Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2014
Daire
4
Dosya No
40848
Tutanak No
43978
Tutanak Tarihi
17.01.2018
Konu
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
KONU: Mevzuatta yer almayan kişilere sınav ücreti ödenmesi.
93 sayılı İlamın 1. maddesiyle, 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nun 40848 sayılı dosyada yer alan temyiz dilekçesinde özetle;
İlam’da adı geçen kişilere aşağıda belirtilen Makam Onaylarına istinaden ödeme yapıldığını;
a) ... Genel Müdürlüğünün 21.11.2014 tarih ve 64243970/150.02/ 5575287 sayılı Makam Onayı
b) 27.11.2014 tarih ve 5774681 sayılı Makam Onayı
c) 01.12.2014 tarih ve 5879654 sayılı Makam Onayı
d) ... Genel Müdürlüğünün 24.12.2014 tarih ve 64243970/150.02/6849368 sayılı Makam Onayı
Söz konusu Makam Onaylarınca Bakanlığın bir personeli olarak hareket etmek kanuni yükümlülüğü olduğundan, kamu zararı olarak belirtilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve kabahatinin bulunmadığını;
Devlet Memurları Kanununa göre, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında görev yapan Devlet Memurlarının amirleri tarafından verilen Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı olmayan emirlerin yerine getirmesinin kamu hizmetlerinin yürütülmesi bakımından zorunlu olduğunu;
Sözü edilen sözlü sınava ilişkin ödemelerin yapılması amacıyla Bakanlık tarafından “1416 sayılı Kanun kapsamında ... tarafından lisan ve lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına gönderilecek öğrencileri belirlemek amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınav ücretlerine ilişkin usul ve esaslar taslağı” hazırlandığını, ...nın konuya ilişkin görüşünde, yapılan sözlü sınavın 6114 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin on üçüncü fıkrasında yer alan ...nca yapılan merkezi sınavlar kapsamında yer alması nedeniyle bu sınavlarda görev alan ilgili personele ödenecek sınav ücretleri hakkında da 6114 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu hükümleri uygulaması gerektiği şeklinde olduğunu ve işlemi yapmaya yönelik 4 adet Makam Onayı bulunması nedeniyle söz konusu ödemelerin yapıldığını belirterek, kamu zararı olarak değerlendirilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve dahi kabahati bulunmadığından söz konusu kararın kendisi bakımından iptalini talep etmiştir.
İlamda Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan ...’in 41376 sayılı dosyada yer alan temyiz dilekçesinde özetle;
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun 3’üncü maddesi ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 5’inci maddesinin yurt dışında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilerin seçiminde yapılan sözlü sınavda görev alan sözlü sınav komisyonu üyelerinin nasıl seçileceğine ve bu üyelerin sözlü sınavda öğrencileri hangi yönleriyle değerlendireceklerine ilişkin hususlara açıklık getirmek üzere düzenlendiğini; ancak Yönetmeliğin amaçları dikkate alınarak, sınav hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin idari prosedürde görev alan sınav koordinatörüne, sınav koordinatör yardımcısına ve diğer sınav görevlilerine Yönetmelikte yer verilmesinin gerekli görülmediğini, bu bağlamda ...nın yaptığı sınavları da kapsayan 18/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” dayanak alınarak gerekli iş ve işlemlerin yapıldığını;
18/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Esasların “Amaç ve kapsam” başlıklı l’nci maddesinin, ...nca yapılan merkezi sınavlarda görev alan personelin ücretlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları da kapsayacak şekilde düzenlendiğini, yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilen öğrencileri seçmek amacıyla yapılan sözlü sınavın, İlamda belirtilenin aksine ...nca yapılan merkezi bir sınav olduğunu,
Merkezi sınav olduğuna ilişkin başka bir kanıtın ise, söz konusu sınav ile ilgili işlemlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun, ... ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezi ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama usulünü düzenleyen 20/B maddesi kapsamında değerlendirilerek bu yönüyle de yargılamaya tabi tutulması olduğunu;
Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Sınavın hazırlanması, değerlendirilmesi ve denetimine doğrudan katılanlar” başlıklı 9’uncu maddesinde ikili bir ayrım yapıldığını; ancak “Sınav koordinatörü, sınav yürütme komisyonu” başlıklı 10’uncu maddesinde, ... ve yükseköğretim kurumları ile ... arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın sınavlarda görev alan sınav koordinatörünün, sınav koordinatör yardımcısının ve diğer görevlilerin yetki ve sorumluluklarının tanımlandığını ve bu kişilere yapılacak ödemelerin sınırının çizildiğini; dolayısı ile 10’uncu madde hükümleri 9’uncu madde hükümlerinden farklı olarak kaleme alındığını ve Usul ve Esasların amaç ve kapsamına dahil ettiği tüm kurumlar için uygulanabilir ortak bir düzenleme olduğunu;
25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Öğretmenevi ve ... Okulunda yapılan sözlü sınavda, 1416 sayılı Kanunda tarif edilmeyen görev ve görev unvanlarının, makam onayları ile tespit edilerek bir liste halinde kurumlarına bildirilip tüm iş ve işlemlerin bu kapsamda mevzuata uygun bir şekilde yapıldığını;
Sonuç olarak, açıklanan tüm bu gerekçeler ışığında Genel Müdürlükçe yapılan sözlü sınavlarda görev alanlara yapılan ödemelerin mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiğini; ayrıca konuya ilişkin olarak Hükümetin teklif ettiği ...nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun değişikliğini içeren 190’ıncı sayfa üçüncü fıkrada, 1416 sayılı Kanun uyarınca yapılan sınavlarda dahil olmak üzere Bakanlıkça yapılan merkezi sınavlarda görev yapan bina sınav sorumluları ile sınav koordinatörlerine, sınav koordinatör yardımcılarına sınav veya soru ücreti ödenmesi hususunu da içeren Milli Eğitim Komisyonun kabul ettiği metnin, 1/721 esas numarası ile Genel Kurula gönderildiğini ve en kısa sürede kanunlaşmasının beklendiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
40848 ve 41376 sayılı dosyalarda yer alan Başsavcılık mütalaasında;
“İlgili: Dilekçesinde sorumlu tutulduğu madde ile alakalı olarak belirttikleri gerekçelerin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek yapılan ödemelerle ilgili tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.
Dilekçe ekindeki belgelere, kararın dayandığı delillere kanuni gerektirici sebeplere özellikle delillerin dayandığı takdirde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddi ile usul ve mevzuata uygun olan Daire kararının onanmasına karar verilmesi uygun olur.”
denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;
Harcama Yetkilisi ... dilekçesinde, İlam’da adı geçen kişilere Makam Onaylarına istinaden ödeme yapıldığını, söz konusu Makam Onaylarınca Bakanlığın bir personeli olarak hareket etmek kanuni yükümlülüğü olduğundan kamu zararı olarak belirtilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve kabahatinin bulunmadığını belirtmiştir.
Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun;
“Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31. maddesinde,
“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
Ancak, teşkilat yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahalli idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise ...nın uygun görüşü üzerine yürütülebilir.
Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.”,
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
Hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında;
“…….
III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu
5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.
Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,” karar verilmiştir.
Buna göre, İlama konu edilen sözlü sınavda görevli komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesine ilişkin düzenlenen ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ... harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğu için ilgilinin sorumlulukla ilgili itirazı yerinde görülmemiştir.
İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödendiği görülmüştür.
Yapılan incelemede, ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Öğretmenevinde sözlü sınav düzenlendiği, bununla ilgili olarak ... Öğretmenevi ve ... Okulu’na ödenek aktarıldığı, sınavı düzenleyen ... Genel Müdürlüğü olmasına ve kendisi ile ilgili bir gider olmamasına rağmen ... Öğretmenevi ve ... Okulu’nca sözlü sınavı yürüten sözlü sınav komisyonlarına 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar doğrultusunda ödeme yapıldığı; ancak, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile sadece sözlü sınav komisyonlarının oluşturulması öngörülmesine rağmen; sınav koordinatörü, sınav koordinatör yardımcısı ve koordinatör üye gibi sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında görev ünvanları oluşturulduğu ve bunlara da değişik gösterge rakamları üzerinden sınav ücreti ödendiği tespit olunmuştur.
Yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilere ilişkin olarak, resmî burslu öğrencilerin başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri ile ilgili esasları, öğrenim, istihdam ve tazminata ilişkin esaslar ile öğrenci bursları ile ilgili mali hükümleri, öğrencilikle ilişik kesme gibi her türlü işlemi ayrıntılı olarak düzenleyen temel ve yönlendirici mevzuat olan 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ve diğer sınav görevlileri ile ilgili olarak herhangi bir görev tanımlaması yapılmamıştır.
Öte yandan, sorgu konusu ödemenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan Şubat 2011/2641 tarih ve sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Bakanlıkça merkezi sistemle yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve merkezi sınavların yürütülmesinde esas alınan ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından bu Yönerge hükümlerince yapılan sınavların merkezi sistem sınavı olduğu belirtilmektedir. Buna göre, söz konusu sözlü sınav bu Genel Müdürlük tarafından yapılmadığından, merkezi sınav olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir.
Ayrıca, gerek Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kapalı dönem; “merkezi sınavlarda her türlü iletişimden izole edilmiş bir ortamda, gerektiğinde soruların hazırlanması ve denetlenmesi, sınav evrakının basımı, paketlenmesi ve nakil araçlarına yüklenmesi gibi süreçleri kapsayan yirmi dört saat esasına göre yürütülen çalışma” gerekse ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde kapalı devre çalışması; “merkezi sistem sınavları öncesinde ve sonrasında yirmi dört saat esasına göre yapılan çalışma” olarak ifade edildiğinden, Usul ve Esaslar ile Sınav Yönergesi birlikte değerlendirildiğinde, TEOG örneğinde olduğu gibi yazılı usulde gerçekleştirilen merkezi sistem sınavlarında kapalı devre/kapalı dönem çalışması adı altında bir çalışmanın da yapıldığı anlaşılmaktadır.
Oysa, Yükseköğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğünce yapılan sınavda böyle bir dönem olmadığı gibi, yukarıda açıklandığı üzere 1416 sayılı Kanunda, ilgili Yönetmelikte, Merkezi Sistem Sınav Yönergesi ile Usul ve Esaslarda da bu sınavın merkezi sınav olarak değerlendirilmesini mümkün kılan hiçbir ifade bulunmamaktadır.
Sorumlunun temyiz dilekçesinde belirttiği bir diğer nokta ise, sözlü sınava ilişkin ödemelerin yapılması amacıyla Bakanlık tarafından “1416 sayılı Kanun Kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı Tarafından Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Yurt Dışına Gönderilecek Öğrencileri Belirlemek Amacıyla Yapılan Yazılı ve Sözlü Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Taslağı” hazırlandığı, ...nın konuya ilişkin görüşünde ise; yapılan sözlü sınavın 6114 sayılı Kanunun 6. maddesinin on üçüncü fıkrasında yer alan Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan merkezi sınavlar kapsamında yer alması nedeniyle bu sınavlarda görev alan ilgili personele ödenecek sınav ücretleri hakkında da 6114 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinin uygulanması gerektiğinin ifade edildiğidir.
...nın Taslakla ilgili görüşünde; ...nın Yurt dışına gönderilen öğrencilerin belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda görev alan personele ödenecek sınav ücretlerine ilişkin olarak usul ve esas belirleme yetkisinin bulunmadığı; sadece bu konuda sınav ücretlerinin Bakanlık döner sermaye hesabından ödenmesine ilişkin usul ve esas tespit etme konusunda yetkisinin olduğu belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu görüşte yapılan sınavın 6114 sayılı Kanunun 6. maddesinin on üçüncü fıkrasındaki “...nca yapılan merkezi sınavlar” kapsamında yer aldığı belirtilmiş ise de; bu görüşe dayanak teşkil edecek hiçbir mevzuat bulunmamaktadır.
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunda ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte, sözlü sınav komisyon üyelerine herhangi bir sınav ücreti ödemesi öngörülmemiş olup Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. maddesine 10.03.2014 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen ikinci fıkrasında yer alan;
“8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir.”
Hükmü ile “sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine” sınav ücreti ödemesi uygulaması getirilmiştir. Ancak, komisyon üyeleri dışında sözlü sınavda görevli sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ile koordinatör üyelere sınav ücreti ödenmesine cevaz veren herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Ayrıca, Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. ve 10. maddesinde her ne kadar sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ile koordinatörlüklerdeki diğer görevlilere sınav ücreti ödenmesi hakkında hükümler bulunsa da bu ödemelerin hepsi yapılan yazılı sınavlar için geçerli olup sözlü sınavlarda ödenecek sınav ücreti yalnızca Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanmıştır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üye ...'ın aşağıda yazılı farklı gerekçesi ve Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla 17.01.2018 tarihinde karar verildi.
(Farklı gerekçe
Üye ...'ın farklı gerekçesi;
Çoğunluk kararındaki gibi, Harcama Yetkilisi ...’nun sorumlulukla ilgili itirazı yerinde görülmemiştir.
İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;
Dairesince, ... ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle, sözkonusu sınavın “merkezi sınav” olmadığı gerekçesine dayalı olarak hüküm tesis edilmiş olup, Temyiz Kurulu’nun çoğunluğunca da bu görüş benimsenmiştir.
Sözkonusu sınavın merkezi sınav olmadığı görüşü ise, ... Merkezi Sınav Yönergesinde yer alan usul ve esaslara göre “Merkezî Sistem Sınavı”nın “Eğitim Teknolojilerim Genel Müdürlüğü/Ölçme, Seçme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan sınav” olarak tanımlanmasına dayandırılmıştır. Oysa sınavın adı geçen genel Müdürlükçe yapılmamış olması bu sınavın merkezi sınav olmadığı anlamına gelmemektedir. Zira yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan bu sınav merkezi niteliktedir ve bu gerekçeye dayanılarak hüküm tesis edilmesi doğru değildir.
Ancak 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunda ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte, sözlü sınav komisyon üyelerine herhangi bir sınav ücreti ödemesi öngörülmemiştir. 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10.03.2014 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise; “8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir.” Denilmek suretiyle, açıkça söz konusu sözlü sınav tanımlanmış ve bu sınavlarda sadece “görev alan sınav komisyonu üyelerine” ödeme yapılması hüküm altına alınmıştır.
Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların geniş yorumlanarak diğer sınavlarda görev alanlara yapılması gereken ödemeler için getirilmiş düzenlemelerin, yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan sözlü sınavında görev alanlara teşmil edilmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bu sebeple Tasdikine karar verilmesi gerekir.)
(Karşı Oy Gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi;
Dairesince, ... ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınavın “merkezi sınav” olmadığı gerekçesine dayalı olarak, söz konusu sınav için “komisyon üyeleri” dışındaki diğer görevlilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle, hüküm tesis edilmiş olup, Temyiz Kurulu’nun çoğunluğunca da bu görüş benimsenmiştir. Dolayısıyla Temyize konu ihtilaf, söz konusu sınavın merkezi olup olmadığına dayanmaktadır.
Söz konusu sınavın “merkezi sınav” olmadığı görüşü ise; Şubat 2011 tarih ve 2641 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. Maddesindeki, “merkezi sistem sınav”larının ancak Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından yapılabileceğine ilişkin yer alan düzenlemeden hareketle, söz konusu sözlü sınavın bu Genel Müdürlük tarafından değil, ... Genel Müdürlüğünce yapıldığına dayandırılmıştır. Oysa bir başka genel müdürlükçe yapılmış olması bu sınavın merkezi sınav olmadığı anlamına gelmemektedir. Zira, yukarıda zikredilen Yönergeden sonra, 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Sınav Ücretlerine İlişkin Usûl Ve Esaslar”ın 3 üncü maddesinde, bu Esasların kapsamına giren “Sınav”lar şu şekilde tanımlanmıştır:
“(1) Bu Usûl ve Esasların uygulanmasında;
f) Sınav: Millî Eğitim Bakanlığı ile ... tarafından yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavları,”
Dolayısıyla bu Esaslarda zikredilen tüm sınavların “merkezi” olduğunu kabul edilmesi zorunludur. Öte yandan 10.03.2014 tarih ve 2014/6066 sayılı BKK ile söz konusu Esasların 9 uncu maddesine;
"(2) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir."
Düzenlemesi eklenmek suretiyle, ilam konusu sınavlar da, bu Esaslar kapsamına alınmış bulunmakta, dolayısıyla söz konusu sınavın “merkezi” olmasında mevzuat açısından kuşku bulunmamaktadır. Kaldı ki sınavın, ...nca 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde yapılmış olması, sınav komisyonu ve sınav görevlileri ile bunların yedeklerinin Bakanlıkça görevlendirilmiş olması da, sınavın fiilen merkezi olarak gerçekleştirildiğine işaret etmektedir.
Öte yandan ilamda, sınav komisyonu üyelerine yapılan sınav ücreti ödemelerine ilişilmemiş iken, komisyon üyeleri dışındaki “diğer görevlilere” yapılan ödemeler için tazmin hükmü verilmesi de kendi içinde bir tezat teşkil etmektedir. Madem ki ilamda, “komisyon üyeleri” için bu sınav “merkezi sınav” olarak kabul görmüştür; öyleyse “diğer görevliler” için de bu sınavın merkezi olduğunu kabul etmek gerekecektir.
Kaldı ki, her ne kadar yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan bu sınavda yer alan “diğer görevliler” için aynı Esaslarda açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte; Esas ve Usullerin “Sınav işlemlerine ilişkin ortak hükümler” başlıklı 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında;
“Bu Usûl ve Esaslarda yer almayan ancak ihtiyaca göre sınavlarda görevlendirilenlere ödenecek sınav ücreti, yapılan göreve en uygun Usûl ve Esaslardaki benzer görevler esas alınarak üst yöneticinin onayı ile belirlenir.”
hükmü yer almış olup; “sınav komisyon üyeleri” dışındaki diğer sınav görevlilerine de Usûl ve Esaslardaki benzer görevler esas alınarak ücret ödenebilmesine imkan tanınmıştır.
Ayrıca, Usul ve Esasların 10. maddesinde;
“(1) Sınav koordinatörü, sınavın yapıldığı merkezlerde sınavın düzenlenmesi ve uygulanmasında birinci derecede yetki ve sorumluluğa sahiptir. Sınav koordinatörü, sınav evrakının mahallinde karşılanması, saklanması, sınavın uygulanması ve sınav sürecinin denetimi aşamalarında görev yapar. ..., İstanbul ve İzmir illerinin her biri kendi içinde bölgelere ayrılarak, her bir bölge için bölge sınav koordinatörlüğü oluşturulabilir. Sınav koordinatörüne, aday sayısı, sınav mahallinin ve sınavın özelliği ve ilgili merkezde uygulanan sınav sayısı gibi kriterler göz önünde bulundurularak her bir sınav için toplam 30.000 gösterge rakamını aşmamak üzere her gün için 5.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir. Gerektiğinde illerdeki koordinatörlüklerde birer koordinatör yardımcısı görevlendirilebilir. Bunlara her bir sınav için toplam 28.000 gösterge rakamını aşmamak üzere her gün için 4.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir.
(2) Koordinatörlüklerdeki diğer görevlilere, yaptıkları görevler esas alınarak tek oturumlu sınavlar için günlük 2.500, iki oturumlu sınavlar için 3.000 gösterge rakamını geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir. Bir sınav için görevlendirilen kişi sayısı ..., İstanbul ve İzmir illerindeki koordinatörlüklerde toplam beş kişiyi, diğer illerdeki koordinatörlüklerde üç kişiyi geçemez. Bu fıkraya göre aynı görevliye bir yılda toplam yirmi günden fazla sınav ücreti ödenmez.
(3) Bakanlıkça illerde, sınavlar için üç kişiyi geçmemek üzere oluşturulacak bölge sınav yürütme komisyonu üyelerine kendi il/ilçesinde yapılan sınavlarda; günde bir sınav/oturum olması hâlinde 2.500, birden çok sınav/oturum olması hâlinde 3.000 gösterge rakamını geçmemek üzere belirlenen göstergeler esas alınarak sınav ücreti ödenebilir. Bu fıkraya göre aynı görevliye bir yılda toplam yirmi günden fazla sınav ücreti ödenmez.
(4) ... personeli hariç ve beş kişiyi geçmemek üzere ... sınav koordinatörlüklerinde adayların sınavlardan önce başvuru ve kayıt işlemlerini fiilen gerçekleştirenlere her bir sınav için on günü geçmemek üzere günlük 600 gösterge rakamına kadar sınavların özelliği, görevin önemi ve güçlüğü göz önünde bulundurularak üst yönetici onayı ile sınav ücreti ödenebilir. Bu fıkra kapsamında aynı görevliye bir ayda yapılacak ödemelerin toplamı 6.000 gösterge rakamını geçemez.
(5) 5 inci maddenin on üçüncü kapsamında görevlendirilen ve sınav mahallinde fiilen görev yapanlara her bir sınav için beş günü geçmemek üzere her gün için 5.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir.”
denilerek, ... ve yükseköğretim kurumları ile ... arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın sınav komisyonu üyeleri dışında, sınavlarda görev alan sınav koordinatörünün, sınav koordinatör yardımcısının ve diğer görevlilerin yetki ve sorumlulukları tanımlanmış ve bu kişilere yapılacak ödemelerin sınırı belirlenmiştir.
Bu nedenle, 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için ... Genel Müdürlüğünce 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışında sınavda görevli sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ve koordinatör üyelere de sınav ücreti ödenmesinde; Usûl ve Esasların yukarıda zikredilen hükümleri uyarınca mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Yukarıda yapılan tüm açıklamalar bir yana, şu hususun da göz ardı edilmemesi gerekmektedir:
İlamdaki tazmin hükmüne dayanak teşkil eden, ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. Maddesinde, “merkezi sistem sınavı” kavramı yer almaktadır. Kaldı ki Yönergenin başlığı ve kapsam maddesi (4.madde) dahi, “Merkezi Sistem Sınav”larını kapsamaktadır. Oysa ilam konusu sınav ödemeleri, “merkezi sınavlar” ile ilgili olan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usûl Ve Esaslara” dayanmakta olup, “... Merkezi Sistem Sınav Yönergesi”nin kapsamına girmemektedir.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabulü ile 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 17.01.2018 ve 43978 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
93 sayılı İlamın 1. maddesiyle, 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nun 40848 sayılı dosyada yer alan temyiz dilekçesinde özetle;
İlam’da adı geçen kişilere aşağıda belirtilen Makam Onaylarına istinaden ödeme yapıldığını;
a) ... Genel Müdürlüğünün 21.11.2014 tarih ve 64243970/150.02/ 5575287 sayılı Makam Onayı
b) 27.11.2014 tarih ve 5774681 sayılı Makam Onayı
c) 01.12.2014 tarih ve 5879654 sayılı Makam Onayı
d) ... Genel Müdürlüğünün 24.12.2014 tarih ve 64243970/150.02/6849368 sayılı Makam Onayı
Söz konusu Makam Onaylarınca Bakanlığın bir personeli olarak hareket etmek kanuni yükümlülüğü olduğundan, kamu zararı olarak belirtilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve kabahatinin bulunmadığını;
Devlet Memurları Kanununa göre, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında görev yapan Devlet Memurlarının amirleri tarafından verilen Anayasa, kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine aykırı olmayan emirlerin yerine getirmesinin kamu hizmetlerinin yürütülmesi bakımından zorunlu olduğunu;
Sözü edilen sözlü sınava ilişkin ödemelerin yapılması amacıyla Bakanlık tarafından “1416 sayılı Kanun kapsamında ... tarafından lisan ve lisansüstü öğrenim görmek üzere yurt dışına gönderilecek öğrencileri belirlemek amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınav ücretlerine ilişkin usul ve esaslar taslağı” hazırlandığını, ...nın konuya ilişkin görüşünde, yapılan sözlü sınavın 6114 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin on üçüncü fıkrasında yer alan ...nca yapılan merkezi sınavlar kapsamında yer alması nedeniyle bu sınavlarda görev alan ilgili personele ödenecek sınav ücretleri hakkında da 6114 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu hükümleri uygulaması gerektiği şeklinde olduğunu ve işlemi yapmaya yönelik 4 adet Makam Onayı bulunması nedeniyle söz konusu ödemelerin yapıldığını belirterek, kamu zararı olarak değerlendirilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve dahi kabahati bulunmadığından söz konusu kararın kendisi bakımından iptalini talep etmiştir.
