Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2014
Daire
5
Dosya No
41499
Tutanak No
44481
Tutanak Tarihi
16.05.2018
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Yurtdışında görevlendirilen belediye personelinin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi
9-191 sayılı İlamın 20. maddesi ile, yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, Belediye personeli olmayan kişilerin de seyahate katılması ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan bu kişilerin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda ...-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...ile gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nın göndermiş olduğu ortak temyiz dilekçesinde;
Yurt dışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra Şehirlerine yapılan seyahate katılan Belediye Başkanı ve bazı belediye personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri göre ödeme yapılması gerekirken seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemi ile karşılanması ve Belediye Personeli olmayan kişilerin de masraflarının ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğunun belirtildiğini,
... belediyesi tarafından gerçekleştirilen iki yurt dışı gezisine ilamda belirtilen; dosyada ödendiği görülen tutarların gündelik yurt dışı harcırah tutarlarına indirgenmiş olup ayrıca uçak ve zaruri giderlerin dikkate alınmadığını, bu eksik inceleme ile tazmin hükmü verilmesinin doğru olmadığını,
Kamu personeli olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin ödendiği tespitinin neye dayandırılarak yapıldığının belli olmadığını, işlem evraklarından bu tespiti meydana getirecek herhangi bir belge ve bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını,
Üst Yönetici ...’nün (Belediye Başkanı) bu seyahatlerin ... Belediyesi tarafından organize edilmediği, kendisinin bu yönde bir talimatının bulunmadığı için harcamanın Belediyeye fatura edilmesinin de hatalı olduğu savunmasının yapıldığını ve bu savunmadan yola çıkılarak yapılan harcamanın mevzuata uygun olmadığına ve kamu zararına yol açtığına ilişkin olarak verilen savunmanın kanıt olarak sayıldığını,
Oysa ki işlem evrakları incelendiğinde bu gezilerin; 2014-2019 Stratejik Plan Faaliyetlerinin Belirlenmesi sırasında takvime alınmış olup bu toplantıların tümüne Belediye Başkanı’nın katılmış olduğunu ve bu Stratejik Planın, Belediye Başkanı ve Belediye Meclisi tarafından onaylandığını,
Yine işlem evrakları incelendiğinde bu seyahatlerin yapılması için alınan Başkanlık Onayı ile Başkanlık Makamına bilgi verildiğini, dosya eklerinde bulunan resimler incelendiğinde ise Üst Yönetici ...’nün belirtilen seyahatlerde ... Belediye Başkanı olarak İngiliz ve Alman Parlamentolarında konuk edildiğini ve çeşitli etkinliklere katıldığının görüldüğünü,
Tüm bu açıklamalar ışığında; Üst Yönetici ...’nün haberi ve talimatı olmadığı savunmasının doğru olmadığı gibi kanıt niteliğinde de sayılmasının mümkün olmadığını,
Ayrıca yapılan seyahatler için harcırah alınmadığını, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa da yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin Parlamentolarına yapılan ziyaretler olup bir organizasyon hizmeti alınarak gerçekleşen seyahatler olduğuna dikkat edilmediğini,
Yine bu konuda Sayıştay Temyiz Kurulunun 13.12.2014 tarih ve 39818 sayılı İlamında;
”...7-1025 sayılı ilamın 7.maddesi ile; Marmara ve Boğazlar Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen Güney Kore-Japonya, Prag-Varşova ve Tataristan-Kazan kentlerini içeren 'teknik inceleme ve yurtdışı temas programlarına katılan Bahçelievler Belediyesi meclis üyeleri ve belediye başkan yardımcılarının yeme, içme, konaklama ve ulaşım giderleri ile yurtiçi masraflarına ait her türlü giderlerinin belediye bütçesinden organizasyonu yapan Marmara ve Boğazlar Belediyeler Birliği’ne ödenmesi nedeniyle ...TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle; İlama konu gezilerin hizmet alımı yoluyla yapıldığını ve bir kamu kurumu olan Marmara Belediyeler Birliğinden yapılmış olması neticesinde, belediyenin tasarruf sağlamış olduğunu,
Aşağıdaki tabloda söz konusu gezilerin hizmet alımı yerine belediye tarafından kişilere, ayrı ayrı harcırah hesaplamak suretiyle Ödeme yapılması durumunda ortaya çıkacak toplam maliyet ile Belediyeler Birliğine ödenmiş olan ve kamu zararı olduğu iddia edilen tutarın mukayese edildiğini,
Gezinin Yapıldığı Ülke -Katılımcı Sayısı-Marmara Bel. Birliğine Yapılan Ödeme (tenkit edilen-A) ve Katılımcılara Yurt dışı Harcırahı Ödenmesi Durumunda Toplam Ödeme Tutarı (B)
Prag-Varşova 22-28/10/2007-12 kişi- ...
Prag-Varşova 19-25/10/2007- 9 kişi- ...
Tataristan-Kazan 29-9/1-10/2007- 10 kişi ...
G.Kore-Japonya 28-1/6-2/2007-10 kişi ...
...TL ...TL
Sadece bazı genelgelerin lafzi yorumundan hareketle ve gerekli ve yeterli savunma hakkının kullanılmasına izin verilmeden, kamu kaynaklarının israf edildiği iddiasında bulunulması durumunda, kurum yöneticilerinin bu kamu kaynaklarının kullanımında gösterdiği azami gayretlerin görülemeyeceği, insaf ve adalet sınırlarının aşılacağı hususunu da gözden uzak tutmamak gerektiğini,
Belediyenin hizmet alım yöntemiyle bu şekilde yaptığı ödemelerin bu hizmetin diğer şekilde teminine göre çok daha ucuza mal edildiğini dolayısıyla kamu kaynağının kullanımında "etkinlik " ve "ekonomiklik" ilkelerine riayet edildiğinin görüleceğini bu nedenle de verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.06.2005 tarih ve B050MAH076000/5003-50520-2005/62 sayılı Genelgesinde:
“Belediyelerin seçilmiş ve atanmış personelinin yurtdışı görevlendirmelerinde uyulacak esaslar ilgi genelgelerimizle belirlenmiştir. Ancak son günlerde Dışişleri Bakanlığı ve valiliklerimizden alınan yazılardan yurt dışı görevlendirmelerinde bu esaslara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, yurtdışı görevlendirmelerde aşağıdaki esaslara uyulması gerekli görülmüştür:
1- Belediyeler bütçelerinden kendi görev ve hizmet konuları dışında harcama yapılamayacağından, görev ve hizmetle ilişkisi olmayan konular için yurtdışı görevlendirme yapılmayacaktır.
2- Görevlendirmeler; azami tasarruf ilkelerine uygun olarak, asgari sayıda personel ve asgari süreler için yapılacaktır.
3- Görevlendirmeler için belediye meclisinden karar alınacaktır.
4- Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlara katılmak için görevlendirilen personelde katılım için gerekli olan, yabancı dil bilgisi ve nitelikler aranacaktır.
5- Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, demek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek, harcırah ödenmeyecektir.
6- Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlar ile kardeş şehir ilişkileri nedeniyle görevlendirmelerde, organizasyonu düzenleyen kuruluş (Belediye, belediye birliği veya uluslararası kuruluş vb.) veya resmi makamlar tarafından yapılmış davet yazıları aranacaktır.
7- Yurtdışı görevlendirmeler ve temaslar hakkında belediye meclisine ilk toplantıda bilgi verilecektir.
8- Görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre harcırah (yol+yevmiye) giderleri dışında herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.
9- Organizasyonu düzenleyen kuruluşa (var ise) herhangi bir ad altında (eğitim gideri, hizmet satın alınması, konaklama ücreti, rehberlik ücreti vb.) ödeme yapılması mümkün değildir.
10- Görevlendirilen personelle birlikte yurtdışına çıkan eş ve çocuklar için Belediye bütçesinden herhangi bir ödeme yapılması mümkün değildir.
11- Belediye bütçesinden ödeme gerektiren veya gerektirmeyen her türlü yurtdışı görevlendirmelerde yukarıda sayılan usul ve esaslara uyulacak ve yurtdışına çıkışın amacı, süresi ve program hakkında Bakanlığımıza iletilmek üzere önceden ilgili valiliğe bilgi verilecektir.
12- Belediye başkanı ve diğer personelin görev dışında yurt dışına çıkışlarında da ilgili valiliğe bilgi verilecektir.
Belediye başkanları ve belediyeyi temsilen giden heyetler yurt dışındaki faaliyetlerini devletin dış politikasına ve uluslararası antlaşmalara uygun olarak yürüteceklerdir. …. ”
denilmektedir.
Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen Güney Kore-Japonya, Prag-Varşova ve Tataristan-Kazan kentlerini içeren 'teknik inceleme ve yurtdışı temas programlarına katılan Bahçelievler Belediyesi meclis üyeleri ve belediye başkan yardımcılarının yeme, içme, konaklama ve ulaşım giderleri ile yurtiçi masraflarına ait giderler için organizasyonu yapan Marmara ve Boğazlan Belediyeler Birliğime, Belediye bütçesinin hizmet alımları harcama kaleminden fatura karşılığı ödeme yapıldığı görülmüştür.
Ayrıca satın alma seklinde Birliğe yapılan ödemenin dışında ilgililere herhangi bir harcırah ödemesi yapılmamıştır.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 3. maddesinin (b) bendinde mahalli idare birlikleri “Birden fazla mahallî idarenin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarım birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişisi” olarak tanımlanmıştır.
Mahalli idare birliklerinin kamu tüzel kişisi olmaları ve üyelerine dönük olarak kurs, konferans, seminer ve benzeri adlar altında eğitim faaliyeti yapmaları tüzükleri gereğidir.
Adı geçen Genelgenin 5. maddesinde, Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, demek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyeceği ve harcırah ödenmeyeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla belediye birlikleri tarafından düzenlenen kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilebilecektir.
5393 sayılı Belediye Kanunun 60. maddesinin (b) fıkrasında; “belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret ödenek, huzur hakkı, yolluklar hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler”, (n) fıkrasına göre ise; “kültürel etkinlikler için yapılan giderler” belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğince düzenlenen “teknik temas ye tanıtım programı” konulu gezinin belediyenin görev ve hizmet konuları ile ilgili olduğu ayrıca gerekli izinlerin alındığı görüldüğünden yapılan harcamalarda mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.” hükmüne karar verildiğini,
Yukarıda izah olunan nedenlerle, Sayıştay (5)’inci Dairesi’nin 21.04.2016 tarih ve 191 sayılı ilamında yer verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“İlamın 20 nci maddesinde özetle, Yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yaptıkları bu yurtdışı seyahati için kendilerine 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, Belediye personeli olmayan kişilerin de seyahate katılması ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan bu kişilerin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, mevzuata uygun olmadığı halde, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda oluşan ...- TL tutarında kamu zararının, ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunumun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, karar verilmiştir.
Temyiz dilekçesinde özetle, bu gezilerin 2014-2019 stratejik plan faaliyetlerinin belirlenmesi sırasında takvime alındığı toplantılara belediye başkanının katıldığı ve belediye meclisi tarafından onaylandığı, Belediye başkanının onayından geçtiği, seyahate katılanların harcırah almadıkları, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa dahi yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin parlamentolarına yapılan seyahatler olduğu, ilama konu gezilerin Marmara Belediyeler Birliği tarafından yapılmış olması neticesinde aslında tasarruf sağlandığı, ödemenin Birliğe değil de kişilere Ödenmiş olsaydı daha fazla ödemede bulunulacağı, yapılan gezi programının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 2005/62 sayılı Genelgesine uygun olduğu, diğer belediyelerin de benzer programlara katılarak Marmara Belediyeler Birliğine ödemelerde bulunduğu ifade edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde; Belediye personelinin yurtdışı giderlerinin temsil, ağırlama ve tören ve giderleri kapsamında ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı geçici görev yolluğu almaları gerekmektedir.
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve İkametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;. Denilmektedir.
6245 sayılı Kanunun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34 üncü maddesinde ise; “Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” Hükmü yer almaktadır.
Hangi tür organizasyon olursa olsun bu tip görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre giderlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Alımı yapılan hizmetin etkinlik olması ve bunun da stratejik planda öngörülmüş olması ya da belediye meclisi tarafından onaylanması halinde, Harcırah Kanunundan muaf tutulması gerekeceğine ve hizmet alımı şeklinde yapılabileceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Bu nedenle, yapılan giderlerin 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre kamu zararım oluşturduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire kararının onanması uygun olur.” denilmiştir.
Duruşmaya katılan Sayıştay Savcısı önceki mütalaasın aksine, 191 sayılı ilamın 20. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE Gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağını ifade etmiştir.
Duruşma talebinde bulunan harcama yetkilileri ..., ...ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Esas Yönünden İnceleme;
191 sayılı İlamın 20. maddesi ile, yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, onay belgesinde bulunmayan kişilerin de konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda ...-TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde; Belediye personelinin yurtdışı giderlerinin temsil, ağırlama ve tören ve giderleri kapsamında ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı geçici görev yolluğu almaları gerekmektedir.
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
Mezkur Kanunun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34 üncü maddesinde ise;
“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Berlin ve Londra şehirlerine yapılan seyahatlere katılan kamu görevlilerine yurtdışı harcırahı verilmediği, buna mukabil, bahsi geçen kamu görevlilerinin ve onay belgesinde olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin hizmet alımı yoluyla Belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür. Bu durumun ise, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu açıktır.
