Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2012
Daire
3
Dosya No
39174
Tutanak No
42199
Tutanak Tarihi
04.10.2016
Konu
Sorumluluk ve Yargılama Usulleri ile İlgili Kararlar
KARAR
KONU: Yargılama usulü
115 sayılı ilamın 2 nci maddesindeki … TL. kamu zararının ilgili firmalardan (ahizler) tahsili için tahsile yetkili vergi dairelerinin hesaplarına alındığı gerekçesiyle ilişiği olmadığı yönünde verilen kararın, Sayıştay Başsavcılığınca temyiz edilmesi üzerine 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile Daire kararı onanmıştır.
Bu defa karar düzeltilmesi için dilekçe veren Sayıştay Başsavcılığı, Karar Düzeltilmesi sebeplerinin;
Daire kararında yetki aşımı ve kanuna aykırılık bulunduğu gerekçeleriyle yapılan temyiz talebine karşı düzenlenen Temyiz Kurulu İlamında, hükmün esasına etkili iddia ve itirazların karşılanmadığını ve aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler olduğunu,
Yargı Raporunda;
“5084 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında yapılan enerji destek ödemelerinde 2008/1 sayılı Tebliğin 17 nci maddesine aykırı olarak kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının, … TL tutarındaki kısmı tahsil edildiğinden sözkonusu tutarın ilamda gösterilmesinin uygun olacağı,
Bakanlık (… Genel Müdürlüğü) tarafından 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden Bakanlık tarafından firmaların bağlı bulundukları vergi dairesi başkanlıklarına gereği için, ilgili komisyonlara da takibi için talimat verilen ve vergi dairesi takip dosya numaraları aşağıda tabloda belirtilen henüz tahsil edilmemiş … TL tutarındaki kısım için yasal prosedürün yerine getirildiği görüldüğünden anılan tutar için karar ve hükmün Daire heyetinin takdirine” bırakıldığını,
Savcılık yargı raporuna;
“Maddeye konu edilen … TL kamu zararı tutarının;
-… TL’si sorgu aşamasında tahsil edildiğinden bu tutarın ilamda tahsilat olarak gösterilmesi,
-Kalan … TL için ise, Raporda sözkonusu tutarın vergi dairelerince alacak kayıtlarına alındığı, takip ve tahsilat sorumluluğunun vergi dairelerine ait olduğu, Ekonomi Bakanlığınca yapılacak başkaca işlem bulunmadığı, bu tutar bakımından tazmin hükmü verilmesinin mükerrerliğe yol açacağı belirtilmiştir.
… TL bakımından belirtilen görüşler yerinde değildir. Ortada bir kamu zararı olduğuna göre, bunun Sayıştay denetim ve yargılaması bakımından bir sorumlusu/sorumlularının olması gerekmektedir. Vergi dairelerinin bu tutarları hesaplarına alması bu birimlerin kamu zararından sorumluluklarını gerektirmez. Bu birimler amme alacağının takip ve tahsil dairesi olarak bu hususta sözkonusu kamu zararı tutarından öncelikle il komisyonları sorumludur. Kamu zararının tespiti ancak ayrıntılı faturaların incelenmesi ile ortaya çıkarılabilir nitelikte olup, Rapordan ayrıntılı elektrik faturalarının illerde muhafaza edildiği, bu faturalara göre düzenlenip komisyonlarca onaylanan icmal listelerinin ise … Genel Müdürlüğüne gönderildiği ve listeler üzerinden tahakkuk ve ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle ödeme aşamasındaki görevliler kamu zararını tespit edebilecek durumda olmadıklarından sorumlulukları sözkonusu değildir. Buna karşılık il Enerji Desteği Komisyonları üyeleri ise ödemeye esas belgeleri inceleyen ve onay veren olarak hesaplanan kamu zararı tutarından sorumludur.
Asıl olan kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerinden tahsil edilmesidir. Mükerrerlik olma ihtimali ileri sürülerek görevlilerin sorumsuzluklarına hükmetmek yerinde olmayıp, fazla ödenen ve kamu zararı olan tutarın vergi dairesine iletilmesinin yeterli sayılması halinde bu durum görevlilerin görevlerini yaparken gerekli özeni göstermemelerini teşvik edeceği gibi, sözkonusu alacakların takip ve tahsilinde de savsaklamaya yol açabilecektir.
Bu nedenlerle, … TL kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespit edilerek yeniden raporlanması için Raporun Denetçisine iadesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirildiğini,
Daire kararının sonuç bölümünde ise ;
“44 kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu sebebiyet verildiği iddia edilen … TL kamu zararının;
-… TL’sinin ekli belgede tarih ve sayısı yazılı tahsilat belgeleri ile ahizlerinden tahsil edilmiş olduğundan ilişecek bir husus kalmadığına oybirliğiyle,
-Kalan … TL hakkında ise Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi çerçevesinde yapılan sorumluluk değerlendirilmesi neticesinde ve sorumlularca 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden ilgili firmalar nezdinde takip tahsilat işlemlerinin bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve sözkonusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun … Bakanlığına yazılmasına”
şeklindeki çoğunluk,
“Kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerden tahsil edilmesi bakımından … kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespiti için Raporun Denetçisine iadesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı, oyçokluğuyla karar verildiğini,
Savcılık tarafından;
“konu kamu zararı iddiası ile sorgu konusu yapılmış ve Dairenin Raporlanan tutarın tamamını kamu zararı olarak değerlendirmesine karşılık; sorgu aşamasında tahsil edilen kamu zararı tutarı (… TL) İçin tahsil edildiğinden ilişiği kalmadığına oybirliği ile karar verilirken, aynı mahiyette olan ve kamu zararı olduğu belirtilen … TL için sorumluluk veya sorumsuzluk belirlemesi yapmaksızın, Sayıştay yargısına konu olmamasına rağmen ahizlerden tahsili yönünde karar verilerek yetki aşımına yol açılmıştır. Çünkü, Sayıştay yargılamasında muhatap sorumlular olup, sorumlular adına verilen tazmin hükmünün bizzat sorumlular tarafından ödenmesi veya ahizlerden tahsil edilmesi ilamın infazına ilişkin bir husus olarak, Sayıştay yargı sürecinin dışında idari bir süreçtir.
