Artırımlı fiyat farkının hatalı ödenmesi



… Üniversitesi 2023 yılı hesabının Dairemizde yargılanması sonucu düzenlenen … tarih ve … sayılı İlamın …’inci maddesinde,

… San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan “36 Aylık Taşımalı Malzemeli Yemek Hizmeti” işine ilişkin artırımlı fiyat farkı ödemelerinin esasına girmeden usul yönünden incelenmesinde,

Yargılamaya Esas Raporda … tarih ve … yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde Harcama Yetkilisi olarak (…) …’ın sorumlu tutulduğu görülmüşse de, yapılan incelemede söz konusu belgeyi (…) …’in imzaladığı ve kendisine sorgunun tebliğ edilmediği,

Yine, … tarih ve … yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde Gerçekleştirme Görevlisi olarak (…) …’ın sorumlu tutulduğu ancak söz konusu belgeyi (...) …’ın imzaladığı,

Anlaşıldığından, konunun; … tarih ve … yevmiye numaralı ödeme emri belgesini Harcama Yetkilisi olarak imzalayan ancak kendisine sorgu tebliğ edilmeyen … ile … tarih ve … yevmiye numaralı ödeme emri belgesini Gerçekleştirme Görevlisi olarak imzalayan (...) … nezdinde sorgu konusu edilmesi suretiyle düzenlenecek ek raporun yargılanmasına değin 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca HÜKÜM DIŞI bırakılmasına karar verilmişti.

Bu karar üzerine, denetçi tarafından konunun … ile … nezdinde sorgu konusu edilmek suretiyle ek rapor düzenlendiği görüldüğünden, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca konunun görüşülmesinin devamına karar verildi.

… San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yükleniminde bulunan “36 Aylık Taşımalı Malzemeli Yemek Hizmeti” işinde uygulanan artırımlı fiyat farkı ödemelerinin hatalı yapılması nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak;

Söz konusu işin Sözleşmesinin 14’üncü maddesinde;

“…

Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. 31 Ağustos 2013 tarih 28751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan "4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen hizmet alımlarında uygulanacak fiyat farkına ilişkin Esaslar'ın "işçilik maliyetlerindeki Değişiklik" başlıklı 6.maddesi hükümleri uygulanacaktır.

…” denilmiştir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun; “Ek fiyat farkı veya sözleşmelerin feshi” başlıklı Geçici 6’ncı maddesinde;

“1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden yapılan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden (kabulü/geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde;

a) 1/1/2022 tarihinden sonra (bu tarih dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için; ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunanlarda, sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkı tutarı oransal olarak artırılabilir, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunmayanlar ile hüküm bulunmakla birlikte sadece girdilerin bir kısmı için fiyat farkı hesaplananlarda hesaplanmayan kısımlar için de fiyat farkı verilebilir.

b) 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, 1/7/2021 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) ihalesi yapılan işlerde ihale tarihinin (son teklif verme tarihi) içinde bulunduğu aya ait endeks, 1/7/2021 tarihinden önce ihale edilen işlerde ise 2021 yılı Haziran ayına ait endeks temel endeks olarak kabul edilerek ve sözleşme fiyatları kullanılarak yüklenicinin başvurusu üzerine sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkına ilave olarak ek fiyat farkı verilebilir.

...” hükmüne yer verilmiştir.

4735 sayılı Kanun’un Geçici 6’ncı maddesinin uygulanmasına yön vermek üzere “4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun Geçici 6’ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar” 13.05.2022 tarihli ve 31834 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Bu Esasların;

“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;

“(1) 1/4/2022 tarihinden önce 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk Lirası üzerinden yapılan ve 4735 sayılı Kanunun geçici 6 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 15/4/2022 tarihi itibarıyla devam eden (kabulü/geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde;

a) 1/1/2022 ile 31/12/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için; ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunanlarda, sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkı tutarı bu Esaslara göre artırılır, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunmayanlar ile hüküm bulunmakla birlikte sadece girdilerin bir kısmı için fiyat farkı hesaplananlarda hesaplanmayan kısımlar için de bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanır.

b) 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın verilecek ek fiyat farkı bu Esaslara göre hesaplanır.

…”

“ (1) Bu Esaslarda geçen;

…

b) Artırımlı fiyat farkı: 2 nci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirlenen sözleşmeler için bu Esaslara göre hesaplanacak fiyat farkını,

…

ç) Ek fiyat farkı: 2 nci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirlenen sözleşmeler için bu Esaslara göre hesaplanacak fiyat farkını,

…

g) Güncel endeks: Uygulama ayına ait Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan ilgili endeksi,

l) Temel endeks: Artırımlı fiyat farkı hesabında ihale tarihinin (son teklif verme tarihinin) içinde bulunduğu aya ait endeksi; ek fiyat farkı hesabında ise 1/7/2021 tarihinden önce ihale edilen işlerde 2021 yılı Haziran ayına ait TÜİK tarafından yayımlanan ilgili endeksi, 1/7/2021 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) ihalesi yapılan işlerde ihale tarihinin (son teklif verme tarihinin) içinde bulunduğu aya ait TÜİK tarafından yayımlanan ilgili endeksi,

m) Uygulama ayı/tarihi: Artırımlı fiyat farkı hesabında iş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirilmesi gereken ayı, malın teslim edilmesi gereken tarihi veya bu tarihin içinde bulunduğu ayı; ek fiyat farkı hesabında ise işlerin gerçekleştirildiği veya malın teslim edildiği ayı,

…

ifade eder.”,

“İhale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunmayan sözleşmeler ile hüküm bulunmakla birlikte sadece girdilerin bir kısmı için fiyat farkı hesaplanan sözleşmeler” başlıklı 6’ncı maddesinde;

“…

(2) Hizmet alımlarında, 1/1/2022-31/12/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımları için fiyat farkı hesaplanmasında;

a) …

b) İhale dokümanında sadece Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6 ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacağı düzenlenen sözleşmeler için,

Pn= a1+(1-a1)Gn/Go olmak üzere,

Fd = An x D x (Pn - 1) formülü kullanılır.

(3) …

(4) Bu madde kapsamında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin formülde yer alan değişkenlerden;

a) Fd: Artırımlı fiyat farkı tutarını,

b)D: 1/1/2022-31/12/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) 0,25;

1/1/2023-31/12/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) 0,15 sabit katsayısını,

c) An: 1/1/2022 tarihinden sonra (bu tarih dâhil) gerçekleştirilen sözleşme kısmı için yapılan ilk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı, anahtar teslimi götürü bedel işlerde veya götürü bedel alımlarda ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı,

…

e) Pn: 1/1/2022 tarihinden sonra (bu tarih dâhil) gerçekleştirilen sözleşme kısmı için yapılan ilk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, birinci ve ikinci fıkralar kapsamındaki sözleşmeler için Go, Gn sayıları ile ilgisine göre a1 katsayısının da formüllere uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını,

f) Go, Gn: 4 üncü maddede tanımlanan temel endeks (o) ve güncel endeks (n)’e ilişkin olarak TÜİK tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosunun “Yİ-ÜFE Genel” sütunundaki sayıyı,

g) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden, Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6 ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanan ve sözleşmesinde belirtilen sabit katsayıyı; sözleşmesinde herhangi bir belirleme yapılmayan işlerde ise haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin yaklaşık maliyetteki kâr ve genel gider hariç tutarının, kâr ve genel gider hariç yaklaşık maliyet tutarına oranını,

ifade eder.

…”

denilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, 4735 sayılı Kanun’un Geçici 6’ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 15.04.2022 tarihi itibarıyla devam eden (kabulü/geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde; 01.01.2022-31.12.2023 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için bu Esaslara dayanarak artırımlı fiyat farkı hesaplanacaktır.

Hizmet alımlarında,

İhale dokümanında, sadece Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6’ncı maddesine göre fiyat farkı hesaplanacağı belirtilen sözleşmeler için;

- 01.01.2022-31.12.2023 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) gerçekleştirilen kısımlar için yapılacak Artırımlı Fiyat Farkı hesabında;

“Pn= a1+(1-a1)Gn/Go olmak üzere,

Fd = An x D x (Pn - 1)” formülü kullanılacak ve formülde yer alan An değeri olarak birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutar, götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutar esas alınacaktır.

Yapılan incelemede,

Sözleşmenin 14’üncü maddesi hükmü gereğince, işin devamı süresince düzenlenen hakedişlerde, fiyat farkı ödemelerinin, 2013/5215 sayılı Kararnamenin 6’ncı maddesine uygun olarak (asgari ücretteki artışlarla paralel olarak) gerçekleştirildiği,

Ancak, Geçici 6’ncı madde uyarınca 2022 Aralık-2023 Eylül (2022 Aralık dönemine ilişkin hakediş ödemesi 2023 yılının Ocak ayında yapılmıştır.) dönemine ilişkin olarak düzenlenen hakedişlerdeki artırımlı fiyat farkı ödemelerinde, An değerine, 2013/5215 sayılı Kararname gereği yükleniciye ödenen asgari ücret fiyat farklarının dahil edilmesi sonucu fiyat farkına fiyat farkı ödenmesi suretiyle mevzuata aykırı davranıldığı anlaşılmıştır.

Konuyla ilgili olarak sorumlular tarafından gönderilen savunmalarda söz konusu hizmet alımı işinde, asgari ücret artışından kaynaklanan revize sözleşme bedeli dışında başka bir ödeme yapılmamasının, Geçici 5 ve 6’ncı maddelerle getirilen yasal düzenlemenin çıkarılış amacına aykırılık oluşturacağı iddia edilmişse de, sorguda iddia edilen husus, asgari ücret artışı dışında yükleniciye artırımlı fiyat farkı ödenmemesi gerektiği değil, artırımlı fiyat farkı hesabı yapılırken, An değerine asgari ücretteki artıştan kaynaklanan fiyat farklarının dahil edilmemesi gerektiğidir. Yine, savunmalarda asgari ücretteki artıştan kaynaklanan farkların, fiyat farkı olmayıp işçilik maliyetindeki değişiklik olduğu gerekçesiyle yapılan ödemelerde hata olmadığı iddia edilmişse de, asgari ücretteki artışa bağlı olarak yükleniciye yapılan fark ödemeleri, “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın 6’ncı maddesi hükmü kapsamında ödenen fiyat farklarıdır. Bu sebeple, sözü edilen fiyat farklarının An değerine dahil edilerek ödemede bulunulması sonucunda yapılan artırımlı fiyat farkı ödemelerinin mevzuata aykırı olmasına sebebiyet verilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun; “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması şeklinde tanımlanmış olup, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak haller arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları hükme bağlanmıştır.

Adı geçen Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde de; harcama yetkililerinin harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden; “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde; gerçekleştirme görevlilerinin, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanmasından sorumlu oldukları belirtilmiştir.

Bu itibarla, 4735 sayılı Kanun’un Geçici 6’ncı maddesi hükmü uyarınca yükleniciye artırımlı fiyat farkı ödemeleri yapılırken, fiyat farkı formülündeki An değerinin, asgari ücret fiyat farkları dahil edilerek belirlenmesi sonucu artırımlı fiyat farkı ödemelerinin hatalı yapılması ile ilgili olarak;

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca düzenlenen … tarih ve … sayılı İlamın …’inci maddesine ilişkin hüküm dışı kaydının kaldırılmasına,

… TL kamu zararının;

… TL’sinin Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,

… TL’si için Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,

… TL’sinin ise Harcama Yetkilisi (…) … ve Gerçekleştirme Görevlisi (…) …’a,

Müştereken ve müteselsilen,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faizleriyle birlikte ödettirilmesine oy birliğiyle karar verildi.