynaklanmaktadır. Örneğin, 02.11.2011 tarih ve 28103 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanan 661 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 60 ıncı maddesi ile 23.07.2004 tarih ve 25531 sayılı Resmî Gazete ’de yayımlanan 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 22 nci maddesi değiştirilmiş ve bu değişiklik ile büyükşehir belediyelerinde daire başkanlığı kadrosuna atananların, bakanlık daire başkanları için ilgili mevzuatında öngörülen ek gösterge, makam, görev ve temsil tazminatları ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesi uyarınca ödenen zam ve tazminatlardan aynen yararlanacakları hükme bağlanmıştır. Söz konusu değişiklikten önce büyükşehir belediyelerinde daire başkanı unvanlı kadrolarda çalışan kamu personeli bahsi geçen ödemelerden yararlanamazken bu düzenlemeden itibaren makam ve görev tazminatından yararlanmaya başlamışlardır.

Sorumlular savunmalarında, 1.1.2023 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulan torba yasa ile, üniversitelerde görev yapan Daire Başkanlarının ek göstergelerinin 4200 olarak değiştirildiğini, Daire Başkanı maaşı hesaplanırken ek gösterge cetvelinde “Üniversite Daire Başkanı” unvanı olmamasına rağmen 4200 gösterge rakamı dikkate alındığı halde, makam ve görev tazminatı cetvelinde “Üniversite Daire Başkanı” ibaresi olmadığından dolayı tereddüt oluştuğunu, bu nedenle birçok üniversitede görev yapan Daire Başkanının tazminat almaktan imtina etmekte olduğunu, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununda da “Üniversite Daire Başkanı” adı altında herhangi bir müstakil unvan bulunmadığını, IV sayılı cetvelde “kadrosuna atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı dahil)” ifadesinin, kurumlardan bağımsız olarak, kanunda sayılmayan tüm Daire Başkanlarını kapsadığını iddia etmişlerse de ek gösterge cetveliyle makam tazminatı cetveli arasında hukuken her hangi bir bağlantı bulunmamaktadır. Her birisi kendi içerisinde farklı kurallara bağlanmıştır. Örneğin ek göstergeler unvan ve derecelere göre farklı belirlenmişken makam tazminatı cetvelinde bu ödemeden yararlanacaklar kadro ve görev unvanına göre belirlenmiştir. Dolayısıyla bu ikisi arasında benzerlik bulunmadığından kıyas yapılamaz.

Yukarıda açıklandığı üzere, IV sayılı cetveldeki “kadrosuna atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı dahil)” ifadesi, aşağıda açıklandığı üzere, kurumsal ifadedir. Şöyle ki bu değişiklik, Dipnot:[347] Bu sıraya, 5/5/2005 tarihli ve 5345 sayılı Kanunun 34 üncü maddesiyle Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı kadrolarına atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı hariç),” ibaresinden sonra gelmek üzere “Gelir İdaresi Grup Başkanı,” ibaresi eklendikten sonra Dipnot: [348] 22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, “(Bütçe Dairesi Başkanı hariç)” ibaresi, “(Bütçe Dairesi Başkanı dahil)” şeklinde değiştirilmiş olup Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı kadrolarına atananlarla ilgili olup belirtilen kurumlardaki Daire Başkanlarıyla ilgilidir. Tüm Daire Başkanlarını kapsamamaktadır.

Bunun dışında sorumluların, Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı Kamu Görevlileri Tescil ve Hizmet Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan 2023 Yılı Ek Gösterge Kılavuzunun, II Sayılı Cetvelinin “2. Yargı Kuruluşları, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek Öğretim Kuruluşlarında” bölümünde Daire Başkanının derece, ek göstergesi ile 15.01.2023 tarihinden sonraki ek gösterge, makam tazminatı ve görev tazminatına ilişkin iddialarının kabulü de, konunun SGK mevzuatıyla ilgili olması sebebiyle hukuken mümkün değildir.

Ayrıca ………. Üniversitesi Rektörlüğünün ………..2023 tarih ve ………. sayılı yazısıyla; üniversitelerde görev yapan Daire Başkanlarına bazı üniversitelerde makam ve görev tazminatı ödenirken bazılarında ise ödenmediği belirtilerek, uygulama birliğinin sağlanabilmesi ve böylelikle hatalı işlem yapılmasının önüne geçilebilmesi için söz konusu personele ilgili mevzuatı uyarınca makam tazminatı ödenip ödenmeyeceği hususunda Hazine ve Maliye Bakanlığından görüş istenmiş ve Bakanlığın 09.10.2023 tarih ve E-45516914-045.02-2501495 Sayılı Görüşünde;

“657 sayılı Kanunun Ek 26’ncı maddesi gereğince anılan Kanuna ekli IV sayılı Cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara makam tazminatı ödenmesi mümkün olduğundan ve anılan cetvelde üniversitelerde görev yapan Daire Başkanlarının yer almadığı görüldüğünden, yukarıda belirtilen mevzuat gereğince söz konusu personele makam ve görev tazminatı ödenmesine imkân bulunmadığı değerlendirilmiş” denilmek suretiyle, söz konusu görüş gereği için Atatürk Üniversitesine ve bilgi için de Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına gönderilmiştir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı ise, Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğünün bu Görüş yazısını 30.11.2023 Tarih ve E-22652224-841.02.17-80563 sayılı yazısı ekinde, “bilgi ve gereği için” tüm Devlet Üniversitelerine göndermiştir. Dolayısıyla konuyla ilgili tereddüt kalmamıştır.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara aykırı olarak, ………. Üniversitesinin Daire Başkanı unvanlı kadrolarında görevli personele, Nisan 2023 -Eylül 2023 ayları için makam ve görev tazminatı ödemesi yapılmak suretiyle, 24.12.2003 tarih ve 25326 saylı Resmî Gazete’de yayımlanan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması suretiyle kamu kaynağında eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk;

Söz konusu kamu zararının oluşmasında;

5018 sayılı Kanun’un “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesinde yer alan “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler. (…)

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar. (…)” hükmü ile,

31.12.2005 tarih ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan, İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, (…) bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmü gereği gerçekleştirme görevlisinin,

5018 sayılı Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereği, ilişikli ödeme emri belgesiyle söz konusu tazminat tutarlarının ödenmesi talimatını veren harcama yetkilisinin,

Sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu itibarla, Daire Başkanı unvanlı kadrolarında görevli personele, Nisan 2023 -Eylül 2023 ayları için, mevzuatında öngörülmediği halde makam ve görev tazminatı ödemesi yapılması suretiyle oluşan toplam ………. TL kamu zararının;

………. TL’sinin, Harcama Yetkilisi (……….) ……….ve Gerçekleştirme Görevlisi (……….) ……….’e;

………. TL’sinin, Harcama Yetkilisi (……….) ………. ve Gerçekleştirme Görevlisi (……….) ……….’ya;

müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.