Sorumlular temyiz dilekçesinde kamu personeli olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin ödendiği tespitinin neye dayandırılarak yapıldığının belli olmadığını, işlem evraklarından bu tespiti meydana getirecek herhangi bir belge ve bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını belirtmişlerse de, Berlin şehrine yapılacak seyahatlerle ilgili alınan teklif mektuplarında açıkça 10 kişi için teklif alınmış ancak onay belgesi incelendiğinde görüleceği üzere; belediye başkanı dahil sadece üç kişinin seyahate katılacağı belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu kişilerin mevcut bilgi ve belgelerden kamu personeli olup olmadığı anlaşılamamışsa da, söz konu yedi kişinin görevlendirilmediği halde konaklama, ulaşım ve yemek giderleri karşılanmıştır. Bunun yanında sorumlular ilamda kamu zararı hesaplaması yapılırken harcırah hesaplamasının sadece yurt dışı harcırah tutarlarına indirgenmiş olduğunu, ayrıca uçak ve zaruri giderlerin dikkate alınmadığını, bu eksik inceleme ile tazmin hükmü verilmesinin doğru olmadığını belirtmişlerse de uçak faturası olmadığından bu tutarlar kamu zararı hesabında dikkate alınmamıştır. Kaldı ki söz konusu seyahate katılanlar uçak faturalarını ibraz etmek suretiyle bu tutarları belediyeden talep edebileceklerdir.
İlamda, Üst Yönetici ... (Belediye Başkanı) savunmasında söz konusu seyahatlere ... Belediyesi eski Başkanı ...'ün davetlisi olarak katıldığını, bu seyahatlerin ... Belediyesi tarafından organize edilmediğini (en azından kendisinin bu yönde bir talimatının bulunmadığı) harcamanın Belediyeye fatura edilmesinin de hatalı olduğunu, kendisine bu seyahat organizasyonunun ... Belediyesi tarafından gerçekleştirildiği yönünde bir bilgi verilmediğini belirtmiş olduğundan sorumlu tutulmamıştır. Sorumlular temyiz dilekçesinde seyahatlerin yapılması için alınan Başkanlık Onayı ile Başkanlık Makamına bilgi verildiğini, dosya eklerinde bulunan resimler incelendiğinde ise Üst Yönetici ...’nün belirtilen seyahatlerde ... Belediye Başkanı olarak İngiliz ve Alman Parlamentolarında konuk edildiğini ve çeşitli etkinliklere katıldığının görüldüğünü, tüm bu açıklamalar ışığında; Üst Yönetici ...’nün haberi ve talimatı olmadığı savunmasının doğru olmadığı gibi kanıt niteliğinde de sayılmasının mümkün olmadığını belirtmişlerdir. Bu seyahatlerin finansmanının Belediye tarafından karşılandığı Üst yönetici ...’nün bilgisi dahilinde olduğu kabul edilse dahi söz konusu olayda üst yönetici harcama sürecinde yer almadığından sorumlu tutulamayacaktır.
Sorumlular yapılan seyahatler için harcırah alınmadığını, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa da yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin Parlamentolarına yapılan ziyaretler olup bir organizasyon hizmeti alınarak gerçekleşen seyahatler olduğuna dikkat edilmediğini belirtmişlerse de, hangi tür organizasyon olursa olsun bu tip görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre giderlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Alımı yapılan hizmetin etkinlik olması ve bunun da stratejik planda öngörülmüş olması ya da belediye meclisi tarafından onaylanması halinde, Harcırah Kanunundan muaf tutulması gerekeceğine ve hizmet alımı şeklinde yapılabileceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 191 sayılı ilamın 20. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler ..., ..., ..., ..., ... ile ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı )oyçokluğu ile,
Karşı oy gerekçesi
Üyeler ..., ..., ..., ... ile ...’ın karşı oy gerekçesi,
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
İlamda, kamu zararı hesabının, doğrudan temin ile yapılan ödemelerden sadece yurtdışı gündelik miktarları düşülerek yapıldığı; ancak harcırahın unsurlarından yol masrafının dikkate alınmadığı görülmüştür. Kamu zararının yol masrafı da dahil edilerek yeniden hesaplanmasını teminen verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden;
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
İlamda, kamu zararı hesabının, doğrudan temin ile yapılan ödemelerden sadece yurtdışı gündelik miktarları düşülerek yapıldığı; ancak harcırahın unsurlarından yol masrafının dikkate alınmadığı görülmüştür. