REVİZE BİRİM FİYAT

25.05.2023 tarihinde sözleşmeye bağlanan …………. İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. yüklenimindeki “…………. Belediyesi (Merkez) Muhtelif Cadde ve Sokaklarında, Yolların (BSK) Asfalt Betonu Hazırlanarak Asfalt Yol Yapımı ve Bakım Aracı ile Asfalt Yama Yapımı İşi”nde;

A) İşin yürütülmesi esnasında miktar artışı sebebiyle revize birim fiyat hesabı yapılan;

A-1) KGM/40.130-A poz numaralı “Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması” ile

A-2) Özel B.F.05 poz numaralı “Binder B.S.K. ile Beton Asfalt Kaplama Yapılması (Finişer ile)” iş kalemlerine ait revize birim fiyatların, mevzuatında belirtilen sınırlamalara uyulmaksızın fazla olarak belirlenmesi,

B) İş kapsamında yapılması öngörülen “Asfalt Tamir ve Bakım Aracı Kullanılarak Aşınma B.S.K. Yama Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan alt imalatlara ilişkin teknik şartnamede gösterilen kanıtlayıcı belgeler olmaksızın, işin gerçekleştirildiği varsayımıyla ödeme yapılması,

Hususlarının sorgu konusu edildiği görülmüştür.

A) İşe ait sözleşmenin “İş kalemi miktarının değişmesi” başlıklı 28 inci maddesinde; herhangi bir iş kaleminin (sözleşmede yer alan ya da yeni fiyatla sözleşmeye dahil olan iş kalemi) miktarında, işin devamı sırasında sözleşmesinde yer alan iş kalemi için sözleşmede belirtilen iş kalemi miktarında; yeni fiyatla sözleşmeye dahil edilen iş kalemi için ise yeni fiyat oluşturulurken projesine göre tespit edilip idare tarafından onaylanan iş kalemi miktarında %20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyatın aşağıda gösterildiği şekilde revize edileceği ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağı,

R = F x [ 1 – (A x F) / S ]

S = Sözleşme bedeli (TL),

F = İş kaleminin birim fiyatı (TL / ….),

A = İş kaleminde meydana gelen artış miktarı (Adet, mt, m² vb.),

R = Revize birim fiyat (TL / ….).

Hesaplanan revize birim fiyatın, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği,

İş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanacağı,

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Bu düzenlemelere göre sözleşmede yer alan formül kullanılarak revize birim fiyat hesaplanmalı, ancak bu fiyat söz konusu iş kalemlerine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçmemelidir.

Yapılan incelemede, KGM/40.130-A poz numaralı “Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması” ile Özel B.F.05 poz numaralı “Binder B.S.K. ile Beton Asfalt Kaplama Yapılması (Finişer ile)” iş kalemlerine ait revize birim fiyatların sözleşmede yer alan formüle göre hesaplandığı, ancak bu fiyatların resmi analiz ve rayiçler kullanılmak suretiyle hesaplanan fiyatın üzerinde olduğu halde yükleniciye bu fiyatlar üzerinden ödemede bulunulduğu görülmüştür.

Ancak bu iş kalemleri için formül sonucu bulunan fiyat, resmi analiz ve rayiçler kullanılmak suretiyle hesaplanan fiyatın üzerindedir. Yükleniciye yapılacak ödemede esas alınması gereken revize birim fiyatların üst sınırı resmi analiz ve rayiçlerle oluşturulan fiyatlardır. Söz konusu üst sınıra uyulmadan yapılan bu hesaplama mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Savunmalarda, işin yürütülmesi esnasında miktar artışı sebebiyle revize birim fiyat hesabı yapılan KGM/40.130-A poz numaralı “Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması” iş kalemine ait revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçlerle oluşturulan birim fiyattan fazla olarak belirlenmesi sonucunda oluşan …………. TL kamu zararının yüklenicinin hakediş ödemelerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edildiği belirtilmiştir.

Sorumluların B.F.05 poz numaralı “Binder B.S.K. İle Kaplama Yapılması” iş kalemi ile ilgili olarak göndermiş oldukları savunmalarında ise; söz konusu iş kalemine ilişkin resmi analiz ve rayiçlerin bulunmadığı, sorguya esas resmi analizin poz numarasının bulunmadığı, analizin içerisinde yer alması gereken bazı pozların bulunmadığı, bazı pozların ise neye göre analize eklendiğinin anlaşılmadığı, dolayısıyla kamu zararı hesabına esas analizin hatalı belirlendiği, bu nedenle kamu zararı oluşmadığı ifade edilmiş ise de;

İşe ait sözleşmenin 28.2.2’nci maddesinde; “(28.2.1) maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyat, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemez” denilmektedir.

İlgili maddeden de anlaşılacağı üzere, revize birim fiyatın hesabında resmi analiz ve rayiçler kullanılmaktadır. Dolayısıyla iş kalemi için İdare ya da diğer idareler tarafından hazırlanmış mevcut bir analiz olabileceği gibi birden fazla analiz veya rayicin birleştirilmesi suretiyle de yeni bir analiz yapılması mümkündür.

İşin Teknik Şartnamesinin “Malzeme Özellikleri” başlıklı 11 inci maddesi ve “Standartlar” başlıklı 19 uncu maddesinde, söz konusu yapım işinde Karayolları Teknik Şartnamesi’nin geçerli olduğu belirtilmektedir. B.F.05 poz numaralı “Binder B.S.K. İle Kaplama Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinin “NOT” kısmında da; “Asfalt betonu karışım oranları Karayolları Teknik Şartnamesine uygun olacaktır” düzenlemesi yer almaktadır.

Rapora esas “Binder B.S.K. ile Kaplama Yapılması” analizinin oluşturulmasında; KGM/6320 poz numaralı “Asfalt betonu binder tabakası yapılması (kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kaleminin analizi esas alınarak birim fiyat tarifine ve işin özelliğine göre analize yardımcı analiz ve rayiçlerin ilave edildiği, kullanılan analiz ve rayiçlerin tamamının, resmi analiz ve rayiçlerden oluştuğu görülmektedir.

Dolayısıyla raporda belirtilen analizin, Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyat tarifleri ve analizleri doğrultusunda oluşturulduğu, söz konusu analize birim fiyata dahil olmayan iş kalemlerinin de ilave edildiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar savunmalarda, …………. Özel İdaresinden alınan plent altı asfalt üretim maliyetinin ihale tarihine çekildiğinde …………. TL /Ton olduğu, buna diğer iş kalemlerinin eklenmesi sonucunda fiyatın …………. TL/Ton bulunduğu, bu fiyatın da hakedişte uygulanan revize birim fiyatın üzerinde olduğu, dolayısıyla kamu zararı hesabında kullanılan fiyatın güncel fiyatları yansıtmadığı, piyasa fiyatlarını yansıtmayan bir analizin resmi analiz olamayacağı ifade edilmiş ise de;

İşe ait sözleşmenin 28.2.2’nci maddesinde; 28.2.1 maddesi uyarınca hesaplanan revize birim fiyatın, o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği, iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması halinde ise, bu fiyatın Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Sözleşmede Bulunmayan veya Fiyatı Belirli Olmayan İşlerin Fiyatının Tespiti” başlıklı 22 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları dikkate alınarak hesaplanacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla yukarıda gösterilen formül kullanılmak suretiyle hesaplama yapılabilmesi için sorumluların iddia ettiği gibi iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçlerin bulunmaması yeterli olmayıp, iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler bulunmasa dahi revize birim fiyatın yeni fiyatın tespitine ilişkin yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir. Ancak, idare tarafından revize fiyat hesabında esas alınacak herhangi bir yeni fiyat tespiti de yapılmamıştır.

Nitekim, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti” başlıklı 22 nci maddesinde;

(1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilen yeni birim fiyatlar üzerinden yükleniciye ödenir.

(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:

a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerine/gruplarına ait analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizlerle kıyaslanarak bulunacak analizler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet analizleriyle kıyaslanarak bulunacak analizler.

ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler.

(3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir:

a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde idareye verdiği teklif rayiçler.

b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler.

c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar.

ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri. …”

Düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu düzenlemeye göre, söz konusu iş kalemi için miktar artışı nedeniyle revize birim fiyat uygulanma ihtiyacı doğduğunda, öncelikle Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasında sayılan “analiz” sıralamasına uyularak bir analiz oluşturulması; oluşturulan bu analize de Şartname’nin üçüncü fıkrasında tahdidi olarak sayılan rayiç kaynaklarından elde edilen rayiçlerin, idare kaynaklarının en verimli kullanımını sağlayacak şekilde uygulanması gerekmektedir. Dolayısıyla söz konusu iş kalemine ait kamu idarelerince yayımlanan bir resmi analiz bulunmasa dahi maddede belirtilen sıralama ve yöntemler doğrultusunda bir analiz oluşturulması gerekmektedir. Kaldı ki, Raporda belirtilen analiz, Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyat tarifleri ve analizleri doğrultusunda oluşturulmuştur.

Savunmalarda ayrıca, sorguda yer alan analiz üzerinden, İl Özel İdaresinden alınan fiyat rayiç kabul edilerek revize birim fiyat hesabı yapılmış ise de mevzuatında rayiç kaynakları arasında sayılmayan bir fiyatın rayiç olarak uygulanmasının yasal bir dayanağı bulunmamaktadır.

Diğer taraftan sorumlular; kamu zararına esas analiz tablosunda yazım ve miktar hataları bulunduğunu belirtmiş iseler de kamu zararı tablosunda söz konusu hatalar düzeltilip kamu zararı tutarı yeniden hesaplanmıştır.

Öte yandan, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde;

“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,

“Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.”

Hükümleri yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 33 üncü maddesinde; bir giderin yapılabilmesi için mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerektiği belirtilmektedir. Sorgu konusu olayda giderin gerçekleşmesi, “iş artış oluru” kararına göre yapıldığından, iş artışı kapsamında yapılan yeni birim fiyatların belirlenmesinde uygun görüş bildiren ve artışa olur veren kamu görevlilerinin de sorumluluğu bulunmaktadır.

Kanun’un 32 nci maddesinde; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu olduğu,

33 üncü maddesinde; gerçekleştirme görevlilerinin harcama talimatı üzerine, işin yaptırılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürüttüğü ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu olduğu,

58 inci maddesinde; ön mali kontrolün, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsadığı ve ön malî kontrol sürecinin; mali karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluştuğu ifade edilmektedir.

Yukarıda anılan hükümler birlikte değerlendirildiğinde; harcama yetkililerinin sorumluluğunun geniş kapsamlı düzenlendiği ve giderin mevzuata uygunluğu ile kaynakların etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanımını kapsadığı anlaşılmaktadır. Gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu ise, yaptıkları iş ve işlemlerle sınırlı olacak şekilde düzenlenmektedir.

Gerçekleştirme görevlileri işin yaptırılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması süreçlerinde görev almaktadırlar. İşin özelliğine göre harcamanın yapılması sürecinde birden fazla gerçekleştirme görevlisi bulunabilmektedir.

Harcama birimlerinde yapılan ön mali kontrol, İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’a göre yapılmaktadır. Usul ve Esaslar’ın 11 inci maddesinde;

“Ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir.

Malî karar ve işlemlerin ön malî kontrole tâbi tutulması ve ön malî kontrol sonucunda uygun görüş verilmiş olması, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.”,

12 nci maddesinde; “Harcama birimlerinde süreç kontrolü yapılır. Süreç kontrolünde, her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanır ve uygulanır. Malî işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemleri de kontrol ederler. Süreç kontrolünü sağlamak amacıyla malî işlemlerin süreç akış şeması hazırlanır ve üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulur.

Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” denilmektedir.

Ödeme emrini düzenleyen gerçekleştirme görevlileri, diğer gerçekleştirme görevlilerinden (iş artışını onaylayan görevli, yapı denetim görevlisi, muayene ve kabul komisyon üyesi vb.) ayrılarak ön mali kontrol yapmakla görevlendirilmektedir. Ön mali kontrol, süreç kontrolünü içermekte ve harcama yetkilisi ile diğer gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmamaktadır. Ayrıca, ön mali kontrol sonucunda verilen görüşün harcama yetkilisinin kararları üzerinde bağlayıcı bir etkisi de bulunmamaktadır. Ön mali kontrol sonucu verilen görüş; hukuki yaptırım içermeyip istişari niteliktedir.

