Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2015
Daire
7
Dosya No
42943
Tutanak No
44293
Tutanak Tarihi
11.04.2018
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
Konu: Düzenlenen Uluslararası Fuara teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi.
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Diğer sorumlu (Kudem Şube Müdür Vekili-Kabul Komisyon Üyesi) ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;
... Belediyesi 2015 yılı hesabının yargılanması neticesinde haklarında verilen Sayıştay 7. Dairesi Tazmin kararanında ... 'te düzenlenen Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcırahlarının şartname ve görevlendirme olurlarına aykırı şekilde ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49’uncu maddesi gereğince yapılan 02.03.2017 tarih 188 karar nolu 31.05.2017 ilam tarihli yargılama sonucunda geziye katılmayan üç kişi için ... lan ödemeleri kapsayan ... TL’lik kısmın harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve kabul komisyonu üyeleri tarafından geri ödenmesi kararına karşı: Sayıştay 1. Dairesi tarafından alman 214 sayılı ilamın belirtilen tazminin talebinin kaldırılması olarak değerlendirildiği
İlamın incelenmesinde, 19-24 Ocak 2014 tarihlerinde ... ’te düzenlenen Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere 16.12.2014 gün ve 114 numaralı Başkanlık makamına yazılan yazıda söz konusu tarihler arasında ... 2015 Fuarına katılmak üzere 11 kişi için görevlendirme yapılması hususu için encümen tarafından görüşülmesi için olura sunulduğu, 18.12.2014 gün ve 305 sayılı Encümen kararında söz konusu 11 kişinin Fuara katılımının uygun bulunduğu, bu kapsamda söz konusu görev ve 11 kişinin yurtdışı görevi ve harcırahlarının organize işinin 4734 sayılı kanunun 21/F maddesine göre hizmet alımı suretiyle Paket program şekli ile ihale edildiği, yapılan ihale sonucunda ... Büyükşehir Belediyesinin iştiraki olan ... Tic. A.Ş. uhdesinde kaldığı,
Görevlendirme ile ilgili program daha önceden yapıldığından ve bu tür yurt dışı organizasyonlarda sıkıntı yaşamamak için çok önceden programın sabitlenerek hareket edilmesi ilkesine dayanarak gerekli çalışmalar yapılmaya çalışıldığı, Encümen oluru alınarak belirlenen listede yer alan kişilerden ... ’ın eşinin sağlık probleminden dolayı, Emlak İstimlâk Daire Başkam ... ’ün son anda ortaya çıkan Büyükşehir Belediye Başkanının talimatıyla katılması gerekli önemli bir toplantı sebebiyle ve son olarak Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi ... 'ın son gün sebepsiz bir şekilde katılmayacağını bildirmesi hasebiyle önceden belirlenen ve gerekli iş ve işlemleri tamamlanan söz konusu programa aynen uyularak programın tamamlandığı, söz konusu ihalenin paket program olarak ihale edilmesi ve yüklenici firmanın program boyunca herhangi bir aksaklık çıkmaması için rezervasyonlarını önceden yapması ve ücretlerinin ödenmesi ve bu ödemelerin geri tahsilinin mümkün olamaması sebebi ile ihalede belirtilen kişi sayısınca hak edişlerinin yapıldığı, paket olarak yapılan bu ihalenin 22 Aralık 2014 tarihinde yapılan protokolünün ekte yer aldığı,
Sonuç olarak, Yargılama Heyeti başkanı ... 'nin de heyetin görüşüne karşı ayrışık görüşünde "Paket program olarak yapılan ihale dolayısıyla önceden yapılan ödemelerden, sonradan mazerete binaen katılmayanlar için yapılan ödemelerin tahsilini mümkün olmadığından beraat karan verilmelidir." Şeklinde belirttiği gibi son anda mazeretli ya da mazeretsiz katılmayanlara ilişkin paket program olarak yapılan ihaleye binaen yüklenici firma tarafından önceden yapılmış harcamalar ve rezervasyonlardan dolayı geri tahsili mümkün olmayan ödemelerin yapılmış olması sebebiyle ihale içeriğinde ve sözleşmede belirtilen kişi sayısınca hakedişin hazırlanarak ödenmesi sonucunda kamu zararının oluşmadığının değerlendirildiğini,
Belirterek verilen tazmin hükmünün bozulmasını talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“…... Büyükşehir Belediyesi 2015 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 31.03.2017 tarih ve 214 sayılı ilamın 31. maddesiyle verilen tazmin hükmüne karşı itirazda bulunan, diğer sorumlu ... ’ın ilgi yazınız ekinde gönderilen temyiz dilekçesi ve eki incelenmiştir.
Dilekçede, ilamın 31. maddesiyle verilen, ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı olarak, geziye katılmayan üç kişi için yapılan ödeme nedeniyle oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine yönelik ilam hükmüne itiraz edilmektedir.
Sorumlunun, itiraz gerekçeleri Daire Kararında karşılanmış olduğundan, ileri sürülen itiraz gerekçeleri, ilam hükmünün kaldırılması, ya da bozulmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdik edilmesi yönünde karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”
şeklinde görüş bildirmiştir.
Duruşma talep eden sorumluya duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadıkları, kanuni bir vekil göndermedikleri ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmedikleri anlaşılmış olup dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
6245 sayılı Kanun’un “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde harcırah:
“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;… ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerine göre; memuriyet mahalli dışında kurumlara ait resmi bir görevin ifası nedeniyle görevlendirilenlere anılan Kanun’a göre hak kazanılacak tutarda harcırah ödenmesi gerekmektedir.
Diğer yandan ilgili kişiler teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarı (... 2015) katılmak için görevlendirilmiş olmalarına rağmen ayrıca herhangi bir görev icabı olmaksızın ... ’a da gitmiş olup bu kapsamda ... ’da ayrıca konaklama ve gezi masrafı da ödenmiştir. Kamu görevlilerine harcırah ödenebilmesi ancak kurumlara ait resmi bir vazifenin ifası için memuriyet mahalli dışında görevlendirilmelerine bağlıdır. Buna göre görevlendirme kapsamında bulunmayan ... şehrinde yapılan konaklama ve gezi masraflarının ödenmesi mümkün değildir.
Buna göre teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) katılmak için görevlendirilen personele, 6245 sayılı Kanun’a göre hak kazanacakları miktarda harcırah ödenmesi gerekirken bunun yerine hizmet alımı suretiyle işin yürütülmesi ve resmi görevlendirme kapsamı dışında bulunan ... ’da gerçekleşen harcamalara dair sorumluluk yoluna gidilmemesi nedeniyle 214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK yeniden bir karar verilmek üzere DAİRESİNE TEVDİİNE, (.. Daire Başkanı … ile Üyeler … , … , … , … , … ve … ’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla 11.04.2018 tarihinde karar verildi.
Farklı gerekçe
(.. Daire Başkanı … ile Üyeler … , … , … , … , … ve … ’ın farklı gerekçesi;
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Buna göre kurumları tarafından resmi bir görevin ifası amacıyla memuriyet mahalli dışında görevlendirilen personele ancak 6245 sayılı Kanun’a göre harcırah ödenebilecektir.
Temyize konu İlam maddesinde; ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin organizasyona katılmadığı gerekçesiyle 3 kişiye isabet eden tutar için tazmine hükmedilmiştir.
6245 sayılı Kanun’da kurumların Kanun’da öngörülen sistem dışında hizmet alımı suretiyle yurt içinde veya yurt dışında görevlendirme yapabilmesine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının hizmet alımı suretiyle ödenebilmesi mümkün olmadığından ... lan harcamanın tamamı için tazmin kararı verilmek üzere ilamın hükmünün bozularak yeniden bir karar verilmek üzere dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.)
(Üye ….’nün farklı gerekçesi;
“... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
6245 sayılı Kanun’un “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde harcırah:
“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;… ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerine göre; memuriyet mahalli dışında kurumlara ait resmi bir görevin ifası nedeniyle görevlendirilenlere anılan Kanun’a göre hak kazanılacak tutarda harcırah ödenmesi gerekmektedir. Esasen 6245 sayılı Kanun çerçevesinde yapılması gereken bir ödemenin 4734 sayılı kanun kapsamına dahil edilerek ödenmeye çalışılması hatalı bir uygulamadır.
Diğer yandan ilgili kişiler teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarı (... 2015) katılmak için görevlendirilmiş olmalarına rağmen ayrıca herhangi bir görev icabı olmaksızın ... ’a da gitmiş olup bu kapsamda ... ’da ayrıca konaklama ve gezi masrafı da ödenmiştir. Kamu görevlilerine harcırah ödenebilmesi ancak kurumlara ait resmi bir vazifenin ifası için memuriyet mahalli dışında görevlendirilmelerine bağlıdır. Buna göre görevlendirme kapsamında bulunmayan ... şehrinde yapılan konaklama ve gezi masraflarının ödenmesi mümkün değildir. Ancak Temyize konu İlam maddesinde; ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin organizasyona katılmadığı gerekçesiyle 3 kişiye isabet eden tutar için tazmine hükmedilmiştir. Yani yukarıda belirtilen gerekçelerle kararın bozulması durumunda, tazminine hükmedilen tutarın sorumlular aleyhine artması söz konusu olacaktır.
Bilindiği gibi 6085 sayılı Sayıştay Kanununun atıf yaptığı 6100 sayılı HMK’da açık bir düzenleme bulunmamasına rağmen, bozulan hükmün ilk derece mahkemesinde yeniden hükme bağlanması esnasında, bozulan hükümde tayin edilen yaptırımdan daha ağır bir yaptırıma hükmedilememesi ilkesi hukuk literatüründe de kabul gören bir yaklaşımdır. Her ne kadar kamu düzenine aykırılığın söz konusu olduğu durumlarda bu kuralın geçerli olmayacağı genel kabul görmüş ise de bu hususun Sayıştay yargısı açısından ayrıca irdelenmesi gerekir. Bu aşamada ‘kamu düzeni’ ile ‘kamu yararı’ kavramlarının karıştırılmaması gerekir. Zira Sayıştayda görülen hesap yargılaması, sorumluların hesap ve işlemlerinin kanuna aykırı olduğu ve bu nedenle kamunun zarara uğratıldığı iddiasını içeren yargılamaya esas rapor üzerinden yürütüldüğünden, bunun karşıtı kamu yararı olarak algılanıp Sayıştay yargısının, ‘aleyhe bozma yasağının’ bir istisnası olacağı genellemesine gitmek doğru olmaz. Bu kuralın kamu düzenine olumsuz etkisinden de bahsedilemez. Aksine, sorumluların kanun yollarına başvuru sırasında, sorumlu tutuldukları miktarın daha da artabileceği korkusu yaşamaması gerçeğin bulunmasına, uygulayıcılara sonraki işlemlerde yol gösterici özellikte kararlar oluşmasına, dolayısıyla kamu düzenine de katkı sağlar.
Temyiz değerlendirmesinde doğaldır ki, daire kararı uygun bulunmayabilir, olması gereken kamu zararı miktarı değişebilir ya da iddianın niteliği değişebilir. Ancak, dairenin temyiz müracaatçısı hakkında verdiği tazmin miktarının temyiz sonrası, sorumlu aleyhine artmaması gerekir. Böyle bir kaygı sorumluların temyiz hakkını kullanmaması sonucunu doğurur. Temyiz başvurusunun sınırlanması devlet açısından adil yargılama, sorumlular açısından da adil yargılanma hakkını zedeleyebilir. Adalete, gerçeğe ulaşmada sıkıntı doğurabilir. Temyiz başvurusuyla hak arayan sorumlunun yine Sayıştay bünyesinde denetçi ve dairece tespit ve iddia edilmiş tazmin tutarından daha yüksek bir tazmin tutarı ile karşı karşıya bırakılması hakkaniyetle bağdaşmaz. ‘Bozma’ kararında Daireden, yeniden hükme bağlanma esnasında, bozulan hükümde tayin edilen miktardan daha fazla bir miktar için hüküm vermemesi istenemeyeceğine göre, temyize konu olan ilamdaki hükme esas olan geziye katılmayan 3 kişi ile ilgili ödeme ile sınırlı bozma kararı vermek uygun olur.
Söz konusu üç kişi ile ilgili ödemeye gelince;
6245 sayılı Kanunun 26. Maddesinde; ”Ancak daimi vazife ile bir tarafa gönderilmeleri takarrür edip de harcırahları ödendikten sonra izamlarından sarfınazar olunanlara bu kanuna göre müstahak bulundukları yer değiştirme masrafını tecavüz etmemek şartiyle harcırah hesabına esas tutulan aylık veya ücretleri tutarının 1/4 ü nispetinde bir tazminat verilmekle beraber peşinen ödenmiş ve istirdadı kısmen veya tamamen imkansız bulunmuş olan tren, vapur ve tayyare bileti ücretleri gibi yol masrafları da bu tazminata ilave olunur.
Harcırahlarına mahsuben para ödenmiş olup da muvakkat vazife ile bir tarafa gönderilmelerinden sarfınazar edilmiş olanlara, yalnız peşinen ödenmiş ve istirdadı kısmen veya tamamen imkansız bulunmuş olan bilet ücretleri ödenir” hükmü dikkate alınarak yeniden değerlendirme yapılması uygun olur.
Buna göre çeşitli nedenlerle bahsi geçen organizasyona katılmamış olan 3 kişi için yapılan harcamaların yukarıda belirtilen 6245 sayılı Kanunun 26. Maddesi çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi için 214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak yeniden bir karar verilmek üzere dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.)
Karşı oy gerekçesi
(Üyeler … … , … ve … ’ın karşı oy gerekçesi;
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmekte olup aynı Kanun’un 33 üncü maddesinde de; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 17 nci maddesinde ise; Büyükşehir Belediye başkanının, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu, büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almakla görevli ve yetkili olduğu, 28 inci maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili kanunların anılan kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı, 5393 sayılı Belediye Kanununun 61 inci maddesinde ise, Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevlilerin, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
Temyiz dilekçesinde; geziye katılmayan ... ’ın eşinin rahatsızlığı nedeniyle programa katılmadığı, Emlak ve İstimlâk Dairesi Başkanı ... ’ün Büyükşehir Belediye Başkanının talimatıyla programdan iki gün önce katılamayacağını bildirdiği, Meclis Üyesi ... ’ın ise programdan bir gün önce katılamayacağını bildirdiği ancak gerekçesini bildirmediği ifade edilmiştir. Ayrıca dilekçede, yurt dışı programına ait otel, konaklama, uçak vb. ücretlerinin geziden önce yatırılarak rezerve edildiği, son anda gelmeyeceğini bildiren kişilerin giderlerinin düşülmesinin olanak dışı olduğu ifade edilmiştir.
Kamu gideri, 5018 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (h) bendinde; “Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,… ifade eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
Buna göre bütçeden bir ödeme yapılabilmesi bentte sayılan diğer unsurlarla birlikte, yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet karşılığı olmasına bağlıdır. Bu bakımdan satın alınmayan bir hizmet karşılığında kamu gideri yapılması mümkün değildir.
Diğer yandan 5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
Esas alınır…” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm çerçevesinde; 11 kişinin katılımı için planlanarak olur alınan ve ihaleye çıkılan iş karşılığında sadece 8 kişinin söz konusu hizmetten faydalanması ancak 3 kişinin ise çeşitli nedenlerle bahsi geçen organizasyona katılmamış olması karşısında, 3 kişi için yapılan harcamaların yukarıda kamu zararı kısmında ifade olunan “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,” kapsamında kaldığı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 11.04.2018 tarih ve 44293 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Diğer sorumlu (Kudem Şube Müdür Vekili-Kabul Komisyon Üyesi) ... göndermiş olduğu temyiz dilekçesinde özetle;
... Belediyesi 2015 yılı hesabının yargılanması neticesinde haklarında verilen Sayıştay 7. Dairesi Tazmin kararanında ... 'te düzenlenen Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcırahlarının şartname ve görevlendirme olurlarına aykırı şekilde ödenmesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi iddiasına ilişkin 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 49’uncu maddesi gereğince yapılan 02.03.2017 tarih 188 karar nolu 31.05.2017 ilam tarihli yargılama sonucunda geziye katılmayan üç kişi için ... lan ödemeleri kapsayan ... TL’lik kısmın harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ve kabul komisyonu üyeleri tarafından geri ödenmesi kararına karşı: Sayıştay 1. Dairesi tarafından alman 214 sayılı ilamın belirtilen tazminin talebinin kaldırılması olarak değerlendirildiği
İlamın incelenmesinde, 19-24 Ocak 2014 tarihlerinde ... ’te düzenlenen Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere 16.12.2014 gün ve 114 numaralı Başkanlık makamına yazılan yazıda söz konusu tarihler arasında ... 2015 Fuarına katılmak üzere 11 kişi için görevlendirme yapılması hususu için encümen tarafından görüşülmesi için olura sunulduğu, 18.12.2014 gün ve 305 sayılı Encümen kararında söz konusu 11 kişinin Fuara katılımının uygun bulunduğu, bu kapsamda söz konusu görev ve 11 kişinin yurtdışı görevi ve harcırahlarının organize işinin 4734 sayılı kanunun 21/F maddesine göre hizmet alımı suretiyle Paket program şekli ile ihale edildiği, yapılan ihale sonucunda ... Büyükşehir Belediyesinin iştiraki olan ... Tic. A.Ş. uhdesinde kaldığı,
Görevlendirme ile ilgili program daha önceden yapıldığından ve bu tür yurt dışı organizasyonlarda sıkıntı yaşamamak için çok önceden programın sabitlenerek hareket edilmesi ilkesine dayanarak gerekli çalışmalar yapılmaya çalışıldığı, Encümen oluru alınarak belirlenen listede yer alan kişilerden ... ’ın eşinin sağlık probleminden dolayı, Emlak İstimlâk Daire Başkam ... ’ün son anda ortaya çıkan Büyükşehir Belediye Başkanının talimatıyla katılması gerekli önemli bir toplantı sebebiyle ve son olarak Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi ... 'ın son gün sebepsiz bir şekilde katılmayacağını bildirmesi hasebiyle önceden belirlenen ve gerekli iş ve işlemleri tamamlanan söz konusu programa aynen uyularak programın tamamlandığı, söz konusu ihalenin paket program olarak ihale edilmesi ve yüklenici firmanın program boyunca herhangi bir aksaklık çıkmaması için rezervasyonlarını önceden yapması ve ücretlerinin ödenmesi ve bu ödemelerin geri tahsilinin mümkün olamaması sebebi ile ihalede belirtilen kişi sayısınca hak edişlerinin yapıldığı, paket olarak yapılan bu ihalenin 22 Aralık 2014 tarihinde yapılan protokolünün ekte yer aldığı,
Sonuç olarak, Yargılama Heyeti başkanı ... 'nin de heyetin görüşüne karşı ayrışık görüşünde "Paket program olarak yapılan ihale dolayısıyla önceden yapılan ödemelerden, sonradan mazerete binaen katılmayanlar için yapılan ödemelerin tahsilini mümkün olmadığından beraat karan verilmelidir." Şeklinde belirttiği gibi son anda mazeretli ya da mazeretsiz katılmayanlara ilişkin paket program olarak yapılan ihaleye binaen yüklenici firma tarafından önceden yapılmış harcamalar ve rezervasyonlardan dolayı geri tahsili mümkün olmayan ödemelerin yapılmış olması sebebiyle ihale içeriğinde ve sözleşmede belirtilen kişi sayısınca hakedişin hazırlanarak ödenmesi sonucunda kamu zararının oluşmadığının değerlendirildiğini,
Belirterek verilen tazmin hükmünün bozulmasını talep etmiştir.
Başsavcılık mütalaasında;
“…... Büyükşehir Belediyesi 2015 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 31.03.2017 tarih ve 214 sayılı ilamın 31. maddesiyle verilen tazmin hükmüne karşı itirazda bulunan, diğer sorumlu ... ’ın ilgi yazınız ekinde gönderilen temyiz dilekçesi ve eki incelenmiştir.
Dilekçede, ilamın 31. maddesiyle verilen, ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı olarak, geziye katılmayan üç kişi için yapılan ödeme nedeniyle oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine yönelik ilam hükmüne itiraz edilmektedir.
Sorumlunun, itiraz gerekçeleri Daire Kararında karşılanmış olduğundan, ileri sürülen itiraz gerekçeleri, ilam hükmünün kaldırılması, ya da bozulmasını gerektirecek mahiyette bulunmadığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdik edilmesi yönünde karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.”
şeklinde görüş bildirmiştir.
Duruşma talep eden sorumluya duruşma gününe ilişkin tebligat yapılmasına rağmen duruşmada hazır bulunmadıkları, kanuni bir vekil göndermedikleri ve duruşmada hazır bulunmama nedenlerini kabul edilebilir bir belge ile tevsik etmedikleri anlaşılmış olup dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
6245 sayılı Kanun’un “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde harcırah:
“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;… ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerine göre; memuriyet mahalli dışında kurumlara ait resmi bir görevin ifası nedeniyle görevlendirilenlere anılan Kanun’a göre hak kazanılacak tutarda harcırah ödenmesi gerekmektedir.
Diğer yandan ilgili kişiler teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarı (... 2015) katılmak için görevlendirilmiş olmalarına rağmen ayrıca herhangi bir görev icabı olmaksızın ... ’a da gitmiş olup bu kapsamda ... ’da ayrıca konaklama ve gezi masrafı da ödenmiştir. Kamu görevlilerine harcırah ödenebilmesi ancak kurumlara ait resmi bir vazifenin ifası için memuriyet mahalli dışında görevlendirilmelerine bağlıdır. Buna göre görevlendirme kapsamında bulunmayan ... şehrinde yapılan konaklama ve gezi masraflarının ödenmesi mümkün değildir.
