Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2012
Daire
4
Dosya No
41741
Tutanak No
43981
Tutanak Tarihi
17.01.2018
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
KONU: Açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen kimselere inceleme ücreti ödenmesi.
164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen kimselere hiçbir ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiş,
02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmiş,
19.04.2016 tarih ve 41805 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen karar düzeltme talebinin kabul edilerek 02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesinin Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak Dairesine Tevdiine karar verilmiş,
164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.
Gerçekleştirme Görevlisi ... temyiz dilekçesinde özetle;
... Genel Müdürlüğünde 2004 yılından beri kadrolu Şube Müdürü olarak görev yapmakta iken 2012 yılı başında Genel Müdür ... tarafından Döner Sermaye İşletme Müdürü olarak görevlendirildiğini, ...’in ayrılmasından sonra Genel Müdür olarak ...’un atandığını, ... ile Döner Sermaye Müdürü olarak çalışmaya bir süre devam ettiğini, Döner Sermaye İşletme Müdürü olarak göreve başladığında 2011 yılı Sayıştay Raporlarını incelediğini, ne 2011 bulgularında ne de önceki yıllara ait bulgularda telif ve inceleme ücretlerinin ödenmesine dair herhangi bir bulgu göremediğini, bundan hareketle ve on yıllardır Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde Sayman olarak görev yapan ... tarafından da bu ücretlerin “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğe” uygun olduğu, 1998 yılında beri uygulamanın bu şekilde yapıldığını beyan etmesiyle, ilgili mevzuatı inceleyerek gerçekleştirme görevlisi olarak imzaladığını ve ita amiri tarafından da imzalanarak ödeme işlemi yapıldığını,
... 2012 yılı ilamının tazmin hükmü verilmiş olan 4-B maddesine ilişkin temyiz başvurusu gerekçeleri;
Ek-l ’de inceleme ücreti ödenen kitaplardan bazı numuneler yer aldığını, bu kitapların bilimsel açıdan mutlaka incelemeden geçirilerek öğrencilere sunulması gerektiğini, bu inceleme işini de alanında uzman kişiler yaptığını,
Ek-2’de sunulan görev tanımlarında da anlaşılacağı üzere alanında uzman bu kişilerce yapılan incelemenin, tamamen mesai dışı emek sarfedilmek suretiyle yapıldığını, yapmış oldukları fazla çalışmanın karşılığını inceleme ücreti adı altında aldıklarını, Sayın denetçinin incelemenin kurum dışından kişilerce yapılması gerektiğini gerekçe göstererek ödemenin yapılmaması gerektiği görüşünde olduğunu, oysa kurum dışından kişilerce yapılmış olsa bile bu ücretin, ne fazla ne eksik aynı şekilde ödenmesi gerektiğini, ve bilimsel açıdan mutlaka incelemeden geçirilmesi gerektiğini, kısaca, yapılması gereken bir hizmet var olduğunu ve bu hizmetin gördürüldüğünü, ödemenin de hizmet karşılığı yapıldığını, dolayısıyla burada kamu zararının söz konusu olmadığını, bu eylemle ilgili işlem tayin edilecekse idari disiplin açısından edilmesi gerektiğini, ayrıca, angaryanın yasak olduğunun ve hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağının anayasal olarak da güvence altına alındığını, dolayısı ile bunu kamu zararı olarak nitelendirmenin mümkün görülmediğini,
... 2012 yılından sonraki süreçte, ders notu yazdırma ve inceleme işini “ek ders ücreti” karşılığı örgün eğitim kurumlarındaki öğretmenleri görevlendirmek suretiyle yaptığını, Sayıştay Başkanlığı . Dairesinin 15.03.2016 tarihli ve D.4.2016-133 sayılı yazısında da bu uygulamanın yasal düzenleme yapılıncaya kadar devam etmesi gerektiğinin bildirildiğini (Ek-3) , bu uygulamanın inceleme için de aynı şekilde yapıldığını,
Ayrıca, Yönetmelikte geçen “kurum dışından” ifadesinde kurumdan kastın, ... mı yoksa açıköğretim okulları mı olduğunun belli olmadığını, inceleme yaptırılan onbeş kişiden 2012 itibariyle sadece iki kişinin açıköğretim okul bünyesinde çalıştığını, diğerlerinin ise ... Başkanlığı ve farklı birimlerde çalışan Öğretmenler olduğunu,
İnceleme Ücreti
...na bağlı açık öğretim kurumlarındaki öğrencilere okutulacak kitapların, ders notu adı altında basıldığını, bu ders notlarının kitap gibi bir eser olarak değerlendirildiği için de telif ve inceleme ücreti ödendiğini, inceleme, mevcut eserlerin basıma hazır hale getirilmesi sürecinde, eserin yazım tekniği ve bilimsel kurallar açısından gözden geçirilmesi o eserin telifinin (oluşturulmasının) bir parçası olarak düşünüldüğünü, aksi bir uygulamanın bu iş ve işlemleri yapanlar açısından angarya teşkil edeceği değerlendirilerek ücret ödendiğini, bu çerçevede, hizmet alınmış ve kamusal açıdan yararlanma sağlandığını, inceleme yapan alanında uzman kişilerin, Bakanlıkta farklı projelerde görevlendirilmiş ya da öğrenci işleri gibi idari bir görevle görevlendirilmiş öğretmenler olduğunu, kitap incelemenin bu kişilerin asli görevi olmadığını, dolayısıyla inceleme işini mesai saatleri dışında kalan zamanlarında emek sarfederek tamamladıklarını, kişilere fazladan angarya yüklenemeyeceğinin de bilindiğini, eserlerin oluşum sürecinin bir aşaması olarak görülen ve mutlaka yapılması gereken bu işlemler için, kişilerin emek ve mesailerinin karşılığı olarak yapılan bu ödemenin kamu zararı olarak nitelendirilmemesi gerektiğini,
1998 yılından beri açıköğretim kurumlarında okuyan öğrencilere ders notu adı altında kitap yazdırılıp telif ücreti ve inceleme ücreti ödendiğini, 2012 yılına kadar olan süreçte Sayıştay Denetçileri tarafından denetim raporlarında bu konuya ilişkin düzeltici herhangi bir talep ya da öneride bulunulmadığını, oysa evvelki yıllara ait denetçi raporları bulgularına bakıldığında; onlarca düzeltici işlem tayini talebi yapıldığını ve kurumların da bu öneriler doğrultusunda işlemlerini tayin ettiğini,
Kaldı ki, incelemenin, Bakanlık dışından bir çalışana yaptırıldığında da zaten ödenecek olan inceleme ücretinin ödenmesinin kamu zararı olarak değerlendirmenin mümkün görülmediğini,
Sayıştay ilamında inceleme için görevlendirilen öğretmenlere kendi işleri olduğu için ücret ödenmez hükmü hakkında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna göre öğretmenin görevleri arasında kitap inceleme görevi bulunmadığını, aynı Kanunun 44. maddesinde ise “Öğretmenler kanunlarla kendilerine verilen işlerden başka, meslek dışı her hangi bir görevle yükümlü tutulamazlar” ibaresi yer aldığını, yani inceleme yapan Öğretmenlerin mesaileri ve görevleri dışında yaptıkları bu işten ücret almalarının en doğal hakları olduğunu,
Sayıştay ilamında geçen inceleme ücretinin kamu kurum ve kuruluşları dışından görevlendirilecek kişilere ödenmesi hakkında; Devlette devamlılık esastır kaidesince önceki yıllarda başlanan işlerin tamamlanmasının esas edinildiğini, ders notlarının yazımı ve incelemesinin öğretmenlere tevdi edildiğini ve bu öğretmenlerin inceleme ve düzeltme için ciddi mesailer harcadığını, Öğretmenlerin emeklerinin karşılığının hem anayasal hem de vicdani olarak verilmesi gerektiği için bu öğretmenlere inceleme ücreti ödendiğini,
2011 yılında yayınlanan “652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname” de inceleme ücretinin usul ve esaslarının Bakanlıkça yeniden belirlenmesi istendiğini;
“(1) Bakanlık;
a) Kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere, okul ve kurumların eğitim ve öğretim programlan, taslak ders kitapları ve diğer yayınları ile eğitim araç ve gereçlerinin ve Bakanlıkça yapılan sınavların sorularımn hazırlatılması veya inceletilmesi karşılığı ilgili mevzuatı uyarınca ödenecek bedel ve telif ücretinin,
b) Taslak kitap, ders kitabı, eğitim araç ve gereci ile sınav sorularının hazırlanmasında görevlendirilenlere, bu amaçlarla oluşturulan komisyon, sınav başvuru merkezi ve sınav koordinatörlüklerinde görev alan personele Bakanlıkça yapılan sınavlarda görev alanlara, sınav güvenliğini sağlamakla görevlendirilenlere ve benzeri çalışmalarda görev alan diğer personele ödenecek ücretin,
Bakanlık döner sermaye hesabından ödenmesine ilişkin usul ve esasları ...nın görüşünü de alarak tespit eder.
(2) Bakanlığa sunulan taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç ve gereçlerinin incelenmesi ve Bakanlıkça yapılan sınavlar karşılığında Bakanlık döner sermaye hesabına yatırılacak bedelin tutarı ile tahsiline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça tespit edilir.”
Şu anda inceleme ücretleriyle ilgili tüm tasarrufların bu maddelere göre yapıldığını, bu kanun hükmünde kararnamenin yayınlanmasından sonra Bakanlıkça yürürlükte olan Ders Kitapları Yönetmeliğinin değiştirildiğini, 2012 yılında yayınlanan bu Yönetmeliğin aşağıdaki maddelerinde inceleme uzmanının ve eğitim araçlarının tarifi şu şekilde yer aldığını;
“Madde 1-
a) Alan Uzmanı / Yazar: Taslak ders kitabıyla ilgili Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlanna öğretmen olarak atanacakların, atamalarına esas olan alanda en az lisans düzeyinde öğrenim görmüş veya alanla ilgili en az doktora düzeyinde akademik kariyeri bulunan ya da bu alanda daha önce yayımlanmış ders kitabı olan kişiyi, i) Eğitim aracı: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, Öğretmen kılavuz kitabı, bilgi iş ve işlem yaprakları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı ve elektronik ortamdaki eğitim materyalini, milli eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri, Dayanak
MADDE 3 - (Değişik : 24/02/2011-27856)
1) Bu Yönetmelik, 14/06/1992 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim temel Kanununun 52, 53, 54 ve 55 inci maddeleri ile 30/04/1992 tarihli ve 3797 sayılı ...nın Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.”
Yine aynı yönetmeliğin 1. maddesinin r bendinde inceleme görevlisi olan panelistin tarifinin de şu şekilde yapıldığını;
“r) Panelist: Taslak ders kitabı ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen ve değerlendiren panelde görevlendirilen alan eğitimcisini, uzmanım veya öğretmeni,”
Yine aynı yönetmeliğin 15. maddesinde bu görevlilere inceleme ücreti verildiğinin bildirildiğini;
“MADDE 15 - (1) Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen panelistlere, inceletme ücretinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra kalan miktarı, panelist sayısına bölünerek eşit miktarda ödenir.”
Aynı yönetmeliğin aşağıdaki maddesinde “Telif Ücreti Yönetmeliği” ne sadece yazarlara ödenecek telif ücreti ile ilgili atıf yapıldığını;
“Telif ücreti:
MADDE 31 - (Değişik :RG -11/06/2011-27961)
1) Bakanlıkça hazırlatılan kitapların yazar / yazarlarına 23/08/2006 tarihli ve 2006 / 10932 sayılı bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre Devlet Kitapları Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce ücret ödenir.”
Yani var olan çelişkiyi ve kitapların içerik özelliklerini düşünerek Yönetmeliği hazırlayanların incelemeyle ilgili atıf yapmadıklarını, yani inceleme vasfına sahip kişilerin tarifinin ... Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğine göre mantıklı, uygun ve bilimsel olduğu için incelenen kitaplar ve araçlar binlerce öğretmene bu yolla yaptırıldığını,
...nın hazırladığı bu Yönetmeliklerde inceleme işi için özellikle ...nda öğretmenlik yapmış olma şartının arandığını, bu Yönetmelikler arası çelişki oluşturabileceğini, fakat “Telif Hakları Yönetmeliği”nde geçen;
“MADDE 17-
(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile Uygun görüldüğü taktirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya
Birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20 ‘si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.”
“İncelettirilebilir” ifadesinde kesinlik anlamı bulunmadığını,
Tüm bu maddelerden hareketle uzaktan eğitim yöntemlerine göre hazırlanmış ders kitapları / notlarının kamu kurum ve kuruluşlarının dışından (uzman yetersizliği ve inceleme yapacak bir kurumun olmaması nedeniyle) incelettirme imkânı olmadığından dolayı öğretmenlere incelettirildiğini, zaten Bakanlığın hazırladığı Yönetmeliklerde bu durumun tespit edildiği için çelişkiye düşüldüğünü,
Sayıştay . Daire Başkanlığının yine Kurumları tarafından hazırlatılan aynı kitapların telifi için verdiği karara (ek-3) “sorgu üzerine uygulamanın sonlandırıldığı” görüşü dayanak olduğunu, “Ders Notları Hazırlama Birimi”nin Sayıştay denetçilerinin uyarı ve ikazlarından sonra böyle bir uygulamaya gitmediğini, inceleme ve telif sorununun ek ders karşılığı öğretmen görevlendirilerek çözülmeye başlandığını, eskiye göre maliyetli olan bu sisteme yönetmelik ve Sayıştay uyarıları doğrultusunda doğru olacağı görüşüyle geçildiğini, “... Merkezi”nde görevlendirilen 28 öğretmenle bu çalışmaların devam ettiğini,
Yukarıda arz edilen sebepler ve re'sen tespit edilecek ve değerlendirilecek diğer hukuki gerekçelerle, İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“İlgili dilekçesinde konunun esasına itiraz edip, ödemenin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
Talebin yerinde olduğu değerlendirilmektedir. Çünkü, ödemenin mevzuatta net bir dayanağı bulunmamakla birlikte, temyiz dilekçesinde ayrıntılı olarak izah edildiği üzere sözkonusu ödeme, eğitim materyallerinin incelenmesine yönelik olarak işin tekniği gereği zorunlu olan bir iş karşılığında ve mesai saatleri dışında yapılan bir hizmetin ücreti olarak yapılmıştır.
Diğer taraftan, konunun Sayıştay denetiminde sorgu konusu edilmesi üzerine, İdarenin bu hizmetin karşılığını ek ders ücreti şeklinde ödemeye başladığı, Sayıştay . Dairesi tarafından bu konuda mevzuatta bir boşluk olduğundan bahisle konuya ilişkin bir düzenleme yapılıncaya kadar sözkonusu hizmeti yürütenlere ek ders ücreti şeklinde ödeme yapılmasına devam edilmesi yönünde karar da verilmiştir.
Açık öğretim kuramlarında okuyan öğrenciler için hazırlatılan ders notlarının Öğretim materyali olarak kullanılması, sözkonusu materyallerin ( ders notu-kitap) incelemesinin İdare personelince mesailerine ek olarak yapılması, uygulamanın uzun yıllardır bu şekilde devam etmiş olması, mevzuatta konuya ilişkin bir boşluk-belirsizlik bulunması ve alınan bir hizmet karşılığında ücret ödenmesi nedeniyle kamu zararının oluşmadığı değerlendirilmektedir.
Bu nedenlerle, temyiz talebinin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi uygun olur.”
denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ... ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele inceleme ücreti ödendiği görülmüştür.
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesi birinci fıkrası (ç) bendinde;
“Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç- gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve ...na sunmak” ... Genel Müdürlüğünün görevleri arasında;
“... Başkanlığı” başlıklı 28. maddesi altıncı fıkrası (b) bendinde de; “Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak” ... Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme Ücreti” başlıklı 17. maddesinde;
“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20'si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.
(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde ise;
“(1) Bu Yönetmelikte geçen;
……
f) Kamu kurum ve kuruluşu: genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonları,
….. ifade eder.” hükmü yer almaktadır.
... ... Genel Müdürlüğü tarafından açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin basılı ve elektronik ortamda yararlanması amacıyla hazırlatılan ve temlikname ile telif hakları hazırlayanlardan alınan ders notları, basılı veya görsel olarak yayınlanmadan önce çoğunlukla yine ilgili genel müdürlük bünyesinde görev yapan öğretmenlere incelettirilmektedir. Bu inceleme için söz konusu öğretmenlere yukarıda anılan Yönetmeliğin 17. maddesi dayanak gösterilerek inceleme ücreti ödenmektedir.
Ancak söz konusu Yönetmeliğin 17. maddesinde inceleme ücretinin sadece kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödeneceği ifade edilmiş, kamu kurum ve kuruluşunun tanımı ise 4. maddede yapılmıştır. Anılan Yönetmeliğin hazırlanması sürecinde ... tarafından hazırlanan yönetmelik gerekçesinde de, 17. maddenin düzenlenme amacının kurum dışından inceleme ile görevlendirilen diğer kurum personeline ücret ödenmesi olduğu belirtilmiştir. Söz konusu mevzuat hükümleri ile Yönetmeliğin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, ders notu incelemekle görevlendirilen ... personeline inceleme ücreti adı altında bir ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.
Öte yandan, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde bulunduğu açıktır. Dolayısıyla asli görev kapsamında gördürülmesi gereken bu hizmetler nedeniyle ayrıca bir ücret de ödenmemesi gerekmektedir. Bu itibarla, ders notlarını hazırlayan ... ... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla 17.01.2018 tarihinde karar verildi.
(Karşı Oy Gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi;
İlamda, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme ücreti” başlıklı 17. maddesindeki;
“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20’si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.
(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” hükmü gerekçe gösterilerek ... ... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenemeyeceği, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde olduğu belirtilerek yapılan ödeme nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin “Amaç”, “Kapsam” ve “Dayanak” başlıklı 1, 2 ve 3. maddelerinde;
“MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik; özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonların amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi, ansiklopedi, gazete, bülten ve broşür gibi basılı yayınlar ile basılı olmayan CD, DVD ve benzeri manyetik depolama üniteleri ve kamu kurum ve kuruluşlarının resmi internet sitesinde hizmete sunulan elektronik yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretleri ile bu eserlerin eser inceleme ücretleri, yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine ödenecek ücretler ve bunlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılacak yayınlarda yer alacak telif, tercüme, derleme, araştırma, inceleme, deneme, eleştiri, şiir, hatıra, manzum ve benzeri fikir mahsulü eserler ile fotoğraf, resim, harita, grafik, tablo, çizelge, şekil, karikatür, nota ve motifleri kapsar.
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”
Denilmiştir.
Diğer taraftan, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun “Beşinci Kısım-Eğitim Araç ve Gereçleri” kısmında yer alan;
“I-Kapsam” başlıklı 52. maddesinde,
“Eğitim araç ve gereçleri, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, milli eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsar.”,
“II-Görev” başlıklı 53. maddesinde,
“..., kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevlidir.”,
“III-Görevin yerine getirilmesi” başlıklı 54. maddesinde,
“... eğitim araç ve gereçlerini,
1. Hazırlamak, imal etmek ve satın almak;
2. Kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak;
3. Özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53 üncü maddede belirtilen görevini yerine getirir.”,
“IV – Okullarda okutulacak kitapların tespiti ve ücret ödenmesi” başlıklı 55. maddesinde,
“Millî Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak veya hazırlatılacak kitaplar ile eğitim araç ve gereçlerini hazırlama, inceleme ve redaksiyonunda görevlendirilenlere ücret ödenir.
Ders kitaplarına ilişkin yarışmalarda derece alanlara verilecek ödülün ödeme, usul ve esasları ile miktarı yönetmelikle belirlenir.
Özel kesimce hazırlanan ve okullarda ders kitabı olarak okutulmak üzere Millî Eğitim Bakanlığına gönderilen eserler ücret karşılığı incelenir.
Ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar; inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı; Millî Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı; ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler; ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usuller Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 14.09.2011 tarih ve 28054 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesinde;
“a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla politikalar oluşturmak, bunları uygulamak, izlemek ve değerlendirmek.
b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetlerini yürütmek.
c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek.
ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve ...na sunmak.
d) (Mülga: 2/1/2017-KHK-687/12 md.)
e) (Mülga: 2/12/2016-6764/4 md.)
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.”
Denilmiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 52, 53, 54 ve 55. maddeleri ile 652 sayılı ...nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanan 12.09.2012 tarih ve 28409 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinin;
“Amaç” başlıklı 1. maddesinde,
“(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin Türk millî eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitapları üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”,
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde,
“(1) Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitabı üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili hususları kapsar.”,
“Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde,
“…ğ) Eğitim aracı: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı ve elektronik ortamdaki eğitim materyalini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri,
…j) İnceleme ücreti: Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araçlarını inceleyenlere ödenen ücreti,…”,
“İnceleme ücreti” başlıklı 15. maddesinde,
“(1) Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen panelistlere, inceletme ücretinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra kalan miktarı, panelist sayısına bölünerek eşit miktarda ödenir.
(2) Hizmet birimlerince hazırlanan taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini incelemek üzere görevlendirilenlerden çalışma saatleri dışında fiilen çalışanlara, saat başına 80 gösterge rakamının Devlet memuru aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Ancak bu şekilde ilgililere yapılacak ödeme tutarı her bir panel üyeliğinde;
a) İlkokul taslak ders kitapları için 8000,
b) Ortaokul taslak ders kitapları için 10000,
c) Lise taslak ders kitapları için 12000,
ç) Ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereci için 8000,
gösterge rakamını geçemez.
(3) Ancak 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesine göre görevlendirilen öğretim elemanlarına birinci ve ikinci fıkra uyarınca ödeme yapılmaz.
(4) Hibe veya protokol kapsamındaki eğitim araçları Bakanlık onayı ile kurulacak bir komisyon tarafından ücretsiz olarak incelenir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, ... ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notları “ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereç” olarak değerlendirilerek bunları inceleyen öğretmenlere inceleme ücreti ödenebilmektedir. Diğer bir deyişle, alanında uzman kişiler tarafından yapılması gereken ve mesai saatleri dışında yapılan söz konusu “inceleme” hizmetinin ücreti olarak öğretmenlere ödeme yapılması mevzuata uygundur.
Bununla birlikte, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını inceleyen öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesinin dayanağı, Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği hükümleri olup Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümleri yönetmeliğin amaç, kapsam ve dayanağından anlaşıldığı üzeri farklı konuları düzenlemektedir. Dolayısıyla, öğretmenlere ödenen inceleme ücretinin hesabı Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinin 15. maddesine göre yapılması gerektiğinden kamu zararı miktarının yeniden hesaplanması icap etmektedir.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak kamu zararı tutarının yeniden belirlenmesi için 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’nın karşı oy gerekçesi;
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin inceleme ücretlerini düzenleyen 17. maddesinde inceleme ücretinin kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödenebileceği belirtilmekle birlikte, ders notlarını incelemek amacıyla görevlendirilen kişilerin kurum dışından olmadıkları gerekçesiyle ödenen inceleme ücretlerinin tamamının kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir. Şöyle ki, ders notu incelemekle görevlendirilen kişilerin de yine devlet memuru olabileceği; incelemenin, alanında uzman kişiler tarafından yapılacağı ve ...nda, yayımlanacak eserlerin incelenmesi ile görevli özel bir birimin olmadığı düşünüldüğünde; ders notu inceleme görevinin ...nda görevli öğretmenler arasından, alanında uzman kişilere yaptırılarak, bu hizmet karşılığında, kurum dışından bir çalışana yaptırıldığında zaten ödenecek olan inceleme ücretinin ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir. Diğer taraftan, hizmetin yerine getirildiği, ödemenin de hizmet karşılığı yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, angaryanın yasak olduğu ve hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı anayasal olarak da güvence altına alınmıştır.
Bu itibarla, 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 17.01.2018 ve 43981 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen kimselere hiçbir ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiş,
02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Tasdikine karar verilmiş,
19.04.2016 tarih ve 41805 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesiyle, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen karar düzeltme talebinin kabul edilerek 02.06.2015 tarih ve 40563 tutanak sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1/B maddesinin Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve 164 sayılı İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak Dairesine Tevdiine karar verilmiş,
164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele ücret ödenmemesi gerekirken inceleme ücreti ödenmesi nedeniyle ... TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.
Gerçekleştirme Görevlisi ... temyiz dilekçesinde özetle;
... Genel Müdürlüğünde 2004 yılından beri kadrolu Şube Müdürü olarak görev yapmakta iken 2012 yılı başında Genel Müdür ... tarafından Döner Sermaye İşletme Müdürü olarak görevlendirildiğini, ...’in ayrılmasından sonra Genel Müdür olarak ...’un atandığını, ... ile Döner Sermaye Müdürü olarak çalışmaya bir süre devam ettiğini, Döner Sermaye İşletme Müdürü olarak göreve başladığında 2011 yılı Sayıştay Raporlarını incelediğini, ne 2011 bulgularında ne de önceki yıllara ait bulgularda telif ve inceleme ücretlerinin ödenmesine dair herhangi bir bulgu göremediğini, bundan hareketle ve on yıllardır Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde Sayman olarak görev yapan ... tarafından da bu ücretlerin “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğe” uygun olduğu, 1998 yılında beri uygulamanın bu şekilde yapıldığını beyan etmesiyle, ilgili mevzuatı inceleyerek gerçekleştirme görevlisi olarak imzaladığını ve ita amiri tarafından da imzalanarak ödeme işlemi yapıldığını,
... 2012 yılı ilamının tazmin hükmü verilmiş olan 4-B maddesine ilişkin temyiz başvurusu gerekçeleri;
Ek-l ’de inceleme ücreti ödenen kitaplardan bazı numuneler yer aldığını, bu kitapların bilimsel açıdan mutlaka incelemeden geçirilerek öğrencilere sunulması gerektiğini, bu inceleme işini de alanında uzman kişiler yaptığını,
Ek-2’de sunulan görev tanımlarında da anlaşılacağı üzere alanında uzman bu kişilerce yapılan incelemenin, tamamen mesai dışı emek sarfedilmek suretiyle yapıldığını, yapmış oldukları fazla çalışmanın karşılığını inceleme ücreti adı altında aldıklarını, Sayın denetçinin incelemenin kurum dışından kişilerce yapılması gerektiğini gerekçe göstererek ödemenin yapılmaması gerektiği görüşünde olduğunu, oysa kurum dışından kişilerce yapılmış olsa bile bu ücretin, ne fazla ne eksik aynı şekilde ödenmesi gerektiğini, ve bilimsel açıdan mutlaka incelemeden geçirilmesi gerektiğini, kısaca, yapılması gereken bir hizmet var olduğunu ve bu hizmetin gördürüldüğünü, ödemenin de hizmet karşılığı yapıldığını, dolayısıyla burada kamu zararının söz konusu olmadığını, bu eylemle ilgili işlem tayin edilecekse idari disiplin açısından edilmesi gerektiğini, ayrıca, angaryanın yasak olduğunun ve hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağının anayasal olarak da güvence altına alındığını, dolayısı ile bunu kamu zararı olarak nitelendirmenin mümkün görülmediğini,
... 2012 yılından sonraki süreçte, ders notu yazdırma ve inceleme işini “ek ders ücreti” karşılığı örgün eğitim kurumlarındaki öğretmenleri görevlendirmek suretiyle yaptığını, Sayıştay Başkanlığı . Dairesinin 15.03.2016 tarihli ve D.4.2016-133 sayılı yazısında da bu uygulamanın yasal düzenleme yapılıncaya kadar devam etmesi gerektiğinin bildirildiğini (Ek-3) , bu uygulamanın inceleme için de aynı şekilde yapıldığını,
Ayrıca, Yönetmelikte geçen “kurum dışından” ifadesinde kurumdan kastın, ... mı yoksa açıköğretim okulları mı olduğunun belli olmadığını, inceleme yaptırılan onbeş kişiden 2012 itibariyle sadece iki kişinin açıköğretim okul bünyesinde çalıştığını, diğerlerinin ise ... Başkanlığı ve farklı birimlerde çalışan Öğretmenler olduğunu,
İnceleme Ücreti
...na bağlı açık öğretim kurumlarındaki öğrencilere okutulacak kitapların, ders notu adı altında basıldığını, bu ders notlarının kitap gibi bir eser olarak değerlendirildiği için de telif ve inceleme ücreti ödendiğini, inceleme, mevcut eserlerin basıma hazır hale getirilmesi sürecinde, eserin yazım tekniği ve bilimsel kurallar açısından gözden geçirilmesi o eserin telifinin (oluşturulmasının) bir parçası olarak düşünüldüğünü, aksi bir uygulamanın bu iş ve işlemleri yapanlar açısından angarya teşkil edeceği değerlendirilerek ücret ödendiğini, bu çerçevede, hizmet alınmış ve kamusal açıdan yararlanma sağlandığını, inceleme yapan alanında uzman kişilerin, Bakanlıkta farklı projelerde görevlendirilmiş ya da öğrenci işleri gibi idari bir görevle görevlendirilmiş öğretmenler olduğunu, kitap incelemenin bu kişilerin asli görevi olmadığını, dolayısıyla inceleme işini mesai saatleri dışında kalan zamanlarında emek sarfederek tamamladıklarını, kişilere fazladan angarya yüklenemeyeceğinin de bilindiğini, eserlerin oluşum sürecinin bir aşaması olarak görülen ve mutlaka yapılması gereken bu işlemler için, kişilerin emek ve mesailerinin karşılığı olarak yapılan bu ödemenin kamu zararı olarak nitelendirilmemesi gerektiğini,
1998 yılından beri açıköğretim kurumlarında okuyan öğrencilere ders notu adı altında kitap yazdırılıp telif ücreti ve inceleme ücreti ödendiğini, 2012 yılına kadar olan süreçte Sayıştay Denetçileri tarafından denetim raporlarında bu konuya ilişkin düzeltici herhangi bir talep ya da öneride bulunulmadığını, oysa evvelki yıllara ait denetçi raporları bulgularına bakıldığında; onlarca düzeltici işlem tayini talebi yapıldığını ve kurumların da bu öneriler doğrultusunda işlemlerini tayin ettiğini,
Kaldı ki, incelemenin, Bakanlık dışından bir çalışana yaptırıldığında da zaten ödenecek olan inceleme ücretinin ödenmesinin kamu zararı olarak değerlendirmenin mümkün görülmediğini,
Sayıştay ilamında inceleme için görevlendirilen öğretmenlere kendi işleri olduğu için ücret ödenmez hükmü hakkında; 657 sayılı Devlet Memurları Kanuna göre öğretmenin görevleri arasında kitap inceleme görevi bulunmadığını, aynı Kanunun 44. maddesinde ise “Öğretmenler kanunlarla kendilerine verilen işlerden başka, meslek dışı her hangi bir görevle yükümlü tutulamazlar” ibaresi yer aldığını, yani inceleme yapan Öğretmenlerin mesaileri ve görevleri dışında yaptıkları bu işten ücret almalarının en doğal hakları olduğunu,
Sayıştay ilamında geçen inceleme ücretinin kamu kurum ve kuruluşları dışından görevlendirilecek kişilere ödenmesi hakkında; Devlette devamlılık esastır kaidesince önceki yıllarda başlanan işlerin tamamlanmasının esas edinildiğini, ders notlarının yazımı ve incelemesinin öğretmenlere tevdi edildiğini ve bu öğretmenlerin inceleme ve düzeltme için ciddi mesailer harcadığını, Öğretmenlerin emeklerinin karşılığının hem anayasal hem de vicdani olarak verilmesi gerektiği için bu öğretmenlere inceleme ücreti ödendiğini,
2011 yılında yayınlanan “652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname” de inceleme ücretinin usul ve esaslarının Bakanlıkça yeniden belirlenmesi istendiğini;
“(1) Bakanlık;
a) Kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere, okul ve kurumların eğitim ve öğretim programlan, taslak ders kitapları ve diğer yayınları ile eğitim araç ve gereçlerinin ve Bakanlıkça yapılan sınavların sorularımn hazırlatılması veya inceletilmesi karşılığı ilgili mevzuatı uyarınca ödenecek bedel ve telif ücretinin,
b) Taslak kitap, ders kitabı, eğitim araç ve gereci ile sınav sorularının hazırlanmasında görevlendirilenlere, bu amaçlarla oluşturulan komisyon, sınav başvuru merkezi ve sınav koordinatörlüklerinde görev alan personele Bakanlıkça yapılan sınavlarda görev alanlara, sınav güvenliğini sağlamakla görevlendirilenlere ve benzeri çalışmalarda görev alan diğer personele ödenecek ücretin,
Bakanlık döner sermaye hesabından ödenmesine ilişkin usul ve esasları ...nın görüşünü de alarak tespit eder.
(2) Bakanlığa sunulan taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç ve gereçlerinin incelenmesi ve Bakanlıkça yapılan sınavlar karşılığında Bakanlık döner sermaye hesabına yatırılacak bedelin tutarı ile tahsiline ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça tespit edilir.”
Şu anda inceleme ücretleriyle ilgili tüm tasarrufların bu maddelere göre yapıldığını, bu kanun hükmünde kararnamenin yayınlanmasından sonra Bakanlıkça yürürlükte olan Ders Kitapları Yönetmeliğinin değiştirildiğini, 2012 yılında yayınlanan bu Yönetmeliğin aşağıdaki maddelerinde inceleme uzmanının ve eğitim araçlarının tarifi şu şekilde yer aldığını;
“Madde 1-
a) Alan Uzmanı / Yazar: Taslak ders kitabıyla ilgili Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumlanna öğretmen olarak atanacakların, atamalarına esas olan alanda en az lisans düzeyinde öğrenim görmüş veya alanla ilgili en az doktora düzeyinde akademik kariyeri bulunan ya da bu alanda daha önce yayımlanmış ders kitabı olan kişiyi, i) Eğitim aracı: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, Öğretmen kılavuz kitabı, bilgi iş ve işlem yaprakları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı ve elektronik ortamdaki eğitim materyalini, milli eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri, Dayanak
MADDE 3 - (Değişik : 24/02/2011-27856)
1) Bu Yönetmelik, 14/06/1992 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim temel Kanununun 52, 53, 54 ve 55 inci maddeleri ile 30/04/1992 tarihli ve 3797 sayılı ...nın Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.”
Yine aynı yönetmeliğin 1. maddesinin r bendinde inceleme görevlisi olan panelistin tarifinin de şu şekilde yapıldığını;
“r) Panelist: Taslak ders kitabı ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen ve değerlendiren panelde görevlendirilen alan eğitimcisini, uzmanım veya öğretmeni,”
Yine aynı yönetmeliğin 15. maddesinde bu görevlilere inceleme ücreti verildiğinin bildirildiğini;
“MADDE 15 - (1) Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen panelistlere, inceletme ücretinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra kalan miktarı, panelist sayısına bölünerek eşit miktarda ödenir.”
Aynı yönetmeliğin aşağıdaki maddesinde “Telif Ücreti Yönetmeliği” ne sadece yazarlara ödenecek telif ücreti ile ilgili atıf yapıldığını;
“Telif ücreti:
MADDE 31 - (Değişik :RG -11/06/2011-27961)
1) Bakanlıkça hazırlatılan kitapların yazar / yazarlarına 23/08/2006 tarihli ve 2006 / 10932 sayılı bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre Devlet Kitapları Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünce ücret ödenir.”
Yani var olan çelişkiyi ve kitapların içerik özelliklerini düşünerek Yönetmeliği hazırlayanların incelemeyle ilgili atıf yapmadıklarını, yani inceleme vasfına sahip kişilerin tarifinin ... Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğine göre mantıklı, uygun ve bilimsel olduğu için incelenen kitaplar ve araçlar binlerce öğretmene bu yolla yaptırıldığını,
...nın hazırladığı bu Yönetmeliklerde inceleme işi için özellikle ...nda öğretmenlik yapmış olma şartının arandığını, bu Yönetmelikler arası çelişki oluşturabileceğini, fakat “Telif Hakları Yönetmeliği”nde geçen;
“MADDE 17-
(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile Uygun görüldüğü taktirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya
Birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20 ‘si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.”
“İncelettirilebilir” ifadesinde kesinlik anlamı bulunmadığını,
Tüm bu maddelerden hareketle uzaktan eğitim yöntemlerine göre hazırlanmış ders kitapları / notlarının kamu kurum ve kuruluşlarının dışından (uzman yetersizliği ve inceleme yapacak bir kurumun olmaması nedeniyle) incelettirme imkânı olmadığından dolayı öğretmenlere incelettirildiğini, zaten Bakanlığın hazırladığı Yönetmeliklerde bu durumun tespit edildiği için çelişkiye düşüldüğünü,
Sayıştay . Daire Başkanlığının yine Kurumları tarafından hazırlatılan aynı kitapların telifi için verdiği karara (ek-3) “sorgu üzerine uygulamanın sonlandırıldığı” görüşü dayanak olduğunu, “Ders Notları Hazırlama Birimi”nin Sayıştay denetçilerinin uyarı ve ikazlarından sonra böyle bir uygulamaya gitmediğini, inceleme ve telif sorununun ek ders karşılığı öğretmen görevlendirilerek çözülmeye başlandığını, eskiye göre maliyetli olan bu sisteme yönetmelik ve Sayıştay uyarıları doğrultusunda doğru olacağı görüşüyle geçildiğini, “... Merkezi”nde görevlendirilen 28 öğretmenle bu çalışmaların devam ettiğini,
Yukarıda arz edilen sebepler ve re'sen tespit edilecek ve değerlendirilecek diğer hukuki gerekçelerle, İlamın 4/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“İlgili dilekçesinde konunun esasına itiraz edip, ödemenin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek, tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.
Talebin yerinde olduğu değerlendirilmektedir. Çünkü, ödemenin mevzuatta net bir dayanağı bulunmamakla birlikte, temyiz dilekçesinde ayrıntılı olarak izah edildiği üzere sözkonusu ödeme, eğitim materyallerinin incelenmesine yönelik olarak işin tekniği gereği zorunlu olan bir iş karşılığında ve mesai saatleri dışında yapılan bir hizmetin ücreti olarak yapılmıştır.
Diğer taraftan, konunun Sayıştay denetiminde sorgu konusu edilmesi üzerine, İdarenin bu hizmetin karşılığını ek ders ücreti şeklinde ödemeye başladığı, Sayıştay . Dairesi tarafından bu konuda mevzuatta bir boşluk olduğundan bahisle konuya ilişkin bir düzenleme yapılıncaya kadar sözkonusu hizmeti yürütenlere ek ders ücreti şeklinde ödeme yapılmasına devam edilmesi yönünde karar da verilmiştir.
Açık öğretim kuramlarında okuyan öğrenciler için hazırlatılan ders notlarının Öğretim materyali olarak kullanılması, sözkonusu materyallerin ( ders notu-kitap) incelemesinin İdare personelince mesailerine ek olarak yapılması, uygulamanın uzun yıllardır bu şekilde devam etmiş olması, mevzuatta konuya ilişkin bir boşluk-belirsizlik bulunması ve alınan bir hizmet karşılığında ücret ödenmesi nedeniyle kamu zararının oluşmadığı değerlendirilmektedir.
Bu nedenlerle, temyiz talebinin kabulü ile tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi uygun olur.”
denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; ... ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını incelemek amacıyla kurum içinden görevlendirilen personele inceleme ücreti ödendiği görülmüştür.
652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesi birinci fıkrası (ç) bendinde;
“Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç- gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve ...na sunmak” ... Genel Müdürlüğünün görevleri arasında;
“... Başkanlığı” başlıklı 28. maddesi altıncı fıkrası (b) bendinde de; “Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve nihaî şeklini vererek Bakanın onayına sunmak” ... Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme Ücreti” başlıklı 17. maddesinde;
“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20'si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.
(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde ise;
“(1) Bu Yönetmelikte geçen;
……
f) Kamu kurum ve kuruluşu: genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonları,
….. ifade eder.” hükmü yer almaktadır.
... ... Genel Müdürlüğü tarafından açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin basılı ve elektronik ortamda yararlanması amacıyla hazırlatılan ve temlikname ile telif hakları hazırlayanlardan alınan ders notları, basılı veya görsel olarak yayınlanmadan önce çoğunlukla yine ilgili genel müdürlük bünyesinde görev yapan öğretmenlere incelettirilmektedir. Bu inceleme için söz konusu öğretmenlere yukarıda anılan Yönetmeliğin 17. maddesi dayanak gösterilerek inceleme ücreti ödenmektedir.
Ancak söz konusu Yönetmeliğin 17. maddesinde inceleme ücretinin sadece kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödeneceği ifade edilmiş, kamu kurum ve kuruluşunun tanımı ise 4. maddede yapılmıştır. Anılan Yönetmeliğin hazırlanması sürecinde ... tarafından hazırlanan yönetmelik gerekçesinde de, 17. maddenin düzenlenme amacının kurum dışından inceleme ile görevlendirilen diğer kurum personeline ücret ödenmesi olduğu belirtilmiştir. Söz konusu mevzuat hükümleri ile Yönetmeliğin gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, ders notu incelemekle görevlendirilen ... personeline inceleme ücreti adı altında bir ödemede bulunulması mümkün görülmemektedir.
Öte yandan, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde bulunduğu açıktır. Dolayısıyla asli görev kapsamında gördürülmesi gereken bu hizmetler nedeniyle ayrıca bir ücret de ödenmemesi gerekmektedir. Bu itibarla, ders notlarını hazırlayan ... ... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.
Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ..., ...’in aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı) oyçokluğuyla 17.01.2018 tarihinde karar verildi.
(Karşı Oy Gerekçesi
Temyiz Kurulu Başkanı ve . Daire Başkanı ..., . Daire Başkanı ..., Üyeler ..., ..., ...’in karşı oy gerekçesi;
İlamda, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin “İnceleme ücreti” başlıklı 17. maddesindeki;
“(1) Yayımlanacak eserler, yayın kurulunun teklifi ve yetkili makamın onayı ile uygun görüldüğü takdirde, kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek bir veya birden fazla uzmana, incelettirilebilir.
(2) Bunlara inceledikleri eser için, sadece itibari sayfa adedine göre hesaplanacak telif ücretinin % 20’si kamu kurum ve kuruluşu tarafından inceleme ücreti olarak ödenir.
(3) İnceleme ücretini almaya birden çok kişinin hak kazanması halinde verilecek ücret aralarında paylaştırılır.” hükmü gerekçe gösterilerek ... ... Genel Müdürlüğü bünyesinde görev yapan öğretmenlere inceleme ücreti ödenemeyeceği, kurum personelince yerine getirilen ders notu inceleme görevinin kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görev olarak tanımlanan kamu görevi niteliğinde olduğu belirtilerek yapılan ödeme nedeniyle tazmin hükmü verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin “Amaç”, “Kapsam” ve “Dayanak” başlıklı 1, 2 ve 3. maddelerinde;
“MADDE 1- (1) Bu Yönetmelik; özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla, genel, özel bütçeli kamu idareleri ve mahalli idareler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar ve fonların amaç ve görevleri ile ilgili olarak yayımlayacakları kitap, dergi, ansiklopedi, gazete, bülten ve broşür gibi basılı yayınlar ile basılı olmayan CD, DVD ve benzeri manyetik depolama üniteleri ve kamu kurum ve kuruluşlarının resmi internet sitesinde hizmete sunulan elektronik yayınlar için ödenecek telif ve işlenme ücretleri ile bu eserlerin eser inceleme ücretleri, yayın ve ansiklopedi yazı kurulu üyelerine ödenecek ücretler ve bunlara ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanmıştır.
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılacak yayınlarda yer alacak telif, tercüme, derleme, araştırma, inceleme, deneme, eleştiri, şiir, hatıra, manzum ve benzeri fikir mahsulü eserler ile fotoğraf, resim, harita, grafik, tablo, çizelge, şekil, karikatür, nota ve motifleri kapsar.
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 27/06/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”
Denilmiştir.
Diğer taraftan, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun “Beşinci Kısım-Eğitim Araç ve Gereçleri” kısmında yer alan;
“I-Kapsam” başlıklı 52. maddesinde,
“Eğitim araç ve gereçleri, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, milli eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsar.”,
“II-Görev” başlıklı 53. maddesinde,
“..., kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini, gelişen eğitim teknolojisine ve program ve metotlara uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabı fiyatlarını tespit etmek, paralı veya parasız olarak ilgililerin yararlanmasına sunmakla görevlidir.”,
“III-Görevin yerine getirilmesi” başlıklı 54. maddesinde,
“... eğitim araç ve gereçlerini,
1. Hazırlamak, imal etmek ve satın almak;
2. Kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak;
3. Özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53 üncü maddede belirtilen görevini yerine getirir.”,
“IV – Okullarda okutulacak kitapların tespiti ve ücret ödenmesi” başlıklı 55. maddesinde,
“Millî Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak veya hazırlatılacak kitaplar ile eğitim araç ve gereçlerini hazırlama, inceleme ve redaksiyonunda görevlendirilenlere ücret ödenir.
Ders kitaplarına ilişkin yarışmalarda derece alanlara verilecek ödülün ödeme, usul ve esasları ile miktarı yönetmelikle belirlenir.
Özel kesimce hazırlanan ve okullarda ders kitabı olarak okutulmak üzere Millî Eğitim Bakanlığına gönderilen eserler ücret karşılığı incelenir.
Ders kitaplarının kabulü, uygunluk süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar; inceleme işlemleri ve alınacak inceleme ücreti miktarı; Millî Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek eserler için ödenecek ücret miktarı; ders kitaplarının hazırlanması ve incelenmesinde aranacak kriterler ile ders kitabı üreten yayın evlerinde aranacak kriterler; ders kitabı dışındaki diğer kitap ve eğitim araçlarının kullanımı ve bunlardan hangileri için inceleme ücreti alınacağı ve ödeneceği ile ilgili esas ve usuller Millî Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Ayrıca, 14.09.2011 tarih ve 28054 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “... Genel Müdürlüğü” başlıklı 12. maddesinde;
“a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla politikalar oluşturmak, bunları uygulamak, izlemek ve değerlendirmek.
b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetlerini yürütmek.
c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek.
ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve ...na sunmak.
d) (Mülga: 2/1/2017-KHK-687/12 md.)
e) (Mülga: 2/12/2016-6764/4 md.)
f) Bakan tarafından verilen benzeri görevleri yapmak.”
Denilmiştir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 52, 53, 54 ve 55. maddeleri ile 652 sayılı ...nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanan 12.09.2012 tarih ve 28409 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinin;
“Amaç” başlıklı 1. maddesinde,
“(1) Bu Yönetmeliğin amacı, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin Türk millî eğitiminin genel amaç ve temel ilkelerine uygun olarak niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitapları üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”,
“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde,
“(1) Bu Yönetmelik, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında okutulacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitapları ile Bakanlıkça hazırlanacak, satın alınacak veya hibe yoluyla sağlanacak diğer eğitim araç-gereçlerinin niteliklerinin belirlenmesi, hazırlanması, hazırlatılması, incelenmesi, inceletilmesi, değerlendirilmesi, kabulü, uygunluk süresi, ilanı, yayımlanması, dağıtımı, inceletme ve inceleme ücretleri ve ders kitabı üreten yayınevlerinde aranacak kriterlerle ilgili hususları kapsar.”,
“Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde,
“…ğ) Eğitim aracı: Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı ve elektronik ortamdaki eğitim materyalini, millî eğitimin genel amaçlarının gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri,
…j) İnceleme ücreti: Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araçlarını inceleyenlere ödenen ücreti,…”,
“İnceleme ücreti” başlıklı 15. maddesinde,
“(1) Taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini inceleyen panelistlere, inceletme ücretinin yasal kesintileri yapıldıktan sonra kalan miktarı, panelist sayısına bölünerek eşit miktarda ödenir.
(2) Hizmet birimlerince hazırlanan taslak ders kitapları ile diğer eğitim araç-gereçlerini incelemek üzere görevlendirilenlerden çalışma saatleri dışında fiilen çalışanlara, saat başına 80 gösterge rakamının Devlet memuru aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır. Ancak bu şekilde ilgililere yapılacak ödeme tutarı her bir panel üyeliğinde;
a) İlkokul taslak ders kitapları için 8000,
b) Ortaokul taslak ders kitapları için 10000,
c) Lise taslak ders kitapları için 12000,
ç) Ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereci için 8000,
gösterge rakamını geçemez.
(3) Ancak 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 38 inci maddesine göre görevlendirilen öğretim elemanlarına birinci ve ikinci fıkra uyarınca ödeme yapılmaz.
(4) Hibe veya protokol kapsamındaki eğitim araçları Bakanlık onayı ile kurulacak bir komisyon tarafından ücretsiz olarak incelenir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerine göre, ... ... Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlığa bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notları “ders kitabı dışındaki diğer eğitim araç-gereç” olarak değerlendirilerek bunları inceleyen öğretmenlere inceleme ücreti ödenebilmektedir. Diğer bir deyişle, alanında uzman kişiler tarafından yapılması gereken ve mesai saatleri dışında yapılan söz konusu “inceleme” hizmetinin ücreti olarak öğretmenlere ödeme yapılması mevzuata uygundur.
Bununla birlikte, ...na bağlı açık öğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin kullanımı için hazırlatılan ders notlarını inceleyen öğretmenlere inceleme ücreti ödenmesinin dayanağı, Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliği hükümleri olup Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmelik hükümleri yönetmeliğin amaç, kapsam ve dayanağından anlaşıldığı üzeri farklı konuları düzenlemektedir. Dolayısıyla, öğretmenlere ödenen inceleme ücretinin hesabı Millî Eğitim Bakanlığı Ders Kitapları ve Eğitim Araçları Yönetmeliğinin 15. maddesine göre yapılması gerektiğinden kamu zararı miktarının yeniden hesaplanması icap etmektedir.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak kamu zararı tutarının yeniden belirlenmesi için 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’nın karşı oy gerekçesi;
Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca Ödenecek Telif ve İşlenme Ücretleri Hakkında Yönetmeliğin inceleme ücretlerini düzenleyen 17. maddesinde inceleme ücretinin kamu kurum ve kuruluşu dışından görevlendirilecek uzmanlara ödenebileceği belirtilmekle birlikte, ders notlarını incelemek amacıyla görevlendirilen kişilerin kurum dışından olmadıkları gerekçesiyle ödenen inceleme ücretlerinin tamamının kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görülmemektedir. Şöyle ki, ders notu incelemekle görevlendirilen kişilerin de yine devlet memuru olabileceği; incelemenin, alanında uzman kişiler tarafından yapılacağı ve ...nda, yayımlanacak eserlerin incelenmesi ile görevli özel bir birimin olmadığı düşünüldüğünde; ders notu inceleme görevinin ...nda görevli öğretmenler arasından, alanında uzman kişilere yaptırılarak, bu hizmet karşılığında, kurum dışından bir çalışana yaptırıldığında zaten ödenecek olan inceleme ücretinin ödenmesi mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir. Diğer taraftan, hizmetin yerine getirildiği, ödemenin de hizmet karşılığı yapıldığı anlaşılmaktadır. Ayrıca, angaryanın yasak olduğu ve hiç kimsenin zorla çalıştırılamayacağı anayasal olarak da güvence altına alınmıştır.
Bu itibarla, 164-445 sayılı Ek İlamın 1/B maddesiyle verilen tazmin hükmünün Kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 17.01.2018 ve 43981 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.