Mal Alım Bedelinin Rayiç Fiyatından Yüksek Olması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;

.... Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından doğrudan teminle yapılan mal alımlarının rayiç fiyatlarından daha yüksek olması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde, anılan maddede belirtilen hallerde idarelerin ihtiyaçlarını, ilan yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temin usulü ile karşılayabileceği, ihale komisyonu kurma ve 10’uncu maddede sayılan yeterlik kurallarını arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde ise, “22.1.1.1. Yukarıda belirtilen hükümler uyarınca 4734 sayılı Kanunun 22 nci maddesinde belirtilen hallerde ihtiyaçların; Kanunun 18 inci maddesinde sayılan ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın; ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan Kanunun 10 uncu maddesinde sayılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesi mümkün bulunmaktadır.

…

22.1.1.4. Diğer taraftan 22 nci maddeye göre ihtiyaçların karşılanmasında onay belgesi düzenlenmesi, onayı takiben ihale yetkilisince görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılması ve buna ilişkin belgelerin dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesi zorunludur. İdarelerce gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmaları, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabilir.” denilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, doğrudan temin yöntemiyle yapılacak alımlarda, ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın, ilan yapılmadan, teminat alınmadan, ihale komisyonu kurma ve anılan yeterlik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın, sadece piyasa fiyat araştırması yapılması yeterli ve zorunludur.

Raporda, .... Büyükşehir Belediyesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan teminle yapılan ve yüklenicisi .... Ltd. Şti. olan mal alımlarına ilişkin olarak, malların alındığı yer ve tarihteki rayiç fiyatlarının tespiti Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 37’nci maddesine istinaden .... Ticaret ve Sanayi Odasından istenildiği, Oda tarafından gönderilen yazı incelendiğinde bazı mal alımlarının rayiç fiyatlarından daha yüksek fiyatlarla gerçekleştirildiği belirtilmiştir.

Sorumluların savunmalarından, mal alımları için uygulanan ilk usulün açık ihale usulü olduğu, işin ivediliği, teklifin çıkmaması gibi durumlarda ise ikinci alım yöntemi olarak malın Devlet Malzeme Ofisinden teminine çalışıldığı, bu şekilde de temini mümkün olmazsa doğrudan temin yöntemi ile alımın gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu alım da, 4734 sayılı Kanun’un 22’nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine istinaden doğrudan temin yöntemi ile gerçekleştirilmiş olup, alım sürecinde piyasa fiyat araştırması yapılmış ve firmalardan yazılı fiyat teklifleri alınmak ve piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmek suretiyle en düşük teklifi sunan firmadan alım yapılmıştır.

Dolayısıyla, İdarenin ihtiyacı kapsamında söz konusu malzemelerin doğrudan temin yöntemi ile alınmasında, alım öncesinde firmalardan teklif istenerek piyasa fiyat araştırması tutanağı düzenlenmesinde ve piyasa fiyat araştırması tutanağında yer verilen firmalar arasından en uygun teklif verenden alımın gerçekleştirilmesinde mevzuatın öngörmüş olduğu tüm hususlar yerine getirilmiştir.

Mevzuata uygun şekilde sonuçlandırılan bir alımda teklif fiyatların ticaret odasına sorulmak suretiyle teyit edilmesi suretiyle bu fiyatlar arasında oluşabilecek fiyat farkının net olarak tespit edilebilmesi mümkün olmayıp, odalar tarafından rayiç fiyat tespitinde teklifi alınan firmalar değiştikçe rayiç fiyatın değişmesi muhtemel olacak ve bu durumda rayiç fiyatın kesinliğinden de söz edilemeyecektir. Ayrıca, alıma konu malzemelerin kalite, marka ve teknik özellikleri, firmaların stok avantajı, nakit paraya olan ihtiyacı, elindeki ürünün özelliksiz olması gibi unsurlar da değişik fiyatların ortaya çıkmasına neden olabilecektir.

Bununla birlikte, mevzuatımızda bir alımda ortaya çıkan teklif fiyatlarının veya toplam teklif bedelinin, bir başka kaynaktan teyit ettirilmesi gerektiğine ilişkin bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.