Ek Ödeme

… tarihli ve … sayılı ilamın 16’ncı maddesiyle tazmin hükmolunan konuya ilişkin Temyiz Kurulunun … tarihli ve … tutanak sayılı bozma kararı üzerine 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası hükmü gereğince konunun görüşülmesine karar verildi.

… Üniversitesi … yılı hesabının … tarihinde Dairemizde yargılanması sonucunda düzenlenen … tarihli ve … sayılı ilamın 16’ncı maddesiyle akademik personele Üniversite Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödemenin üzerinde mesai dışı performans ek ödemesi yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararı için tazmin hükmü verilmişti.

Söz konusu tazmin hükmünün temyiz edilmesi üzerine Sayıştay Temyiz Kurulunca verilen … tarihli ve … tutanak sayılı kararın anılan ilamın 16’ncı maddesine ilişkin 5’inci maddesinde;

“…

2547 sayılı Kanunun 58 inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin “Genel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.” denilmektedir. Kanun ve Yönetmelik maddesi gereği yasal sınırlar dahilinde ek ödeme oranı belirlemede esas yetkili organ üniversite yönetim kurullarıdır.

…

Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu da Kanunda 8 kat olarak sınırlandırılan mesai içi katkı payı oranını, mesai içi ve dışı toplamı 8 kat olacak şekilde sınırlamış, toplam kayıt altına alınan hizmetlerin de en fazla % 50’sinin mesai dışı yazılabileceği düzenlemesini getirmiştir. Ancak mesai dışı ödeme üst sınırlarını geçmiş gibi gözüken personelin hiç birinin mesai içi ve dışı toplamında kanunun koyduğu üst sınırı (12 katı) bir yana Kanunun yalnızca mesai içi için koyduğu (ya da Yönetim Kurulunun belirlediği mesai içi mesai dışı toplam) 8 kat üst sınırını bile geçmediği anlaşılmaktadır. Yönetim kurulu kararına göre yapılan bu ödemelerde ilgililerin aldığı puanların farklılığı bazı kişilerin olması gerekenden daha az, bazı kişilerin de alması gerekenden daha fazla pay almasına yol açmış olabilir. Ancak yapılan hizmetlerde verimlilik unsurları da dikkate alınarak gelire doğrudan katkıları ile birim veya alt birim gelirine veya karına katkılarına göre ek ödeme hesaplaması yapılması yönünde düzenleme yetkisi bulunan Yönetim Kurulunun yaptığı bu düzenlemenin verimliliğe ve karlılığa olan katkısı ölçülmeden her hangi bir mükerrer ödeme veya aynı dönemdeki aynı katkı için iki farklı kişiye yapılmış bir ödeme de tespit edilmediğinden bir kamu zararından söz etmek doğru olmaz. Ayrıca 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde kamu zararının “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlandığı da göz önünde bulundurulduğunda öncelikle mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin tespit edilmesi gerekir. Oysa üst norm niteliğindeki Kanun ve Yönetmelikteki sınırlamalar aşılmadığından; mevzuata aykırılıktan da söz edilemeyeceği değerlendirilmektedir.

Kaldı ki, ödemeye esas Döner Sermaye Yönetim Kurulu Kararının “Dağıtım Esasları” başlıklı 7 nci maddesinde; “… Nöbet ücretleri hariç olmak üzere mesai dışı gelir getirici faaliyette bulunulması halinde bu faaliyetlerine karşılık olarak hesaplanan oran, yönetim kurullarınca belirlenen oranının % 50’sinden fazla olamaz.” denilerek de % 300’e kadar öğretim üyelerine mesai dışı ek ödemesi verilmesi imkânı sağlandığı sonucu ortaya çıkmaktadır. Kararın 7 nci maddesindeki bu hükmün 4 üncü maddedeki % 200’lük üst sınır ile çelişiyor gibi gözükmekle beraber; sorumlularca bu düzenlemenin amacı mesai içi işlemler için 6 kat, toplamda da 8 kat sınır dâhilinde mesai içinden 6 kat sınırını tamamlamayan bireylere mesai dışı artık değerleri ile toplam 8 kata kadar ulaşabilme imkânı olarak açıklanmış olup, bu amacın gerek Kanundaki gerekse Yönetmelikte sınırlamalar ile uyumlu olduğu da açıktır.

Yukarıdaki hususu bir örnekle rakamsal olarak açıklayacak olursak; gelir getiren görevlerde çalışan bir öğretim üyesi; mesai içi toplam % 600 aldı ise, mesai dışı en fazla % 200 alır. Toplam % 800’ü geçemez. Mesai içi toplam % 500 aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alır. Toplam % 800’ü geçemez. “Mesai içi toplam % 400_aldı ise, mesai dışı en fazla % 300 alır. Toplam % 800’ü geçemez ve Yönetmelikteki mesai dışı mesai içinin % 50 sini olması kuralı gereği % 700 alabilir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, üst hukuk normlarındaki sınırları aşmayan bu ödeme sonucu 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşmadığından; temyiz talebinde bulunan sorumluların ortaklaşa gönderdikleri dilekçede yer alan itirazların kabul edilerek … sayılı İlamın 16. maddesiyle verilen … TL’nin tazminine ilişkin hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, oy çokluğuyla,”

denilmektedir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin;

(c) fıkrasında,

“Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personel ile aynı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600’ünü, hastaneler başmüdürü ve eczacılar için yüzde 250'sini, başhemşireler için yüzde 200'ünü, diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 150'sini, işin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 200'ünü geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. …

Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 50’sini, (2) numaralı bentte belirtilen personel için yüzde 20’sini geçmeyecek şekilde ayrıca aylık ek ödeme yapılır.” hükmü,

(i) fıkrasında,

“Yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin esas ve usulleri; yükseköğretim kurumlarının hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin kadro ve görev unvanı, görev yeri, çalışma şartları ve süresi, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ve mesleki uygulamalar ile ilgili performansı ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi hizmete katkı unsurları esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkartılacak yönetmelikle belirlenir. Bu yönetmelikte belirlenen temel ilkeler çerçevesinde üniversite yönetim kurulları gerekli düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.” hükmü,

yer almaktadır.

Yükseköğretim Kurulu tarafından 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (h) ve (i) fıkralarına dayanılarak hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Genel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde ise;

“(1) Döner sermaye gelirlerinden öğretim elemanları ve diğer personele dağıtılacak ek ödemeler, bu Yönetmelikte belirtilen esaslara ve oranlara uygun olarak yetkili kurullara tanınan yetki çerçevesinde birimler veya alt birimler bazında yapılır.

…

…

(4) Yönetim kurullarınca, Kanunun 58 inci maddesi uyarınca belirlenen tavan ek ödeme oranlarını geçmemek üzere ek ödeme oranları belirlenir.

…”

hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere göre, 2547 sayılı Kanun’un (c) bendi kapsamında yer alan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai saatleri içinde gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak ek ödeme matrahlarının 8 katına, mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak ek ödeme matrahlarının 4 katına kadar ek ödeme yapılabilir. Hem 2547 sayılı Kanun hem de Yükseköğretim Kurulu tarafından hazırlanan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ile üniversite yönetim kurulları bu Yönetmelik’te belirtilen esaslara ve oranlara uygun olarak ek ödeme oranlarını belirlemekte yetkili kılınmıştır.

Bu çerçevede … tarihli ve … nolu … Üniversitesi Döner Sermaye Yönetim Kurulu toplantısında alınan … nolu karar ile … Üniversitesi Döner Sermayesi Tıp Fakültesi ve … Araştırma Uygulama Hastanesi Katkı Payı Dağıtım Esasları düzenlenmiştir. Anılan Esaslar, ilgili mevzuatta yapılan değişiklik ve yeni düzenlemeler nedeniyle … tarihli ve … nolu … Üniversitesi Döner Sermaye Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile revize edilmiştir.

Revize edilen Esaslar’ın “Genel İlkeler” bölümünün;

3’üncü maddesinde yer alan,

“(1) Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalışan ve döner sermaye gelirlerden katkı payı almaya hak kazanan öğretim üyesi ve araştırma görevlisi personelden;

a) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine ek ödeme matrahının en fazla yüzde 600'ü,

… .” hükmü,

4’üncü maddesinde yer alan,

“Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak (1) numaralı bentte (a) kısmında belirtilen personele hesaplanan ek ödeme matrahının yüzde 200'ünü, … , geçmeyecek kadar ek ödeme yapılabilir.

...” hükmü ile tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalışan ve döner sermaye gelirlerinden katkı payı almaya hak kazanan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine mesai saatleri içinde gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak ek ödeme matrahlarının 6 katına, mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak 2 katına kadar ek ödeme yapılması öngörülmüştür.

Ancak yapılan incelemede, gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine … Üniversitesi Döner Sermaye Yönetim Kurulunca belirlenen mesai dışı tavan ek ödeme oranı olan 2 katın üzerinde mesai dışı ek ödeme yapıldığı görülmüştür.

Anılan Kanun’da mesai içi 8 kat mesai dışı 4 kat olarak belirlenen tavan ek ödeme oranları döner sermaye gelirlerinin ne miktarda dağıtılacağına yetkili olan … Üniversitesi Döner Sermaye Yönetim Kurulu tarafından mesai içi 6 kat mesai dışı 2 kat olarak belirlenmiştir. Bu nedenle, toplamda Kanun’da belirlenen üst sınır aşılmamış olsa da gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine Döner Sermaye Yönetim Kurulu tarafından belirlenen mesai dışı tavan ek ödeme oranı olan 2 katın üzerinde mesai dışı ek ödeme yapılması sonucu kamu zararı oluşmuştur.

Bu itibarla, ayrıntısı aşağıdaki tabloda gösterilen … TL kamu zararının;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’a,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’e,

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (Rektör Yardımcısı) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (Döner Ser. İşl. Md. V.) …’a,

müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

Anılan Kanun’un 55’inci maddesi uyarınca işbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi.