Ek ders

... sayılı İlamın 20’nci maddesinde; ... Enstitüsünde ara sınav dönemlerinde ders yapılmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödenmesi nedeniyle sorgu konusu edilen ... TL’den ... TL’sinin Enstitüde verilen lisansüstü eğitimlerde ve lisansüstü danışmanlık yürüten öğretim üyelerine haftalık teorik ders saati kapsamında uzmanlık alan dersi ve seminer uygulamalı ders kapsamında tez danışmanlıklarına ilişkin olarak ödendiği ve mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından ilişik bulunmadığına; kalan ve ara sınav dönemlerinde ders yapılmadığı ve dolayısıyla Kanun’un öngördüğü maaş karşılığı zorunluğu mecburi ders yükü doldurulmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti olarak ödenmesi sonucu oluşan ... TL kamu zararından ... TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Ens. Sek. V.) ... ile Harcama Yetkilisi (Ens. Müd.) ...’ya; ... TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Ens. Sek. V.) ... ile Harcama Yetkilisi (Ens. Müd.) ...’ya; ... TL’sinin Gerçekleştirme Görevlisi (Ens. Sek. V.) ... ile Harcama Yetkilisi (Ens. Müd.) ...’a müştereken ve müteselsilen ödettirilmesine karar verilmişti.

Bu defa, Harcama Yetkilisi (Ens. Müd.) ...’ın ... tarih ve ... Sayıştay evrak kayıt numaralı dilekçesi ile başvurması üzerine Temyiz Kurulunca verilen ... tarih ve ... tutanak no.lu Kararda özetle;

İlişikli ödeme emirleri ve eki belgeler incelendiğinde, ara sınav için haftalık ders yüküne eklenecek olan ders yükünün belirlenmesi için derse kayıtlı öğrenci sayısı ve öğretim elemanı tarafından kaç sınav yapıldığı gibi hususların belirtilmediği (bu defa temyiz aşamasında herhangi bir belgeye dayanmaksızın yazılı olarak bildirilmekle beraber) ve sadece ek ders formunun haftalık ders programına göre doldurulduğu anlaşılmakta olup, kamu zararına konu olan ödemeler yalnızca, fiilen yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın ara sınav dönemdeki ders yüküne haftalık ders programından direkt aktarılan; ancak fiilen yapılmadığı tespit edilen dersler karşılığı ödenen ek ders ücretlerinden kaynaklandığı;

Ancak, 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Ek ders ücreti” başlıklı 11’inci maddesinde, “... ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. ...” hükmüne göre 16.09.2005 tarihli Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Toplantısında alınan Karar ile Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esasların 2/(b)-4 maddesinde “eklenir” ifadesinin “ders yüküne sayılır” manasında olduğu; aynı şekilde, YÖK Genel Kurulu Kararı madde 3/(b)’de, “Ara sınavlar için öngörülen yükten doğan ek ders ücretleri yalnızca ara sınavların veya ara sınavların yerine geçen değerlendirmelerin yapıldığı hafta için ödenir.” denilmekte olup, YÖK Genel Kurulu tarafından kabul edilen Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar uyarınca ara sınavın söz konusu olduğu dersler bakımından ara sınav karşılığı olarak derse kayıtlı öğrenci sayısına göre ders yükünün belirlenmesinin zorunlu olduğu noktasında herhangi bir tereddüt bulunmadığı;

Gerek Denetçi sorgusunda (ve sonrasında düzenlediği yargılamaya esas raporunda) gerekse Daire İlamında söz ara sınavlar için ek ders yükleneceğine ilişkin YÖK Kararının bu açık düzenlemesi dikkate alınmadığı; bunun üzerine de sorumlularca bu defa, İlamda öğretim elemanlarının fiilen yapmadığı belirtilen derslerin (şube bazında) ara sınavları ve bu sınavlara giren öğrenci sayıları yazılı olarak Kurula bildirildiği;

Denetçi sorgusu doğrultusunda ilgili Sayıştay Dairesi, ders yükü bildirim formunu sadece ilgili birimde (Yüksekokul/Fakülte/Enstitü) yer alan ve yapılmamış dersler olarak değerlendirdiği; oysa, ders yükü bildirim formu dikkatli incelendiğinde haftalık ders yükü toplamı içerisinde fiilen diğer birimlerde/bölümlerde yapılan derslerin de olduğunun görüleceği; fiilen yapılan bu (Enstitü bünyesindeki ara sınavı bulunmayan uzmanlık alanı dersleri veya Enstitüdeki ara sınavlar aynı zamanda yapılmadığından Enstitü bünyesinde devam eden dersler gibi) dersleri yapılmamış olarak nitelendirerek mecburi ders yükünün tamamlanmadığını ileri sürerek kamu zararından söz edilmesinin de hatalı bir yaklaşım olacağı;

Kaldı ki, yukarıda belirtildiği üzere YÖK Genel Kurulu tarafından kabul edilen Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar uyarınca mecburi ders yükü kapsamına ders saati dışında ara sınav karşılığı olarak derse kayıtlı öğrenci sayısına göre belirlenen ders yükü de dahildir ve ek ders ücretinin haftalık ders yükü sınırını aşan teorik dersler ve diğer faaliyetler için ödeneceği;

Temyiz talebinde bulunan sorumlu(lar), tazmin hükmündeki kamu zararının, muhasebe kayıtlarınsa alındığını ve bu belgenin Sayıştay Başkanlığına gönderildiğini bildirmekte ise(ler) de; temyiz dilekçesinde bildirilen tahsilat, temyiz sebebi sayılmadığından bu hususta Kurulca yapılacak bir işlem bulunmadığı; bu tahsilatın temyiz talebinde bulunanlar tarafından kararı veren yargılama dairesine yapılması gerektiği;

Yalnızca ara sınav dönemlerinde fiilen yapılmayan dersler esas alınarak kamu zararı tespit edilmesinde hukuki isabet görülmediğinden; temyiz talebinde bulunan sorumluların iddia ve itirazlarının kabul edildiği;

İfade edilerek,

... sayılı İlamın 20’nci maddesiyle verilen ... TL’nin tazminine ilişkin olarak verilen hükmün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca bozulmasına ve haftalık ders yükü toplamının tekrardan hesaplanmasını ve bu doğrultuda hesaplanacak ders yükü sayısından mecburi ders yükünün çıkarılmasıyla bulunacak ek ders ücretine esas ders yükü üzerinden kamu zararı oluşup oluşmadığının yeniden tespit edilmesini teminen yeni hüküm tesisi için dosyanın Dairemize gönderilmesine karar verilmiştir.

Temyiz Kurulunun söz konusu kararı üzerine yazılan ek raporun Dairemizde görüşülmesi ve konunun yeniden incelenmesi neticesinde;

2547 sayılı Yüksek Öğrenim Kanunu’nun “Çalışma Esasları” başlıklı 36’ncı maddesinde;

“Öğretim elemanları, üniversitede devamlı statüde görev yapar.

Öğretim üyesi, kadrosunun bulunduğu yükseköğretim birimi ile sınırlı olmaksızın ve ihtiyaç bulunması halinde görevli olduğu üniversitede haftada asgari on saat ders vermekle yükümlüdür. Öğretim görevlisi ve okutmanlar ise, haftada asgari on iki saat ders vermekle yükümlüdür.”

hükmüne yer verilmiştir.

2914 sayılı Yüksek Öğrenim Personel Kanunu’nun “Ek ders ücreti” başlıklı 11’inci maddesinde;

“2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 36’ncı maddesine göre haftalık okutulması mecburi ders yükü saati dışında, kısmi statüde bulunanlar dâhil öğretim elamanlarına görev unvanlarına göre Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen mecburi ve isteğe bağlı dersler ve diğer faaliyetler için bu ders ve faaliyetlerin haftalık ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla en çok yirmi saate kadar, ikinci öğretimde ise en çok on saate kadar ek ders ücreti ödenir. Ders yüklerinin tamamlanmasında öncelikle normal örgün öğretimde verilen ders ve faaliyetler dikkate alınır.

Öğretim elemanlarının teorik derslerle yaptırdıkları uygulama, yönettikleri tez, seminer ve doktora çalışmalarının ve ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. Ara sınavlar için Yükseköğretim Kurulunca öğrenci sayısı göz önünde bulundurulmak suretiyle tespit edilecek ders yükü beş saati, diğer faaliyetler için belirlenecek ders yükü ise bir saati geçemez. Teorik dersler dışındaki faaliyetlerin ders yükünün tamamlanmasından sonraki kısmı ek ders ücretinin hesabında dikkate alınır. Ancak mecburi ders yükünün tamamlanmasında ve ek ders ücretinin hesabında, teorik dersler dışındaki faaliyetlerin haftalık en fazla on saatlik kısmı dikkate alınır, kalan kısmı ise maaş karşılığı sayılır.

Dersi veren öğretim elemanına her ders için ayrı ayrı olmak üzere yarıyıl ve yılsonu dönemlerinde her 50 öğrenci için 300 gösterge rakamının Devlet Memurları Kanun’una göre aylıklar için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda sınav ücreti ödenir. Öğrenci sayısının hesabında küsurlar tama iblağ edilir ve 500 öğrenciden fazlası dikkate alınmaz. Ara sınavlar ve bütünleme sınavları için sınav ücreti ödenmez.”

Hükmü yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, görevli oldukları üniversitede; öğretim üyeleri haftada 10 saat, öğretim görevlileri ve okutmanlar ise haftada 12 saat ders vermekle yükümlüdür. Kanun’un öngördüğü bu yükümlülük yerine getirildikten sonra ücrete konu ders ve faaliyetlerin ders programında yer alması ve fiilen yapılması şartıyla örgün eğitimde haftada 20 saat, ikinci öğretimde ise haftada 10 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödemesi yapılabilecektir. Ancak yapılan incelemede, ara sınav dönemlerinde fiilen ders yapılmadığı, dolayısıyla Kanun’un öngördüğü maaş karşılığı mecburi ders yükü doldurulmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödemesi yapıldığı tespit edilmiştir.

2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu’nun “Ek ders ücreti” başlıklı 11’inci maddesinde; “... ara sınavların ne ölçüde ders yükünden sayılacağı Yükseköğretim Kurulunca belirlenir. ...” hükmü yer almakta olup, bu çerçevede 16.09.2005 tarihli Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Genel Kurul Toplantısında alınan Karar ile “Ders Yükü Tespiti ve Ek Ders Ücreti Ödemelerinde Uyulacak Esaslar” belirlenmiştir. Esasların “Haftalık Ders Yükü Denklikleri” başlıklı 2’nci maddesinde;

“…

b) Diğer Faaliyetler: Teorik dersler dışındaki tüm eğitim- öğretim faaliyetlerini kapsar.

…

4- Bir yarı yıl içinde yapılan her ara sınav karşılığı olarak derse kayıtlı öğrenci sayısına göre;

Öğrenci Sayısı Ders Yükü

1- 50 1 saat

51- 100 2 saat

101- 150 3 saat

151- 200 4 saat

201 ve daha çok 5 saat

ders yükü sınavın yapıldığı haftanın ders yüküne aynen eklenir.

Ara sınavlar için öngörülen yük her bir dersin ara sınavı için haftada beş saati aşamaz.

Laboratuvar, uygulamalı dersler, güzel sanat ve beden eğitimi derslerindeki öğrencilerin yarı yıl içindeki faaliyetlerinin değerlendirilmesi de ara sınav olarak kabul edilir.”;

Denilerek, bir yarı yıl içinde yapılan her ara sınav karşılığı olarak sınavın yapıldığı haftanın ders yüküne öğrenci sayısına göre haftada beş saati aşmayarak hesaplanacak ders yükü ekleneceği;

“Ek Ders Ücreti” başlıklı 3’üncü maddesinde ise;

“Ek ders ücreti ödemelerinde 2’nci maddede belirtilen hususlar da dikkate alınarak aşağıdaki esaslar uygulanır.

…

b) Ara sınavlar için öngörülen yükten doğan ek ders ücretleri, yalnızca ara sınavların veya ara sınav yerine geçen değerlendirmelerin yapıldığı hafta için ödenir. Ek ders ücretinin hesabında, bir yarıyılda bir ders için yapılan ara sınavların en fazla dördü dikkate alınır ve aşan kısmı için ek ders ücreti ödenmez.

… “

Denilerek, ara sınavlar için öngörülen yükten doğan ek ders ücretleri, bir yarıyılda bir ders için yapılan ara sınavların en fazla dördü dikkate alınarak yalnızca ara sınavların veya ara sınav yerine geçen değerlendirmelerin yapıldığı hafta için ödeneceği düzenlenmiştir.

Temyiz Kurulu bozma gerekçesinde, Esaslar uyarınca ara sınavın söz konusu olduğu dersler bakımından ara sınav karşılığı olarak derse kayıtlı öğrenci sayısına göre ders yükünün belirlenmesinin zorunlu olduğu noktasında herhangi bir tereddüt bulunmadığı tespiti yapılmakla birlikte, gerek Denetçi sorgusunda (ve sonrasında düzenlediği yargılamaya esas raporunda) gerekse Daire İlamında söz konusu ara sınavlar için ek ders yükleneceğine ilişkin Esasların dikkate alınmadığı belirtilse de; ilişikli ödeme emirleri ve eki belgeler incelendiğinde, ara sınav için haftalık ders yüküne eklenecek olan ders yükünün belirlenmesi için derse kayıtlı öğrenci sayısının, öğretim elemanı tarafından kaç sınav yapıldığı gibi hususların belirtilmediği, sadece ek ders formunun doldurulmuş olduğu görülmüş; bu formlar incelendiğinde ise, söz konusu tarihlerde sınav yapıldığına dair herhangi bir bilgi bulunmadığı; aksine, formların öğretim elemanlarının haftalık ders programına göre doldurulduğu anlaşılmıştır. Kaldı ki, sorumlular savunmalarında, ... Enstitüsünün ara sınav dönemlerinin bir haftaya sıkıştırılması mümkün olmadığından 2016-2017 bahar yarıyılında 3 hafta, 2017-2018 güz yarıyılında 2 hafta olarak belirlendiği, ara sınavlarda akademik takvime göre ders devam edebilseydi ilgili öğretim üyelerinin dersleri zaten yapacaklarını belirtmiş olmakla da bu dönemlerde derslerin yapılmadığını kabul etmişlerdir.

İlamın konusu, ara sınav dönemlerinde fiilen ders yapılmaması, dolayısıyla Kanun’un öngördüğü maaş karşılığı mecburi ders yükü doldurulmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödemesi yapılmasıdır. Dolayısıyla, yapılan ödemeler Esasların 2’nci maddesinde geçen bir yarı yıl içinde yapılan her ara sınav karşılığı olarak sınavın yapıldığı haftanın ders yüküne öğrenci sayısına göre hesaplanacak ders yükü olmadığı gibi Esasların 3’üncü maddesinde geçen ara sınavlar için öngörülen yükten doğan ek ders ücretleri de değildir.

Bu nedenle, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

…

Esas alınır.

Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. ...”

Şeklinde yer alan hüküm uyarınca, Kamu zararının belirlenmesinde mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması esas alındığından ... Enstitüsünde ara sınav dönemlerinde ders yapılmadığı halde akademisyenlere ek ders ücreti ödenmesi kamu zararı teşkil etmektedir.

Diğer taraftan, sorumluların temyiz dilekçelerinden, ... sayılı ilamın 20’nci maddesiyle tazminine karar verilen toplam ... TL’nin ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu, ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu, ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu, ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu, ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu, ... TL’sinin ... tarih ve ... no.lu muhasebe işlem fişleri ile tahsil edildiği anlaşıldığından konu hakkında ilişik kalmadığına;

İşbu ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi uyarınca Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle,