Yabancı Menşeili Araç Kiralama



… ihale kayıt numaralı … San. Tic. Ltd. Şti. yüklenimindeki … TL üzerinden sözleşmeye bağlanan 2020-2021 Yılları Sürücülü-Sürücüsüz ve Yakıtsız Araç Kiralama işinde, yabancı menşeli ve 1600 cc üzeri araç kiralandığı iddiasına ilişkin yapılan incelemede;

…’nın … yılı hesabına ilişkin düzenlenen yargılamaya esas rapor, … tarihinde dairemiz tarafından yargılanmış olup düzenlenen … sayılı ilamın 1’inci maddesi ile; 237 sayılı Kanun’a ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar için edinilmemesine karşın yabancı menşeli ve 1600cc üzeri 10 adet araç temin edilmesi suretiyle sebep olunan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmişti.

Anılan kararın sorumlularca temyiz edilmesi üzerine Temyiz Kurulunca alınan … tarihli kararda özetle;

“Bakanlıkça makam, koruma ve ulaştırma hizmetlerinin yerine getirilebilmesi amacıyla, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın uygun görüşü doğrultusunda yabancı menşeli ve motor hacmi 1600 cc’yi geçen araçların da içinde yer aldığı araç kiralama hizmet alımının gerçekleştirildiği, hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerinin belirlenmesine dair Cumhurbaşkanlığı’na düzenleme yetkisi verilmesi ve söz konusu düzenlemenin genel bir düzenleme olması ve başkaca bir düzenleme olmaması nedeniyle mevzuata uygun işlem tesis edildiği ve ayrıca Bakanlıkta bir Bakan ve dört Bakan Yardımcısı ve temyiz dilekçesinde belirtildiği haliyle 10 adet koruma polisinin görev yaptığı da dikkate alındığında, yapılan kiralamanın 237 sayılı Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde öngörülen makamlar ile koruma altına alınanlarla ilgili Yönetmelik hükümlerine de uygun olduğu görülmekte olup yapılan uygulamada mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.” Denilmek suretiyle bozma kararı verilerek yeniden hüküm tesisinin temini için dosya Dairemize gönderilmiştir.

Dairemizce Rapor dosyası ve Temyiz Kurulu kararının incelenmesi neticesinde;

237 sayılı Taşıt Kanunu’nun “Kurumların edinebilecekleri taşıtlar” başlıklı 7’nci maddesinde;

“Kurumların taşıt ihtiyaçlarını hizmet alımı suretiyle karşılamaları esastır. Bu şekilde temini mümkün olmayan, ekonomik bulunmayan veya sağlık, savunma ve güvenlik gibi nedenlerle hizmet alımı suretiyle karşılanması uygun görülmeyen taşıtlar diğer yollarla edinilebilir. Kullanılacak bu taşıtların, muayyen ve standart tipte, lüks ve gösterişten uzak, memleket yollarına elverişli ucuz ve ekonomik olanlarından temin olunması şarttır.

…” hükmü,

Aynı Kanunun 10 uncu maddesi birinci fıkrasında; “Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler ve döner sermayelerin yıl içinde her ne şekilde olursa olsun edinebilecekleri taşıtların cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı yılı bütçe kanunlarına bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilir.” hükmü, beşinci fıkrasında; “(Değişik beşinci fıkra: 11/2/2014-6519/21 md.) Bu Kanun kapsamında edinilecek taşıtların menşei, silindir hacimleri ve diğer niteliklerini belirlemeye ve sınırlamalar getirmeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.” hükmü,

Kanunun 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“ (Değişik: 24/9/1979 - KHK 31/1 md.) Resmi taşıtların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımını sağlamak üzere;

…

f) (Ek: 21/4/2005 - 5335/6 md.)Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar,

(Ek: 21/4/2005 - 5335/6 md.)İçin gerekli esas ve usûller Cumhurbaşkanınca saptanır.” hükmü yer almaktadır.

237 sayılı Kanunun 12’nci maddesine dayanılarak hazırlanan ve 237 sayılı Kanuna tabi olan kurumlarda kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı suretiyle karşılanmasına ilişkin esas ve usullerin belirlendiği 17.03.2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararınca yürürlüğe konulan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslar”ın “Temel amaç” başlıklı 5’inci maddesinde;

“Kamu hizmetlerinin gerektirdiği taşıt ihtiyacının hizmet alımı yoluyla karşılanmasının temel amacı, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir biçimde kullanımının sağlanmasıdır." düzenlemesi,

“Genel esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“(1) Temel amaç çerçevesinde hizmet alımı suretiyle taşıt edinilebilmesinin genel esasları şunlardır:

…

b) Hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesini Kanunun 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacaktır.

c) Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacmi 1600cc'yi geçmeyecektir.

...” düzenlemesi yer almaktadır.

02.06.2014 tarihli ve 2014/6425 sayılı Bakanlar Kurulu Kararınca yürürlüğe konulan 237 Sayılı Taşıt Kanunu Kapsamında Edinilecek Taşıtların Menşei, Silindir Hacimleri ve Diğer Niteliklerinin Belirlenmesine Dair Karar’ın “Taşıtların nitelikleri” başlıklı 1 inci maddesinde de benzer şekilde; “(1) 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı Cetvelde ve son iki sırasında belirtilenler hariç olmak üzere (2) sayılı Cetvelde yer alan makamlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunanlar, Cumhurbaşkanlığına bağlı başkanlıklar ve idarelerin yurt dışı teşkilatları için yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilebilir. Bunların dışında hibe dâhil her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek veya station-wagon cinsi taşıt edinilemez.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat düzenlemelerinden de anlaşılacağı üzere; yabancı menşeli ve motor hacmi 1600cc’yi geçen araçların kiralanması ancak 237 sayılı Kanun ve 10.6.2014 tarihli ve 29026 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 237 Sayılı Taşıt Kanunu Kapsamında Edinilecek Taşıtların Menşei, Silindir Hacimleri ve Diğer Niteliklerinin Belirlenmesine Dair Karar’da yapılan düzenlemelere göre mümkündür. Bu düzenlemelerde imkân verilmeyen durumlar için Cumhurbaşkanlığından izin alınması suretiyle kiralama yapılabilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Nitekim idare tarafından Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğüne yazılan yazı esasen yabancı menşeli araç kiralanmasına ilişkin bir izin talebi olmayıp, yazının konusunun süreklilik arz eden personel servis hizmetleri, hizmet aracı kiralamaları ve sabit telefon hizmet alımları için 5018 sayılı Kanun’un 28’inci maddesi uyarınca gelecek yıllara yaygın yüklenmelere ilişkin izin talebi olduğu anlaşılmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Strateji Başkanlığının yazısında ise idare tarafından hazırlanarak onaya sunulan ve içerisinde yabancı menşeli araçlar da bulunan 40 adetlik binek araç listesine ilişkin özel bir değerlendirmede bulunulmadığı, kamu kaynağının kullanımında ekonomiklik ve kalitenin gözetilmesi şartıyla yazıya konu hizmetlerin 3 yıllık süre için hizmet alımı yoluyla temin edilmesinin uygun mütalaa edildiğinin belirtilmekte olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğü tarafından verilen uygun mütalaa, yabancı menşeli araç edinebilmesine ilişkin değil yıllara yaygın yüklenmeye girişilebilmesine ilişkindir. Yukarıda belirtildiği üzere yabancı menşeli araç temini hususunda Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın izin verme yetkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğü tarafından verilen yıllara yaygın yüklenmeye girişilmesine ilişkin uygun mütalaasını yabancı menşeli ve 1600 cc üstü araç kiralanmasına imkân veren bir yazı olarak kabul etmek ve bu mütalaanın 237 sayılı Kanun ve ilgili Bakanlar Kurulu Kararında düzenlenmiş esasları ortadan kaldırdığını kabul etmek mümkün değildir.

Savunmalarda araçların koruma aracı olduğu yönünde ifadeler bulunsa da bu durumu ispat edecek herhangi bir bilgi ve belge sunulmamıştır.

Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller’in 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “c) Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar ve koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçlar dışında kullanılacak binek ve station-wagon cinsi taşıtların motor hacmi 1600 cc'yi geçmeyecektir.” Şeklindeki düzenlemeye göre sadece;

- 237 sayılı Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde yer alan araçların,

- Güvenlik önlemli (zırhlı) araçların

- Koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine göre tahsis olunan araçların

motor hacimleri 1600 cc’yi geçebilecektir. Rapor konusu kiralık araçların yukarıdaki ilk iki sıradaki şartları taşımadığı konusunda ihtilaf bulunmamaktadır. Nitekim sorumlular tarafından ileri sürülen savunmalarda kiralanan araçların yukarıda sayılanlardan sadece “koruma altına alınanlarla ilgili yönetmelik hükümlerine” göre tahsis olunduğu şeklinde açıklama yapılmıştır. Ancak bu konuda savunmalarda iddia edildiğinin aksine, Karayolları Trafik Yönetmeliğinde koruma altına alınanlarla ilgili ayrıntılı bir düzenlemeye yer verilmemiş olup sadece Yönetmeliğin 58’inci maddesinde kimlere özel tahsisli plaka verilecekler sayılırken, (ğ) bendine; “Kamu kurum veya kuruluşlarınca kullanılan araçlara ilgili bakanlığın, haklarında koruma kararı bulunanların kullanımındaki araçlara ise ilgililerin yazılı talebi üzerine güvenlik gerekçesiyle İçişleri Bakanlığının onayıyla sivil plaka tahsisi yapılabilir.” şeklinde bir düzenleme yer almış olup, koruma altına alınma şartları ve kapsamı konusunda bir açıklama yapılmamıştır. Yine savunmalarda ileri sürülen Cumhurbaşkanlığının 2018/5 sayılı Genelgesi ise sadece 5018 sayılı Kanun uyarınca, bakan yardımcılarının üst yönetici sayılmaları gerektiği yönünde olup, bu düzenlemenin de yargı konusu husus ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Üstelik savunmalarda ileri sürülen bakan yardımcılarının, devlet koruması altına alınanlarla ilgili – gizli- yönetmelik kapsamında oldukları iddiası açıklığa kavuşturulmadığı gibi, bakan yardımcıları için Yönetmelik kapsamında alınmış bir özel koruma kararı da ibraz edilmemiştir. Dolayısıyla bakan yardımcılarının koruma altına alınan kişiler kapsamında oldukları konusunda yapılan açıklamalar yeterli görülmemiştir.

Belirtilen gerekçelerle Temyiz Kurulu’nun … tarih ve … tutanak numaralı bozma kararına karşı, Dairemizce daha önce verilen kararda ısrar edilmesine ve yargılama konusu toplam … TL kamu zararının;

Harcama Yetkilisi ve İhale Komisyonu Başkanı …, İhale Komisyonu Üyeleri …, …, …, … ve … ’a,

müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca işbu Ek İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere aşağıda belirtilen azınlık görüşüne karşı oy çokluğuyla,

Azınlık Görüşü:

Üye …’nın Karşı Görüşü

237 Sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesinin (f) fıkrasında,” Hizmet alımı suretiyle edinilecek taşıtların cinsi, adedi, yaşı, hangi hizmetlerde kullanılacağı, kaynağı, yabancı menşeli olup olmayacağı ve diğer hususlar için gerekli esas ve usuller Cumhurbaşkanınca saptanır.” Denilmektedir.

Sorumlularca sunulan belgelerden; … tarihli ve … sayılı yazı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’ndan Bakanlıkça makam, koruma ve ulaştırma hizmetlerinde kullanılacak taşıt kiralamalarını da içeren hizmet alımlarına ilişkin uygun görüş talep edildiği, bu çerçevede Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilerek İhaleye Çıkılması Planlanan Araçlara İlişkin Bilgiler tablosu oluşturulduğu ve bu tabloda 1300 cc Sedan Dizel 19 adet, 1600 cc Sedan Dizel 5 adet, 1600 cc Sedan Dizel 6 Adet, 1600 cc Sedan (Yabancı Menşeli) Dizel 3 adet, 2000 cc Sedan (Yabancı Menşeli) Dizel 7 adet olmak üzere 40 adet binek aracın yer aldığı; Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğünün … tarihli ve … sayılı yazısı ile de …’nın makam, koruma ve ulaştırma hizmetlerinin yerine getirilebilmesi için tabloda yer alan 40 adet binek taşıtın 2019-2021 dönemini kapsamak üzere üç yıl süre ile hizmet alımı yolu ile temin edilmesinin uygun mütalaa edildiği görülmektedir.

Dolayısıyla yabancı menşeli araç kiralaması ile ilgili gerekli müsaadeler alınmış olduğundan sorgu konusuna ilişkin hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygun olduğu düşünüldüğünden, sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyorum.