Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Yüksek Öğretim Kurumları
Yılı
2013
Daire
2
Dosya No
41295
Tutanak No
44005
Tutanak Tarihi
24.01.2018
Konu
Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Yüksek lisans başvuru ücretlerinin bütçeye gelir kaydedilmemesi ve elde edilen gelirin bütçe dışında harcanması.
288 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile; … Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı şubat yarıyılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuran öğrencilerden alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmemesi ve bu gelirlerin bütçe dışında harcanması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;
2014 yılında Sayıştay denetçileri tarafından yapılan denetimler sonucunda düzenlenen 10.06.2015 tarih ve 2014/473885/1134 sayılı … Üniversitesi … Anabilim Dalına alınacak öğrencilerden başvuru ücretleri alındığı ancak gelir olarak kayıt edilmediğinden kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin sorguya karşılık verdiği savunmasında belirttiği üzere 2013-2014 Şubat ile 2013-2014 Ağustos dönemlerine ait Enstitü müdürü …’ın talimatıyla ve Enstitü memurları …, … ve … (Ek:45) tarafından tahsil edilen ... TL tutarın yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre bütçeye gelir kaydedilmediğinden bahisle, kamu zararına sebep olunduğu bu nedenle kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olduğunun belirtildiğini,
Sorguya konu edilen kamu zararının idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasından kaynaklandığının iddia edildiğini, salt bu hüküm baz alındığında bir kamu zararından söz edilebileceğini ancak 2547 sayılı yasanın 55 maddesinin (g) bendi ile bir öz gelir mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav katılım ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmamasının kamu zararına neden olduğunu kanıtlamayacağını,
Kamu zararının net bir şekilde ortaya konabilmesi için tahsil edilen ancak usulüne göre kayıt altına alınmayan tutarın nerede ve nasıl harcandığının tespit edilmesi gerektiğini,
Sayıştay sorgusuna cevaben sunulan eklerde ve Yüksek Öğretim Kurumu Denetim elemanlarınca yapılan soruşturma neticesinde de aşağıdaki hususların belirtildiğini;
Bahse konu Tezli Tezsiz Yüksek Lisans programına girenlerden alınan başvuru ücretinin … Üniversitesi Resmi Web sayfasında ilan edilerek toplandığını,
Toplanan paraların 2547 sayılı yasanın 55 maddesinin (g) bendi ile bir öz gelir mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav katılım ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmadığının kendilerince de kabul edildiğini,
Toplanan bu paraların yine … Üniversitesi … Anabilim Dalına alınacak öğrencilere Enstitü Müdürü talimatıyla sınav ücretleri ve sair giderler olarak, Enstitü çalışanları ile beraber harcandığını (Ekteki belgeler incelendiğinde tarafından harcanmadığının görüleceğini),
Ayrıca 2012 yılına ilişkin 419 nolu ilamda belirtilen … TL’nin toplanmasında ve harcanmasında dönemin enstitü sekreterine herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, buradan sorumluluğun sadece Enstitü müdürüne ait olduğu sonucunun çıktığını çünkü bütün paraların toplanması ve harcanmasının onun talimatıyla olduğunu,
Mahkemenizce de bu durumun “...... Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı şubat yarıyılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuran öğrencilerden alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmemesi ve bu gelirlerin bütçe dışında harcanması...” olarak tespit ve kabul edildiği halde bütçe harcamaları içinde yapılmadığından dolayı harcamalar yok sayılarak tahsil edilen sınav katılım ücretinin tümünün kamu zararı olarak kabul edilmesinin hukukun genel ilkelerine ters düştüğünü,
Hakimlerle İlgili Mevzuat Hakkında Avrupa Şartı hükümleri göz önüne alındığında; yasa koyucunun bir kuralı koyarken aynı zamanda menfaatleri de uzlaştırmaya çalıştığı ve bir hukuki çözüme kavuşturmak istediği için kanunu yorumlarken amaçsal olarak değerlendirmek gerektiğini, bu sebeple sadece Bütçe kalemlerinde ödeme yapılmadığı gerekçesiyle kamusal hizmet için harcanan paraların yok sayılmasının kanunların dar olarak yorumlanmasına ve kişi haklarına zarar vermesine neden olduğunu,
Medeni Kanunun Genel Kanun Hükmü niteliğindeki ilk dört maddesi Sayıştay kararlarını bağlamasa da amir hüküm olarak değerlendirildiğinde eksik bilgi neticesinde dürüst ve iyi niyetle hareket ederek görev yaptığı … Üniversitesi … Enstitüsü Sekreterliği görevinden dolayı oluşan kamu zararının kamusal faaliyette yaptıkları ödemeler dikkate alınarak hesaplanmasını Medeni Kanunun 4 üncü maddesinin hakimlerin takdir yetkisi Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir, hükmü doğrultusunda temyiz edildiğini,
Ayrıca;
1.2012 yılında 419 sayılı ilamda belirtilen … TL’nin toplanmasında ve harcanmasında sadece Enstitü Müdürü sorumlu tutulduğunu dönemin Enstitü sekreterine herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini; bundan dolayı kendisinin de herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, 2012 yılı dönemi sekreteri …’in, YÖK tarafından yapılan 21.11.2014 tarih ve 2014/106 suç nolu fezleki tahkikat evrakında verilen ifadesine göre toplama ve harcama talimatının Enstitü müdüründen aldığını, belirttiğini (ek:48),
2. 2014 şubat döneminde toplanan … TL’nin … TL’sinin sınav gideri (ek;2), … TL’sinin … dergisi basımı (Ek:3) ve kalan diğer ücretlerin enstitü müdürün onayıyla ekte gösterilen yerlere harcandığını,
3. 2014 şubat döneminde toplanan paraların Enstitü Müdürünün talimatıyla Enstitü Memurları …, … ve … tarafından toplandığını (ek:45), yine enstitü müdürü tarafından ve talimatıyla ekte gösterilen hizmetlerde harcandığını,
4. Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı herhangi bir kamu zararına sebebiyet vermediğini, şayet herhangi bir kusur söz konusu ise dönemin Rektörü ve üst amir … tarafından bilinmesine ve iki sınavda ... TL ücret almasına rağmen ve ilamda azınlık görüşü Mahkeme Üyesi …’ın Rektörün 2547 sayılı Kanunun ‘Rektör’ başlıklı 13 üncü maddesinin son fıkrasına ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunun 8 inci maddesine göre üst amir olarak dahil edilmesi gerektiğini;
5.2014 ağustos ayında … Enstitüsü tarafından yapılan sınavda, başvuru adı altında toplanan paraların … TL’nin Enstitü tarafından yapılan sınav hizmetleri için … Üniversitesi Döner sermaye Müdürlüğü tarafından bir ödeme gerçekleştirildiğini, bunun da sınavların bir gider olarak kabul edilmesi gerektiğini (Ek:47) belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Adı geçenin dilekçesinde ilamın 2 nci maddesine ilişkin olarak; Tezsiz Yüksek Lisans Programında öğrenim gören öğrencilerden alınan sınav ücretlerinin harcanması sonucunda kamu zararı oluşmadığı gibi kamu zararı oluşsa dahi bahse konu harcamaların Rektörlük makamının talimatı dahilinde yapılması nedeniyle sorumluluğa bu makamın da dahil edilmesinin gerektiği, ayrıca öğrencilerden alınan palalardan harcamaların yapılmadığı yönünde bir tespit de bulunmadığı belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.
Ortaya konulanlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile kamu zararının ve sorumluların yeniden tespiti maksadıyla, Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; … Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde yüksek lisans programı için alınacak öğrencilere ilişkin başvuru koşullarının “duyuru” şeklinde ilan edildiği,
2013-2014 Eğitim Öğretim şubat yarı yılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuru yapan toplam 960 öğrenciden kişi başı makbuz karşılığı elden 50 TL başvuru ücreti alındığı ancak alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmeyerek çeşitli harcamalarda bulunulduğu,
Toplanan paraların harcanmasına ilişkin “Teslim eden”, “Teslim alan”, “Uygundur” ifadeli tutanaklar kullanıldığı,
2013 ve 2014 yıllarında “Teslim eden” bölümlerinde … (… Ens.Sek.), “Uygundur” bölümünde …’ın (… Ens.Müd.), “Teslim alan” bölümünde de kendisine ödeme yapılanların adı soyadı ve imza bilgilerinin yer aldığı,
Bu şekilde 2012 yılında … TL, 2013 yılında … TL ve 2014 yılında … TL toplandığı,
Sorumlu tarafından bu hususa ilişkin olarak dilekçe ekinde üniversite adına kesilmiş faturaların ibraz edildiği ve meblağların yüksek lisans sınav komisyonlarında görev yapan öğretim elemanlarına soru hazırlama, cevap kağıtlarını okuma, mülakat sınavı yapma, itirazları değerlendirme vb. çalışmaları karşılığında ödenen ücretler, kırtasiye malzemesi bedelleri, temsil ağırlama, Enstitüde oluşturulacak kütüphane için satın alınan kitap bedelleri gibi idare ihtiyaçları doğrultusunda harcandığının ileri sürüldüğü görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde; “Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;
a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,
c. Alınacak harç ve ücretler,
d. Yayın ve satış gelirleri,
e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.” denilerek sıralanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde kamu geliri, kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler olarak; kamu gideri ise kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler olarak tarif edilmiş;
“Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (e) bendinde bütçenin kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlayacağı; (f) bendinde tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak kamu idaresi bütçesinde gösterilmesi gerektiği; (g) bendinde belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesinin esas olduğu; (m) bendinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği; (n) bendinde ise kamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlarına uygun olarak gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği kurumun geliri niteliğinde bulunan yüksek lisans başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine gelir kaydedilmesi, Enstitü ihtiyacı olan harcamaların da ilgili mevzuatına göre yine Üniversite bütçesinden yapılması gerekmektedir.
İlamda, idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde bütçeye kaydedilmemesi kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmaması usule ilişkin eksikliği göstermekte ancak kamu zararını ortaya koymamaktadır.
Kamu zararından bahsedebilmek için tahsil edilen fakat usulüne göre kayıt altına alınmayan tutarların ne kadarının üniversite ihtiyaçları için harcandığının, harcama tutarı karşılığında mal veya hizmetin edinilip edinilmediğinin, özel harcamalarla üniversite için yapılmış harcamaların ayırımının tespiti gerekmektedir.
Bu nedenle 288 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,
(Üye …’ın aşağıda yazılı ilave görüşü ve,
Üye …’in aşağıda yazılı farklı gerekçeli görüşü ile,
Temyiz Kurulu ve ...Daire Başkanı … ile Üyeler … ’nın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,
Karar verildiği 24.01.2018 tarih ve 44005 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(İLAVE GÖRÜŞ:
Üye …’ın; çoğunluk kararına ilave olarak;
İlamda; idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun olarak bütçeye gelir kaydedilmemiş olması kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak; 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine göre kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin gelir kaydedilmemiş olması mevzuata aykırı olmakla birlikte, tek başına kamu zararı oluşturmaz. Tahsil edilen fakat gelir kaydedilmeyen tutarlar nedeniyle kamu zararından bahsedebilmek için, söz konusu gelirin üniversitenin ihtiyaçları için harcanmaması da gerekir.
Sorumlular savunmalarında, gelir kaydedilmeyen tutarların üniversitenin ihtiyaçları için harcandığını iddia etmişler ve savunmaları ekinde bu harcamalara ait belgeler ibraz etmişlerdir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, gelir kaydedilmeyen ancak üniversitenin ihtiyacı için harcanan sınav ücretlerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, sorumluların ibraz ettikleri belgeler ve resen yapılacak incelemelere göre, üniversite ihtiyaçları için harcanan tutarların tespit edilip kamu zararından düşülmesi gerekir.
Bu itibarla verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesi gerekir.
FARKLI GEREKÇE:
Üye …’in;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanununun 72 nci maddesinde “yetkisiz tahsil ve ödeme” hususu düzenlenmiş olup maddede;
“Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz.
Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” denilmiştir.
Yüksek lisansa giriş için toplanan başvuru ücretlerinin bütçeye gelir kaydı yapılmadığı gibi yapılan harcamalarda muhasebe usulüne ve harcama belgeleri yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı dolayısıyla yetkisiz tahsilatla birlikte usulsüz gelir kaydı ve usulsüz harcama yapıldığı görülmektedir. Bu hususlar da göz önünde bulundurularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.
KARŞI OY GEREKÇESİ:
Temyiz Kurulu ve ...Daire Başkanı … ile Üyeler …’nın;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde;
"Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;
a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,
c. Alınacak harç ve ücretler,
d. Yayın ve satış gelirleri,
e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir." denilerek gelir kaynakları sıralanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda;
“Madde 13-Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:
……
f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.
…….
m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.” denilmiş,
Belirtilen madde hükümlerine göre, başvuru ücretlerinin 2547 sayılı Kanunun 55. maddesine göre üniversite bütçesine girmesi gerekmektedir. Ancak, tahsil edilen bu bedeller kurum bütçesine gelir olarak kaydedilmemekle birlikte, yapılan harcamaların eğitim-öğretimdeki ihtiyaçları, kültürel faaliyetleri ile yeni kurulan bir üniversite olması nedeniyle enstitünün kütüphane yapılanmasında ihtiyaç duyulan giderler doğrultusunda harcandığı ve harcamalara ilişkin belgelerin mevcut olduğu anlaşıldığından verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.)
288 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile; … Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı şubat yarıyılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuran öğrencilerden alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmemesi ve bu gelirlerin bütçe dışında harcanması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;
2014 yılında Sayıştay denetçileri tarafından yapılan denetimler sonucunda düzenlenen 10.06.2015 tarih ve 2014/473885/1134 sayılı … Üniversitesi … Anabilim Dalına alınacak öğrencilerden başvuru ücretleri alındığı ancak gelir olarak kayıt edilmediğinden kamu zararına sebebiyet verildiğine ilişkin sorguya karşılık verdiği savunmasında belirttiği üzere 2013-2014 Şubat ile 2013-2014 Ağustos dönemlerine ait Enstitü müdürü …’ın talimatıyla ve Enstitü memurları …, … ve … (Ek:45) tarafından tahsil edilen ... TL tutarın yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre bütçeye gelir kaydedilmediğinden bahisle, kamu zararına sebep olunduğu bu nedenle kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olduğunun belirtildiğini,
Sorguya konu edilen kamu zararının idare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasından kaynaklandığının iddia edildiğini, salt bu hüküm baz alındığında bir kamu zararından söz edilebileceğini ancak 2547 sayılı yasanın 55 maddesinin (g) bendi ile bir öz gelir mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav katılım ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmamasının kamu zararına neden olduğunu kanıtlamayacağını,
Kamu zararının net bir şekilde ortaya konabilmesi için tahsil edilen ancak usulüne göre kayıt altına alınmayan tutarın nerede ve nasıl harcandığının tespit edilmesi gerektiğini,
Sayıştay sorgusuna cevaben sunulan eklerde ve Yüksek Öğretim Kurumu Denetim elemanlarınca yapılan soruşturma neticesinde de aşağıdaki hususların belirtildiğini;
Bahse konu Tezli Tezsiz Yüksek Lisans programına girenlerden alınan başvuru ücretinin … Üniversitesi Resmi Web sayfasında ilan edilerek toplandığını,
Toplanan paraların 2547 sayılı yasanın 55 maddesinin (g) bendi ile bir öz gelir mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav katılım ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmadığının kendilerince de kabul edildiğini,
Toplanan bu paraların yine … Üniversitesi … Anabilim Dalına alınacak öğrencilere Enstitü Müdürü talimatıyla sınav ücretleri ve sair giderler olarak, Enstitü çalışanları ile beraber harcandığını (Ekteki belgeler incelendiğinde tarafından harcanmadığının görüleceğini),
Ayrıca 2012 yılına ilişkin 419 nolu ilamda belirtilen … TL’nin toplanmasında ve harcanmasında dönemin enstitü sekreterine herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini, buradan sorumluluğun sadece Enstitü müdürüne ait olduğu sonucunun çıktığını çünkü bütün paraların toplanması ve harcanmasının onun talimatıyla olduğunu,
Mahkemenizce de bu durumun “...... Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde 2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı şubat yarıyılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuran öğrencilerden alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmemesi ve bu gelirlerin bütçe dışında harcanması...” olarak tespit ve kabul edildiği halde bütçe harcamaları içinde yapılmadığından dolayı harcamalar yok sayılarak tahsil edilen sınav katılım ücretinin tümünün kamu zararı olarak kabul edilmesinin hukukun genel ilkelerine ters düştüğünü,
Hakimlerle İlgili Mevzuat Hakkında Avrupa Şartı hükümleri göz önüne alındığında; yasa koyucunun bir kuralı koyarken aynı zamanda menfaatleri de uzlaştırmaya çalıştığı ve bir hukuki çözüme kavuşturmak istediği için kanunu yorumlarken amaçsal olarak değerlendirmek gerektiğini, bu sebeple sadece Bütçe kalemlerinde ödeme yapılmadığı gerekçesiyle kamusal hizmet için harcanan paraların yok sayılmasının kanunların dar olarak yorumlanmasına ve kişi haklarına zarar vermesine neden olduğunu,
Medeni Kanunun Genel Kanun Hükmü niteliğindeki ilk dört maddesi Sayıştay kararlarını bağlamasa da amir hüküm olarak değerlendirildiğinde eksik bilgi neticesinde dürüst ve iyi niyetle hareket ederek görev yaptığı … Üniversitesi … Enstitüsü Sekreterliği görevinden dolayı oluşan kamu zararının kamusal faaliyette yaptıkları ödemeler dikkate alınarak hesaplanmasını Medeni Kanunun 4 üncü maddesinin hakimlerin takdir yetkisi Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakim, hukuka ve hakkaniyete göre karar verir, hükmü doğrultusunda temyiz edildiğini,
Ayrıca;
1.2012 yılında 419 sayılı ilamda belirtilen … TL’nin toplanmasında ve harcanmasında sadece Enstitü Müdürü sorumlu tutulduğunu dönemin Enstitü sekreterine herhangi bir sorumluluk yüklenmediğini; bundan dolayı kendisinin de herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, 2012 yılı dönemi sekreteri …’in, YÖK tarafından yapılan 21.11.2014 tarih ve 2014/106 suç nolu fezleki tahkikat evrakında verilen ifadesine göre toplama ve harcama talimatının Enstitü müdüründen aldığını, belirttiğini (ek:48),
2. 2014 şubat döneminde toplanan … TL’nin … TL’sinin sınav gideri (ek;2), … TL’sinin … dergisi basımı (Ek:3) ve kalan diğer ücretlerin enstitü müdürün onayıyla ekte gösterilen yerlere harcandığını,
3. 2014 şubat döneminde toplanan paraların Enstitü Müdürünün talimatıyla Enstitü Memurları …, … ve … tarafından toplandığını (ek:45), yine enstitü müdürü tarafından ve talimatıyla ekte gösterilen hizmetlerde harcandığını,
4. Yukarıda belirtilen nedenlerden dolayı herhangi bir kamu zararına sebebiyet vermediğini, şayet herhangi bir kusur söz konusu ise dönemin Rektörü ve üst amir … tarafından bilinmesine ve iki sınavda ... TL ücret almasına rağmen ve ilamda azınlık görüşü Mahkeme Üyesi …’ın Rektörün 2547 sayılı Kanunun ‘Rektör’ başlıklı 13 üncü maddesinin son fıkrasına ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunun 8 inci maddesine göre üst amir olarak dahil edilmesi gerektiğini;
5.2014 ağustos ayında … Enstitüsü tarafından yapılan sınavda, başvuru adı altında toplanan paraların … TL’nin Enstitü tarafından yapılan sınav hizmetleri için … Üniversitesi Döner sermaye Müdürlüğü tarafından bir ödeme gerçekleştirildiğini, bunun da sınavların bir gider olarak kabul edilmesi gerektiğini (Ek:47) belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“Adı geçenin dilekçesinde ilamın 2 nci maddesine ilişkin olarak; Tezsiz Yüksek Lisans Programında öğrenim gören öğrencilerden alınan sınav ücretlerinin harcanması sonucunda kamu zararı oluşmadığı gibi kamu zararı oluşsa dahi bahse konu harcamaların Rektörlük makamının talimatı dahilinde yapılması nedeniyle sorumluluğa bu makamın da dahil edilmesinin gerektiği, ayrıca öğrencilerden alınan palalardan harcamaların yapılmadığı yönünde bir tespit de bulunmadığı belirtilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.
Ortaya konulanlar karşısında adı geçenin temyiz talebinin kabulü ile kamu zararının ve sorumluların yeniden tespiti maksadıyla, Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; … Üniversitesi … Anabilim Dalı bünyesinde yüksek lisans programı için alınacak öğrencilere ilişkin başvuru koşullarının “duyuru” şeklinde ilan edildiği,
2013-2014 Eğitim Öğretim şubat yarı yılında açılan tezli ve tezsiz yüksek lisans programına başvuru yapan toplam 960 öğrenciden kişi başı makbuz karşılığı elden 50 TL başvuru ücreti alındığı ancak alınan başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine kaydedilmeyerek çeşitli harcamalarda bulunulduğu,
Toplanan paraların harcanmasına ilişkin “Teslim eden”, “Teslim alan”, “Uygundur” ifadeli tutanaklar kullanıldığı,
2013 ve 2014 yıllarında “Teslim eden” bölümlerinde … (… Ens.Sek.), “Uygundur” bölümünde …’ın (… Ens.Müd.), “Teslim alan” bölümünde de kendisine ödeme yapılanların adı soyadı ve imza bilgilerinin yer aldığı,
Bu şekilde 2012 yılında … TL, 2013 yılında … TL ve 2014 yılında … TL toplandığı,
Sorumlu tarafından bu hususa ilişkin olarak dilekçe ekinde üniversite adına kesilmiş faturaların ibraz edildiği ve meblağların yüksek lisans sınav komisyonlarında görev yapan öğretim elemanlarına soru hazırlama, cevap kağıtlarını okuma, mülakat sınavı yapma, itirazları değerlendirme vb. çalışmaları karşılığında ödenen ücretler, kırtasiye malzemesi bedelleri, temsil ağırlama, Enstitüde oluşturulacak kütüphane için satın alınan kitap bedelleri gibi idare ihtiyaçları doğrultusunda harcandığının ileri sürüldüğü görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde; “Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;
a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,
c. Alınacak harç ve ücretler,
d. Yayın ve satış gelirleri,
e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir.” denilerek sıralanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde kamu geliri, kanunlarına dayanılarak toplanan vergi, resim, harç, fon kesintisi, pay veya benzeri gelirler, faiz, zam ve ceza gelirleri, taşınır ve taşınmazlardan elde edilen her türlü gelirler ile hizmet karşılığı elde edilen gelirler, borçlanma araçlarının primli satışı suretiyle elde edilen gelirler, sosyal güvenlik primi kesintileri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler olarak; kamu gideri ise kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, mali ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderler olarak tarif edilmiş;
“Bütçe İlkeleri” başlıklı 13 üncü maddesinin (e) bendinde bütçenin kamu mali işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlayacağı; (f) bendinde tüm gelir ve giderlerin gayri safi olarak kamu idaresi bütçesinde gösterilmesi gerektiği; (g) bendinde belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesinin esas olduğu; (m) bendinde kamu idarelerinin tüm gelir ve giderlerinin bütçelerinde gösterileceği; (n) bendinde ise kamu hizmetlerinin bütçelere konulacak ödeneklerle mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlarına uygun olarak gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri gereği kurumun geliri niteliğinde bulunan yüksek lisans başvuru ücretlerinin Üniversite bütçesine gelir kaydedilmesi, Enstitü ihtiyacı olan harcamaların da ilgili mevzuatına göre yine Üniversite bütçesinden yapılması gerekmektedir.
İlamda, idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde bütçeye kaydedilmemesi kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesi ile kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin usulüne göre gelir kaydının yapılmaması usule ilişkin eksikliği göstermekte ancak kamu zararını ortaya koymamaktadır.
Kamu zararından bahsedebilmek için tahsil edilen fakat usulüne göre kayıt altına alınmayan tutarların ne kadarının üniversite ihtiyaçları için harcandığının, harcama tutarı karşılığında mal veya hizmetin edinilip edinilmediğinin, özel harcamalarla üniversite için yapılmış harcamaların ayırımının tespiti gerekmektedir.
Bu nedenle 288 sayılı ilamın 2 nci maddesi ile ... TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine,
(Üye …’ın aşağıda yazılı ilave görüşü ve,
Üye …’in aşağıda yazılı farklı gerekçeli görüşü ile,
Temyiz Kurulu ve ...Daire Başkanı … ile Üyeler … ’nın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğu ile,
Karar verildiği 24.01.2018 tarih ve 44005 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(İLAVE GÖRÜŞ:
Üye …’ın; çoğunluk kararına ilave olarak;
İlamda; idare gelirlerinin tahsil işlemlerinin mevzuata uygun olarak bütçeye gelir kaydedilmemiş olması kamu zararına gerekçe olarak gösterilmiştir. Ancak; 2547 sayılı Kanunun 55 inci maddesine göre kurumun öz geliri mahiyetinde olan ve tahsil edilen sınav başvuru ücretlerinin gelir kaydedilmemiş olması mevzuata aykırı olmakla birlikte, tek başına kamu zararı oluşturmaz. Tahsil edilen fakat gelir kaydedilmeyen tutarlar nedeniyle kamu zararından bahsedebilmek için, söz konusu gelirin üniversitenin ihtiyaçları için harcanmaması da gerekir.
Sorumlular savunmalarında, gelir kaydedilmeyen tutarların üniversitenin ihtiyaçları için harcandığını iddia etmişler ve savunmaları ekinde bu harcamalara ait belgeler ibraz etmişlerdir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle, gelir kaydedilmeyen ancak üniversitenin ihtiyacı için harcanan sınav ücretlerinin kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığından, sorumluların ibraz ettikleri belgeler ve resen yapılacak incelemelere göre, üniversite ihtiyaçları için harcanan tutarların tespit edilip kamu zararından düşülmesi gerekir.
Bu itibarla verilen tazmin hükmünün Bozularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesi gerekir.
FARKLI GEREKÇE:
Üye …’in;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi Ve Kontrol Kanununun 72 nci maddesinde “yetkisiz tahsil ve ödeme” hususu düzenlenmiş olup maddede;
“Kanunların öngördüğü şekilde yetkili kılınmamış hiçbir gerçek veya tüzel kişi, kamu adına tahsilat veya ödeme yapamaz.
Yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılması, kamu hizmeti karşılığında veya kamu hizmetleriyle ilişkilendirilerek bağış veya yardım toplanması veya başka adlarla tahsilat veya ödeme yapılması hallerinde; söz konusu tutarlar, yetkisiz tahsilat veya ödeme yapılanlardan alınarak, ilgisine göre bütçeye gelir kaydedilir veya ilgililerine iade edilmek üzere emanet hesaplarına kaydedilir. Ayrıca, bunlar hakkında ilgili kanunları uyarınca adli ve idari yönden gerekli işlemler yapılır.” denilmiştir.
Yüksek lisansa giriş için toplanan başvuru ücretlerinin bütçeye gelir kaydı yapılmadığı gibi yapılan harcamalarda muhasebe usulüne ve harcama belgeleri yönetmeliği hükümlerine uyulmadığı dolayısıyla yetkisiz tahsilatla birlikte usulsüz gelir kaydı ve usulsüz harcama yapıldığı görülmektedir. Bu hususlar da göz önünde bulundurularak yeniden hüküm tesisi için dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.
KARŞI OY GEREKÇESİ:
Temyiz Kurulu ve ...Daire Başkanı … ile Üyeler …’nın;
2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 55 inci maddesinde;
"Yükseköğretim üst kuruluşları, yükseköğretim kurumları ve bunlara bağlı birimlerin gelir kaynakları;
a. Her yıl bütçeye konulacak ödenekler,
b. Kurumlarca yapılacak yardımlar,
c. Alınacak harç ve ücretler,
d. Yayın ve satış gelirleri,
e. Taşınır ve taşınmaz malların gelirleri,
f. Döner sermaye işletmelerinden elde edilecek karlar,
g. Bağışlar, vasiyetler ve diğer gelirlerdir." denilerek gelir kaynakları sıralanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda;
“Madde 13-Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:
……
f) Tüm gelir ve giderler gayri safi olarak bütçelerde gösterilir.
…….
m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.” denilmiş,
Belirtilen madde hükümlerine göre, başvuru ücretlerinin 2547 sayılı Kanunun 55. maddesine göre üniversite bütçesine girmesi gerekmektedir. Ancak, tahsil edilen bu bedeller kurum bütçesine gelir olarak kaydedilmemekle birlikte, yapılan harcamaların eğitim-öğretimdeki ihtiyaçları, kültürel faaliyetleri ile yeni kurulan bir üniversite olması nedeniyle enstitünün kütüphane yapılanmasında ihtiyaç duyulan giderler doğrultusunda harcandığı ve harcamalara ilişkin belgelerin mevcut olduğu anlaşıldığından verilen tazmin hükmünün kaldırılması gerekir.)