Diğer taraftan, kamu zararı olduğu belirtilen (… TL) tutarın hesaplara alınması yeterli görülerek sorumlular adına tazmine gerek olmadığı belirtilmiştir. Sayıştay yargısı açısından bu yönde bir karar ihdası mümkün değildir. İdarenin sorgu aşamasında denetçi görüşüne katılıp, sorgu konusu edilen tutarı genel hükümler veya bu olayda olduğu üzere 6183 sayılı Kanun çerçevesinde takip ve tahsile yönelik işlemlere başlaması tamamıyla idari bir işlem olarak, Sayıştay’ın varsa sorumlular hakkında tazmin hükmü vermesine engel ve alternatif bir uygulama değildir. İlamda belirtildiği gibi sorgu konusu tutar hesaplara alındığından ilişiği kalmadığı yönünde kararın kabulü halinde, idareler raporlanan her hususun hesaplara alındığı ve takip tahsil edileceğini bildirdiklerinde, sorumluların sorumluluklarının tespiti ve adlarına tazmin kararı verilmesi şeklindeki Sayıştay yargılamasının etkisi ve anlamı da kalmayacaktır.”
gerekçeleri doğrultusunda Dairenin İlamının temyiz edildiğini,
Temyiz Kurulunun ise;
“Sayıştay denetimi sonucu reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine … Genel Müdürlüğü tarafından sözkonusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunulduğu ve 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlar da takibi için talimat verildiği ve tahsilat işleminin firmalar nezdinde de takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, temyiz talebinin reddedilerek Daire İlamının tasdikine,
Kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerinden tahsil edilebilmesi bakımından … TL. kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespiti için hükmün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerektiği şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı” çoğunlukla karar verdiğini,
Temyiz talebinin yetki aşımı ve kanuna aykırılık gerekçeleriyle yapıldığını, Temyiz Kurulu İlamında ise; ayrışık görüşler bir tarafa, temyiz dilekçesinde yer alan kanuna aykırılık ve yetki aşımı bağlamında ileri sürülen itirazlardan raporlanan hususun kamu zararı ise sorumlularının olması gerektiği ile bir taraftan kamu zararı olduğuna karar verilen tutarın diğer taraftan sorumluları yerine ahizlerden takip ve tahsil edilmesi yönünde hüküm verilmesinin Sayıştay yargısı bakımından mümkünlüğü ve sonuçlarının tartışılmadığını,
Kamu zararı üzerine kurulan ve büyük bir kısmı bu çerçevede tahsilat olarak değerlendirilen tutarın, kalan kısmının kamu zararını düzenleyen mevzuata aykırı olarak ilgili İdarenin hesaplarına dahi alınmaksızın doğrudan tahsil dairesi (vergi daireleri) hesaplarına alınması ve doğrudan ahizlerden takip tahsilinin yeterli bulunmasına yönelik Daire kararının onanması yönündeki Temyiz Kurulu İlamında, temyiz dilekçesinde yer verilen hükmün esasına etkili iddia ve itirazlar karşılanmadığı gibi Daire İlamında aynı konu hakkında birbirine aykırı hususlar hakkında da bir değerlendirme yapılmadığını,
Bu nedenle kararın düzeltilmesinin uygun olacağını,
Sonuç olarak; esasa etkili iddia ve itirazlar karşılanmayıp aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunduğu düşünülen karar hakkında, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 57 nci maddesi gereğince karar düzeltilmesi suretiyle hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesinin uygun olacağını belirtmiştir.
Başsavcılık karar düzeltilmesi talebine karşı, taraf olarak cevap veren … Genel Müdürlüğü yazılarında özetle;
5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 6 ncı maddesine istinaden 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri çerçevesinde enerji desteği uygulamasının Bakanlık (Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü) tarafından yürütüldüğünü,
Enerji desteğinin, 49 il ve 2 ilçede faaliyette bulunan ve toplam 694.000 istihdama sahip 2.775’i mevcut, 1.985’i yeni olmak üzere toplam 4.760 işletme için uygulandığını,
Enerji desteğinin uygulanması bakımından Bakanlık görev ve sorumluluklarının 2008/1 sayılı uygulama Tebliği ile belirlenmiş olduğunu, bu çerçevede, illerde oluşturulan Komisyonlar tarafından teknik inceleme ve değerlendirmeye tabii tutulan taleplerin Komisyon üyeleri tarafından onaylanması ve Tebliğde belirtilen formatta raporlanarak taraflarına intikali sonucu yine taraflarınca yapılan nihai inceleme ve kontrollerin akabinde hak sahiplerine ödemenin gerçekleştirilmesi yönündeki görevlerinin, uygulamakla yükümlü oldukları mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini,
Sayıştay Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen denetimler sonucunda, enerji desteğinden yararlanan toplam 4.760 firmadan 45 adedine ait bir kısım faturalarda, destek matrahına dahil edilmemesi gereken reaktif enerji bedelinin matraha sehven dahil edilerek Bakanlığa rapor edildiğinin görüldüğünü,
Ayrıca, daha önce aktif enerji bedeli içerisinde yer alan kayıp kaçak enerji bedelinin, daha sonra yapılan düzenlemeler ile faturalarda ayrı bir kalem olarak gösterildiğinden az sayıdaki firma talebinin incelenmesinde bazı Komisyonlar tarafından enerji ve güç bedeli olarak değerlendirilerek Bakanlığa bu şekilde rapor edildiğini,
Netice itibariyle, denetim sonucunda Bakanlık yetkililerine yönlendirilen reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine ihtiyaten söz konusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunularak 2008/1 sayılı Tebliğin 20. maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlara da takibi için talimat verildiğini,
Bu kapsamda, Bakanlık idari hesabı hakkında çıkan 14/01/2014 tarih ve 178 tutanak nolu Karar eki kamu zararı tablosunda belirtilen tutarın tamamı olan ... TL’nin tahsilât işleminin gerçekleştirildiğini,
Ayrıca, yukarıda belirtilen hususun yazıları ekinde yer alan 16/11/2015 tarih ve 131059 sayılı, 26/11/2015 tarih ve 137114 sayılı, 26/01/2016 tarih ve 9826 sayılı yazılarıyla da (Ek-3, Ek-4, Ek-5) Sayıştay Başkanlığına bildirildiğini belirtmişlerdir.
Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten duruşma talebinde bulunan Sayıştay Savcısı dinlendikten sonra gereği görüşüldü:
115 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile;
“2012 yılında 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Enerji desteğini” düzenleyen 6 ncı maddesi çerçevesinde gerçekleşen teşvik uygulaması kapsamında … Bakanlığı bütçesinden yapılan muhtelif enerji destek ödemelerinde, 08.07.2008 tarih ve 26930 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğin “Desteğe esas harcamalar”ın düzenlendiği 17 nci maddesine aykırı olarak, kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu sebebiyet verildiği iddia edilen … TL. tutarındaki kamu zararının;
- … TL.si ekli tabloda tarih ve sayısı yazılı tahsilat belgeleri ile ahizlerinden tahsil edilmiş olduğundan ilişilecek husus kalmadığına,
- Kalan … TL. hakkında ise 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi çerçevesinde yapılan sorumluluk değerlendirilmesi neticesinde ve sorumlularca 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden, ilgili firmalar nezdinde takip ve tahsilat işleminin, bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve söz konusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun Ekonomi Bakanlığına yazılmasına,” karar verilmiş,
115 sayılı ilamın 2 nci maddesindeki … TL. kamu zararının ilgili firmalardan (ahizler) tahsili için tahsile yetkili vergi dairelerinin hesaplarına alındığı gerekçesiyle ilişiği olmadığı yönünde verilen karar, Sayıştay Başsavcılığınca temyiz edilmiştir.
15.09.2015 tarih ve 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile de Daire ilamının Onanmasına karar verilmiştir.
Bu defa Başsavcılık; kamu zararı iddiası ile sorgu konusu yapılan ve raporlanan tutarın tamamını Dairenin, kamu zararı olarak değerlendirmesine karşılık sorgu aşamasında tahsil edilen kamu zararı tutarı (… TL) için tahsil edildiğinden ilişiği kalmadığına karar verdiğini, aynı mahiyette olan ve kamu zararı olduğu belirtilen … TL. için ise Sayıştay yargısına konu olmamasına rağmen ahizlerden tahsilinin takibini ve bu tutarın hesaplara alınmasını yeterli görüp sorumlular adına tazmine gerek olmadığına karar verdiğini, Sayıştay yargısı açısından bu yönde bir karar verilmesi mümkün olmadığı halde kanuna aykırı söz konusu hükmün Temyiz Kurulunca onaylandığını belirterek esasa etkili iddia ve itirazlar karşılanmayıp aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunduğu düşünülen karar hakkında, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 57 nci maddesi gereğince karar düzeltilmesini istemiştir.
5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Enerji desteğini” düzenleyen 6 ncı maddesinde;
“31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2’nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde, 1.4.2005 tarihinden itibaren faaliyete geçen, fiilen ve sürekli olarak; hayvancılık (su ürünleri yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), seracılık, sertifikalı tohumculuk ve soğuk hava deposu işletmelerin, elektrik yatırımlarında asgari on; imalât sanayi, madencilik, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında ise asgari otuz işçi çalıştıran işletmelerin elektrik enerjisi giderlerinin yüzde yirmisi Hazinece karşılanır.
….
Bu maddenin uygulanmasına yönelik asgari kapasiteleri belirlemeye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı, elektrik enerjisi giderlerinin iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya ve uygulamanın usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı müştereken yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu Kanun hükmü uyarınca, Hazine Müsteşarlığı tarafından, 08.07.2008 tarih ve 26930 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğin “Uygulama esasları” nın anlatıldığı 5 inci maddesinde;
“(1) Enerji desteği uygulamasının yürütülebilmesini teminen Vali veya Vali tarafından tayin edilen Vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde bir "Enerji Desteği Komisyonu" kurulur. Komisyona, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı (Vergi Dairesi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü), Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. veya elektrik dağıtım şirketlerinden ve varsa OSB’den birer temsilci katılır.
(2) Komisyonun sağlıklı olarak çalışabilmesini teminen, Komisyonda görev verilen kurum ve kuruluşların hangi düzeyde temsil edileceği Valilik tarafından belirlenir. Komisyonun sekreterya hizmetleri Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünce yürütülür.
(3) Komisyon ayda en az bir kez toplanır. Komisyonca, ilde bulunan işletmelere ait ilk kez uygulanacak enerji desteği talepleri ile destekten yararlanılmaya başlanıldıktan sonraki müracaatlara ilişkin talepler aylık dönemler halinde değerlendirilir. Komisyon, işletmelerin enerji desteğine yönelik müracaatlarında yer alan beyanlar ile Kanun kapsamında yer alan diğer desteklere yönelik beyanların uyumlu olup olmadığını da gözetir. Komisyonda bulunan kurum temsilcileri kendi görev alanlarına giren bilgilerin doğruluğundan sorumludur.
(4) Tebliğ kapsamında enerji desteğinden yararlanacak tesisler ile, bu tesislerin destekten hangi oranda yararlanacakları Komisyonca tespit edilir. Enerji desteği uygulamasının başlamasından sonra işletmelerin, her ay destek kapsamında olan tesisteki elektrik tüketim miktarı ve kullanım bedelini gösteren fatura aslı, fatura bedelinin ödendiğini gösteren belge ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü onaylı prim ve hizmet belgeleri Komisyona iletilir. Komisyon, işletmelerin taleplerini değerlendirmenin yanı sıra, enerji desteğinden yararlanan işletmelerin prim ve hizmet belgeleri değişimlerini de kontrol eder.
(5) Komisyon gerekli görülen hallerde işletmelerde yerinde inceleme yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.
Aynı Tebliğin 17 nci maddesinde “Desteğe esas harcamalar” belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen hükümlerden ve … Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazılardan;
Teşvik uygulamasının; Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin 2008/1 sayılı Tebliğ’in “Uygulama esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, vali veya vali tarafından tayin edilen vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde "Enerji Desteği Komisyon"ları oluşturulması ve 2008/1 sayılı Tebliğ’in 7 nci maddesi çerçevesinde, komisyonca belirlenen enerji desteği tutarlarının, genel bütçeden ayrılan kaynaktan Komisyonun Müsteşarlığa yaptığı müracaat sırası dikkate alınarak, Müsteşarlıkça Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığı ile işletmelerin T.C. Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarılması şeklinde gerçekleştiği,
Sayıştay denetimi sonucu reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine … Genel Müdürlüğü tarafından söz konusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunulduğu ve 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlara da takibi için talimat verildiği ve tahsilat işleminin, firmalar nezdinde de takip edildiği, kamu zararı tablosunda belirtilen tutarın tamamı olan … TL’nin tahsilât işleminin gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Başsavcılığın itirazına ilişkin olarak;
Yukarıda yer verilen hükümlerden, teşvik uygulamasının; vali veya vali tarafından tayin edilen vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde "Enerji Desteği Komisyon"ları oluşturulması ve 2008/1 sayılı Tebliğ’in 7 nci maddesi çerçevesinde, komisyonca belirlenen enerji desteği tutarlarının, genel bütçeden ayrılan kaynaktan Komisyonun Müsteşarlığa yaptığı müracaat sırası dikkate alınarak, Müsteşarlıkça Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığı ile işletmelerin T.C. Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarılması şeklinde gerçekleştiği,
Yine, İl düzeyinde oluşturulan "Enerji Desteği Komisyonları”nın yapısına bakıldığında, Komisyona, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı (Vergi Dairesi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü), Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. veya elektrik dağıtım şirketlerinden ve varsa OSB’den birer temsilcinin katıldığı, Komisyonda bulunan kurum temsilcilerinin kendi görev alanlarına giren bilgilerin doğruluğundan sorumlu oldukları anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında, Dairenin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesi çerçevesinde yaptığı sorumluluk ve kamu zararı değerlendirmesinde, Komisyon üyelerine sorumluluk yüklenmesini uygun görmediği anlaşılmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50 nci maddesinde;
“Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.” denilmiştir.
Dairece, konuya ilişkin hesap ve işlemler yasal düzenlemelere uygun görülmemiş olsa da, 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde komisyon üyelerine sorumluluk yüklemek mümkün görülmediğinden tazmin hükmü verilmeyip, “gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesi” hükmü kapsamında “….ilgili firmalar nezdinde takip ve tahsilat işleminin, bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve söz konusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun … Bakanlığına yazılmasına,” karar verilmiştir.
Bu nedenle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesine göre yetki aşımı ve kanuna aykırılık söz konusu olmadığından, 115 sayılı ilamın 2 nci maddesini onayan 15.09.2015 tarih ve 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına, oy birliği ile,
04.10.2016 tarihinde karar verildi.
115 sayılı ilamın 2 nci maddesindeki … TL. kamu zararının ilgili firmalardan (ahizler) tahsili için tahsile yetkili vergi dairelerinin hesaplarına alındığı gerekçesiyle ilişiği olmadığı yönünde verilen kararın, Sayıştay Başsavcılığınca temyiz edilmesi üzerine 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile Daire kararı onanmıştır.
