Sözleşme Damga Vergisi, Piyasa Fiyat Araştırması, Yapılan İşe Nazaran Fazla Bedel Ödenmesi

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılanların açıklamalarının dinlenmesi sonucunda;

Fen İşleri Müdürlüğü tarafından Yüklenici ….’den doğrudan temin yöntemine göre yapılan “Vinç Kiralama İşi”nde;

a) Malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda yapılması gereken sözleşmenin yapılmadığı ve sözleşme damga vergisinin alınmadığı görülmüştür.

488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1’inci maddesinde, bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi olduğu, 3’üncü maddesinde, damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenler olduğu ve resmi daireler ile kişiler arasındaki kağıtların damga vergisinin kişiler tarafından ödeneceği hükümlerine yer verilmiş, (I) sayılı tabloda ise damga vergisine tabi kağıtlar sayılarak “Akitlerle ilgili kağıtlar” başlıklı 1’inci Bölümünün A-1’inci fıkrasında, belli bir parayı ihtiva eden sözleşmelerin binde 9,48 oranında damga vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.

22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinde, “22.1.1.3. Bu madde kapsamında alımı yapılacak malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olup bir defada yapılacak alımlarda sözleşme yapılması idarelerin takdirindedir. Buna karşılık, 22 nci maddenin (c) bendi kapsamında yapılan alımlarda ise madde metninde belirtildiği üzere sözleşme yapılması zorunludur.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinde hangi kâğıtların damga vergisine tabi olduğu, verginin mükellefi ve doğudan temin usulü ile yapılan alımlarda, malın teslimi veya hizmetin ya da yapım işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda, alımın bir sözleşmeye bağlanmasının zorunlu olduğu, imzalanan sözleşme bedelleri üzerinden ise binde 9,48 oranında damga vergisi kesintisi yapılmasının gerektiği belirtilmektedir.

Buna göre, malın teslimi veya yapım ya da hizmet işinin belli bir süreyi gerektirmesi durumunda alımın bir sözleşmeye bağlanması zorunlu olduğundan uygulamada bu zorunluluğa uyulmayarak sözleşme yapılmaması ve sözleşme damga vergisi kesintisi yapılmaması sonucunda (…. TL*0,00948) ….. TL tutarında kamu zararına neden olunmuştur.

Ancak, söz konusu kamu zararı tutarı …. TL ahizi ….’den …. tarihli ve …. no.lu makbuz ile hesap yılından sonra tahsil edilerek …. tarihli ve …. no.lu muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara gelir kaydedildiğinden konu hakkında ilişilecek husus kalmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.

b) Yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmaması ve hizmetin yüksek fiyatla alınması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;

Raporda, vinç kiralama işi daha önce yapılan vinç kiralama işi ile kıyas edilerek piyasa fiyat araştırması tutanağına göre farklı birim fiyatların oluştuğu belirtilmişse de;

17.04.2023 tarihinde talebi yapılan vinç kiralama işi ile 10.08.2023 tarihinde talebi yapılan söz konusu işler birbirinden farklıdır. 17.04.2023 tarihinde talebi yapılan vinç kiralama işi betonarme box indirme-bindirmesi, konteyner yüklemesi ve saç yükleme-taşıması olduğu halde, Rapora konu iş, box ve konteyner yüklemesidir.

Sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerden;

Vinç kiralama işlerinde akaryakıt ve personel giderleri ön plana çıkmakta olup, söz konusu tarihler arasında (17.04.2023-10.08.2023) akaryakıt fiyatlarının %71 oranında, asgari ücretin ise %34 oranında artış gösterdiği, akaryakıt fiyat artışına bağlı olarak yedek parça, işçilik vb. giderlerin de benzer oranda artış gösterdiği, bu sebeple vinç kiralama işlerindeki fiyat artışının belirtilen dönemlerde daha yüksek olduğu, bunların yanında ilgili tarihlerde Belediyenin ödemelerinin düzensiz ve geç olmasının da tekliflerin alınmasını güçleştirdiği, zira söz konusu iş ile ilgili olarak ve kıyasa tabi tutulan 17.04.2023 tarihli vinç kiralama işinin Yüklenicisinin teklif vermediği ve iş yapmak istemediğini belirttiği,

Hidrokon HK 90 YKL6 marka 30 ton kapasiteli bir vincin yük kaldırma diyagramı incelendiğinde, 30 ton kapasiteli vincin kule ekseninden 4,81 m uzaklıktaki kaldırma kapasitesi 19,27 ton, 6,55 m mesafede 13,53 ton ve 8,39 m mesafede 9,71 ve 10,34 m mesafede 7,58 ton olduğu, burada uzanma mesafelerinde sehimlerin dikkate alınmadığı, vinçlerde sehimden kaynaklı olarak moment kaybının yaklaşık %15 civarında olduğu,

.... İlçesi mahallelerinin kırsal alanlarında yolların dar olması sebebiyle vincin ayaklarının tam açılamaması sebebiyle daha yüksek tonajlı vinçlere ihtiyaç duyulduğu, taşıyıcı aracın ayaklarının tam açılamaması ve ayakların basıldığı yerin yumuşaklığının vincin tam kapasite çalışmasına engel bir durum olduğu, ayakların tam açılamaması durumunda diyagram değerlerinin daha da düşeceği, Belediye işlemlerinde menfezlerin atım mesafeleri vinç kule ekseninden itibaren 10 metre mesafelere ve üzerine çıktığı,

anlaşılmıştır.

Gerek söz konusu fiyat artışları ve Belediyenin ödeme koşulları, gerekse vinçlerin kaldırabileceği maksimum ağırlık ve uzanabileceği maksimum mesafeye göre vinçlerin kapasitelerinin değişmesi hususları dikkate alındığında 17.04.2023 tarihli teklif ile 10.08.2023 tarihli teklif kıyaslanarak vinç kiralama işinde yeterli piyasa fiyat araştırması yapılmadığı ve uygun kapasitede vinç kiralanmadığı sonucunda kamu zararına neden olunduğunu söylemek mümkün değildir.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi

c) Yapılan işe nazaran fazla bedel ödenmesi sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;

Raporda, …. Mahallesi …. İlköğretim Okulu bahçesine yapılan rögar çalışması için 2 adet box yerleştirildiği halde çalışma süresi 8 saat olarak yazıldığı, oysa aynı Tutanakta yer alan benzer mesafedeki benzer işler için çalışma saati 5 saat civarında olduğu, aradaki farkın 3 saat olduğu belirtilmişse de;

Sorumluların savunmaları ve savunma ekinde sunulan belgelerden, söz konusu 3 saatlik farkın, …. Mahallesi …. İlköğretim Okulu bahçesinde yapılan rögar çalışması için önceden 1 adet 2*2*2 metre betonarme menfez için kazı yapıldığı, ancak 1 adet daha menfez konulması için ekstra kazı yapılmasının gerektiği, zeminin sert kayaç olması sebebiyle kırıcılı kepçe ile kaya zeminde 2*2*2 metre ilave kazı yapılması ve kepçenin kırıcı aparatını çıkarıp çukurun içini boşaltmak için kazıcı kova takması için geçen süre ile vinç kamyonu üzerinde yüklü betonarme menfez varken bu yük ile başka işe gidilemeyeceği için bekleme süresinden kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, vinç kiralama işinde çalışılan sürenin hatalı belirlenmesi söz konusu olmadığından kamu zararı oluşmamıştır.

Bu itibarla, kamu zararı oluşmayan …. TL ödeme ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.