Dolayısıyla ödeme emri belgesi hazırlamakla görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin, harcama yetkilisinin harcamayı onaylamasından ve diğer gerçekleştirme görevlilerinin kararları sonucu oluşan iş ve işlemlerin mevzuata uygun olmamasından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin revize fiyatın hesaplanmaması sonucu oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı anlaşılmıştır. Ancak sorgu konusu olayda gerçekleştirme görevlisi (İnşaat Mühendisi) …………. aynı zamanda söz konusu işte yapı denetim görevlisi olarak görev yapmakta ve yükleniciye yapılan ödemelerden doğrudan sorumluluğu bulunmaktadır. Dolayısıyla hakedişi düzenleyen gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumluluğu devam etmektedir.

Bu itibarla,

A-1) KGM/40.130-A poz numaralı “Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamaların Kazılması” iş kalemine ait revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçlerle oluşturulan fiyattan fazla belirlenmesi suretiyle neden olunan …………. TL tutarında kamu zararına neden olunmuş ise de;

Söz konusu tutarın;

…………. TL’si …………. tarih ve …………. numaralı muhasebe işlem fişi ile,

…………. TL’si ise …………. tarih ve …………. numaralı muhasebe işlem fişi ile tahsil edildiğinden, konu hakkında ilişilecek bir husus kalmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy birliğiyle,

A-2) Özel B.F.05 poz numaralı “Binder B.S.K. ile Beton Asfalt Kaplama Yapılması (Finişer ile)” iş kalemine ait revize birim fiyatın, resmi analiz ve rayiçlerle oluşturulan fiyattan fazla belirlenmesi suretiyle oluşan ve Raporda kamu zararı olduğu belirtilen …………. TL ödemenin;

…………. TL’sinin mevzuatına uygun olduğu anlaşıldığından …………. TL ile ilgili olarak ilişik bulunmadığına,

Kalan ve yeniden yapılan hesaplamada …………. TL tutarında olduğu anlaşılan kamu zararının ise;

Harcama yetkilisi/diğer sorumlu …………. …………. (Fen İşleri Müdür V.) (hakediş raporunu düzenleyen) ile diğer sorumlular …………. …………. (İnşaat Mühendisi) (hakediş raporunu düzenleyen), …………. …………. …………. (İnşaat Teknikeri) (hakediş raporunu düzenleyen) ve …………. …………. (İnşaat Teknikeri) (hakediş raporunu düzenleyen),

Ortaklaşa ve zincirleme,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53 üncü maddesi gereğince işleyecek faizleri ile birlikte ödettirilmesine, anılan Kanun’un 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy çokluğuyla,

Azınlık Görüşü:

Üye ………….’… karşı oy gerekçesi;

“…………. Belediyesi (Merkez) Muhtelif Cadde ve Sokaklarında, Yolların (BSK) Asfalt Betonu Hazırlanarak Asfalt Yol Yapımı ve Bakım Aracı ile Asfalt Yama Yapımı İşinin yürütülmesi esnasında miktar artışı sebebiyle revize birim fiyat hesabı yapılan Özel B.F.05 Poz numaralı “Binder B.S.K. ile Beton Asfalt Kaplama Yapılması (Finişer ile)” iş kalemine ait revize birim fiyatın, mevzuatında belirtilen sınırlamalara uyulmaksızın fazla olarak belirlenmesi hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

Raporda “Binder B.S.K. ile Beton Asfalt Kaplama Yapılması (Finişer ile)” iş kalemi için KGM/6320 poz numaralı “Asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kalemine ait analiz ve alt iş kalemleri ile rayiçleri esas alınmak ve söz konusu poza yine KGM/6320 tarifinde yer alan “Birim Fiyata Dahil Olmayan Masraflar” bölümünde yer alan açıklamalar doğrultusunda analiz kapsamında olmayan iş kalemleri ilave edilmek suretiyle paçal poz oluşturulduğu anlaşılmaktadır.

Sorumlular savunmalarında; sorguya esas iş kalemine ilişkin resmi bir poz bulunmadığı, kamu zararına esas analiz içerisinde yer alması gereken bazı pozların bulunmadığı, bazı pozların ise hangi kritere göre analize eklendiğinin anlaşılamadığı, resmi analizin değişkenlik göstermemesi gerektiği ifade edilmektedir.

Tip Sözleşme’nin 28.2.2 maddesinde; hesaplanan revize birim fiyatın o iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak (%25 oranında kâr ve genel gider dahil) hesaplanan birim fiyatı geçemeyeceği esasına yer verilmiştir. Ancak bu fiyatın işin özelliğine göre belirlenmesi gerekmekte olup, Özel B.F.05 poz numaralı “Binder BSK ile Kaplama Yapılması” iş kalemine ilişkin söz konusu imalata özgü resmi bir poz bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu haliyle bir kamu zararı isnadının yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, savunmalar yerinde görüldüğünden konu hakkında ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmesi uygun olur.”

B) İş kapsamında yapılması öngörülen “Asfalt Tamir ve Bakım Aracı Kullanılarak Aşınma B.S.K. Yama Yapılması” iş kaleminin birim fiyat tarifinde yer alan alt imalatlara ilişkin teknik şartnamede gösterilen kanıtlayıcı belgeler olmaksızın, işin gerçekleştirildiği varsayımıyla ödeme yapılması hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

İşe ait Sözleşmenin 6 ncı maddesinde; sözleşmenin birim fiyat sözleşme olduğu, ihale dokümanında yer alan ön projeye/projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, İdarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan bedel üzerinden akdedildiği,

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin;

“Projelerin Yükleniciye Teslimi” başlıklı 11 inci maddesinin ikinci fıkrasında; birim fiyat esaslı sözleşmelerde, işlerin ön veya kesin projelerinin şartnameler ve diğer belgelerle birlikte sözleşmenin imzalanması sırasında yükleniciye verileceği, üçüncü fıkrasında; ön ve/veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan işlerde, uygulama projesinin idare tarafından hazırlanması veya hazırlatılmasının esas olduğu, dördüncü fıkrasında; uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanmasının da istenebileceği,

“Projelerin Uygulanması” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında; söz konusu işlerin idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılacağı, ikinci fıkrasında; birim fiyatlı işlerin, onaylı uygulama projesi hazırlanmamış kısımlarına idarenin izni olmadan başlanamayacağı ve aksine bir davranışın sorumluluğunun yükleniciye ait olduğu,

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Bu düzenlemelere göre, birim fiyat teklif usulü ile ihale edilen işlerin ön proje/kesin projesinin olması, sözleşme imzalandıktan sonra İdare veya yüklenici tarafından işlerin bütün ayrıntılarını gösteren uygulama projelerinin hazırlanması, yüklenicinin de teklifini ön/kesin proje ve bunlara ilişkin birim fiyat tariflerine göre vermesi gerekmektedir.

İşe ait ihale dokümanı ve sözleşme sonrası bilgi ve belgeler incelendiğinde; söz konusu ihalede herhangi bir proje bulunmadığı ve sözleşme sonrasında da iş kalemlerinin bütün ayrıntılarını içeren uygulama projelerinin yapılmadığı,

Özel B.F.02 poz numaralı “Asfalt Tamir ve Bakım Aracı Kullanılarak Aşınma BSK Yama Yapılması” iş kaleminin teknik şartnamesinde ödeme ölçüsünün; bitümlü sıcak karışımın, taşıma vasıtalarının dolu ve boş ağırlık farkları esas alınmak suretiyle tespit edilen ton cinsinden birim fiyatı olduğu,

Görülmektedir.

Savunmalardan;

Yapılan işin; doğalgaz, elektrik, su ve kanal hattı çekilmesi nedeniyle yama işi bulunan asfalt yolların kesilerek kazımı yapılan ve dolgu malzemesi ile doldurulan bir yerin (asfalt yüzeyi bulunmayan) imalatlarının yapımından sonra geri doldurulması ile oluşan zeminin kenar kısımlarının asfalt kesme makinesi ile kesilmesi, kepçe ile kazılması, kazıdan çıkan malzemenin kamyonlara yüklenmesi, hafriyat alanına taşınması, boşaltılması ve kazılan kısma asfalt yama yapılması işi olduğu,

Asfalt kazıma makinesinin (frezenin) kullanılmaması nedeniyle bu imalat kalemine ait herhangi bir kantar fişinin bulunmadığı,

KGM/40.130-A “Asfalt Kazıma Makinesi (Freze) ile Her Cins Bitümlü Karışım Kaplamalarının Kazılması” ile N.YF.32-A “Asfalt Kazıma Makinesi ile Her Cins Kazılan Malzemenin Kamyonla Nakli” pozlarının mevcut yolların tıraşlanarak ya da tamamen kaldırılarak yeniden finişer ile asfalt yapılmasında kullanıldığı, ödemelerinin de kantar fişleri üzerinden yapıldığı,

Pozun teknik şartnamesinde geçen “yama yapılacak yerin kesilmesi, kazılması, kazıdan çıkacak malzemenin yüklenmesi, döküm yerine taşınması boşaltılması” işlerinin, yama yapılacak yerin “Aşınma BSK Yama”ya hazır hale getirilmesi için yapılan çalışmalar olduğu,

Yola asfalt yama yapmak için yapılacak olan kazı ve kazıdan çıkan malzemenin hafriyat sahasına nakli yapılmış ise de teknik personel yetersizliği sebebiyle işe ait ataşmanların tutulamadığı, işin teknik şartnamesinde yüklenici tarafından hazırlanması gerektiği belirtilen ataşmanların hazırlanmadığı ve taraflarına teslim edilmediğinin kabul edildiği, ancak yapılan tüm asfalt yama çalışmaları ile ilgili fotoğraf ve yazışmalar ile yama yapılan yerlerin krokilerine savunma ekinde yer verildiği,

Asfalt betonu kaplama malzemesinin yoğunluğu ile dolgu malzemesinin yoğunluğunun farklı olduğu, yamada kullanılan asfalt malzemenin miktarı üzerinden bir hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı,

Bu noktada önemli olan hususun, 1 ton yama yapılabilmesi için yüklenicinin asfaltın atılacağı yerin teknik şartnamede belirtilen hususlara uygun bir şekilde hazırlaması ve çıkan hafriyatın hafriyat sahasına dökülmesi olduğu,

Buna ilaveten, yükleniciye sözleşme ve teknik şartname kapsamında bitümlü sıcak karışımın, taşıma vasıtalarının dolu ve boş ağırlık farkları esas alınmak suretiyle tespit edilen ton miktarı üzerinden ödeme yapıldığı, bu nedenle yapılan asfalt yamadan daha az kazı yapılması veya daha az hafriyat çıkmasının yükleniciye ödenecek bedeli değiştirmediği,

Asfalt yamasının mevcut asfalt betonu kaplamasının kazılması suretiyle yapılacağı,

Anlaşılmaktadır.

Sorguda kazıdan çıkan malzeme ile yamada kullanılacak malzemenin sıkıştırılmış yoğunluklarının aynı olduğu kabulüyle kamu zararı hesabı yapılmış ise de; savunma ve eklerinden, yama yapılan alanların bazılarında hiç kaplama malzemesi olmadığı, bazılarının stabilize dolgu malzemesi ile doldurulduğu ve bazı alanlarda beton parke taşı ya da asfalt betonu kaplamasının yer aldığı ve bazı mevcut kaplamaların asfalt kazıma makinesi (freze) ile değil kazıcı yükleyici ya da ekskavatör iş makineleriyle kazıldığı görüldüğünden yapılan kamu zararı hesabı geçerliliğini yitirmektedir.

Bu itibarla, kamu zararı olarak nitelendirilemeyen …………. TL ile ilgili olarak ilişilecek bir husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca İşbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.