Bu defa karar düzeltilmesi için dilekçe veren Sayıştay Başsavcılığı, Karar Düzeltilmesi sebeplerinin;
Daire kararında yetki aşımı ve kanuna aykırılık bulunduğu gerekçeleriyle yapılan temyiz talebine karşı düzenlenen Temyiz Kurulu İlamında, hükmün esasına etkili iddia ve itirazların karşılanmadığını ve aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler olduğunu,
Yargı Raporunda;
“5084 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi kapsamında yapılan enerji destek ödemelerinde 2008/1 sayılı Tebliğin 17 nci maddesine aykırı olarak kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının, … TL tutarındaki kısmı tahsil edildiğinden sözkonusu tutarın ilamda gösterilmesinin uygun olacağı,
Bakanlık (… Genel Müdürlüğü) tarafından 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden Bakanlık tarafından firmaların bağlı bulundukları vergi dairesi başkanlıklarına gereği için, ilgili komisyonlara da takibi için talimat verilen ve vergi dairesi takip dosya numaraları aşağıda tabloda belirtilen henüz tahsil edilmemiş … TL tutarındaki kısım için yasal prosedürün yerine getirildiği görüldüğünden anılan tutar için karar ve hükmün Daire heyetinin takdirine” bırakıldığını,
Savcılık yargı raporuna;
“Maddeye konu edilen … TL kamu zararı tutarının;
-… TL’si sorgu aşamasında tahsil edildiğinden bu tutarın ilamda tahsilat olarak gösterilmesi,
-Kalan … TL için ise, Raporda sözkonusu tutarın vergi dairelerince alacak kayıtlarına alındığı, takip ve tahsilat sorumluluğunun vergi dairelerine ait olduğu, Ekonomi Bakanlığınca yapılacak başkaca işlem bulunmadığı, bu tutar bakımından tazmin hükmü verilmesinin mükerrerliğe yol açacağı belirtilmiştir.
… TL bakımından belirtilen görüşler yerinde değildir. Ortada bir kamu zararı olduğuna göre, bunun Sayıştay denetim ve yargılaması bakımından bir sorumlusu/sorumlularının olması gerekmektedir. Vergi dairelerinin bu tutarları hesaplarına alması bu birimlerin kamu zararından sorumluluklarını gerektirmez. Bu birimler amme alacağının takip ve tahsil dairesi olarak bu hususta sözkonusu kamu zararı tutarından öncelikle il komisyonları sorumludur. Kamu zararının tespiti ancak ayrıntılı faturaların incelenmesi ile ortaya çıkarılabilir nitelikte olup, Rapordan ayrıntılı elektrik faturalarının illerde muhafaza edildiği, bu faturalara göre düzenlenip komisyonlarca onaylanan icmal listelerinin ise … Genel Müdürlüğüne gönderildiği ve listeler üzerinden tahakkuk ve ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu haliyle ödeme aşamasındaki görevliler kamu zararını tespit edebilecek durumda olmadıklarından sorumlulukları sözkonusu değildir. Buna karşılık il Enerji Desteği Komisyonları üyeleri ise ödemeye esas belgeleri inceleyen ve onay veren olarak hesaplanan kamu zararı tutarından sorumludur.
Asıl olan kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerinden tahsil edilmesidir. Mükerrerlik olma ihtimali ileri sürülerek görevlilerin sorumsuzluklarına hükmetmek yerinde olmayıp, fazla ödenen ve kamu zararı olan tutarın vergi dairesine iletilmesinin yeterli sayılması halinde bu durum görevlilerin görevlerini yaparken gerekli özeni göstermemelerini teşvik edeceği gibi, sözkonusu alacakların takip ve tahsilinde de savsaklamaya yol açabilecektir.
Bu nedenlerle, … TL kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespit edilerek yeniden raporlanması için Raporun Denetçisine iadesi uygun olur.” şeklinde görüş bildirildiğini,
Daire kararının sonuç bölümünde ise ;
“44 kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu sebebiyet verildiği iddia edilen … TL kamu zararının;
-… TL’sinin ekli belgede tarih ve sayısı yazılı tahsilat belgeleri ile ahizlerinden tahsil edilmiş olduğundan ilişecek bir husus kalmadığına oybirliğiyle,
-Kalan … TL hakkında ise Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi çerçevesinde yapılan sorumluluk değerlendirilmesi neticesinde ve sorumlularca 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden ilgili firmalar nezdinde takip tahsilat işlemlerinin bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve sözkonusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun … Bakanlığına yazılmasına”
şeklindeki çoğunluk,
“Kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerden tahsil edilmesi bakımından … kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespiti için Raporun Denetçisine iadesi gerekir.” şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı, oyçokluğuyla karar verildiğini,
Savcılık tarafından;
“konu kamu zararı iddiası ile sorgu konusu yapılmış ve Dairenin Raporlanan tutarın tamamını kamu zararı olarak değerlendirmesine karşılık; sorgu aşamasında tahsil edilen kamu zararı tutarı (… TL) İçin tahsil edildiğinden ilişiği kalmadığına oybirliği ile karar verilirken, aynı mahiyette olan ve kamu zararı olduğu belirtilen … TL için sorumluluk veya sorumsuzluk belirlemesi yapmaksızın, Sayıştay yargısına konu olmamasına rağmen ahizlerden tahsili yönünde karar verilerek yetki aşımına yol açılmıştır. Çünkü, Sayıştay yargılamasında muhatap sorumlular olup, sorumlular adına verilen tazmin hükmünün bizzat sorumlular tarafından ödenmesi veya ahizlerden tahsil edilmesi ilamın infazına ilişkin bir husus olarak, Sayıştay yargı sürecinin dışında idari bir süreçtir.
Diğer taraftan, kamu zararı olduğu belirtilen (… TL) tutarın hesaplara alınması yeterli görülerek sorumlular adına tazmine gerek olmadığı belirtilmiştir. Sayıştay yargısı açısından bu yönde bir karar ihdası mümkün değildir. İdarenin sorgu aşamasında denetçi görüşüne katılıp, sorgu konusu edilen tutarı genel hükümler veya bu olayda olduğu üzere 6183 sayılı Kanun çerçevesinde takip ve tahsile yönelik işlemlere başlaması tamamıyla idari bir işlem olarak, Sayıştay’ın varsa sorumlular hakkında tazmin hükmü vermesine engel ve alternatif bir uygulama değildir. İlamda belirtildiği gibi sorgu konusu tutar hesaplara alındığından ilişiği kalmadığı yönünde kararın kabulü halinde, idareler raporlanan her hususun hesaplara alındığı ve takip tahsil edileceğini bildirdiklerinde, sorumluların sorumluluklarının tespiti ve adlarına tazmin kararı verilmesi şeklindeki Sayıştay yargılamasının etkisi ve anlamı da kalmayacaktır.”
gerekçeleri doğrultusunda Dairenin İlamının temyiz edildiğini,
Temyiz Kurulunun ise;
“Sayıştay denetimi sonucu reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine … Genel Müdürlüğü tarafından sözkonusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunulduğu ve 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlar da takibi için talimat verildiği ve tahsilat işleminin firmalar nezdinde de takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, temyiz talebinin reddedilerek Daire İlamının tasdikine,
Kamu zararından kaynaklanan alacağın sorumlularından veya ahizlerinden tahsil edilebilmesi bakımından … TL. kamu zararının komisyon bazında sorumlularının tespiti için hükmün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerektiği şeklindeki ayrışık görüşlerine karşı” çoğunlukla karar verdiğini,
Temyiz talebinin yetki aşımı ve kanuna aykırılık gerekçeleriyle yapıldığını, Temyiz Kurulu İlamında ise; ayrışık görüşler bir tarafa, temyiz dilekçesinde yer alan kanuna aykırılık ve yetki aşımı bağlamında ileri sürülen itirazlardan raporlanan hususun kamu zararı ise sorumlularının olması gerektiği ile bir taraftan kamu zararı olduğuna karar verilen tutarın diğer taraftan sorumluları yerine ahizlerden takip ve tahsil edilmesi yönünde hüküm verilmesinin Sayıştay yargısı bakımından mümkünlüğü ve sonuçlarının tartışılmadığını,
Kamu zararı üzerine kurulan ve büyük bir kısmı bu çerçevede tahsilat olarak değerlendirilen tutarın, kalan kısmının kamu zararını düzenleyen mevzuata aykırı olarak ilgili İdarenin hesaplarına dahi alınmaksızın doğrudan tahsil dairesi (vergi daireleri) hesaplarına alınması ve doğrudan ahizlerden takip tahsilinin yeterli bulunmasına yönelik Daire kararının onanması yönündeki Temyiz Kurulu İlamında, temyiz dilekçesinde yer verilen hükmün esasına etkili iddia ve itirazlar karşılanmadığı gibi Daire İlamında aynı konu hakkında birbirine aykırı hususlar hakkında da bir değerlendirme yapılmadığını,
Bu nedenle kararın düzeltilmesinin uygun olacağını,
Sonuç olarak; esasa etkili iddia ve itirazlar karşılanmayıp aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunduğu düşünülen karar hakkında, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 57 nci maddesi gereğince karar düzeltilmesi suretiyle hükmün bozularak dosyanın Dairesine iadesinin uygun olacağını belirtmiştir.
Başsavcılık karar düzeltilmesi talebine karşı, taraf olarak cevap veren … Genel Müdürlüğü yazılarında özetle;
5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 6 ncı maddesine istinaden 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğ hükümleri çerçevesinde enerji desteği uygulamasının Bakanlık (Teşvik Uygulama ve Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü) tarafından yürütüldüğünü,
Enerji desteğinin, 49 il ve 2 ilçede faaliyette bulunan ve toplam 694.000 istihdama sahip 2.775’i mevcut, 1.985’i yeni olmak üzere toplam 4.760 işletme için uygulandığını,
Enerji desteğinin uygulanması bakımından Bakanlık görev ve sorumluluklarının 2008/1 sayılı uygulama Tebliği ile belirlenmiş olduğunu, bu çerçevede, illerde oluşturulan Komisyonlar tarafından teknik inceleme ve değerlendirmeye tabii tutulan taleplerin Komisyon üyeleri tarafından onaylanması ve Tebliğde belirtilen formatta raporlanarak taraflarına intikali sonucu yine taraflarınca yapılan nihai inceleme ve kontrollerin akabinde hak sahiplerine ödemenin gerçekleştirilmesi yönündeki görevlerinin, uygulamakla yükümlü oldukları mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini,
Sayıştay Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen denetimler sonucunda, enerji desteğinden yararlanan toplam 4.760 firmadan 45 adedine ait bir kısım faturalarda, destek matrahına dahil edilmemesi gereken reaktif enerji bedelinin matraha sehven dahil edilerek Bakanlığa rapor edildiğinin görüldüğünü,
Ayrıca, daha önce aktif enerji bedeli içerisinde yer alan kayıp kaçak enerji bedelinin, daha sonra yapılan düzenlemeler ile faturalarda ayrı bir kalem olarak gösterildiğinden az sayıdaki firma talebinin incelenmesinde bazı Komisyonlar tarafından enerji ve güç bedeli olarak değerlendirilerek Bakanlığa bu şekilde rapor edildiğini,
Netice itibariyle, denetim sonucunda Bakanlık yetkililerine yönlendirilen reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine ihtiyaten söz konusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunularak 2008/1 sayılı Tebliğin 20. maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlara da takibi için talimat verildiğini,
Bu kapsamda, Bakanlık idari hesabı hakkında çıkan 14/01/2014 tarih ve 178 tutanak nolu Karar eki kamu zararı tablosunda belirtilen tutarın tamamı olan ... TL’nin tahsilât işleminin gerçekleştirildiğini,
Ayrıca, yukarıda belirtilen hususun yazıları ekinde yer alan 16/11/2015 tarih ve 131059 sayılı, 26/11/2015 tarih ve 137114 sayılı, 26/01/2016 tarih ve 9826 sayılı yazılarıyla da (Ek-3, Ek-4, Ek-5) Sayıştay Başkanlığına bildirildiğini belirtmişlerdir.
Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten duruşma talebinde bulunan Sayıştay Savcısı dinlendikten sonra gereği görüşüldü:
115 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile;
“2012 yılında 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Enerji desteğini” düzenleyen 6 ncı maddesi çerçevesinde gerçekleşen teşvik uygulaması kapsamında … Bakanlığı bütçesinden yapılan muhtelif enerji destek ödemelerinde, 08.07.2008 tarih ve 26930 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğin “Desteğe esas harcamalar”ın düzenlendiği 17 nci maddesine aykırı olarak, kayıp kaçak enerji ve reaktif enerji bedellerinin ödenmesi sonucu sebebiyet verildiği iddia edilen … TL. tutarındaki kamu zararının;
- … TL.si ekli tabloda tarih ve sayısı yazılı tahsilat belgeleri ile ahizlerinden tahsil edilmiş olduğundan ilişilecek husus kalmadığına,
- Kalan … TL. hakkında ise 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi çerçevesinde yapılan sorumluluk değerlendirilmesi neticesinde ve sorumlularca 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden, ilgili firmalar nezdinde takip ve tahsilat işleminin, bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve söz konusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun Ekonomi Bakanlığına yazılmasına,” karar verilmiş,
115 sayılı ilamın 2 nci maddesindeki … TL. kamu zararının ilgili firmalardan (ahizler) tahsili için tahsile yetkili vergi dairelerinin hesaplarına alındığı gerekçesiyle ilişiği olmadığı yönünde verilen karar, Sayıştay Başsavcılığınca temyiz edilmiştir.
15.09.2015 tarih ve 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile de Daire ilamının Onanmasına karar verilmiştir.
Bu defa Başsavcılık; kamu zararı iddiası ile sorgu konusu yapılan ve raporlanan tutarın tamamını Dairenin, kamu zararı olarak değerlendirmesine karşılık sorgu aşamasında tahsil edilen kamu zararı tutarı (… TL) için tahsil edildiğinden ilişiği kalmadığına karar verdiğini, aynı mahiyette olan ve kamu zararı olduğu belirtilen … TL. için ise Sayıştay yargısına konu olmamasına rağmen ahizlerden tahsilinin takibini ve bu tutarın hesaplara alınmasını yeterli görüp sorumlular adına tazmine gerek olmadığına karar verdiğini, Sayıştay yargısı açısından bu yönde bir karar verilmesi mümkün olmadığı halde kanuna aykırı söz konusu hükmün Temyiz Kurulunca onaylandığını belirterek esasa etkili iddia ve itirazlar karşılanmayıp aynı konu hakkında birbirine aykırı hükümler bulunduğu düşünülen karar hakkında, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 57 nci maddesi gereğince karar düzeltilmesini istemiştir.
5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun “Enerji desteğini” düzenleyen 6 ncı maddesinde;
“31.12.2008 tarihine kadar uygulanmak üzere 2’nci maddenin (a) bendi kapsamındaki illerde, 1.4.2005 tarihinden itibaren faaliyete geçen, fiilen ve sürekli olarak; hayvancılık (su ürünleri yetiştiriciliği ve tavukçuluk dahil), seracılık, sertifikalı tohumculuk ve soğuk hava deposu işletmelerin, elektrik yatırımlarında asgari on; imalât sanayi, madencilik, turizm konaklama tesisi, eğitim veya sağlık alanlarında ise asgari otuz işçi çalıştıran işletmelerin elektrik enerjisi giderlerinin yüzde yirmisi Hazinece karşılanır.
….
Bu maddenin uygulanmasına yönelik asgari kapasiteleri belirlemeye Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı, elektrik enerjisi giderlerinin iadesine ilişkin süreleri tespit etmeye, iadeyi nakden veya mahsuben yaptırmaya ve uygulamanın usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı, Enerji ve Tabiî Kaynaklar Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığı müştereken yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.
Söz konusu Kanun hükmü uyarınca, Hazine Müsteşarlığı tarafından, 08.07.2008 tarih ve 26930 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2008/1 sayılı Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin Tebliğin “Uygulama esasları” nın anlatıldığı 5 inci maddesinde;
“(1) Enerji desteği uygulamasının yürütülebilmesini teminen Vali veya Vali tarafından tayin edilen Vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde bir "Enerji Desteği Komisyonu" kurulur. Komisyona, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı (Vergi Dairesi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü), Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. veya elektrik dağıtım şirketlerinden ve varsa OSB’den birer temsilci katılır.
(2) Komisyonun sağlıklı olarak çalışabilmesini teminen, Komisyonda görev verilen kurum ve kuruluşların hangi düzeyde temsil edileceği Valilik tarafından belirlenir. Komisyonun sekreterya hizmetleri Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğünce yürütülür.
(3) Komisyon ayda en az bir kez toplanır. Komisyonca, ilde bulunan işletmelere ait ilk kez uygulanacak enerji desteği talepleri ile destekten yararlanılmaya başlanıldıktan sonraki müracaatlara ilişkin talepler aylık dönemler halinde değerlendirilir. Komisyon, işletmelerin enerji desteğine yönelik müracaatlarında yer alan beyanlar ile Kanun kapsamında yer alan diğer desteklere yönelik beyanların uyumlu olup olmadığını da gözetir. Komisyonda bulunan kurum temsilcileri kendi görev alanlarına giren bilgilerin doğruluğundan sorumludur.
