Konu: Üniversite yemekhanelerinde sağlanan yemek hizmetinden faydalanan firma çalışanları ile diğer personele (proje çalışanı, sözleşmeli işçi) ilişkin yemek bedellerinin, maliyet üzerinden değil bütçe ile memurlar için öngörülen yiyecek yardımı ödeneği kapsamında indirimli olarak tahsil edilmesi.

91 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; ... Üniversitesi yemekhanelerinde sağlanan yemek hizmetinden faydalanan firma çalışanları ile diğer personele (proje çalışanı, sözleşmeli işçi) ilişkin yemek bedellerinin, maliyet üzerinden değil bütçe ile memurlar için öngörülen yiyecek yardımı ödeneği kapsamında indirimli olarak tahsil edilmesi sonucu oluşan toplam ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Diğer Sorumlular; (Genel Sekreter V.) Prof. Dr. ... , (Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanı) ... ile (Strateji Geliştirme Daire Başkanı) ... göndermiş oldukları ortak temyiz dilekçesinde özetle;

Üniversite yemekhanelerinde sağlanan yemek hizmetinden faydalanan taşeron firma çalışanları ve üniversitede Bilimsel Araştırma Projelerinde çalışanlarına 2015 yılında indirimli yemek fiyatı uygulandığı, bahis konusu personelin aldıkları ücretler değerlendirildiğinde; üniversitenin herhangi bir biriminde birlikte çalışmış oldukları ve aynı işi yaptıkları kadrolu personele göre çok daha düşük ücret aldıklarından, iş barışının sağlanması, hakkaniyetin sağlanması ve taşeron personelden ve araştırma projeleri çalışanlarından alınacak verimin düşmemesi için kurumun bu kararı aldığı, 11.09 2014 tarih ve 29116 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayınlanan ve ekte sunulan 6552 Sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 3. maddesiyle 4857 Sayılı İş Kanununun 36. maddesi “İşverenler, alt işverene iş vermeleri halinde, bunların işçilerinin ücretlerinin ödenip ödenmediğini, işçinin başvuru üzerine veya resen kontrol etmekle ve varsa ödenmeyen ücretleri varsa hale edişlerinden keserek işçilerin banka hesabına yatırmakla yükümlüdür” şeklinde değiştirilerek, işçilerin maaş ve özlük hak takipleri üst işveren olarak kurumlara bırakıldığı,

Aynı kanunun 6 ncı maddesiyle yine işçilerin her türlü yasal izinlerinin takip, kontrol ve onayının üst işveren olarak kurumlara bırakıldığı, 8 inci maddesiyle de bu işçilerin kıdem tazminatlarının (önceleri ancak kişisel olarak mahkemeye başvurmaları halinde, mahkeme kararı doğrultusunda mahkeme masrafları da dahil kurum tarafından ödenirken) her koşulda işçilere ödenmesi tamamen üst işveren olarak kurumlara bırakıldığı ve bu mali yükün tamamen üst işveren olan kuruma yüklendiği, bunların yanında aynı kanunun 10 uncu maddesiyle de tüm kurumların bu tür personele dayalı hizmet alımları için aynen kadrolu elemanlarda olduğu gibi Maliye Bakanlığından izin alınması gerektiği hüküm altına alındığı, ayrıca personele dayalı hizmet alımında istihdam edilen personel ile ilgili bu yasa hükmüyle getirilen maddelerle sınırlı kalınmadığı, taşeron çalışanlarının kadroya geçişi ile ilgili çeşitli düzenlemeler için çalışmalar devam ettiği ve hükümetin gündeminde olduğunun basından ve Maliye Bakanlığının çeşitli kurumlarla bu konudaki yaptıkları toplantı/çalıştaylardan anlaşıldığı,

Görüldüğü gibi hükümetin taşeron personel çalıştırılmasına yönelik politikası, ... Üniversitesi’nce kamu kurumlarında taşeron çalışanların yemek ücretlerinin memurlar düzeyinde tutulması uygulamasıyla aynı olduğunun değerlendirildiği, Üniversitelerinde eğitim, araştırma ve yayım hizmetlerinin gereği gibi aksamadan yürütülmesi için en az kadrolu personel kadar hizmeti ve emeği olan personele indirimli yemek hizmeti verilmesinden kaynaklı ... TL tutarın kamu zararı olarak değerlendirilmemesi gerektiği kanaatinde oldukları, ancak Sayıştay Denetçilerinin uyarısı ve Rektörlüklerince yapılan yeniden değerlendirme sonucunda, Üniversite Yönetim Kurulunca alınan karar ile 15 Şubat 2016 tarihinden itibaren yemek fiyatlarının taşeron ve araştırma projeleri çalışanları için maliyet bedeli olarak belirlenmesine karar verildiği ve uygulamaya başlandığı,

Belirtilerek verilen tazmin kararının kaldırılmasını talep etmektedirler.

Başsavcılık mütalaasında;

“... ... Üniversitesi 2015 yılı hesabının 2. Daire tarafından yargılanması sonucu çıkarılan 07.02.2017 tarihli ve 91 sayılı İlamın 4’üncü maddesinde yer alan tazmin hükmüne karşı ... , ... ve ... tarafından verilen ve ilgideki yazı ile Başsavcılığa intikal ettirilen dilekçe ve eki incelendi.

Adı geçenlerin müşterek imzalı dilekçesinde sözü edilen ilamın 4’üncü maddesine ilişkin olarak; taşeron firma çalışanları ile Bilimsel Araştırma Projelerinde çalışanlara sağlanan yemek hizmeti karşılığında ilgililerden yemek bedelinin indirimli fiyat uygulanmak suretiyle tahsil edildiği belirtilmektedir. Buna karşılık, ilgililerin ücretlerinin düşük olması, taşeron işçilere yeni mali haklar verilmesi yönünde Hükümet nezdinde çalışmaların yapılmakta olduğu, Maliye Bakanlığınca da çeşitli çalıştaylarda bu yönde görüşler ortaya konulduğu, ayrıca 6552 sayılı Kanunla üst işverenlere bazı yeni mükellefiyetler getirildiği belirtilen sebeplerle yemek bedelinin tam olarak alınmadığı ifade edilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar yargılama aşamasında da ileri sürülmüş olup, Daire tarafından değerlendirilmiş ve gerekli değerlendirmeler yapılarak karar verilmiştir. Bu itibarla, adı geçenlerin temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa olunmaktadır.”

Şeklinde görüş bildirilmiştir.

Diğer yandan aynı madde ile ilgili olarak hakkında tazmin hükmü kurulmamış olan mevcut Rektör (Üst Yönetici) Prof. Dr. ... göndermiş olduğu dilekçede aynen:

İlgili Harcama Yetkilisi ... ve diğer sorumlular, Prof. Dr. ... ve ... ’ün konu hakkındaki Temyiz Kuruluna itiraz konulu ekte bulunan başvuru dilekçelerinde belirtilen açıklama ve ödeme gerekçelerine Üst Yönetici olarak katılmakta olup, belirtilen nedenlerden dolayı kamu zararı hükmünün kaldırılması ve beraatlerine karar verilmesi hususunda gereğini saygılarımla arz ederim.

demiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

91 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; ... Üniversitesi yemekhanelerinde sağlanan yemek hizmetinden faydalanan firma çalışanları ile diğer personele (proje çalışanı, sözleşmeli işçi) ilişkin yemek bedellerinin, maliyet üzerinden değil bütçe ile memurlar için öngörülen yiyecek yardımı ödeneği kapsamında indirimli olarak tahsil edilmesi sonucu oluşan toplam ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular savunmalarında; işçilerin maaş ve özlük haklarının takibi, kanuni izinlerinin takip, kontrol ve onay işlemleri ile kıdem tazminatı ödemelerinde üst işverenin sorumluluğu gibi konulardaki İş Kanunu hükümlerini dayanak göstererek söz konusu uygulamanın sonucunda kamu zararı oluşmadığını belirtmişlerdir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yiyecek yardımı” başlıklı 212 nci maddesinde:

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlıyacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.”

denilmekte olup anılan madde uyarınca, Devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde ve ne şekilde faydalanacakları ile bu yardımın uygulanmasına ilişkin esaslar Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinde belirlenmiştir. 657 sayılı Kanun, kapsama dahil bulunan kamu idarelerinde görev yapan memurlar hakkında uygulanmakta olduğundan anılan Kanun’a dayanılarak çıkartılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği de Devlet memurları hakkında uygulanmaktadır.

Benzer şekilde, 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (SIRA NO: 1), 2015 yılında öğle yemeği servisinden faydalanacak olan memurlardan ve sözleşmeli personelden alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin esasları belirlemek üzere çıkartılmış olup, Tebliğ ekindeki listede sadece memurlar ile sözleşmeli personelden alınacak ücretlere ilişkin fiyat tarifesi yer almıştır.

Devlet memurları dışında diğer personelin de öğle yemeği servisinden faydalanması halinde, herhangi bir kamu zararına yol açmamak için, yemek bedelinin, en az maliyet bedeli üzerinden tahsil edilmesi işin tabiatı gereğidir.

Buna göre yiyecek yardımından faydalanacak olan personel mevzuatta memurlar ve sözleşmeli personel şeklinde açık şekilde belirtilmiş olup bunlar arasında firma çalışanı ve sözleşmeli işçi bulunmamaktadır. Yiyecek yardımı için İdareye tahsis edilen ödenek sadece yiyecek yardımından faydalanacak personel için kullanılabilecek olup, yiyecek yardımından faydalanması mümkün olmayan kişilerden yemek bedelinin, en az maliyet bedeli üzerinden hesaplanarak tamamının tahsil edilmesi gerekmektedir.

Sorumlular savunmalarında her ne kadar işçilerin maaş ve özlük hak takipleri, yasal izinlerinin takip, kontrol ve onay işlemleri ile kıdem tazminatı ödemelerinde üst işverenin sorumluluğu gibi konulardaki İş Kanunu hükümlerini dayanak göstererek söz konusu uygulamanın sonucunda kamu zararı oluşmadığını belirtmiş olsalar da yiyecek yardımının dayandığı mevzuat 657 sayılı Devlet Memurları Kanunudur. 657 sayılı Kanunun ilgili hükümleri ile Yiyecek Yardımı Yönetmeliği açık olup, yiyecek yardımının, Kanun ve Yönetmeliğin açıkça izin vermediği kişiler için de uygulanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Nitekim 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde aynen;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

Esas alınır.”

denildiğinden mevzuatta öngörülmediği halde kamu kaynağında eksilmeye neden olunan her türlü uygulama kamu zararına sebep olmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, temyiz talebinin reddi ile 91 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle ... TL için verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (.. Daire Başkanı ... ’nin aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 30.05.2018 tarih ve 44598 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

(.. Daire Başkanı ... ’nin karşı oy gerekçesi;

91 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle; ... Üniversitesi yemekhanelerinde sağlanan yemek hizmetinden faydalanan firma çalışanları ile diğer personele (proje çalışanı, sözleşmeli işçi) ilişkin yemek bedellerinin, maliyet üzerinden değil bütçe ile memurlar için öngörülen yiyecek yardımı ödeneği kapsamında indirimli olarak tahsil edilmesi sonucu oluşan toplam ... TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Sorumlular savunmalarında; işçilerin maaş ve özlük haklarının takibi, kanuni izinlerinin takip, kontrol ve onay işlemleri ile kıdem tazminatı ödemelerinde üst işverenin sorumluluğu gibi konulardaki İş Kanunu hükümlerini dayanak göstererek söz konusu uygulamanın sonucunda kamu zararı oluşmadığını belirtmişlerdir.

Üniversite bünyesinde yer alan firma çalışanları ile diğer personelin özlük işlemleri idare tarafından yürütülmektedir. Bu yönüyle Üniversitenin anılan kişiler nezdinde üst işveren olduğu ortadadır. Bu nedenle üst işveren olarak Üniversitenin sunmuş olduğu yemek hizmetinden orada çalışmakta olan diğer kişilerinde faydalanması mümkündür. Buna göre firma çalışanları, proje çalışanları ve diğer sözleşmeli işçilerin emsali memurlarla ek gösterge üzerinden bir karşılaştırma yapılmak suretiyle ilgili mali yıl için Bütçe Uygulama Talimatında yer alan en az tutarların dikkate alınarak yeniden bir hesaplama yapılarak fazlaya dair kısım için tazmin hükmü kurulmasını teminen 91 sayılı ilamın 4 üncü maddesiyle verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın Dairesine Tevdiine karar verilmesi gerekir.)