Buna göre teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) katılmak için görevlendirilen personele, 6245 sayılı Kanun’a göre hak kazanacakları miktarda harcırah ödenmesi gerekirken bunun yerine hizmet alımı suretiyle işin yürütülmesi ve resmi görevlendirme kapsamı dışında bulunan ... ’da gerçekleşen harcamalara dair sorumluluk yoluna gidilmemesi nedeniyle 214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULARAK yeniden bir karar verilmek üzere DAİRESİNE TEVDİİNE, (.. Daire Başkanı … ile Üyeler … , … , … , … , … ve … ’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla 11.04.2018 tarihinde karar verildi.
Farklı gerekçe
(.. Daire Başkanı … ile Üyeler … , … , … , … , … ve … ’ın farklı gerekçesi;
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Buna göre kurumları tarafından resmi bir görevin ifası amacıyla memuriyet mahalli dışında görevlendirilen personele ancak 6245 sayılı Kanun’a göre harcırah ödenebilecektir.
Temyize konu İlam maddesinde; ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin organizasyona katılmadığı gerekçesiyle 3 kişiye isabet eden tutar için tazmine hükmedilmiştir.
6245 sayılı Kanun’da kurumların Kanun’da öngörülen sistem dışında hizmet alımı suretiyle yurt içinde veya yurt dışında görevlendirme yapabilmesine imkân tanıyan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının hizmet alımı suretiyle ödenebilmesi mümkün olmadığından ... lan harcamanın tamamı için tazmin kararı verilmek üzere ilamın hükmünün bozularak yeniden bir karar verilmek üzere dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.)
(Üye ….’nün farklı gerekçesi;
“... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
6245 sayılı Kanun’un “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin (a) bendinde harcırah:
“Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;… ifade eder.” şeklinde tanımlanmış olup Kanun’un “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde ise:
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
2. Memur veya hizmetli olmamakla beraber kurumlarca geçici bir vazife ile görevlendirilenlere;…
Harcırah verilir.”
hükmüne yer verilmiştir.
Kanun’un “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde de; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;…”
denilmektedir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
6245 sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen maddelerine göre; memuriyet mahalli dışında kurumlara ait resmi bir görevin ifası nedeniyle görevlendirilenlere anılan Kanun’a göre hak kazanılacak tutarda harcırah ödenmesi gerekmektedir. Esasen 6245 sayılı Kanun çerçevesinde yapılması gereken bir ödemenin 4734 sayılı kanun kapsamına dahil edilerek ödenmeye çalışılması hatalı bir uygulamadır.
Diğer yandan ilgili kişiler teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarı (... 2015) katılmak için görevlendirilmiş olmalarına rağmen ayrıca herhangi bir görev icabı olmaksızın ... ’a da gitmiş olup bu kapsamda ... ’da ayrıca konaklama ve gezi masrafı da ödenmiştir. Kamu görevlilerine harcırah ödenebilmesi ancak kurumlara ait resmi bir vazifenin ifası için memuriyet mahalli dışında görevlendirilmelerine bağlıdır. Buna göre görevlendirme kapsamında bulunmayan ... şehrinde yapılan konaklama ve gezi masraflarının ödenmesi mümkün değildir. Ancak Temyize konu İlam maddesinde; ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin organizasyona katılmadığı gerekçesiyle 3 kişiye isabet eden tutar için tazmine hükmedilmiştir. Yani yukarıda belirtilen gerekçelerle kararın bozulması durumunda, tazminine hükmedilen tutarın sorumlular aleyhine artması söz konusu olacaktır.
