İdare tarafından hukuki bir gerekçe olmaksızın Hazine adına tescilli bir taşınmaz üzerinde mevzuat hükümlerine aykırı olarak kendiliğinden bir takım iş ve işlemlere başlandığı, sonrasında bu iş ve işlemlerin yapılmasından vazgeçildiği ve bu kapsamda mevzuata aykırı bir şekilde kamu kaynağının harcandığı iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda;

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un “Uygulama işlemleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“Üzerindeki bina yıkılarak arsa hâline gelen taşınmazlarda daha önce kurulmuş olan kat irtifakı veya kat mülkiyeti, ilgililerin muvafakatleri aranmaksızın Bakanlığın talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilerek, önceki vasfı ile değerlemede bulunularak veya malik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına payları oranında tescil edilir. Bu taşınmazların sicilinde bulunan taşınmazın niteliği, ayni ve şahsi haklar ile temlik hakkını kısıtlayan veya yasaklayan her türlü şerh, hisseler üzerinde devam eder. Bu şekilde belirlenen uygulama alanında cins değişikliği, tevhit ve ifraz işlemleri Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından resen yapılır veya yaptırılır. Bu parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esastır. Bu çerçevede, parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. Bu karara katılmayanların bağımsız bölümlerine ilişkin arsa payları, Bakanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Bu suretle paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, bu paylar, Bakanlığın talebi üzerine, tespit edilen rayiç bedeli de Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edilir ve yapılan anlaşma çerçevesinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır veya Bakanlıkça uygun görülenler TOKİ’ye veya İdareye devredilir. Bu durumda, paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılır.”,

6306 Sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği’nin “Uygulama alanında hak sahipliği ve diğer uygulamalar” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında;

“Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir. Gerekmesi halinde uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine arsa veya Kanun kapsamında kullanılmak üzere Başkanlıkça satın alınan hazır konut ve işyerlerinden verilmek üzere sözleşme yapılabilir.”,

Aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;

“İlgili kurum, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerini yapılacak anlaşmalar çerçevesinde proje ortağı yapmak suretiyle, kat veya hasılât karşılığı inşaat yapabilir veya yaptırabilir. Kat karşılığı uygulamada, taşınmaz maliklerinin mevcut taşınmazları karşılığında, yerinde veya rezerv yapı alanlarında yapılacak yapılar için kat karşılığı uzlaşma oranları dikkate alınarak anlaşma yapılabilir.”

hükümlerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde; yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu maddesiyle Belediyelere düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirme yetkisi tanınmıştır.

Kanun’un “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73’üncü maddesiyle belediyeler tarafından belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulanabileceği ifade edilerek belediyelere kentsel dönüşüm projeleri üstlenme yetkisi de verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulama alanındaki parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esas olduğundan maliklerin gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle veya Bakanlık, TOKİ ve belediyeler ile anlaşma sağlayarak sahibi oldukları taşınmazları kentsel dönüşüm kapsamında değerlendirmeleri mümkün bulunmaktadır. Buna göre, taşınmaz maliklerinin yeniden bina yaptırmasına, paylarının satışına, taşınmazlarının kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine, yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verileceği ifade edilerek alınan karar uyarınca gerek gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle gerekse Bakanlık, TOKİ ve belediyeler ile sözleşme imzalayabileceklerdir.

... ili ... ilçesi ...Mahallesi sınırları içerisinde yer alan 3,39 hektarlık alan ... tarihli ve ... sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile riskli alan olarak tespit edilmiş, bu karar ... tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete’de ilan edilerek yürürlüğe girmiştir. Söz konusu alanda 6306 sayılı Kanun hükümleri kapsamında kentsel dönüşüm iş ve işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TOKİ tarafından yürütülmeye başlanmıştır.

Akabinde TOKİ tarafından riskli alanda üretilen konutlara ilişkin hak sahipliğine esas olan 688 adet konut bağımsız birimin kura çekim işlemleri 23.11.2022 tarihinde yapılmış, ancak kentsel dönüşüm gerçekleştirilen alanda üretilen konutların yeterli sayıda olmaması sebebiyle 28 hak sahibine konut tahsisi yapılamamıştır.

Bunun üzerine ... Belediyesi tarafından, belirlenen ...Mahallesi 6566 ada 49 ve 50 sayılı parsellerde konut tahsisi yapılmayan hak sahiplerine verilmek üzere konut inşaa edilmesi için plan çalışmaları başlatılmış, söz konusu parseller plan ve fonksiyon değişiklikleri yapılarak üzerinde konut üretilmeye hazır hale getirilmiştir. Takip eden süreçte söz konusu taşınmaz üzerinde belediye tarafından inşa edilecek yapılara ilişkin ... TL bedel karşılığı projelendirme çalışmaları tamamlanmış, bu kapsamda İdare tarafından iksa ve hafriyat imalatının gerçekleştirilmesi için 2023/... ihale kayıt numaralı “...Mahallesi Riskli Alan Sınırları İçinde Yapılacak Konut İnşaatı İçin İksa Sistemleri ve Hafriyat Alımı Yapım İşi” ihalesi yapılarak ... tarihinde KDV hariç ... TL bedelli sözleşme imzalanmıştır.

Belediye tarafından çeşitli tarihlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ... İl Müdürlüğü’ne defaatle yazılar yazılmış, Belediyece üretilecek konutların maliyetlerinin Belediye hesaplarına yatırılması istenmişse de gerek Bakanlık gerekse İl Müdürlüğü söz konusu yazıları cevapsız bırakmıştır.

Rapor maddesinde; ... Belediyesi’nin hak sahiplerinin uygulama alanında kentsel dönüşüm iş ve işlemlerinin yürütülmesi için yapmış oldukları sözleşmenin tarafı olmadığı, bu alanda yürütülen iş ve işlemlerle ilgili İdarenin herhangi bir görev, yetki ve sorumluluğunun bulunmadığı, konutların üretilmesi ve hak sahiplerine dağıtılması hususunda TOKİ’nin yetkili olduğu, kura çekimi sonrası kendisine konut tahsis edilemediği ifade edilen hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi noktasında İdarenin bir sorumluluğu bulunmadığı gibi İdare ile TOKİ veya Bakanlık arasında bu konuda yapılmış bir sözleşme, yazışma veya ortak proje benzeri bir uygulamanın bulunmadığı, bu anlamda Belediye’nin kendiliğinden harekete geçerek kendisine dahi ait olmayan Hazine arazisi üzerinde söz konusu kişiler için konut yapılmasını sağlamak üzere iş ve işlemlere başladığı, ... TL bedel karşılığı bir proje hazırlandığı, konutların inşa edilmesinin düşünüldüğü hazine arazisi üzerinde iksa sistemi yapılması ve hafriyatın kaldırılması için 2023/...ihale kayıt numaralı ve ... TL sözleşme bedelli “...Mahallesi Riskli Alan Sınırları İçinde Yapılacak Konut İnşaatı İçin İksa Sistemleri ve Hafriyat Alımı Yapım İşi”nin ihale edildiği, yapılan işler kapsamında KDV dahil ... TL’lik hakediş düzenlendiği, kendisine konut tahsis edilmeyen 28 hak sahibine ... ili içerisinde TOKİ marifetiyle yapılan başkaca konutların yine TOKİ tarafından tahsis edildiği ve bunun üzerine İdarenin konut yapılması işinden vazgeçerek yapım işi sözleşmesini tasfiye ettiği, tasfiye işlemleri neticesinde sözleşme bedelinin %80’i ile yüklenicinin sözleşme fiyatlarına göre yaptığı iş tutarı arasındaki farkın %5’inin tazminat olarak ödendiği tespiti yer almakta olup,

4734 sayılı Kanun ile İdarenin arsa temin edilmeden, mülkiyet ve kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması yasaklandığından İdarenin, Hazine taşınmazı üzerinde bu taşınmaz kendisine devredilmeden, tahsis edilmeden veya kamulaştırılması suretiyle kendi adına tescil edilmeden ihaleye çıkarak imalata başlamasının mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle,

Ayrıca TOKİ tarafından kendisine konut tahsis edilmediği belirtilen 28 hak sahibine, Belediyenin herhangi bir sözleşme veya anlaşmanın tarafı olmaksızın kendiliğinden harekete geçmek suretiyle konut inşa etmesinin de mevzuat hükümleri ile bağdaşmadığından bahisle,

Söz konusu taşınmaz üzerinde mevzuat hükümlerine aykırı olarak kendiliğinden bir takım iş ve işlemlere başlanılması, bu taşınmaz üzerinde yapılacak konutlar için ... TL bedel karşılığı proje hazırlanması, 2023/... ihale kayıt numaralı ihale kapsamında KDV dahil ... TL tutarında hakediş ödenmesi ve işin yapılmasından vazgeçilerek 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi uyarınca işin tasfiyesi neticesinde KDV dahil ... TL tazminat ödenmesi sonucu toplam ... TL için kamu zararı iddiasında bulunulmuştur.

Savunmalar doğrultusunda; ...Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanında hak sahiplerine dağıtılamayan 28 adet konutun, aynı alan içerisinde plan çalışmalarıyla oluşturulan konut alanında yapılacak yapıdan tahsis edilmek üzere Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ... Belediye Başkanlığına ... TL kaynak aktarımı yapılarak alandaki hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi kapsamında iş ve işlemlere başlanılmasına karar verildiği, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinin on ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlık, bu kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere dönüşüm projeleri özel hesabından TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine kaynak aktarabilir.” hükmü gereği söz konusu harcamaların Bakanlık tarafından aktarılan kaynaktan kullanıldığı anlaşılmaktadır.

688 adet konut bağımsız biriminin kura çekim işlemleri İdare (belediye) tarafından 23.11.2022 tarihinde yapıldıktan sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na dağıtımı yapılamayan 28 hak sahibine eksik dairelerin yapılması konusunda yine belediye tarafından 09.12.2022 tarih ve ... sayılı yazı yazılmış ve bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 26.12.2022 tarih ve 5361374 sayılı yazı ile ...Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanında hak sahiplerine dağıtılmayan 28 adet konutun yapımına başlanması için Kâğıthane Belediye Başkanlığına ...TL kaynak tahsisi yapılmıştır. Bu tarihten sonra belediye tarafından inşa edilecek yapılara ilişkin ... TL bedel karşılığı projelendirme çalışmaları tamamlanmış ve son olarak da ... tarihinde KDV hariç ... TL bedelli iksa sistemleri ve hafriyat işi ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Süreç itibariyle değerlendirildiğinde; 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da “İdare” olarak tanımlanan Belediyenin kendisine tanınmış yetki ve sorumluluk çerçevesinde hareket ettiği, sözleşme veya ortaya konulması gereken ortak proje anlaşması gibi TOKİ veya Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılması beklenen mutabakat metninin olmamasının sadece usul eksikliği olduğu anlaşılmaktadır. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından bu amaca matuf gönderildiği anlaşılan tutardan harcama yapıldığı, konut üretimine hazır hale getirilen alanın ise TOKİ tarafından kullanılabileceği de düşünüldüğünde İdarenin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla; ... Mahallesi 6566 ada 49 ve 50 sayılı parsellerde konut tahsisi amacıyla yapılan ve detayı aşağıda yer verilen tabloda gösterilen toplam İdare tarafından hukuki bir gerekçe olmaksızın Hazine adına tescilli bir taşınmaz üzerinde mevzuat hükümlerine aykırı olarak kendiliğinden bir takım iş ve işlemlere başlandığı, sonrasında bu iş ve işlemlerin yapılmasından vazgeçildiği ve bu kapsamda mevzuata aykırı bir şekilde kamu kaynağının harcandığı iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme sonucunda;

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un “Uygulama işlemleri” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“Üzerindeki bina yıkılarak arsa hâline gelen taşınmazlarda daha önce kurulmuş olan kat irtifakı veya kat mülkiyeti, ilgililerin muvafakatleri aranmaksızın Bakanlığın talebi üzerine ilgili tapu müdürlüğünce resen terkin edilerek, önceki vasfı ile değerlemede bulunularak veya malik ile yapılan anlaşmanın şartları tapu kütüğünde belirtilerek malikleri adına payları oranında tescil edilir. Bu taşınmazların sicilinde bulunan taşınmazın niteliği, ayni ve şahsi haklar ile temlik hakkını kısıtlayan veya yasaklayan her türlü şerh, hisseler üzerinde devam eder. Bu şekilde belirlenen uygulama alanında cins değişikliği, tevhit ve ifraz işlemleri Bakanlık, TOKİ veya İdare tarafından resen yapılır veya yaptırılır. Bu parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esastır. Bu çerçevede, parsellerin tevhit edilmesine, münferit veya birleştirilerek veya imar adası bazında uygulama yapılmasına, yeniden bina yaptırılmasına, payların satışına, kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların en az üçte iki çoğunluğu ile karar verilir. Bu karara katılmayanların bağımsız bölümlerine ilişkin arsa payları, Bakanlıkça rayiç değeri tespit ettirilerek bu değerden az olmamak üzere anlaşma sağlayan diğer paydaşlara açık artırma usulü ile satılır. Bu suretle paydaşlara satış gerçekleştirilemediği takdirde, bu paylar, Bakanlığın talebi üzerine, tespit edilen rayiç bedeli de Bakanlıkça ödenmek kaydı ile tapuda Hazine adına resen tescil edilir ve yapılan anlaşma çerçevesinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa tahsis edilmiş sayılır veya Bakanlıkça uygun görülenler TOKİ’ye veya İdareye devredilir. Bu durumda, paydaşların kararı ile yapılan anlaşmaya uyularak işlem yapılır.”,

6306 Sayılı Kanun’un Uygulama Yönetmeliği’nin “Uygulama alanında hak sahipliği ve diğer uygulamalar” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında;

“Yapılacak konut ve işyerlerinin niteliği ve büyüklüğü ilgili kurumca belirlenmek kaydıyla, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine öncelikle uygulama alanında yapılacak olan konut ve işyerlerinden verilmek üzere bunlarla sözleşme akdedilir. Gerekmesi halinde uygulama alanındaki taşınmaz maliklerine arsa veya Kanun kapsamında kullanılmak üzere Başkanlıkça satın alınan hazır konut ve işyerlerinden verilmek üzere sözleşme yapılabilir.”,

Aynı maddenin beşinci fıkrasında ise;

“İlgili kurum, uygulama alanındaki taşınmaz maliklerini yapılacak anlaşmalar çerçevesinde proje ortağı yapmak suretiyle, kat veya hasılât karşılığı inşaat yapabilir veya yaptırabilir. Kat karşılığı uygulamada, taşınmaz maliklerinin mevcut taşınmazları karşılığında, yerinde veya rezerv yapı alanlarında yapılacak yapılar için kat karşılığı uzlaşma oranları dikkate alınarak anlaşma yapılabilir.”

hükümlerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinde; yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı hüküm altına alınmıştır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu maddesiyle Belediyelere düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirme yetkisi tanınmıştır.

Kanun’un “Kentsel dönüşüm ve gelişim alanı” başlıklı 73’üncü maddesiyle belediyeler tarafından belediye meclisi kararıyla; konut alanları, sanayi alanları, ticaret alanları, teknoloji parkları, kamu hizmeti alanları, rekreasyon alanları ve her türlü sosyal donatı alanları oluşturmak, eskiyen kent kısımlarını yeniden inşa ve restore etmek, kentin tarihi ve kültürel dokusunu korumak veya deprem riskine karşı tedbirler almak amacıyla kentsel dönüşüm ve gelişim projeleri uygulanabileceği ifade edilerek belediyelere kentsel dönüşüm projeleri üstlenme yetkisi de verilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; 6306 sayılı Kanun kapsamında uygulama alanındaki parsellerin malikleri tarafından değerlendirilmesi esas olduğundan maliklerin gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle veya Bakanlık, TOKİ ve belediyeler ile anlaşma sağlayarak sahibi oldukları taşınmazları kentsel dönüşüm kapsamında değerlendirmeleri mümkün bulunmaktadır. Buna göre, taşınmaz maliklerinin yeniden bina yaptırmasına, paylarının satışına, taşınmazlarının kat karşılığı veya hasılat paylaşımı ve diğer usuller ile yeniden değerlendirilmesine, yapının paydaşı olup olmadıkları gözetilmeksizin sahip oldukları hisseleri oranında paydaşların salt çoğunluğu ile karar verileceği ifade edilerek alınan karar uyarınca gerek gerçek ve özel hukuk tüzel kişileriyle gerekse Bakanlık, TOKİ ve belediyeler ile sözleşme imzalayabileceklerdir.

... ili ... ilçesi ... Mahallesi sınırları içerisinde yer alan 3,39 hektarlık alan ... tarihli ve ... sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile riskli alan olarak tespit edilmiş, bu karar ... tarihli ve ... sayılı Resmî Gazete’de ilan edilerek yürürlüğe girmiştir. Söz konusu alanda 6306 sayılı Kanun hükümleri kapsamında kentsel dönüşüm iş ve işlemleri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile TOKİ tarafından yürütülmeye başlanmıştır.

Akabinde TOKİ tarafından riskli alanda üretilen konutlara ilişkin hak sahipliğine esas olan 688 adet konut bağımsız birimin kura çekim işlemleri 23.11.2022 tarihinde yapılmış, ancak kentsel dönüşüm gerçekleştirilen alanda üretilen konutların yeterli sayıda olmaması sebebiyle 28 hak sahibine konut tahsisi yapılamamıştır.

Bunun üzerine... Belediyesi tarafından, belirlenen ... Mahallesi 6566 ada 49 ve 50 sayılı parsellerde konut tahsisi yapılmayan hak sahiplerine verilmek üzere konut inşaa edilmesi için plan çalışmaları başlatılmış, söz konusu parseller plan ve fonksiyon değişiklikleri yapılarak üzerinde konut üretilmeye hazır hale getirilmiştir. Takip eden süreçte söz konusu taşınmaz üzerinde belediye tarafından inşa edilecek yapılara ilişkin .TL bedel ka..rşılığı projelendirme çalışmaları tamamlanmış, bu kapsamda İdare tarafından iksa ve hafriyat imalatının gerçekleştirilmesi için 2023/... ihale kayıt numaralı “... Mahallesi Riskli Alan Sınırları İçinde Yapılacak Konut İnşaatı İçin İksa Sistemleri ve Hafriyat Alımı Yapım İşi” ihalesi yapılarak ... tarihinde KDV hariç ... TL bedelli sözleşme imzalanmıştır.

Belediye tarafından çeşitli tarihlerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ... İl Müdürlüğü’ne defaatle yazılar yazılmış, Belediyece üretilecek konutların maliyetlerinin Belediye hesaplarına yatırılması istenmişse de gerek Bakanlık gerekse İl Müdürlüğü söz konusu yazıları cevapsız bırakmıştır.

Rapor maddesinde; ... Belediyesi’nin hak sahiplerinin uygulama alanında kentsel dönüşüm iş ve işlemlerinin yürütülmesi için yapmış oldukları sözleşmenin tarafı olmadığı, bu alanda yürütülen iş ve işlemlerle ilgili İdarenin herhangi bir görev, yetki ve sorumluluğunun bulunmadığı, konutların üretilmesi ve hak sahiplerine dağıtılması hususunda TOKİ’nin yetkili olduğu, kura çekimi sonrası kendisine konut tahsis edilemediği ifade edilen hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi noktasında İdarenin bir sorumluluğu bulunmadığı gibi İdare ile TOKİ veya Bakanlık arasında bu konuda yapılmış bir sözleşme, yazışma veya ortak proje benzeri bir uygulamanın bulunmadığı, bu anlamda Belediye’nin kendiliğinden harekete geçerek kendisine dahi ait olmayan Hazine arazisi üzerinde söz konusu kişiler için konut yapılmasını sağlamak üzere iş ve işlemlere başladığı, ...TL bedel karşılığı bir proje hazırlandığı, konutların inşa edilmesinin düşünüldüğü hazine arazisi üzerinde iksa sistemi yapılması ve hafriyatın kaldırılması için 2023/... ihale kayıt numaralı ve ...TL sözleşme bedelli “... Mahallesi Riskli Alan Sınırları İçinde Yapılacak Konut İnşaatı İçin İksa Sistemleri ve Hafriyat Alımı Yapım İşi”nin ihale edildiği, yapılan işler kapsamında KDV dahil ... TL’lik hakediş düzenlendiği, kendisine konut tahsis edilmeyen 28 hak sahibine İstanbul ili içerisinde TOKİ marifetiyle yapılan başkaca konutların yine TOKİ tarafından tahsis edildiği ve bunun üzerine İdarenin konut yapılması işinden vazgeçerek yapım işi sözleşmesini tasfiye ettiği, tasfiye işlemleri neticesinde sözleşme bedelinin %80’i ile yüklenicinin sözleşme fiyatlarına göre yaptığı iş tutarı arasındaki farkın %5’inin tazminat olarak ödendiği tespiti yer almakta olup,

4734 sayılı Kanun ile İdarenin arsa temin edilmeden, mülkiyet ve kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan ihaleye çıkılması yasaklandığından İdarenin, Hazine taşınmazı üzerinde bu taşınmaz kendisine devredilmeden, tahsis edilmeden veya kamulaştırılması suretiyle kendi adına tescil edilmeden ihaleye çıkarak imalata başlamasının mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle,

Ayrıca TOKİ tarafından kendisine konut tahsis edilmediği belirtilen 28 hak sahibine, Belediyenin herhangi bir sözleşme veya anlaşmanın tarafı olmaksızın kendiliğinden harekete geçmek suretiyle konut inşa etmesinin de mevzuat hükümleri ile bağdaşmadığından bahisle,

Söz konusu taşınmaz üzerinde mevzuat hükümlerine aykırı olarak kendiliğinden bir takım iş ve işlemlere başlanılması, bu taşınmaz üzerinde yapılacak konutlar için ... TL bedel karşılığı proje hazırlanması, 2023/... ihale kayıt numaralı ihale kapsamında KDV dahil ...TL tutarında hakediş ödenmesi ve işin yapılmasından vazgeçilerek 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 24’üncü maddesi uyarınca işin tasfiyesi neticesinde KDV dahil ... TL tazminat ödenmesi sonucu toplam ... TL için kamu zararı iddiasında bulunulmuştur.

Savunmalar doğrultusunda; ...Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanında hak sahiplerine dağıtılamayan 28 adet konutun, aynı alan içerisinde plan çalışmalarıyla oluşturulan konut alanında yapılacak yapıdan tahsis edilmek üzere Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından ... Belediye Başkanlığına .... TL kaynak aktarımı yapılarak alandaki hak sahiplerinin mağduriyetlerinin giderilmesi kapsamında iş ve işlemlere başlanılmasına karar verildiği, 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’un 7’nci maddesinin on ikinci fıkrasında yer alan “Bakanlık, bu kanun kapsamındaki uygulamalarda kullanılmak üzere dönüşüm projeleri özel hesabından TOKİ, İdare ve İller Bankası Anonim Şirketine kaynak aktarabilir.” hükmü gereği söz konusu harcamaların Bakanlık tarafından aktarılan kaynaktan kullanıldığı anlaşılmaktadır.

688 adet konut bağımsız biriminin kura çekim işlemleri İdare (belediye) tarafından 23.11.2022 tarihinde yapıldıktan sonra Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na dağıtımı yapılamayan 28 hak sahibine eksik dairelerin yapılması konusunda yine belediye tarafından 09.12.2022 tarih ve ...sayılı yazı yazılmış ve bu kapsamda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 26.12.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile ... Mahallesi Kentsel Dönüşüm Alanında hak sahiplerine dağıtılmayan 28 adet konutun yapımına başlanması için ... Belediye Başkanlığına ... TL kaynak tahsisi yapılmıştır. Bu tarihten sonra belediye tarafından inşa edilecek yapılara ilişkin ... TL bedel karşılığı projelendirme çalışmaları tamamlanmış ve son olarak da 19.04.2023 tarihinde KDV hariç ...TL bedelli iksa sistemleri ve hafriyat işi ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Süreç itibariyle değerlendirildiğinde; 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’da “İdare” olarak tanımlanan Belediyenin kendisine tanınmış yetki ve sorumluluk çerçevesinde hareket ettiği, sözleşme veya ortaya konulması gereken ortak proje anlaşması gibi TOKİ veya Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile yapılması beklenen mutabakat metninin olmamasının sadece usul eksikliği olduğu anlaşılmaktadır. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından bu amaca matuf gönderildiği anlaşılan tutardan harcama yapıldığı, konut üretimine hazır hale getirilen alanın ise TOKİ tarafından kullanılabileceği de düşünüldüğünde İdarenin herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu itibarla; ...Mahallesi 6566 ada 49 ve 50 sayılı parsellerde konut tahsisi amacıyla yapılan ve detayı aşağıda yer verilen tabloda gösterilen toplam 2.592.080,34 TL harcama için ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.