Daire Karar Detayı
Daire
3
Karar Tarihi
10.12.2024
Karar No
513
İlam No
21
Madde No
1
Kamu İdaresi Türü
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Hesap Yılı
2023
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
...2021 tarihinde, açık ihale yöntemi ile yapılan 2021/...kayıt nolu “...Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama” işi ihalesinde, ihale üzerine bırakılan istekliden daha düşük teklif veren diğer isteklinin teklifinin hukuka aykırı bir gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması ve bu sebeple Hizmetin daha yüksek bedelle satın alınması sonucunda toplam ...TL tutarında kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin dosyada mevcut bilgi ve belgeler incelenmiştir.
22/1/2002 tarihli ve 24648 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”
Hükmü yer almaktadır.
Maddede sayılanlar arasında yer alan “rekabetin sağlanması” ilkesi, ihale yapan idarelere; ihaleye katılımı mümkün olduğunca yüksek tutmak, ihale dokümanında rekabeti daraltan düzenlemeler yapmamak, mevzuatta ve ihale dokümanında yer alan durumlar dışında isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bırakmamak, mevzuat boşluğu ve ihale dokümanında yer alan muğlak ifadeler sebebiyle ortaya çıkan tereddütlerde istekliler lehine işlem yapmak ve onları mümkün olduğunca ihale yarışının içerisinde tutmak görevlerini veren bir ilkedir.
Bahsi geçen ihalede yapılan işlemler bu yönüyle incelendiğinde;
“... Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama Hizmeti Alımı” için, 2021/... Kayıt Numarası ile, ...2021 tarihinde açık ihaleye çıkılmış,
İhaleye ilişkin Birim Fiyat Teklif Cetveli, aşağıda yer alan şekilde, ihale dokümanı okunduktan sonra boş kısımlarının doldurulması için, isteklilere verilmiş,
BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ
İhale kayıt numarası :2021/...
A1 B2
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3 Miktarı
Teklif Edilen4 Birim Fiyat
Tutarı
Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat
1 Kamyonet Şoförü(Brüt asgari ücretin %45 fazlası) Ay 1 33
I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5
Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6 Birimi Miktarı Teklif Edilen4 Birim Fiyat Tutarı
1 Camlı Van 1 (75 kW) 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
2 Camlı Van 1 (75 Ps) 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
3 Çift Kabin Kamyonet Kısa Şasi Açık Kasalı 2 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
4 Çift Kabin Kamyonet Uzun Şasi Çeki Demirli Açık Kasa 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
5 Çift Kabin Pikap 4x4 Açık Kasalı 3 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
6 Çift Kabin Pikap 4x2 Açık Kasalı 3 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç)7
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)
Birim Fiyat Teklif Cetvelinden görüldüğü üzere, sadece 1 kamyonet için “Şoför dahil” ihaleye çıkılmış, diğer araçlar şoförsüz şekilde kiralanmış,
Teknik Şartnamenin 6 ncı maddesine göre tüm araçlar “AKARYAKITI YÜKLENİCİYE AİT OLMAK ÜZERE” kiralanmış, başka bir ifade ile araçların sözleşme boyunca tüketeceği akaryakıtın teklif fiyata dahil olduğu belirlemesi yapılmış, akaryakıt için Birim Fiyat Teklif Cetvelinde ayrı satır açılmamıştır.
Kapsamında belediyelerin de yer aldığı, 1/4/2006 Tarihli ve 26126 Numaralı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde;
“ç) (Değişik:15/09/2014-2014/6814-BKK/1. md.) Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.”
Hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre araç kiralama hizmet alımlarının “Yakıt hariç” şekilde yapılması gerekirken bahsi geçen ihale, mevzuata aykırı şekilde “Yakıt dahil” yapılmıştır. İhale “Yakıt dahil” şekilde yapılmasına rağmen, isteklilere doldurması için verilen ve İdarenin düzenlediği kısımlarında değişiklik yapılamayan Birim Fiyat Teklif Cetvelinde, araçların tüketeceği akaryakıt için ayrı bir fiyat teklif satırı açılmamıştır. Bunun sonucu olarak da istekliler, her aracın tüketeceği akaryakıt için öngördükleri bedeli aracın kiralama bedeline dahil ederek tek satırda “Aracın aylık kiralama bedeli+aracın aylık akaryakıt bedeli” şeklinde teklif vermişlerdir. Yani Birim Fiyat Teklif Cetveli’ndeki her satır, satırda ayrıntısı verilen aracın aylık kiralama bedeli ile aracın aylık akaryakıt bedeli toplamından oluşmaktadır.
Aynı Esas ve Usuller’in İhaleye ilişkin ilanın verildiği ...2021 tarihinde yürürlükte olan 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.
…”
Hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre 2 nci fıkrada sayılan araçların her biri için aylık kiralama bedeli, o aracın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır. Mevzuatın getirdiği bu zorunluluğa uymak idarelerin görevidir. Ancak mevzuata göre, sınırlama sadece araçların “Aylık kiralama bedeli” ile ilgilidir. Dolayısıyla, idarelerin sözleşme ile karşı tarafa taahhüde girmeden önce, mutlaka, bu kapsamda olan araçlar için verilen aylık kiralama bedeli tekliflerini incelemeleri ve sınırın üzerinde teklif veren isteklilerle sözleşme imzalamamaları gerekmektedir.
İdarelerin bu incelemeyi yapabilmesi için ise; isteklilerin hangi aracı teklif ettiğini, o araç için teklif edilen “aylık kiralama bedelini” ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla o aracın Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerini bilmesi gerekmektedir.
4734 sayılı Kanun’a göre ihalesi yapılan bir araç kiralama işinde, yukarıda sözü edilen inceleme, ihale aşamasında yapılabileceği gibi, ihale bittikten sonra, sözleşme imzalanmadan önce de yapılabilir. Zira mevzuat bu incelemenin ne zaman yapılacağını düzenlememiştir, mevzuat sadece taahhüt kısmını düzenleyerek sözleşme bedeline bir üst sınır koymuştur. İdareler için incelemenin ne zaman yapılacağı hususu seçimlik olsa da, idarenin bu konuda nasıl bir yol izleyeceğini ihale dokümanında düzenlemesi, istekli olabileceklere duyurması, 4734 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen 5 nci maddesindeki “ihalenin şeffaflığı” ilkesi gereği, bir zorunluluktur.
Yapılan incelemede; İdarenin bu zorunluluğa da uymadığı, ne ihale aşamasında ne de ihale bittikten sonra sözleşme aşamasında % 2’lik sınırlamaya tabi araçlar için isteklilerden bir bilgi veya belge istemediği, ihale dokümanında da bu yönde bir düzenleme yapmadığı görülmüştür.
İncelemenin devamında; yukarıda sözü edilen bilgi ve belgelere sahip olmayan İhale Komisyonunun, yine de İhalenin karara bağlanması aşamasında,
Verilen teklifleri % 2’lik sınırlamaya uygunluğu açısından incelemeye çalıştığı, istekliler tarafından hangi aracın teklif edildiğini bilmeden, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan, Teknik Şartnamedeki kriterlere uyan 3 aracın yaklaşık maliyetin hazırlandığı aydaki kasko sigortası değerlerinin ortalamasının % 2’siyle elde edilen veriyi ve yine yaklaşık maliyet hesabında kullanılan, araçların tüketeceği akaryakıtın maliyetinin tespiti için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) internet sayfasından elde edilen verileri kullanarak araçlar için verilen fiyat tekliflerinin % 2’lik sınırlamaya uygunluğunu kontrol ettiği,
İstekliler tarafından verilen fiyat teklifleri her araç için “Araç kiralama bedeli+aracın akaryakıt bedeli” şeklinde olduğundan ve mevzuattaki sınırlama sadece araçların “aylık kiralama bedelleri” ile ilgili olduğundan, bu fiyat tekliflerini yukarıda bahsedilen verileri kullanarak ayrıştırmaya çalıştığı, ayrıştırmayı nasıl yaptığını ve ayrıştırma sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliyi nasıl ihale dışı bıraktığını İhale Komisyonu Kararında belirttiği,
Kararda; ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi isteklinin Birim Fiyat Teklif Cetvelinin 2 nci sırasında yer alan ve % 2’lik sınırlamaya tabi olan “Camlı Van 1 (75 Ps)” için verdiği aylık ... TL’lik teklifinin; ... TL’lik kısmının kendi yaptıkları yaklaşık maliyet hesabına göre akaryakıt bedeli olduğu, geriye kalan ... TL’lik kısmının ise aracın aylık kiralama bedeli olduğu, halbuki yaklaşık maliyet tespit edilirken farazi araçlar üzerinden yaptıkları hesaplamaya göre bu tutarın en fazla ... TL (Teknik Şartnamedeki kriterleri sağlayan 3 aracın, yaklaşık maliyetin hazırlandığı aydaki Kasko değerleri ortalamasının % 2’si) olması gerektiğinin değerlendirildiği, buradan hareketle bahsi geçen araç için teklif edilen aylık kiralama bedelinin mevzuatın belirlediği üst sınırı aştığına kanaat getirildiği, netice olarak teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin ikinci en ekonomik teklifi veren istekli üzerine bırakıldığı
Görülmüştür.
Verilen tekliflerde Esas ve Usuller’in yukarıda yazılı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki sınırlamaya uyulup uyulmadığının kontrolü ancak teklif edilen aracın kasko değerinin bilinmesi ile mümkündür. Bu değer bilinmeden, başka araçların kasko değerleri kullanılarak kontrolün yapılması ve bu değerlendirmeye göre bir teklifin ihale dışı bırakılması hukuken mümkün değildir. Ayrıca “akaryakıt dahil” şekilde istenen teklifleri “aracın kiralama bedeli” ve “araca ilişkin akaryakıt bedeli” şeklinde ayrıştırırken “araca ilişkin akaryakıt bedeli”ni, yaklaşık maliyetin hesabında kullanılan ve EPDK’nın internet sayfasından elde edilen verilerle tespit etmek yine hukuken mümkün değildir. EPDK’nın internet sayfasından elde edilen verilerin böyle bir ayrıştırmada kullanılması ancak ihalede “Aşırı Düşük Teklifler” in olması durumunda mümkündür. Zira bu durumda “Teklif Edilebilecek En Düşük Tutar” ın tespiti için mevzuat bu verinin kullanılmasına cevaz vermektedir. Ancak bahsi geçen ihalede en düşük teklif sahibi isteklinin teklifi aşırı düşük kapsamında bir teklif değildir ve mevzuat açısından akaryakıt için teklif edebileceği tutarın bir üst sınırı yoktur. Dolayısıyla akaryakıt bedeli için teklif edilen tutarların en düşük EPDK’nın internet sayfasından elde edilen rakamlar kadar olması gerekirken, bu tutarların bahsi geçen rakamları aşmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır. Bu sebeple; İhale Komisyonunun bedelini ...TL olarak tespit ettiği akaryakıt için isteklinin örneğin ... TL teklif etmediğini, isteklinin ... TL’lik teklifinin ... TL araç aylık kiralama bedeli + ...TL araç aylık yakıt bedeli şeklinde olmadığını, dolayısıyla Komisyonun yaptığı mevzuata aykırı hesaplamaya göre en fazla ... TL olması gereken “aracın aylık kiralama bedelinin” aşıldığını bu bilgilerle iddia etmek hukuken mümkün değildir. İdarenin yukarıda sözü edilen mevzuata aykırı işlemleri sebebi ile oluşan bu belirsiz durumda da en düşük teklif sahibi isteklinin teklifinin, mevzuata aykırı olup olmadığı, ya da Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinde belirtilen sınırı aşıp aşmadığı bilinemeyeceğinden, teklifin değerlendirme dışı bırakılmaması ve İhalenin bu istekli üzerine bırakılması gerekir.
İhale Komisyonunun; hangi aracın teklif edildiğini, bu aracın sadece “aylık kiralama bedeli” için istekli tarafından ne kadar teklif verildiğini, yine bu aracın harcama talimatının verildiği yıl olan 2021 yılının ocak ayı itibarıyla Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2’sinin kaç TL olduğunu, aracın akaryakıtı için ne kadar teklif verildiğini bilmeden toplamda en düşük teklifi veren istekliyi yukarıda ayrıntıları belirtilen işlem ve gerekçelerle ihale dışı bırakması, ihaleyi ikinci en ekonomik teklifi veren istekli üzerine bırakması 4734 sayılı Kanun’un yukarıda yazılı 5 inci maddesinde yer alan “rekabet ilkesine”, dolayısıyla mevzuata aykırıdır. Mevzuata aykırı bu işlem sonucunda; bahsi geçen hizmeti rayicinden yüksek bedelle satın almak, her hakedişte Sözleşme gereği yükleniciye rayiçten fazla ödeme yapmak suretiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin ikinci fıkrasında “d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Söz konusu kamu zararının oluşmasından; mevzuata aykırı şekilde en ekonomik teklifi veren istekliyi 2021/... nolu Kararla değerlendirme dışı bırakan İhale Komisyonu üyeleri ile bu Karar’ı uygun görüş vermek suretiyle icra edilebilir hale getiren İhale Yetkilisi sorumludur.
Kamu zararı mevzuata aykırı şekilde alınan ihale kararı sonucu oluştuğundan, bu Karar’ın gereği olarak imzalanan Sözleşmeyi uygulayan ve Sözleşmeye uygun ödeme emri belgesi düzenleyen Gerçekleştirme Görevlilerinin, bu ödeme emirleriyle harcama yapılması talimatı veren Harcama Yetkililerinin oluşan kamu zararı ile illiyet bağları yoktur. Dolayısıyla, oluşan kamu zararından da herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla; en ekonomik teklif sahibi isteklinin mevzuata aykırı şekilde ihale dışı bırakılması sebebiyle Hizmetin rayicinden daha yüksek bedelle satın alınması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının;
Diğer Sorumlular (İhale Yetkilisi) ... ile (İhale Komisyonu Başkanı) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ... ve (İhale Komisyonu Üyesi) ...’a
Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi;
“Rapor’da; ... Belediyesi tarafından yapılan, 2021/... ihale kayıt numaralı, “...Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama İşi” ihalesinde, en düşük teklifi (...TL) veren isteklinin mevzuata uygun olmayan şekilde ihale dışı bırakılarak, ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi (... TL) verdiği gerekçesiyle, ...San. Ve Tic. Ltd. Şti &...Tekstil Temizlik Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın uhdesinde bırakılması neticesinde, ...TL kamu zararının oluştuğu iddia edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç) ve tüzel kişilerin, kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği düzenlenmiştir.
Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, hükme bağlanmıştır.
01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla çıkarılan, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller ’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;
“Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından “...Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama İşi” kapsamında; 33 ay süreyle 1 adet şoför çalıştırılması, 2 adet kısa şasi çift kabin kamyonet, 1 adet uzun şasi çift kabin kamyonet, 3 adet 4x4 çift kabin pikap, 3 adet 4x2 çift kabin pikap, 1 adet 75 kW camlı van, 1 adet 75 Ps camlı van pikap kiralanması için açık ihale usulü ile ihaleye çıkıldığı, 7 adet istekli teklifinin ihale komisyonuna ulaştığı, bu ihalede... Hizmetleri Araştırma Gıda Temizlik Sağlık İlaçlama Taşımacılık İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.’nin...TL bedelle en düşük teklifi verdiği görülmüştür.
Ancak, söz konusu isteklinin birim fiyat teklif mektubunun araçlar kısmı 2. sırasında yer alan “camlı van 2 tipi araç” için verdiği teklifin, araç kasko bedelinin %2’si olan ... TL’yi geçtiği gerekçesiyle Şirket, ihale dışı bırakılmış; ... San. Ve Tic. Ltd. Şti &... Tekstil Temizlik Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı teklifi olan ... TL bedel, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmek suretiyle ihale bu şirkete verilmiştir.
İhale dosyası ile ihalenin teknik ve idari şartnameleri incelendiğinde, ihaleye verilecek teklifler ile birlikte istekliler tarafından hangi araçların teklif edileceği ve bunların kasko değerleri bilgilerinin isteklinin birim fiyat teklif cetveli ile birlikte istenmediği, yani İdarede istekli tarafından hangi araçların teklif edildiği bilgisinin bulunmadığı görülmüştür. Ancak İdare tarafından bu bilgiler istenmemesine ve bilinmemesine rağmen 3 adet firmanın araç kasko değerinin ortalaması alınarak bulunan bedel üzerinden isteklilerin teklifleri değerlendirilmiş ve ilgili araç için bu bedelin üzerinde teklif verdiği gerekçesiyle toplamda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin teklifi, değerlendirme dışı bırakılmıştır.
İhale dışı bırakılan isteklinin, hangi aracı teklif edeceği bilinmeden, İdare tarafından böyle bir uygulamanın yapılması mevzuata aykırı olup, konuya ilişkin Kamu İhale Kurulunun 20.03.2018 tarihli ve 2018/UH.II-633 numaralı kararında; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşmaması gerektiği hususunun, teklif edilen her bir aracın teklif bedeli için değil, teklif edilen ve söz konusu sınırlamaya tabi olan araçların tamamının aylık kiralama bedelleri toplamının, bu araçların kasko değerleri toplamının %2’sini aşmaması gerektiği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin ihale dışı bırakılarak daha yüksek teklif veren istekliye ihale edilmesi yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve Kamu İhale Kurulu kararlarına aykırılık teşkil etmektedir.
İhale komisyonunun amacını aşan bir değerlendirmede bulunarak ihale üzerinde bırakılan yükleniciden daha düşük tutarda teklif veren istekliyi değerlendirme dışı bırakmış olması ihale mevzuatına aykırı ise de bu sebebe bağlı olarak tazmin kararı verilebilmesi için ayrıca mevzuata aykırılığa bağlı kamu zararının da oluşması/hesaplanabilmesi gerekmektedir.
Rapor’da kamu zararı; teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklifi ile yüklenicinin teklifi mukayese edilmek suretiyle hesaplanmıştır. Ancak ihalenin, teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli üzerinde bırakılması durumunda bu ihaleyle ilgili olarak sözleşme imzalayıp imzalamayacağı, teklif ettiği fiyatla bu ihale konusu işi tamamlayıp tamamlayamayacağı bu aşamada belirli olmadığından, bu hesaplama usulü, farazi bir hesaplamadır. Dolayısıyla söz konusu ihale komisyonunun işlemi mevzuata aykırı olmasına rağmen, bu işlem nedeniyle oluşan kamu zararının belirlenememesi nedeniyle tazmin kararı verilmesi mümkün değildir.
Kamu zararının belirlenemediği bu gibi durumlarda; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesine göre, yapılan ihalenin mevzuata uygun olduğu şeklinde değerlendirilmemesi/emsal oluşturmaması açısından, ihale süreçlerinde yer alan kamu görevlileriyle ilgili olarak disiplin/ceza hükümlerinin uygulanması için, konunun “... yazılmasına”, karar verilmesi gerekir.”
...
Karar verildi.
22/1/2002 tarihli ve 24648 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.”
Hükmü yer almaktadır.
Maddede sayılanlar arasında yer alan “rekabetin sağlanması” ilkesi, ihale yapan idarelere; ihaleye katılımı mümkün olduğunca yüksek tutmak, ihale dokümanında rekabeti daraltan düzenlemeler yapmamak, mevzuatta ve ihale dokümanında yer alan durumlar dışında isteklilerin tekliflerini değerlendirme dışı bırakmamak, mevzuat boşluğu ve ihale dokümanında yer alan muğlak ifadeler sebebiyle ortaya çıkan tereddütlerde istekliler lehine işlem yapmak ve onları mümkün olduğunca ihale yarışının içerisinde tutmak görevlerini veren bir ilkedir.
Bahsi geçen ihalede yapılan işlemler bu yönüyle incelendiğinde;
“... Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama Hizmeti Alımı” için, 2021/... Kayıt Numarası ile, ...2021 tarihinde açık ihaleye çıkılmış,
İhaleye ilişkin Birim Fiyat Teklif Cetveli, aşağıda yer alan şekilde, ihale dokümanı okunduktan sonra boş kısımlarının doldurulması için, isteklilere verilmiş,
BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ
İhale kayıt numarası :2021/...
A1 B2
Sıra No
İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3 Miktarı
Teklif Edilen4 Birim Fiyat
Tutarı
Birimi İşçi sayısı Ay/gün/saat
1 Kamyonet Şoförü(Brüt asgari ücretin %45 fazlası) Ay 1 33
I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5
Sıra No İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6 Birimi Miktarı Teklif Edilen4 Birim Fiyat Tutarı
1 Camlı Van 1 (75 kW) 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
2 Camlı Van 1 (75 Ps) 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
3 Çift Kabin Kamyonet Kısa Şasi Açık Kasalı 2 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
4 Çift Kabin Kamyonet Uzun Şasi Çeki Demirli Açık Kasa 1 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
5 Çift Kabin Pikap 4x4 Açık Kasalı 3 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
6 Çift Kabin Pikap 4x2 Açık Kasalı 3 adet (Tamir, Bakım, Yedek Parça, Yağ, Lastik MTV, Sigorta v.b. tüm giderler dahildir.) Ay 33
II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç)7
TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)
Birim Fiyat Teklif Cetvelinden görüldüğü üzere, sadece 1 kamyonet için “Şoför dahil” ihaleye çıkılmış, diğer araçlar şoförsüz şekilde kiralanmış,
Teknik Şartnamenin 6 ncı maddesine göre tüm araçlar “AKARYAKITI YÜKLENİCİYE AİT OLMAK ÜZERE” kiralanmış, başka bir ifade ile araçların sözleşme boyunca tüketeceği akaryakıtın teklif fiyata dahil olduğu belirlemesi yapılmış, akaryakıt için Birim Fiyat Teklif Cetvelinde ayrı satır açılmamıştır.
Kapsamında belediyelerin de yer aldığı, 1/4/2006 Tarihli ve 26126 Numaralı Resmi Gazete’de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde;
“ç) (Değişik:15/09/2014-2014/6814-BKK/1. md.) Taşıtlar, yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak edinilebilecektir.”
Hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre araç kiralama hizmet alımlarının “Yakıt hariç” şekilde yapılması gerekirken bahsi geçen ihale, mevzuata aykırı şekilde “Yakıt dahil” yapılmıştır. İhale “Yakıt dahil” şekilde yapılmasına rağmen, isteklilere doldurması için verilen ve İdarenin düzenlediği kısımlarında değişiklik yapılamayan Birim Fiyat Teklif Cetvelinde, araçların tüketeceği akaryakıt için ayrı bir fiyat teklif satırı açılmamıştır. Bunun sonucu olarak da istekliler, her aracın tüketeceği akaryakıt için öngördükleri bedeli aracın kiralama bedeline dahil ederek tek satırda “Aracın aylık kiralama bedeli+aracın aylık akaryakıt bedeli” şeklinde teklif vermişlerdir. Yani Birim Fiyat Teklif Cetveli’ndeki her satır, satırda ayrıntısı verilen aracın aylık kiralama bedeli ile aracın aylık akaryakıt bedeli toplamından oluşmaktadır.
Aynı Esas ve Usuller’in İhaleye ilişkin ilanın verildiği ...2021 tarihinde yürürlükte olan 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise;
“(2) Genel yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up'lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde;
a) Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.
…”
Hükmü yer almaktadır.
Bu hükme göre 2 nci fıkrada sayılan araçların her biri için aylık kiralama bedeli, o aracın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır. Mevzuatın getirdiği bu zorunluluğa uymak idarelerin görevidir. Ancak mevzuata göre, sınırlama sadece araçların “Aylık kiralama bedeli” ile ilgilidir. Dolayısıyla, idarelerin sözleşme ile karşı tarafa taahhüde girmeden önce, mutlaka, bu kapsamda olan araçlar için verilen aylık kiralama bedeli tekliflerini incelemeleri ve sınırın üzerinde teklif veren isteklilerle sözleşme imzalamamaları gerekmektedir.
İdarelerin bu incelemeyi yapabilmesi için ise; isteklilerin hangi aracı teklif ettiğini, o araç için teklif edilen “aylık kiralama bedelini” ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla o aracın Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerini bilmesi gerekmektedir.
4734 sayılı Kanun’a göre ihalesi yapılan bir araç kiralama işinde, yukarıda sözü edilen inceleme, ihale aşamasında yapılabileceği gibi, ihale bittikten sonra, sözleşme imzalanmadan önce de yapılabilir. Zira mevzuat bu incelemenin ne zaman yapılacağını düzenlememiştir, mevzuat sadece taahhüt kısmını düzenleyerek sözleşme bedeline bir üst sınır koymuştur. İdareler için incelemenin ne zaman yapılacağı hususu seçimlik olsa da, idarenin bu konuda nasıl bir yol izleyeceğini ihale dokümanında düzenlemesi, istekli olabileceklere duyurması, 4734 sayılı Kanun’un yukarıda sözü edilen 5 nci maddesindeki “ihalenin şeffaflığı” ilkesi gereği, bir zorunluluktur.
Yapılan incelemede; İdarenin bu zorunluluğa da uymadığı, ne ihale aşamasında ne de ihale bittikten sonra sözleşme aşamasında % 2’lik sınırlamaya tabi araçlar için isteklilerden bir bilgi veya belge istemediği, ihale dokümanında da bu yönde bir düzenleme yapmadığı görülmüştür.
İncelemenin devamında; yukarıda sözü edilen bilgi ve belgelere sahip olmayan İhale Komisyonunun, yine de İhalenin karara bağlanması aşamasında,
Verilen teklifleri % 2’lik sınırlamaya uygunluğu açısından incelemeye çalıştığı, istekliler tarafından hangi aracın teklif edildiğini bilmeden, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan, Teknik Şartnamedeki kriterlere uyan 3 aracın yaklaşık maliyetin hazırlandığı aydaki kasko sigortası değerlerinin ortalamasının % 2’siyle elde edilen veriyi ve yine yaklaşık maliyet hesabında kullanılan, araçların tüketeceği akaryakıtın maliyetinin tespiti için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun (EPDK) internet sayfasından elde edilen verileri kullanarak araçlar için verilen fiyat tekliflerinin % 2’lik sınırlamaya uygunluğunu kontrol ettiği,
İstekliler tarafından verilen fiyat teklifleri her araç için “Araç kiralama bedeli+aracın akaryakıt bedeli” şeklinde olduğundan ve mevzuattaki sınırlama sadece araçların “aylık kiralama bedelleri” ile ilgili olduğundan, bu fiyat tekliflerini yukarıda bahsedilen verileri kullanarak ayrıştırmaya çalıştığı, ayrıştırmayı nasıl yaptığını ve ayrıştırma sonucunda ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekliyi nasıl ihale dışı bıraktığını İhale Komisyonu Kararında belirttiği,
Kararda; ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi isteklinin Birim Fiyat Teklif Cetvelinin 2 nci sırasında yer alan ve % 2’lik sınırlamaya tabi olan “Camlı Van 1 (75 Ps)” için verdiği aylık ... TL’lik teklifinin; ... TL’lik kısmının kendi yaptıkları yaklaşık maliyet hesabına göre akaryakıt bedeli olduğu, geriye kalan ... TL’lik kısmının ise aracın aylık kiralama bedeli olduğu, halbuki yaklaşık maliyet tespit edilirken farazi araçlar üzerinden yaptıkları hesaplamaya göre bu tutarın en fazla ... TL (Teknik Şartnamedeki kriterleri sağlayan 3 aracın, yaklaşık maliyetin hazırlandığı aydaki Kasko değerleri ortalamasının % 2’si) olması gerektiğinin değerlendirildiği, buradan hareketle bahsi geçen araç için teklif edilen aylık kiralama bedelinin mevzuatın belirlediği üst sınırı aştığına kanaat getirildiği, netice olarak teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin ikinci en ekonomik teklifi veren istekli üzerine bırakıldığı
Görülmüştür.
Verilen tekliflerde Esas ve Usuller’in yukarıda yazılı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki sınırlamaya uyulup uyulmadığının kontrolü ancak teklif edilen aracın kasko değerinin bilinmesi ile mümkündür. Bu değer bilinmeden, başka araçların kasko değerleri kullanılarak kontrolün yapılması ve bu değerlendirmeye göre bir teklifin ihale dışı bırakılması hukuken mümkün değildir. Ayrıca “akaryakıt dahil” şekilde istenen teklifleri “aracın kiralama bedeli” ve “araca ilişkin akaryakıt bedeli” şeklinde ayrıştırırken “araca ilişkin akaryakıt bedeli”ni, yaklaşık maliyetin hesabında kullanılan ve EPDK’nın internet sayfasından elde edilen verilerle tespit etmek yine hukuken mümkün değildir. EPDK’nın internet sayfasından elde edilen verilerin böyle bir ayrıştırmada kullanılması ancak ihalede “Aşırı Düşük Teklifler” in olması durumunda mümkündür. Zira bu durumda “Teklif Edilebilecek En Düşük Tutar” ın tespiti için mevzuat bu verinin kullanılmasına cevaz vermektedir. Ancak bahsi geçen ihalede en düşük teklif sahibi isteklinin teklifi aşırı düşük kapsamında bir teklif değildir ve mevzuat açısından akaryakıt için teklif edebileceği tutarın bir üst sınırı yoktur. Dolayısıyla akaryakıt bedeli için teklif edilen tutarların en düşük EPDK’nın internet sayfasından elde edilen rakamlar kadar olması gerekirken, bu tutarların bahsi geçen rakamları aşmasına hukuki bir engel bulunmamaktadır. Bu sebeple; İhale Komisyonunun bedelini ...TL olarak tespit ettiği akaryakıt için isteklinin örneğin ... TL teklif etmediğini, isteklinin ... TL’lik teklifinin ... TL araç aylık kiralama bedeli + ...TL araç aylık yakıt bedeli şeklinde olmadığını, dolayısıyla Komisyonun yaptığı mevzuata aykırı hesaplamaya göre en fazla ... TL olması gereken “aracın aylık kiralama bedelinin” aşıldığını bu bilgilerle iddia etmek hukuken mümkün değildir. İdarenin yukarıda sözü edilen mevzuata aykırı işlemleri sebebi ile oluşan bu belirsiz durumda da en düşük teklif sahibi isteklinin teklifinin, mevzuata aykırı olup olmadığı, ya da Esas ve Usuller’in 6 ncı maddesinde belirtilen sınırı aşıp aşmadığı bilinemeyeceğinden, teklifin değerlendirme dışı bırakılmaması ve İhalenin bu istekli üzerine bırakılması gerekir.
İhale Komisyonunun; hangi aracın teklif edildiğini, bu aracın sadece “aylık kiralama bedeli” için istekli tarafından ne kadar teklif verildiğini, yine bu aracın harcama talimatının verildiği yıl olan 2021 yılının ocak ayı itibarıyla Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin % 2’sinin kaç TL olduğunu, aracın akaryakıtı için ne kadar teklif verildiğini bilmeden toplamda en düşük teklifi veren istekliyi yukarıda ayrıntıları belirtilen işlem ve gerekçelerle ihale dışı bırakması, ihaleyi ikinci en ekonomik teklifi veren istekli üzerine bırakması 4734 sayılı Kanun’un yukarıda yazılı 5 inci maddesinde yer alan “rekabet ilkesine”, dolayısıyla mevzuata aykırıdır. Mevzuata aykırı bu işlem sonucunda; bahsi geçen hizmeti rayicinden yüksek bedelle satın almak, her hakedişte Sözleşme gereği yükleniciye rayiçten fazla ödeme yapmak suretiyle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin ikinci fıkrasında “d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.
Söz konusu kamu zararının oluşmasından; mevzuata aykırı şekilde en ekonomik teklifi veren istekliyi 2021/... nolu Kararla değerlendirme dışı bırakan İhale Komisyonu üyeleri ile bu Karar’ı uygun görüş vermek suretiyle icra edilebilir hale getiren İhale Yetkilisi sorumludur.
Kamu zararı mevzuata aykırı şekilde alınan ihale kararı sonucu oluştuğundan, bu Karar’ın gereği olarak imzalanan Sözleşmeyi uygulayan ve Sözleşmeye uygun ödeme emri belgesi düzenleyen Gerçekleştirme Görevlilerinin, bu ödeme emirleriyle harcama yapılması talimatı veren Harcama Yetkililerinin oluşan kamu zararı ile illiyet bağları yoktur. Dolayısıyla, oluşan kamu zararından da herhangi bir sorumlulukları bulunmamaktadır.
Sonuç itibarıyla; en ekonomik teklif sahibi isteklinin mevzuata aykırı şekilde ihale dışı bırakılması sebebiyle Hizmetin rayicinden daha yüksek bedelle satın alınması sonucu oluşan toplam ... TL kamu zararının;
Diğer Sorumlular (İhale Yetkilisi) ... ile (İhale Komisyonu Başkanı) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ..., (İhale Komisyonu Üyesi) ... ve (İhale Komisyonu Üyesi) ...’a
Müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle birlikte ödettirilmesine, anılan Kanunun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy çokluğuyla,
Azınlık Görüşü:
Daire Başkanı ...’ın karşı oy gerekçesi;
“Rapor’da; ... Belediyesi tarafından yapılan, 2021/... ihale kayıt numaralı, “...Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama İşi” ihalesinde, en düşük teklifi (...TL) veren isteklinin mevzuata uygun olmayan şekilde ihale dışı bırakılarak, ihalenin, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi (... TL) verdiği gerekçesiyle, ...San. Ve Tic. Ltd. Şti &...Tekstil Temizlik Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın uhdesinde bırakılması neticesinde, ...TL kamu zararının oluştuğu iddia edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç) ve tüzel kişilerin, kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği düzenlenmiştir.
Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacağı, hükme bağlanmıştır.