Bilindiği gibi 6085 sayılı Sayıştay Kanununun atıf yaptığı 6100 sayılı HMK’da açık bir düzenleme bulunmamasına rağmen, bozulan hükmün ilk derece mahkemesinde yeniden hükme bağlanması esnasında, bozulan hükümde tayin edilen yaptırımdan daha ağır bir yaptırıma hükmedilememesi ilkesi hukuk literatüründe de kabul gören bir yaklaşımdır. Her ne kadar kamu düzenine aykırılığın söz konusu olduğu durumlarda bu kuralın geçerli olmayacağı genel kabul görmüş ise de bu hususun Sayıştay yargısı açısından ayrıca irdelenmesi gerekir. Bu aşamada ‘kamu düzeni’ ile ‘kamu yararı’ kavramlarının karıştırılmaması gerekir. Zira Sayıştayda görülen hesap yargılaması, sorumluların hesap ve işlemlerinin kanuna aykırı olduğu ve bu nedenle kamunun zarara uğratıldığı iddiasını içeren yargılamaya esas rapor üzerinden yürütüldüğünden, bunun karşıtı kamu yararı olarak algılanıp Sayıştay yargısının, ‘aleyhe bozma yasağının’ bir istisnası olacağı genellemesine gitmek doğru olmaz. Bu kuralın kamu düzenine olumsuz etkisinden de bahsedilemez. Aksine, sorumluların kanun yollarına başvuru sırasında, sorumlu tutuldukları miktarın daha da artabileceği korkusu yaşamaması gerçeğin bulunmasına, uygulayıcılara sonraki işlemlerde yol gösterici özellikte kararlar oluşmasına, dolayısıyla kamu düzenine de katkı sağlar.
Temyiz değerlendirmesinde doğaldır ki, daire kararı uygun bulunmayabilir, olması gereken kamu zararı miktarı değişebilir ya da iddianın niteliği değişebilir. Ancak, dairenin temyiz müracaatçısı hakkında verdiği tazmin miktarının temyiz sonrası, sorumlu aleyhine artmaması gerekir. Böyle bir kaygı sorumluların temyiz hakkını kullanmaması sonucunu doğurur. Temyiz başvurusunun sınırlanması devlet açısından adil yargılama, sorumlular açısından da adil yargılanma hakkını zedeleyebilir. Adalete, gerçeğe ulaşmada sıkıntı doğurabilir. Temyiz başvurusuyla hak arayan sorumlunun yine Sayıştay bünyesinde denetçi ve dairece tespit ve iddia edilmiş tazmin tutarından daha yüksek bir tazmin tutarı ile karşı karşıya bırakılması hakkaniyetle bağdaşmaz. ‘Bozma’ kararında Daireden, yeniden hükme bağlanma esnasında, bozulan hükümde tayin edilen miktardan daha fazla bir miktar için hüküm vermemesi istenemeyeceğine göre, temyize konu olan ilamdaki hükme esas olan geziye katılmayan 3 kişi ile ilgili ödeme ile sınırlı bozma kararı vermek uygun olur.
Söz konusu üç kişi ile ilgili ödemeye gelince;
6245 sayılı Kanunun 26. Maddesinde; ”Ancak daimi vazife ile bir tarafa gönderilmeleri takarrür edip de harcırahları ödendikten sonra izamlarından sarfınazar olunanlara bu kanuna göre müstahak bulundukları yer değiştirme masrafını tecavüz etmemek şartiyle harcırah hesabına esas tutulan aylık veya ücretleri tutarının 1/4 ü nispetinde bir tazminat verilmekle beraber peşinen ödenmiş ve istirdadı kısmen veya tamamen imkansız bulunmuş olan tren, vapur ve tayyare bileti ücretleri gibi yol masrafları da bu tazminata ilave olunur.
Harcırahlarına mahsuben para ödenmiş olup da muvakkat vazife ile bir tarafa gönderilmelerinden sarfınazar edilmiş olanlara, yalnız peşinen ödenmiş ve istirdadı kısmen veya tamamen imkansız bulunmuş olan bilet ücretleri ödenir” hükmü dikkate alınarak yeniden değerlendirme yapılması uygun olur.
Buna göre çeşitli nedenlerle bahsi geçen organizasyona katılmamış olan 3 kişi için yapılan harcamaların yukarıda belirtilen 6245 sayılı Kanunun 26. Maddesi çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi için 214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün bozularak yeniden bir karar verilmek üzere dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.)
Karşı oy gerekçesi
(Üyeler … … , … ve … ’ın karşı oy gerekçesi;
214 sayılı ilamın 31 inci maddesiyle; ... ’te düzenlenen Uluslararası ... Fuarına (... 2015) teknik ve sosyal görüşmelerde bulunmak üzere görevlendirilen kişilerin yol ve harcamalarının şartname ve görevlendirme oluruna aykırı şekilde ödenmesi suretiyle ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8 inci maddesinde “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” denilmekte olup aynı Kanun’un 33 üncü maddesinde de; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve 5018 sayılı Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 17 nci maddesinde ise; Büyükşehir Belediye başkanının, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu, büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almakla görevli ve yetkili olduğu, 28 inci maddesinde, Belediye Kanunu ve diğer ilgili kanunların anılan kanuna aykırı olmayan hükümlerinin ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı, 5393 sayılı Belediye Kanununun 61 inci maddesinde ise, Belediye başkanı ve harcama yetkisi verilen diğer görevlilerin, bütçe ödeneklerinin verimli, tutumlu ve yerinde harcanmasından sorumlu oldukları ifade edilmiştir.
Rapor dosyasının incelenmesinden; 16.12.2014 tarih ve 114 numaralı ... imzasıyla Başkanlık Makamına yazılan yazı ile 18.12.2014 gün ve 305 numaralı Encümen kararının incelenmesinde, ... ’te düzenlenecek olan Uluslar Arası ... Fuarına (... 2015) katılmak üzere görevlendirme yapılması için yazı yazıldığı ve olur alındığı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21/F maddesine göre 11 kişinin yurtdışı görevi yol ve harcırahlarının organize işinin hizmet alım suretiyle ihale edildiği, ancak anılan gezi için 11 kişilik hizmet alımı yapılmışsa da, geziye imar komisyon üyeleri ... , ... , ... , ... , İmar ve Şehircilik Daire Başkanı ... , Fen İşleri Daire Başkanı ... , 1. Hukuk Müşaviri ... ve Şehir Plancısı ... olmak üzere 8 kişinin katıldığı, bu kişilere Harcırah Kanunu ve Yurt Dışı Gündeliklerine Dair Bakanlar Kurulu Kararında belirtilen ödemelerin yapılmadığı, hizmet alımı suretiyle 4734 sayılı Kanun’un 21/F maddesine göre söz konusu kişilerin masraflarının karşılandığı, işe ait teknik şartnamede alınacak hizmetlerin; 19 Ocak 2015 ... - ... uçak bileti, 19-20 Ocak 2015 ... konaklama, 20 Ocak 2015 fuar gezisi, 21 Ocak 2015 ... gezisi, 22 Ocak 2015 akşamı ... ’a geçilmesi, 22-23 Ocak 2015 iki gece ... ’da konaklama ve şehir gezileri, 24 Ocak 2015 İstanbul aktarmalı ... uçuşu, 10 single oda olacak (4 yıldızlı ve 5 yıldızlı) otellerde konaklama oda + kahvaltı, Türkçe rehberlik hizmeti, şeklinde tarif edildiği, ihalenin 11 kişi için yapılmasına karşın geziye fiilen 8 kişinin katıldığı, 3 kişinin anılan organizasyona katılmadığı, hakedişte ve hizmet alımı kabul tutanağında ise hizmetin tam alınmış gibi düzenlendiği görülmüştür.
Temyiz dilekçesinde; geziye katılmayan ... ’ın eşinin rahatsızlığı nedeniyle programa katılmadığı, Emlak ve İstimlâk Dairesi Başkanı ... ’ün Büyükşehir Belediye Başkanının talimatıyla programdan iki gün önce katılamayacağını bildirdiği, Meclis Üyesi ... ’ın ise programdan bir gün önce katılamayacağını bildirdiği ancak gerekçesini bildirmediği ifade edilmiştir. Ayrıca dilekçede, yurt dışı programına ait otel, konaklama, uçak vb. ücretlerinin geziden önce yatırılarak rezerve edildiği, son anda gelmeyeceğini bildiren kişilerin giderlerinin düşülmesinin olanak dışı olduğu ifade edilmiştir.
Kamu gideri, 5018 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin (h) bendinde; “Kamu gideri: Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,… ifade eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
Buna göre bütçeden bir ödeme yapılabilmesi bentte sayılan diğer unsurlarla birlikte, yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet karşılığı olmasına bağlıdır. Bu bakımdan satın alınmayan bir hizmet karşılığında kamu gideri yapılması mümkün değildir.
Diğer yandan 5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde, “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
…
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
…
Esas alınır…” hükmü yer almaktadır.
Bu hüküm çerçevesinde; 11 kişinin katılımı için planlanarak olur alınan ve ihaleye çıkılan iş karşılığında sadece 8 kişinin söz konusu hizmetten faydalanması ancak 3 kişinin ise çeşitli nedenlerle bahsi geçen organizasyona katılmamış olması karşısında, 3 kişi için yapılan harcamaların yukarıda kamu zararı kısmında ifade olunan “Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,” kapsamında kaldığı açıktır.
Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi gerekir.)
Karar verildiği 11.04.2018 tarih ve 44293 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.