İlamda Diğer Sorumlu sıfatıyla sorumlu tutulan ...’in 41376 sayılı dosyada yer alan temyiz dilekçesinde özetle;
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunun 3’üncü maddesi ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmeliğin 5’inci maddesinin yurt dışında lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilerin seçiminde yapılan sözlü sınavda görev alan sözlü sınav komisyonu üyelerinin nasıl seçileceğine ve bu üyelerin sözlü sınavda öğrencileri hangi yönleriyle değerlendireceklerine ilişkin hususlara açıklık getirmek üzere düzenlendiğini; ancak Yönetmeliğin amaçları dikkate alınarak, sınav hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin idari prosedürde görev alan sınav koordinatörüne, sınav koordinatör yardımcısına ve diğer sınav görevlilerine Yönetmelikte yer verilmesinin gerekli görülmediğini, bu bağlamda ...nın yaptığı sınavları da kapsayan 18/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar” dayanak alınarak gerekli iş ve işlemlerin yapıldığını;
18/01/2012 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Esasların “Amaç ve kapsam” başlıklı l’nci maddesinin, ...nca yapılan merkezi sınavlarda görev alan personelin ücretlerinin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları da kapsayacak şekilde düzenlendiğini, yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilen öğrencileri seçmek amacıyla yapılan sözlü sınavın, İlamda belirtilenin aksine ...nca yapılan merkezi bir sınav olduğunu,
Merkezi sınav olduğuna ilişkin başka bir kanıtın ise, söz konusu sınav ile ilgili işlemlerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun, ... ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan merkezi ve ortak sınavlar, bu sınavlara ilişkin iş ve işlemler ile sınav sonuçları hakkında açılan davalara ilişkin yargılama usulünü düzenleyen 20/B maddesi kapsamında değerlendirilerek bu yönüyle de yargılamaya tabi tutulması olduğunu;
Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Sınavın hazırlanması, değerlendirilmesi ve denetimine doğrudan katılanlar” başlıklı 9’uncu maddesinde ikili bir ayrım yapıldığını; ancak “Sınav koordinatörü, sınav yürütme komisyonu” başlıklı 10’uncu maddesinde, ... ve yükseköğretim kurumları ile ... arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın sınavlarda görev alan sınav koordinatörünün, sınav koordinatör yardımcısının ve diğer görevlilerin yetki ve sorumluluklarının tanımlandığını ve bu kişilere yapılacak ödemelerin sınırının çizildiğini; dolayısı ile 10’uncu madde hükümleri 9’uncu madde hükümlerinden farklı olarak kaleme alındığını ve Usul ve Esasların amaç ve kapsamına dahil ettiği tüm kurumlar için uygulanabilir ortak bir düzenleme olduğunu;
25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Öğretmenevi ve ... Okulunda yapılan sözlü sınavda, 1416 sayılı Kanunda tarif edilmeyen görev ve görev unvanlarının, makam onayları ile tespit edilerek bir liste halinde kurumlarına bildirilip tüm iş ve işlemlerin bu kapsamda mevzuata uygun bir şekilde yapıldığını;
Sonuç olarak, açıklanan tüm bu gerekçeler ışığında Genel Müdürlükçe yapılan sözlü sınavlarda görev alanlara yapılan ödemelerin mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirildiğini; ayrıca konuya ilişkin olarak Hükümetin teklif ettiği ...nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun değişikliğini içeren 190’ıncı sayfa üçüncü fıkrada, 1416 sayılı Kanun uyarınca yapılan sınavlarda dahil olmak üzere Bakanlıkça yapılan merkezi sınavlarda görev yapan bina sınav sorumluları ile sınav koordinatörlerine, sınav koordinatör yardımcılarına sınav veya soru ücreti ödenmesi hususunu da içeren Milli Eğitim Komisyonun kabul ettiği metnin, 1/721 esas numarası ile Genel Kurula gönderildiğini ve en kısa sürede kanunlaşmasının beklendiğini belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
40848 ve 41376 sayılı dosyalarda yer alan Başsavcılık mütalaasında;
“İlgili: Dilekçesinde sorumlu tutulduğu madde ile alakalı olarak belirttikleri gerekçelerin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek yapılan ödemelerle ilgili tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir.
Dilekçe ekindeki belgelere, kararın dayandığı delillere kanuni gerektirici sebeplere özellikle delillerin dayandığı takdirde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan temyiz itirazının reddi ile usul ve mevzuata uygun olan Daire kararının onanmasına karar verilmesi uygun olur.”
denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Sorumluluk itirazına ilişkin olarak;
Harcama Yetkilisi ... dilekçesinde, İlam’da adı geçen kişilere Makam Onaylarına istinaden ödeme yapıldığını, söz konusu Makam Onaylarınca Bakanlığın bir personeli olarak hareket etmek kanuni yükümlülüğü olduğundan kamu zararı olarak belirtilen ödeme tutarı ile ilgili şahsının herhangi bir kusuru ve kabahatinin bulunmadığını belirtmiştir.
Ancak, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun;
“Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31. maddesinde,
“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.
Ancak, teşkilat yapısı ve personel durumu gibi nedenlerle harcama yetkililerinin belirlenmesinde güçlük bulunan idareler ile bütçelerinde harcama birimleri sınıflandırılmayan idarelerde harcama yetkisi, üst yönetici veya üst yöneticinin belirleyeceği kişiler tarafından; mahalli idarelerde İçişleri Bakanlığının, diğer idarelerde ise ...nın uygun görüşü üzerine yürütülebilir.
Kanunların verdiği yetkiye istinaden yönetim kurulu, icra komitesi, komisyon ve benzeri kurul veya komite kararıyla yapılan harcamalarda, harcama yetkisinden doğan sorumluluk kurul, komite veya komisyona ait olur.”,
“Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32. maddesinde,
“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”,
Hükümleri yer almaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Çerçevesinde Sorumlu Tutulacak Görevli ve Yetkililerin Belirlenmesi Hakkında Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında;
“…….
III.3.a)Harcama Yetkililerinin Genel Sorumluluğu
5018 sayılı Kanunda harcama yetkilisi ifadesiyle bir program sorumlusuna ve statü hukukunda tanımlanan daire/birim amirine işaret edilmektedir. Bu konumda olan yöneticilerin, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde belirtildiği gibi, amiri oldukları kuruluş ve hizmet biriminde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurları takip ve kontrol etmekten görevli ve sorumlu tutulacakları da tabiidir.
Bu hükümler karşısında, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda 5018 sayılı Kanunda öngörülen harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekileri ve onların eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu nedenle, harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına,” karar verilmiştir.
Buna göre, İlama konu edilen sözlü sınavda görevli komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesine ilişkin düzenlenen ödeme emri belgeleri üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi ... harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduğu için ilgilinin sorumlulukla ilgili itirazı yerinde görülmemiştir.
İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Genel Müdürlüğünce düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödendiği görülmüştür.
Yapılan incelemede, ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... Öğretmenevinde sözlü sınav düzenlendiği, bununla ilgili olarak ... Öğretmenevi ve ... Okulu’na ödenek aktarıldığı, sınavı düzenleyen ... Genel Müdürlüğü olmasına ve kendisi ile ilgili bir gider olmamasına rağmen ... Öğretmenevi ve ... Okulu’nca sözlü sınavı yürüten sözlü sınav komisyonlarına 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar doğrultusunda ödeme yapıldığı; ancak, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile sadece sözlü sınav komisyonlarının oluşturulması öngörülmesine rağmen; sınav koordinatörü, sınav koordinatör yardımcısı ve koordinatör üye gibi sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında görev ünvanları oluşturulduğu ve bunlara da değişik gösterge rakamları üzerinden sınav ücreti ödendiği tespit olunmuştur.
Yurt dışına lisansüstü öğrenim görmek amacıyla gönderilecek öğrencilere ilişkin olarak, resmî burslu öğrencilerin başvuru, seçme ve yerleştirme işlemleri ile ilgili esasları, öğrenim, istihdam ve tazminata ilişkin esaslar ile öğrenci bursları ile ilgili mali hükümleri, öğrencilikle ilişik kesme gibi her türlü işlemi ayrıntılı olarak düzenleyen temel ve yönlendirici mevzuat olan 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun ile Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri dışında sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ve diğer sınav görevlileri ile ilgili olarak herhangi bir görev tanımlaması yapılmamıştır.
Öte yandan, sorgu konusu ödemenin yapıldığı tarihte yürürlükte olan Şubat 2011/2641 tarih ve sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Bakanlıkça merkezi sistemle yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenleyen ve merkezi sınavların yürütülmesinde esas alınan ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde; Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından bu Yönerge hükümlerince yapılan sınavların merkezi sistem sınavı olduğu belirtilmektedir. Buna göre, söz konusu sözlü sınav bu Genel Müdürlük tarafından yapılmadığından, merkezi sınav olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir.
Ayrıca, gerek Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kapalı dönem; “merkezi sınavlarda her türlü iletişimden izole edilmiş bir ortamda, gerektiğinde soruların hazırlanması ve denetlenmesi, sınav evrakının basımı, paketlenmesi ve nakil araçlarına yüklenmesi gibi süreçleri kapsayan yirmi dört saat esasına göre yürütülen çalışma” gerekse ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde kapalı devre çalışması; “merkezi sistem sınavları öncesinde ve sonrasında yirmi dört saat esasına göre yapılan çalışma” olarak ifade edildiğinden, Usul ve Esaslar ile Sınav Yönergesi birlikte değerlendirildiğinde, TEOG örneğinde olduğu gibi yazılı usulde gerçekleştirilen merkezi sistem sınavlarında kapalı devre/kapalı dönem çalışması adı altında bir çalışmanın da yapıldığı anlaşılmaktadır.
Oysa, Yükseköğretim ve Yurtdışı Eğitim Genel Müdürlüğünce yapılan sınavda böyle bir dönem olmadığı gibi, yukarıda açıklandığı üzere 1416 sayılı Kanunda, ilgili Yönetmelikte, Merkezi Sistem Sınav Yönergesi ile Usul ve Esaslarda da bu sınavın merkezi sınav olarak değerlendirilmesini mümkün kılan hiçbir ifade bulunmamaktadır.
Sorumlunun temyiz dilekçesinde belirttiği bir diğer nokta ise, sözlü sınava ilişkin ödemelerin yapılması amacıyla Bakanlık tarafından “1416 sayılı Kanun Kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı Tarafından Lisans ve Lisansüstü Öğrenim Görmek Üzere Yurt Dışına Gönderilecek Öğrencileri Belirlemek Amacıyla Yapılan Yazılı ve Sözlü Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar Taslağı” hazırlandığı, ...nın konuya ilişkin görüşünde ise; yapılan sözlü sınavın 6114 sayılı Kanunun 6. maddesinin on üçüncü fıkrasında yer alan Millî Eğitim Bakanlığınca yapılan merkezi sınavlar kapsamında yer alması nedeniyle bu sınavlarda görev alan ilgili personele ödenecek sınav ücretleri hakkında da 6114 sayılı Kanunun anılan maddesi uyarınca 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümlerinin uygulanması gerektiğinin ifade edildiğidir.
...nın Taslakla ilgili görüşünde; ...nın Yurt dışına gönderilen öğrencilerin belirlenmesi amacıyla yapılan yazılı ve sözlü sınavlarda görev alan personele ödenecek sınav ücretlerine ilişkin olarak usul ve esas belirleme yetkisinin bulunmadığı; sadece bu konuda sınav ücretlerinin Bakanlık döner sermaye hesabından ödenmesine ilişkin usul ve esas tespit etme konusunda yetkisinin olduğu belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu görüşte yapılan sınavın 6114 sayılı Kanunun 6. maddesinin on üçüncü fıkrasındaki “...nca yapılan merkezi sınavlar” kapsamında yer aldığı belirtilmiş ise de; bu görüşe dayanak teşkil edecek hiçbir mevzuat bulunmamaktadır.
1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunda ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte, sözlü sınav komisyon üyelerine herhangi bir sınav ücreti ödemesi öngörülmemiş olup Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. maddesine 10.03.2014 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen ikinci fıkrasında yer alan;
“8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir.”
Hükmü ile “sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine” sınav ücreti ödemesi uygulaması getirilmiştir. Ancak, komisyon üyeleri dışında sözlü sınavda görevli sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ile koordinatör üyelere sınav ücreti ödenmesine cevaz veren herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Ayrıca, Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. ve 10. maddesinde her ne kadar sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ile koordinatörlüklerdeki diğer görevlilere sınav ücreti ödenmesi hakkında hükümler bulunsa da bu ödemelerin hepsi yapılan yazılı sınavlar için geçerli olup sözlü sınavlarda ödenecek sınav ücreti yalnızca Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların 9. maddesinin ikinci fıkrasında tanımlanmıştır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üye ...'ın aşağıda yazılı farklı gerekçesi ve Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla 17.01.2018 tarihinde karar verildi.
(Farklı gerekçe
Üye ...'ın farklı gerekçesi;
Çoğunluk kararındaki gibi, Harcama Yetkilisi ...’nun sorumlulukla ilgili itirazı yerinde görülmemiştir.
İlam hükmünün esası ile ilgili olarak;
Dairesince, ... ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışındaki kişilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle, sözkonusu sınavın “merkezi sınav” olmadığı gerekçesine dayalı olarak hüküm tesis edilmiş olup, Temyiz Kurulu’nun çoğunluğunca da bu görüş benimsenmiştir.
Sözkonusu sınavın merkezi sınav olmadığı görüşü ise, ... Merkezi Sınav Yönergesinde yer alan usul ve esaslara göre “Merkezî Sistem Sınavı”nın “Eğitim Teknolojilerim Genel Müdürlüğü/Ölçme, Seçme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan sınav” olarak tanımlanmasına dayandırılmıştır. Oysa sınavın adı geçen genel Müdürlükçe yapılmamış olması bu sınavın merkezi sınav olmadığı anlamına gelmemektedir. Zira yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan bu sınav merkezi niteliktedir ve bu gerekçeye dayanılarak hüküm tesis edilmesi doğru değildir.
Ancak 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanunda ve Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte, sözlü sınav komisyon üyelerine herhangi bir sınav ücreti ödemesi öngörülmemiştir. 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10.03.2014 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile ek 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında ise; “8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir.” Denilmek suretiyle, açıkça söz konusu sözlü sınav tanımlanmış ve bu sınavlarda sadece “görev alan sınav komisyonu üyelerine” ödeme yapılması hüküm altına alınmıştır.
Sınav Ücretlerine İlişkin Usul ve Esasların geniş yorumlanarak diğer sınavlarda görev alanlara yapılması gereken ödemeler için getirilmiş düzenlemelerin, yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan sözlü sınavında görev alanlara teşmil edilmesine imkan bulunmamaktadır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bu sebeple Tasdikine karar verilmesi gerekir.)
(Karşı Oy Gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi;
Dairesince, ... ... Genel Müdürlüğünce 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınavın “merkezi sınav” olmadığı gerekçesine dayalı olarak, söz konusu sınav için “komisyon üyeleri” dışındaki diğer görevlilere de sınav ücreti ödenmesi nedeniyle, hüküm tesis edilmiş olup, Temyiz Kurulu’nun çoğunluğunca da bu görüş benimsenmiştir. Dolayısıyla Temyize konu ihtilaf, söz konusu sınavın merkezi olup olmadığına dayanmaktadır.
Söz konusu sınavın “merkezi sınav” olmadığı görüşü ise; Şubat 2011 tarih ve 2641 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. Maddesindeki, “merkezi sistem sınav”larının ancak Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından yapılabileceğine ilişkin yer alan düzenlemeden hareketle, söz konusu sözlü sınavın bu Genel Müdürlük tarafından değil, ... Genel Müdürlüğünce yapıldığına dayandırılmıştır. Oysa bir başka genel müdürlükçe yapılmış olması bu sınavın merkezi sınav olmadığı anlamına gelmemektedir. Zira, yukarıda zikredilen Yönergeden sonra, 2012/2723 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren “Sınav Ücretlerine İlişkin Usûl Ve Esaslar”ın 3 üncü maddesinde, bu Esasların kapsamına giren “Sınav”lar şu şekilde tanımlanmıştır:
“(1) Bu Usûl ve Esasların uygulanmasında;
f) Sınav: Millî Eğitim Bakanlığı ile ... tarafından yapılan merkezî sınavlar, yükseköğretim kurumlarının açık öğretim sınavları, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yükseköğretim kurumlarınca yurt içinde ve yurt dışında yapılan sınavları,”
Dolayısıyla bu Esaslarda zikredilen tüm sınavların “merkezi” olduğunu kabul edilmesi zorunludur. Öte yandan 10.03.2014 tarih ve 2014/6066 sayılı BKK ile söz konusu Esasların 9 uncu maddesine;
"(2) 8/4/1929 tarihli ve 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun uyarınca ...nca yapılan sözlü sınavlarda görev alan sınav komisyonu üyelerine, her bir sınav günü için 4.000 göstergeyi ve her sınavda toplam 16.000 göstergeyi geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir."
Düzenlemesi eklenmek suretiyle, ilam konusu sınavlar da, bu Esaslar kapsamına alınmış bulunmakta, dolayısıyla söz konusu sınavın “merkezi” olmasında mevzuat açısından kuşku bulunmamaktadır. Kaldı ki sınavın, ...nca 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde yapılmış olması, sınav komisyonu ve sınav görevlileri ile bunların yedeklerinin Bakanlıkça görevlendirilmiş olması da, sınavın fiilen merkezi olarak gerçekleştirildiğine işaret etmektedir.
Öte yandan ilamda, sınav komisyonu üyelerine yapılan sınav ücreti ödemelerine ilişilmemiş iken, komisyon üyeleri dışındaki “diğer görevlilere” yapılan ödemeler için tazmin hükmü verilmesi de kendi içinde bir tezat teşkil etmektedir. Madem ki ilamda, “komisyon üyeleri” için bu sınav “merkezi sınav” olarak kabul görmüştür; öyleyse “diğer görevliler” için de bu sınavın merkezi olduğunu kabul etmek gerekecektir.
Kaldı ki, her ne kadar yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için yapılan bu sınavda yer alan “diğer görevliler” için aynı Esaslarda açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte; Esas ve Usullerin “Sınav işlemlerine ilişkin ortak hükümler” başlıklı 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında;
“Bu Usûl ve Esaslarda yer almayan ancak ihtiyaca göre sınavlarda görevlendirilenlere ödenecek sınav ücreti, yapılan göreve en uygun Usûl ve Esaslardaki benzer görevler esas alınarak üst yöneticinin onayı ile belirlenir.”
hükmü yer almış olup; “sınav komisyon üyeleri” dışındaki diğer sınav görevlilerine de Usûl ve Esaslardaki benzer görevler esas alınarak ücret ödenebilmesine imkan tanınmıştır.
Ayrıca, Usul ve Esasların 10. maddesinde;
“(1) Sınav koordinatörü, sınavın yapıldığı merkezlerde sınavın düzenlenmesi ve uygulanmasında birinci derecede yetki ve sorumluluğa sahiptir. Sınav koordinatörü, sınav evrakının mahallinde karşılanması, saklanması, sınavın uygulanması ve sınav sürecinin denetimi aşamalarında görev yapar. ..., İstanbul ve İzmir illerinin her biri kendi içinde bölgelere ayrılarak, her bir bölge için bölge sınav koordinatörlüğü oluşturulabilir. Sınav koordinatörüne, aday sayısı, sınav mahallinin ve sınavın özelliği ve ilgili merkezde uygulanan sınav sayısı gibi kriterler göz önünde bulundurularak her bir sınav için toplam 30.000 gösterge rakamını aşmamak üzere her gün için 5.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir. Gerektiğinde illerdeki koordinatörlüklerde birer koordinatör yardımcısı görevlendirilebilir. Bunlara her bir sınav için toplam 28.000 gösterge rakamını aşmamak üzere her gün için 4.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir.
(2) Koordinatörlüklerdeki diğer görevlilere, yaptıkları görevler esas alınarak tek oturumlu sınavlar için günlük 2.500, iki oturumlu sınavlar için 3.000 gösterge rakamını geçmemek üzere sınav ücreti ödenebilir. Bir sınav için görevlendirilen kişi sayısı ..., İstanbul ve İzmir illerindeki koordinatörlüklerde toplam beş kişiyi, diğer illerdeki koordinatörlüklerde üç kişiyi geçemez. Bu fıkraya göre aynı görevliye bir yılda toplam yirmi günden fazla sınav ücreti ödenmez.
(3) Bakanlıkça illerde, sınavlar için üç kişiyi geçmemek üzere oluşturulacak bölge sınav yürütme komisyonu üyelerine kendi il/ilçesinde yapılan sınavlarda; günde bir sınav/oturum olması hâlinde 2.500, birden çok sınav/oturum olması hâlinde 3.000 gösterge rakamını geçmemek üzere belirlenen göstergeler esas alınarak sınav ücreti ödenebilir. Bu fıkraya göre aynı görevliye bir yılda toplam yirmi günden fazla sınav ücreti ödenmez.
(4) ... personeli hariç ve beş kişiyi geçmemek üzere ... sınav koordinatörlüklerinde adayların sınavlardan önce başvuru ve kayıt işlemlerini fiilen gerçekleştirenlere her bir sınav için on günü geçmemek üzere günlük 600 gösterge rakamına kadar sınavların özelliği, görevin önemi ve güçlüğü göz önünde bulundurularak üst yönetici onayı ile sınav ücreti ödenebilir. Bu fıkra kapsamında aynı görevliye bir ayda yapılacak ödemelerin toplamı 6.000 gösterge rakamını geçemez.
(5) 5 inci maddenin on üçüncü kapsamında görevlendirilen ve sınav mahallinde fiilen görev yapanlara her bir sınav için beş günü geçmemek üzere her gün için 5.000 gösterge rakamı üzerinden sınav ücreti ödenebilir.”
denilerek, ... ve yükseköğretim kurumları ile ... arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın sınav komisyonu üyeleri dışında, sınavlarda görev alan sınav koordinatörünün, sınav koordinatör yardımcısının ve diğer görevlilerin yetki ve sorumlulukları tanımlanmış ve bu kişilere yapılacak ödemelerin sınırı belirlenmiştir.
Bu nedenle, 2014-2015 eğitim öğretim yılında yurt dışı lisansüstü öğrenim bursu almaya hak kazanacakların tespiti için ... Genel Müdürlüğünce 25/11/2014-05/12/2014 tarihleri arasında ... ... Öğretmenevinde düzenlenen sözlü sınav için komisyon üyeleri dışında sınavda görevli sınav koordinatörü, koordinatör yardımcısı ve koordinatör üyelere de sınav ücreti ödenmesinde; Usûl ve Esasların yukarıda zikredilen hükümleri uyarınca mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Yukarıda yapılan tüm açıklamalar bir yana, şu hususun da göz ardı edilmemesi gerekmektedir:
İlamdaki tazmin hükmüne dayanak teşkil eden, ... Merkezi Sistem Sınav Yönergesinin “Tanımlar” başlıklı 4. Maddesinde, “merkezi sistem sınavı” kavramı yer almaktadır. Kaldı ki Yönergenin başlığı ve kapsam maddesi (4.madde) dahi, “Merkezi Sistem Sınav”larını kapsamaktadır. Oysa ilam konusu sınav ödemeleri, “merkezi sınavlar” ile ilgili olan “Sınav Ücretlerine İlişkin Usûl Ve Esaslara” dayanmakta olup, “... Merkezi Sistem Sınav Yönergesi”nin kapsamına girmemektedir.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının kabulü ile 93 sayılı İlamın 1. maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 17.01.2018 ve 43978 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.