EKSİK KESİNTİ YAPILMASI

…. Belediyesince ihale edilen, ….. yüklenimindeki “…..Yapım İşi”nde; iş kaleminin kapsamına ve birim fiyatına dahil olduğu halde yapılmayan imalatlara ilişkin yüklenicinin alacağından yapılan kesintinin eksik hesaplanması hususunun sorgu konusu edildiği görülmüştür.

16.09.2022 tarihinde ihalesi yapılan, 05.10.2022 tarihinde sözleşmeye bağlanan ….. yüklenimindeki “…. Yapımı” işine 10.10.2022 tarihinde yer teslimi yapılarak başlanılmıştır.

İşe ait sözleşmenin 6 ncı maddesinde;

“Bu sözleşme, birim fiyat sözleşme olup, ihale dokümanında yer alan ön ve/veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, İdarece hazırlanmış birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı olan …bedel üzerinden akdedilmiştir.

Yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyat teklif cetvelinde yüklenicinin teklif ettiği ve sözleşme bedelinin tespitinde kullanılan birim fiyatlar ile varsa sonradan tespit edilen yeni birim fiyatlar esas alınır.”,

Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “Geçici hakediş raporları” başlıklı 39 uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde;

“1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir.”,

Aynı maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinde;

“f) Her hakediş tutarından, bir evvelki hakediş tutarı çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı kesintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergiler kesilir…”,

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Uygulama esasları” başlıklı 6 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrasında da;

“(9) Birim fiyat üzerinden sözleşmeye bağlanan işlerde, herhangi bir imalat için yapılan ara veya kesin metraj sonucu bir imalatın miktarında artma ya da azalma tespit edildiği takdirde, artan ya da azalan miktar (imalat hangi ayda yapılmış olursa olsun) geçici kabul itibar tarihini geçmemek üzere, artış ya da azalışın kesinleştiği ayın fiyat farkı katsayısı (Pn) esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda yer alan madde hükümlerinden anlaşılacağı üzere, birim fiyat sözleşme kapsamında yapılan işlerin bedeli; iş kalemlerinin birim fiyatının yapılan ölçüm sonucu tespit edilen miktarlarla çarpılması sonucunda bulunacak fiyat farkı dahil toplam tutardan, bir önceki hakedişte aynı şekilde hesap edilen toplam tutarın çıkarılması yöntemiyle hesaplanmakta, bu tutara ilave edilen katma değer vergisi ile birlikte faturaya esas tutar (tahakkuk tutarı) belirlenmektedir.

İlgili düzenlemelerde tahakkuk tutarından yapılacak kesintiler; sözleşmede yazılı kesintiler, yüklenicinin borçları ve uygulanan cezalar ile Kanunen alınması gereken vergiler şeklinde tahdidi olarak sayılmaktadır. Yükleniciye ödenecek ara ve kesin hakediş tutarının hesaplanmasında kullanılan belgeleri ihtiva eden “Yapım İşleri Hakediş Raporu (Örnek: 4)” da bu doğrultuda oluşturulmuştur.

Bununla birlikte, birim fiyat sözleşme ile yapılan işlerin miktarının ara veya kesin hakediş sırasında artması ya da azalması durumunda, imalatın ne zaman yapıldığına bakılmaksızın artış ya da azalışın tespit edildiği ay esas alınarak fiyat farkı hesap edileceği mevzuatta açık bir şekilde düzenlenmektedir.

Yapılan incelemede;

Söz konusu yapım işinde; “SNC.İNŞ.098”, “SNC.İNŞ.099”, “SNC.İNŞ.101”, “SNC.İNŞ.102”, “SNC.İNŞ.103” ve “SNC.İNŞ.101” poz numaralı iş kalemlerinin kapsamına ve birim fiyatına dahil olan “15.130.1003” poz numaralı “Kazılara sık aralıklı ahşap iksa yapılması” imalatlarının yapılmadığının denetim ekibince tespit edildiği,

Bunun üzerine İdare tarafından 16.10.2023 tarihli ve 11 numaralı hakediş raporu ile yapılmayan imalatlara ait bedellerin yüklenicinin alacağından kesildiği,

Ancak yükleniciden yapılan kesinti hesabı ve tutarı kontrol edildiğinde; uygulamanın hakediş yapım tekniğine aykırı olduğu, analize giren iş kalemi miktarı ve fiyatının eksik belirlendiği, fiyat farkı hesabının imalatın yapıldığı ay esas alınarak yapıldığı ve hesaplamada katma değer vergisi ve damga vergisinin dikkate alınmadığı,

Böylelikle iş kaleminin kapsamına ve birim fiyatına dahil olduğu halde yapılmayan imalatlara ilişkin yüklenicinin alacağından yapılan kesintinin, yukarıda yer verilen ilgili mevzuat hükümlerine aykırı şekilde hesaplandığı,

Tespit edilmiştir.

Yapılan tüm bu açıklamalar doğrultusunda, her ne kadar “… Yapım İşi”nde iş kaleminin kapsamına ve birim fiyatına dahil olduğu halde yapılmayan imalatlara ilişkin yüklenicinin alacağından yapılan kesintinin … TL eksik hesaplandığı tespit edilmekle birlikte sorumluların savunmalarından … TL’nin yılı içerisinde hakedişten kesilmek suretiyle yükleniciden tahsil edildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişik bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca işbu İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy birliğiyle,

Karar verildi.