(4) Tebliğ kapsamında enerji desteğinden yararlanacak tesisler ile, bu tesislerin destekten hangi oranda yararlanacakları Komisyonca tespit edilir. Enerji desteği uygulamasının başlamasından sonra işletmelerin, her ay destek kapsamında olan tesisteki elektrik tüketim miktarı ve kullanım bedelini gösteren fatura aslı, fatura bedelinin ödendiğini gösteren belge ve Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü onaylı prim ve hizmet belgeleri Komisyona iletilir. Komisyon, işletmelerin taleplerini değerlendirmenin yanı sıra, enerji desteğinden yararlanan işletmelerin prim ve hizmet belgeleri değişimlerini de kontrol eder.
(5) Komisyon gerekli görülen hallerde işletmelerde yerinde inceleme yapmaya yetkilidir.” denilmiştir.
Aynı Tebliğin 17 nci maddesinde “Desteğe esas harcamalar” belirtilmiştir.
Yukarıda belirtilen hükümlerden ve … Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazılardan;
Teşvik uygulamasının; Enerji Desteğinin Uygulanmasına İlişkin 2008/1 sayılı Tebliğ’in “Uygulama esasları” başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrası uyarınca, vali veya vali tarafından tayin edilen vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde "Enerji Desteği Komisyon"ları oluşturulması ve 2008/1 sayılı Tebliğ’in 7 nci maddesi çerçevesinde, komisyonca belirlenen enerji desteği tutarlarının, genel bütçeden ayrılan kaynaktan Komisyonun Müsteşarlığa yaptığı müracaat sırası dikkate alınarak, Müsteşarlıkça Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığı ile işletmelerin T.C. Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarılması şeklinde gerçekleştiği,
Sayıştay denetimi sonucu reaktif enerji bedeli ve kayıp kaçak bedeline yapılan enerji desteği ödemelerinin kamu zararına konu yersiz ödeme olarak değerlendirilmesi üzerine … Genel Müdürlüğü tarafından söz konusu ödemelerin ilgili firmalardan tahsiline yönelik olarak girişimlerde bulunulduğu ve 2008/1 sayılı Tebliğin 20 nci maddesine istinaden firmaların bağlı bulundukları vergi dairelerine gereği için, ilgili Komisyonlara da takibi için talimat verildiği ve tahsilat işleminin, firmalar nezdinde de takip edildiği, kamu zararı tablosunda belirtilen tutarın tamamı olan … TL’nin tahsilât işleminin gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
Başsavcılığın itirazına ilişkin olarak;
Yukarıda yer verilen hükümlerden, teşvik uygulamasının; vali veya vali tarafından tayin edilen vali yardımcılarından birisinin başkanlığında il düzeyinde "Enerji Desteği Komisyon"ları oluşturulması ve 2008/1 sayılı Tebliğ’in 7 nci maddesi çerçevesinde, komisyonca belirlenen enerji desteği tutarlarının, genel bütçeden ayrılan kaynaktan Komisyonun Müsteşarlığa yaptığı müracaat sırası dikkate alınarak, Müsteşarlıkça Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası aracılığı ile işletmelerin T.C. Ziraat Bankasındaki hesaplarına aktarılması şeklinde gerçekleştiği,
Yine, İl düzeyinde oluşturulan "Enerji Desteği Komisyonları”nın yapısına bakıldığında, Komisyona, Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü, Maliye Bakanlığı (Vergi Dairesi), Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü), Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. veya elektrik dağıtım şirketlerinden ve varsa OSB’den birer temsilcinin katıldığı, Komisyonda bulunan kurum temsilcilerinin kendi görev alanlarına giren bilgilerin doğruluğundan sorumlu oldukları anlaşılmaktadır.
Bu durum karşısında, Dairenin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32 nci maddesi ve “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33 üncü maddesi ile “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesi çerçevesinde yaptığı sorumluluk ve kamu zararı değerlendirmesinde, Komisyon üyelerine sorumluluk yüklenmesini uygun görmediği anlaşılmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Hüküm ve tutanaklar” başlıklı 50 nci maddesinde;
“Daireler tarafından yapılan hesap yargılaması sonucunda; hesap ve işlemlerin yasal düzenlemelere uygunluğuna veya kamu zararının sorumlulardan tazminine hükmedilir. Bu hükümler dışında, gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesine karar verilebilir.” denilmiştir.
Dairece, konuya ilişkin hesap ve işlemler yasal düzenlemelere uygun görülmemiş olsa da, 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde komisyon üyelerine sorumluluk yüklemek mümkün görülmediğinden tazmin hükmü verilmeyip, “gerekli görülen hususların ilgili mercilere bildirilmesi” hükmü kapsamında “….ilgili firmalar nezdinde takip ve tahsilat işleminin, bağlı bulundukları vergi dairelerince aşağıda ayrıntısı verilen dosya numaraları üzerinden takip edilmekte olduğu anlaşıldığından, bu tutar hakkında ilişik olmadığına ve söz konusu tutarın takibinin ve tahsilinin sağlanması ve sonucundan bilgi verilmesini teminen konunun … Bakanlığına yazılmasına,” karar verilmiştir.
Bu nedenle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesine göre yetki aşımı ve kanuna aykırılık söz konusu olmadığından, 115 sayılı ilamın 2 nci maddesini onayan 15.09.2015 tarih ve 40755 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının Düzeltilmesine Mahal Olmadığına, oy birliği ile,
04.10.2016 tarihinde karar verildi.