Mama Bağışlarının Muhasebe Kayıtlarına Alınmaması

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi ve duruşmaya katılan …’ın dinlenmesi sonucunda;

... Belediyesi Sahipsiz Hayvan Rehabilitasyon Merkezine (Hayvan Barınağı) bir e-alışveriş sitesi aracılığıyla yapılan mama bağışlarının muhasebe kayıtlarına alınmaması sonucu kamu zararına neden olunduğu iddiası ile ilgili olarak;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde, “alınan bağış ve yardımlar” münhasıran bu Kanun’un uygulanmasında kamu geliri olarak sayılmış, 38’inci maddesinde kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu olduğu ifade edilmiş, “Bağış ve yardımlar” başlıklı 40’ıncı maddesinin ikinci fıkrasında ise kamu idarelerine yapılan her türlü bağış ve yardımların gelir kaydedileceği, nakdi olmayan bağış ve yardımların ilgili mevzuatına göre değerlemeye tâbi tutularak kayıtlara alınacağı hüküm altına alınmış, anılan hükme Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinde de yer verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18’inci maddesinde, şartlı bağışları kabul etmek belediye meclisinin, 38’inci maddesinde ise şartsız bağışları kabul etmek belediye başkanının görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Taşınır Mal Yönetmeliği’nin;

“Kayıt zamanı, kayıt değeri ve değer tespit komisyonu” başlıklı 13’üncü maddesinde, “Taşınırlar, edinme şekline bakılmaksızın kamu idaresince kullanılmak üzere teslim alındığında giriş; tüketime verildiğinde, satıldığında, başka harcama birimlerine devredildiğinde, bağışlandığında veya yardım yapıldığında, çeşitli nedenlerle kullanılamaz hâle geldiğinde, hurdaya ayrıldığında veya kaybolma, çalınma, canlı taşınırın ölümü gibi yok olma hâllerinde çıkış kaydedilir.

(2) Giriş ve çıkış kayıtları Varlık İşlem Fişine dayanılarak yapılır. Giriş ve çıkış kayıtlarında;

a) Satın alma suretiyle edinme ve değer artırıcı değişiklik hâllerinde maliyet bedeli,

b) Bedelsiz devir, kullanılamaz hâle gelme, yok olma ve hurdaya ayrılma hâllerinde kayıtlı değeri,

c) Bağış ve yardım yoluyla edinilen taşınırlarda; bağış ve yardımda bulunan tarafından ispat edici bir belge ile değeri belirtilmiş ise bu değer, belli bir değeri yoksa değer tespit komisyonunca belirlenen değer”,

“Bağış ve yardım yoluyla edinilen taşınırların girişi” başlıklı16’ncı maddesinde ise, “5018 sayılı Kanunun 40 ıncı maddesi ile diğer mevzuat çerçevesinde bağış ve yardım olarak edinilen taşınırlar teslim alındığında, taşınır kayıt yetkilisi tarafından Varlık İşlem Fişi düzenlenerek kayıtlara alınır. Varlık İşlem Fişinin bir nüshası bağış ve yardım edene verilir veya gönderilir.”,

denilmektedir.

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “Sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması” başlıklı 6’ncı maddesinin dördüncü fıkrasında, sahipsiz veya güçten düşmüş hayvanların en hızlı şekilde yerel yönetimlerce kurulan veya izin verilen hayvan bakımevlerine götürülmesinin zorunlu olduğu, bu hayvanların öncelikle söz konusu merkezlerde oluşturulacak müşahede yerlerinde tutulmasının sağlanacağı, bakımevlerine alınan hayvanların Bakanlık veri sistemine kaydedileceği ve rehabilite edilen köpeklerin, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevlerinde barındırılacağı, “Mali destek” başlıklı 19’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, birinci fıkra kapsamındaki faaliyetlerde (insan, hayvan ve çevre sağlığının korunması amacıyla bakımevleri, hastaneler ve ameliyathaneler kurmak, bunlara ilişkin ilaç, alet ve ekipmanları temin etmek ile bakımevlerinde bakım, rehabilitasyon ve sahiplendirme gibi faaliyetleri yürütmek) kullanılmak üzere, gerçek ve tüzel kişilerce ayni veya nakdî bağışın Bakanlığa ve yerel yönetimlere yapılabileceği belirtilmiş olup, aynı Kanun’un 5, 6, 10, 13, 15, 17, 18, 19 ve 27’nci maddelerine dayanılarak hazırlanan Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği’nin 7’nci maddesinde ise, hayvanların korunması faaliyetleri ile ilgili olarak Belediyelerin alacağı tedbirler düzenlenmiştir.

Yukarıda anılan mevzuat hükümlerine göre, bağış kabul etmek belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış olup, hayvanların korunması faaliyetlerinde kullanılmak üzere, gerçek ve tüzel kişilerce yerel yönetimlere de ayni veya nakdî bağış yapılabilecek, bunun da gerek taşınır gerekse muhasebe kayıtlarına alınması gerekecektir.

Raporda, ... Belediyesinin 2024 yılı denetimleri sırasında 2016 ila 2022 yıllarına ilişkin olarak Sahipsiz Hayvan Rehabilitasyon Merkezine bir e-alışveriş sitesi aracılığıyla yapılan mama bağışlarının muhasebe kayıtlarının yapılmadığının tespit edildiği ve ilgili Firmadan temin edilen tabloya göre, Barınağa 2016 yılında 115,00 kg kuru/yaş mama bağışı yapıldığı, teslim alan kişi olarak da Barınak Yetkilisi …’ın isminin görülmesi nedeniyle söz konusu mamaların … eksiksiz teslim alındığı kanaatine varıldığı, ancak 2016 yılı muhasebe kayıtlarının incelenmesinde, Belediye Hayvan Barınağına “…” adresli e-alışveriş sitesi üzerinden yapılan bağışların muhasebe kayıtlarına alınmadığının tespit edildiği, bu sebeple 2016 yılında e-alışveriş sitesi aracılığıyla Belediye Barınağına yapılan ve yılı maliyet bedeli (satın alma bedeli) … TL olan 115,00 kg’lık yaş/kuru hayvan mama bağışının Belediye geliri olarak muhasebe kayıtlarına alınmaması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği belirtilmiştir.

Ayrıca, Raporun sonuç kısmında, malların kime teslim edildiğinin tam olarak belirlenememiş olması nedeniyle sorgu konusu edilen mama satın alma bedelleri kamu zararı olarak nitelendirilememiş, bu nedenle mamaları teslim alan kişilerin tespit edilebilmesi ve tek başına sorumluluk tevcih edilen …’ın savunmasında yer verilen iddiaların daha ayrıntılı bir şekilde incelenmesini teminen konunun hüküm dışı bırakılmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.

Savunmada, kargo firmalarıyla yapılan görüşmeler sonunda, mama bağışlarına ilişkin teslimatların eskiden teslim alan kişinin imzası karşılığında, şimdi ise T.C. kimlik numarasıyla herhangi birine yapılabildiği, mama bağışlarına ilişkin kargoların teslim yerinin köy statüsünde (… Köyü-… Mahallesi) olması ve adres üzerindeki telefona da ulaşılamaması nedeniyle ilgili adrese gönderilemeyen mamaların ise firmaya iadesinin yapıldığı, bu nedenle kargo şubeden alınmadığı takdirde iade edileceği bilgisinin verildiği belirtilmiş olup, yapılan bağışlarının ne kadarının (kargo boyutunun nispeten büyük olması veya barınaktan birisiyle bir şekilde iletişim kurulabilmesi gibi nedenlerle) teslim edildiği, ne kadarının söz konusu alışveriş sitesine iade edildiği, iade edilen mama bağışlarından ne kadarının konudan haberdar olan bağışçının bir yolla barınakla iletişim kurabilmesi sayesinde konu hakkında bilgilendirilen kargo firmasınca barınağa ulaştırıldığı veya iade edilen mamayı barınağa bizzat teslim etmek isteyen bağışçı tarafından barınağa götürüldüğü; iade edilen mama bağışlarından ne kadarına ilişkin olarak da herhangi bir işlem yapılmaması nedeniyle iade faturası düzenlendiği; en önemlisi de teslim edilebilen kargoların hangi barınak görevlisi tarafından teslim alındığı hususlarının belirlenebilmesinin somut belgelere dayanarak ispat edilebilmesi mümkün bulunmamaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi uyarınca, kamu zararından ve mali sorumluluktan bahsedilebilmesi için, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemin bulunması; mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması ve kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması durumu ile mevzuata aykırı karar, işlem veya eylem arasında bir illiyet bağının olması şartlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Temel ilke olarak kusur sorumluluğunu esas alan 5018 sayılı Kanun uyarınca kamu görevlilerinin mali karar, işlem veya eylemleri sonucu oluşan kamu zararından sorumlu olduklarına hükmedilebilmesi için manevi unsur olarak kasıt, kusur veya ihmalin varlığı gerekmektedir.

Buna göre, 2016 yılında Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılması ve 15 Stoklar hesap grubu içinde izlenmesi gereken yaş/kuru hayvan mama bağışı ile ilgili olarak mevzuatına aykırı davranıldığından bahsedilebilir ve bu bağışın Belediye geliri olarak muhasebe kayıtlarına alınmaması sonucu idarenin zarara uğramış olabileceği ileri sürülebilirse de; kamu zararı tespitinin ve illiyet bağı kurularak sorumluların belirlenmesinin net olarak ortaya konulması gerekmektedir.

Ancak mevcut bilgi ve belgeler ışığında hukuka uygun olmayan bir süreç yürütülmekle birlikte kamu zararının sorumluluk yönünden tam olarak belirlenemediği anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, mevzuata aykırı bir işlemde bulunduğu tam olarak ortaya konulamayan, sorgu konusu edilen mama bağışlarını imza karşılığı teslim aldığı belgelendirilemeyen, hatalı olduğu ileri sürülen işlemlere yönelik olarak malların teslim alındığına dair tutanak, bağış formu gibi tevsik edici herhangi bir belge düzenlediği tespit edilemeyen, hatalı olduğu iddia olunan işlemi tespit etme imkanı bulunduğu da kanıtlanamayan bir kamu görevlisine “bağış bilgileri tablosunda isminin mamaları teslim alan kişi olarak görülmesi” gerekçesiyle sorumluluk atfetmek hukuken mümkün bulunmamaktadır.

Bu itibarla, mevcut bilgi ve belgelere göre kamu zararı tespitinin ve illiyet bağı kurularak sorumluların belirlenmesinin açık ve net olarak ortaya konulamaması nedeniyle bağış tutarı olan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca İlamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.