Kullanım Bedeli Tarh ve Tahsil İşlemlerinin Eksik Yapılması, Bu Bedellerin Zamanaşımına Uğratılması

... tarihli ve … sayılı İlamın … maddesiyle; …-… yılları arası şehir reklam mobilyası kullanım bedeli tutarlarının tarh ve tahsil işlemlerinin eksik yapıldığı ve …, … ve … yılı kullanım bedeli tutarlarının zamanaşımına uğratılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle … TL tazmin hükmü verilmiş idi.

Tazmin hükmüne karşı, Sorumlu … (…), … (…), … (…) tarafından yapılan itiraz sonucu Temyiz Kurulu tarafından alınan … tarih ve … Tutanak numaralı Karar ile … Karar-… İlam sayılı Daire Kararının … maddesi BOZULARAK, … tarih ve … no.lu muhasebe işlem fişi ve eki tahsilat makbuzunda gösterilen … TL’lik tahsilat da dikkate alınarak yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiş, söz konusu Karar ve Dosya, konuya ilişkin ek rapor yazılmasını teminen ilgili denetçisine havale edilmiş, Denetçi tarafından düzenlenen … tarihli Ek Raporun Dairemizde görüşülmesi sonucunda alınan … tarih ve … sayılı Karar ile Ek Raporun denetçisine iadesine karar verilmiş, İade kararı üzerine Denetçi tarafından düzenlenen ek rapor ile Dosyada mevcut bilgi ve belgeler yeniden incelenmiştir.

… Belediyesi ile … A.Ş. arasında imzalanan … tarihli Protokolün;

2.2 nci maddesinde;

“ İş bu Sözleşmenin 2.1 maddesinde belirtilen Protokol ve ekleri gereği Belediye sınırları içerisine döneminde montajı yapılan ve … tarihinde düzenlenen Teslim Tutanağı ile Belediye Mülkiyetine devredilen;

45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı (çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde raket)

11 adet Raket ( Çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde )

34 Billboard ( Tek yüzlü 350 cm x 200 cm ölçülerinde )

Toplam 90 adet ürünün; temizliğini, bakım ve onarım giderlerini, elektrik sarfiyat bedellerini karşılamak, ayrıca asılacak ilanların Belediye İlan ve Reklam Vergilerini, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun 15 inci maddesindeki esaslar ile tarifenin 6 ıncı kısmına göre beyan edip ödemek ve … tarihine kadar peşin … TL kullanım bedeli ödemek kaydı ile mülkiyeti Belediyeye ait şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamını 27.02.20… tarihine kadar münhasıran … Şirketine ait olacaktır.” ,

2.3 üncü maddesinde;

“Ayrıca İşbu Sözleşme ile; Reklam kullanım alanı haklarının tamamı 28.02.2016 tarihine kadar … Şirketine ait olan mobilyaların son şekli;

31 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı (çift yüzlü 118,5cm x 175cm ölçülerinde Raketli)

14 adet Raket ( Çift yüzlü 118,5 cm x 175 cm ölçülerinde )

15 adet Billboard ( Tek yüzlü 350 cm x 200 cm ölçülerinde )

3 adet Megalight ( Çift yüzlü 2 m x 3 m ölçülerinde )

Toplam 63 adet olarak belirlenmiştir.”,

2.4 üncü maddesinde;

“… Şirketi, şehrimizdeki yeni yerleşim bölgesi olan TOKİ konutları başta olmak üzere, şehrimizin muhtelif cadde ve sokaklarına Belediyenin talebi üzerine 20 adet otobüs durağını bedelsiz olarak 28.02.20…tarihine kadar imalat ve montajını yapacaktır. Ayrıca bu tarihten sonra talep halinde durak ve reklam panolarında ihtiyaca göre taraflarca tespit edilecek oranda artış yapabilecektir.

…

3.5.Müteakip yıllar kullanım bedeli, bir önceki yılın kullanım bedeline; önceki yılın Aralık ayma ait DİE TÜFE oranına %5 (Yüzde beş) ilave edilecek artış nispetinde arttırılarak, ait olduğu yılın Mayıs, Temmuz ve Ağustos ayları içerisinde 3 eşit taksitte ödenir. Aksi halde 6183 sayılı A.A.T.U.H kanunun 51.maddesine göre uygulanmakta olan gecikme zammı oranında gecikme cezası uygulanır.

3.6.Sözleşme süresince Belediye sınırları içerisinde bulunan tüm şehir reklam mobilyaları ve reklam alanlarının kullanım haklarının tamamı münhasıran …’ya aittir.”

Hükümleri yer almıştır.

Sözleşmenin 2.2 nci maddesi gereği; 45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard olmak üzere toplam 90 adet şehir reklam mobilyaları Reklam Şirketi tarafından 27.02.20… tarihine kadar kullanılmış olup, 28.02.20… tarihinde müşterek düzenlenen teslim tutanağı ile Belediye’ye devredilmiştir. Ayrıca sözleşmenin 2.4 üncü maddesi gereği 20 adet otobüs durağı Reklam Şirketi tarafından imalat ve montajı yapılarak Belediye’ye teslim edilmiştir.

… tarihinde … Belediyesi ile … A.Ş. arasında imzalanan sözleşme kapsamında mülkiyeti Belediye’ye ait olan şehir reklam mobilyalarının reklam amaçlı kullanım haklarının tamamı ilgili reklam şirketine tahsis edilmiştir. Daha sonraki süreçte ek sözleşmeler yapılarak şehir reklam mobilyalarının kullanım hakları 20… yılı sonuna kadar uzatılmıştır.

Reklam Şirketi tarafından 28.02.20… tarihinde … Belediyesine devredilen, Protokolün 2.2 nci maddesinde yazan toplam 90 adet şehir reklam mobilyaları sonraki yıllarda da reklam şirketi tarafından kullanılmaya devam edilmiş, kullanılan sonraki yıllar için reklam şirketi tarafından Belediye’ye kullanım bedeli ödenmemiştir. Belediye ile İlçe Seçim Kurulu ve Reklam Şirketi arasında yapılan yazışmalar ve Reklam Şirketi tarafından Belediye’ye beyan edilen reklam vergilerinin belge üzerinde Şirket’in kullanımında olan şehir mobilyalarından fazlasını göstermesi, fiili durumda, protokolün 2.2. maddesinde belirtilen reklam mobilyalarının, Şirket tarafından fiilen kullanılmaya devam ettiğini kanıtlamaktadır. Ancak Belediye tarafından 20…ve sonrasında kullanım bedeli tahakkuku yapılmamıştır.

Denetçi, Belediyenin İlçe Seçim Kurulu ve Reklam Şirketi ile yaptığı yazışmalar ile Şirket’in beyan ettiği reklam vergilerinden yola çıkarak … tarihli Protokolün 2.2. maddesinde sayılan 90 adet (45 adet Kapalı Minibüs/Otobüs durağı, 11 adet Raket, 34 adet Billboard) şehir reklam mobilyasının tamamının 28.02.20… tarihli teslim tutanağı ile Belediye’ye devredilmiş olmasına rağmen halen Reklam Şirketi’nin fiili kullanımında olduğunu, yapılan sözleşmeye aykırı olarak kullanım bedellerinin tahakkuk ve tahsil işlemlerinin eksik yapıldığını, 20… yılı itibariyle 20…, 20… ve 20… yıllarına ait kullanım bedelinin zamanaşımına uğradığını iddia etmiş, Protokolün 2.2. maddesinde yer alan “kullanım bedeli” ile 3.5 maddesinde yer alan müteakip yıllar kullanım bedeli hesabını dikkate alarak kamu zararı hesaplamıştır. Denetçinin iddiası şehir reklam mobilyalarının fiili durumda Belediye’ye devredilmemiş olduğu tespitine dayanmakla birlikte bu tespitin ispatlanmadığı görülmektedir.

26.05.1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun;

“Konu” başlıklı 12 nci maddesinde;

“Belediye sınırları ile mücavir alanları içinde yapılan her türlü İlan ve reklam, İlan ve Reklam Vergisine tabidir.”,

“Mükellef ve sorumlu” başlıklı 13 üncü maddesinde;

“ İlan ve reklam işlerini mutat meslek olarak ifa edenler, başkaları adına yaptıkları ilan ve reklamlara ait vergileri mükellefler adına ilgili belediyeye yatırmaktan sorumludurlar.”

Hükümleri yer almaktadır.

Buna göre belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü reklam vergiye tabi olup reklam işlerini meslek olarak yapanlar başkaları adına yapacakları reklamlara ait vergileri mükellefleri adına ilgili belediyeye yatırmak zorundadır.

…. A.Ş.’nin reklam vergisi beyanları incelendiğinde 20…-20… yıllarında kullanımında bulunan reklam mobilyalarından fazlası hakkında beyanda bulundukları görülmektedir. Ancak bu durumda da Reklam Şirketinin, kendisine tahsis edilmediği halde fiilen kullandığı reklam mobilyalarının, sözleşmenin 2.2. maddesindeki mobilyaların tamamı değil bir kısmı olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, Reklam Şirketi tarafından yapılan reklam vergisi beyanlarından, sözleşmenin 2.2. maddesindeki mobilyaların tamamının fiilen kullanıldığı sonucuna varılamamaktadır. Dolayısıyla, Sözleşmenin 2.2. maddesindeki tüm reklam mobilyalarının reklam şirketi tarafından kullanılmış olduğu kabul edilerek, sözleşmenin 2.2.maddesindeki kullanım bedeli dikkate alınarak yapılan kamu zararı hesaplaması hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu durumda kamu zararı hesabının; sözleşmenin 2.2. maddesindeki reklam mobilyalarına ait reklam vergisi beyanları dikkate alınarak, anılan 3 yıllık döneme ilişkin, bütün aylara ait ilan reklam beyanları incelenerek haftalık, aylık ve yıllık olarak kaç adet ürünün ne kadar süre ile izinsiz kullanıldığının tespit edilmesi suretiyle, kullanılan bu ürünlere bu süreler zarfında tahakkuk ettirilmesi gereken tutarlar hesaplanarak yapılması gerekmektedir. Yapılan incelemede; ilan reklam vergisi beyanlarından 34 adet Reklam Billboardun kullanılmaya devam edildiği görüldüğünden, kamu zararı hesabı 34 adet Billboard üzerinden yapılmıştır.

11.01.2011 tarih ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Beş yıllık zamanaşımı” başlıklı 147 nci maddesinde; kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimlere beş yıllık zamanaşımının uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Sorumlular tarafından, Sözleşmenin 2.2. maddesine göre Yüklenici, kullanım bedeli ile birlikte reklam ünitelerinin imalatını ve Belediye’ye teslimini de üstlendiğinden, sözleşmenin konusunun salt kiralama işi olmadığı iddia edilmekle birlikte, zamanaşımına uğrayan şehir reklam mobilyalarına ait kullanım bedeli dönemsel edim niteliğinde olup 6098 sayılı Kanun’un 147 nci maddesine göre beş yıllık zaman aşımına tabidir, Sözleşmenin bu anlamda “salt kiralama sözleşmesi” olmasına gerek yoktur.

Ayrıca, Sorumlular tarafından; şehir reklam mobilyalarına reklam alınması sebebiyle reklam vergisi beyan ve ödemesi yapılmasının, Belediye’nin “kullanım bedeli” gelirine dair zamanaşımını kestiği dolayısıyla kullanım bedeli gelirinin zamanaşımına uğratılmadığı iddia edilmiş olsa da, tahakkuk ve tahsili yapılmayarak beş yıllık zamanaşımına uğratıldığı belirtilen gelir, “kullanım bedeli”dir; reklam vergisi geliri değildir. Verginin sorumlusu tarafından reklam vergisinin beyan ve ödemesinin yapılması, ayrı bir gelir olan “kullanım bedeli” geliri konusundaki zamanaşımını etkilememektedir.

Buna göre ... Şirketinin kullanımında olan billboardların …, … ve … yılı kullanım bedellerinin, tahakkuk ve tahsilatının yapılmamasından dolayı zamanaşımına uğraması sonucu 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde; “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması” şeklinde tanımlanan kamu zararının oluşmasına sebebiyet verilmiştir.

Söz konusu kamu zararının oluşmasında;

03.07.2005 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye başkanının görev ve yetkileri” kenar başlıklı 38 inci maddesinin f-bendinde “Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek” belediye başkanının görevleri arasında sayıldığından, …,…,… yıllarına ait kullanım bedellerinin zamanaşımına uğradığı yıllarda Belediye başkanı olan …’nın,

5018 sayılı Kanun’un “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38 inci maddesine göre kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğundan, yine aynı Kanun’un “Malî hizmetler birimi” başlıklı 60 ıncı maddesinde ilgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek görevinin mali hizmetler biriminde olduğu hüküm altına alındığından Mali Hizmetler Müdür Vekili …’ın,

Belediyeye ait şehir reklam mobilyalarının kullandırılması ve bunun sonucunda oluşan kira ve kullanım bedellerinin tahakkuku işlemlerini yürütmekle görevli olan Emlak ve İstimlak Müdürlüğünde, kullanım bedelinin zamanaşımına uğratılması suretiyle kamu zararının oluştuğu …, …, … yıllarında müdür olarak görev yapan ve bu yıllarda Belediye adına Belediye ile reklam firması arasındaki ilişkiyi yürüttüğü Dosyadaki belgelerle sabit olan Emlak ve İstimlak Müdürü …’in,

Sorumluluğu bulunmaktadır.

Sorumlular tarafından sadece 20… yılında görevde olan kamu görevlilerinin sorumlu tutulduğu, oysa ki …, …, … yıllarında kullanım bedellerinin tahakkuk ve tahsilatını yapmamış olan görevlilerin de sorumluluğuna gidilmesi gerektiği öne sürülmekle birlikte, 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17 nci maddesinin (d) fıkrasında; “İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte” şeklinde yer alan hüküm uyarınca, kamu zararı, bahsi geçen kullanım bedelinin zamanaşımına uğradığı …, … ve … yıllarında oluştuğundan …, …, … yıllarında kullanım bedellerinin tahakkuk ve tahsilatını yapmamış olan görevlilerin sorumluluğuna gidilmesi mevzuata uygun değildir.

Bu itibarla Rapor’da, ... Şirketinin kullanımında olduğu ve …, … ve … yılı kullanım bedellerinin tahakkuk ve tahsil edilmemesinden dolayı zamanaşımına uğrayıp kamu zararına sebebiyet verdiği iddia edilen … TL’nin;

Şirket’in kullanımında olup kullanım bedeli zamanaşımına uğratılmış 34 adet billboardla ilgili … TL’sinin (Belediye Başkanı) …, (Mali Hizmetler Müdür Vekili) … ve (Emlak ve İstimlak Müdürü) …’ten müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmesi gerekmekte ise bu tutar ... Hizmetleri A.Ş.’den … tarih ve … No’lu tahsilat makbuzu ile tahsil edildiğinden ve … tarih … nolu muhasebe işlem fişi ile Belediye hesabına gelir kaydedildiğinden söz konusu tutarla ilgili ilişilecek husus kalmadığına,

Şirket’in kullanımında olduğu ispatlanamayan şehir reklam mobilyaları ile ilgili … TL için ise ilişilecek husus bulunmadığına,

6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere,

Oy çokluğuyla karar verildi.

Azınlık Görüşü:

Üye … ile Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

“Raporda iddia edildiği gibi ... Şirketi, Protokol’ün 2.2. maddesinde bahsi geçen reklam amaçlı şehir mobilyalarını Belediyeye teslim etmeyip, …, …, … yıllarında şehir reklam mobilyası kullanım bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsil işlemleri gerçekleştirilmediğinden … TL kamu zararına neden olunmuştur.

Söz konusu kamu zararının … TL’si ... Hizmetleri A.Ş.’den … tarih ve … No’lu tahsilat makbuzu ile tahsil edildiğinden ve … tarih … nolu muhasebe işlem fişi ile Belediye hesabına gelir kaydedildiğinden ilişiğinin kalmadığına, geri kalan … TL’nin sorumlularına müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine,

Ayrıca konunun daha detaylı incelenmesi ve sonucundan bilgi verilmesini teminen “İçişleri Bakanlığı’na” yazılmasına,

Karar verilmesi uygun olur.”