01.04.2006 tarihli ve 26126 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlenmesi amacıyla çıkarılan, Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller ’in “Genel esaslar” başlıklı 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde;
“Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği ay itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2'sini aşmayacaktır.” denilmektedir.
Yapılan incelemede, ... Belediyesi tarafından “...Müdürlüğü Hizmetinde Kullanılmak Üzere Araç Kiralama İşi” kapsamında; 33 ay süreyle 1 adet şoför çalıştırılması, 2 adet kısa şasi çift kabin kamyonet, 1 adet uzun şasi çift kabin kamyonet, 3 adet 4x4 çift kabin pikap, 3 adet 4x2 çift kabin pikap, 1 adet 75 kW camlı van, 1 adet 75 Ps camlı van pikap kiralanması için açık ihale usulü ile ihaleye çıkıldığı, 7 adet istekli teklifinin ihale komisyonuna ulaştığı, bu ihalede... Hizmetleri Araştırma Gıda Temizlik Sağlık İlaçlama Taşımacılık İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.’nin...TL bedelle en düşük teklifi verdiği görülmüştür.
Ancak, söz konusu isteklinin birim fiyat teklif mektubunun araçlar kısmı 2. sırasında yer alan “camlı van 2 tipi araç” için verdiği teklifin, araç kasko bedelinin %2’si olan ... TL’yi geçtiği gerekçesiyle Şirket, ihale dışı bırakılmış; ... San. Ve Tic. Ltd. Şti &... Tekstil Temizlik Sosyal Hizmetler San. Ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı teklifi olan ... TL bedel, ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmek suretiyle ihale bu şirkete verilmiştir.
İhale dosyası ile ihalenin teknik ve idari şartnameleri incelendiğinde, ihaleye verilecek teklifler ile birlikte istekliler tarafından hangi araçların teklif edileceği ve bunların kasko değerleri bilgilerinin isteklinin birim fiyat teklif cetveli ile birlikte istenmediği, yani İdarede istekli tarafından hangi araçların teklif edildiği bilgisinin bulunmadığı görülmüştür. Ancak İdare tarafından bu bilgiler istenmemesine ve bilinmemesine rağmen 3 adet firmanın araç kasko değerinin ortalaması alınarak bulunan bedel üzerinden isteklilerin teklifleri değerlendirilmiş ve ilgili araç için bu bedelin üzerinde teklif verdiği gerekçesiyle toplamda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin teklifi, değerlendirme dışı bırakılmıştır.
İhale dışı bırakılan isteklinin, hangi aracı teklif edeceği bilinmeden, İdare tarafından böyle bir uygulamanın yapılması mevzuata aykırı olup, konuya ilişkin Kamu İhale Kurulunun 20.03.2018 tarihli ve 2018/UH.II-633 numaralı kararında; şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedelinin kasko sigorta değerinin %2’sini aşmaması gerektiği hususunun, teklif edilen her bir aracın teklif bedeli için değil, teklif edilen ve söz konusu sınırlamaya tabi olan araçların tamamının aylık kiralama bedelleri toplamının, bu araçların kasko değerleri toplamının %2’sini aşmaması gerektiği şeklinde değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin ihale dışı bırakılarak daha yüksek teklif veren istekliye ihale edilmesi yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine ve Kamu İhale Kurulu kararlarına aykırılık teşkil etmektedir.
İhale komisyonunun amacını aşan bir değerlendirmede bulunarak ihale üzerinde bırakılan yükleniciden daha düşük tutarda teklif veren istekliyi değerlendirme dışı bırakmış olması ihale mevzuatına aykırı ise de bu sebebe bağlı olarak tazmin kararı verilebilmesi için ayrıca mevzuata aykırılığa bağlı kamu zararının da oluşması/hesaplanabilmesi gerekmektedir.
Rapor’da kamu zararı; teklifi değerlendirme dışı bırakılan isteklinin teklifi ile yüklenicinin teklifi mukayese edilmek suretiyle hesaplanmıştır. Ancak ihalenin, teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli üzerinde bırakılması durumunda bu ihaleyle ilgili olarak sözleşme imzalayıp imzalamayacağı, teklif ettiği fiyatla bu ihale konusu işi tamamlayıp tamamlayamayacağı bu aşamada belirli olmadığından, bu hesaplama usulü, farazi bir hesaplamadır. Dolayısıyla söz konusu ihale komisyonunun işlemi mevzuata aykırı olmasına rağmen, bu işlem nedeniyle oluşan kamu zararının belirlenememesi nedeniyle tazmin kararı verilmesi mümkün değildir.
Kamu zararının belirlenemediği bu gibi durumlarda; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50 nci maddesine göre, yapılan ihalenin mevzuata uygun olduğu şeklinde değerlendirilmemesi/emsal oluşturmaması açısından, ihale süreçlerinde yer alan kamu görevlileriyle ilgili olarak disiplin/ceza hükümlerinin uygulanması için, konunun “... yazılmasına”, karar verilmesi gerekir.”
...
Karar verildi.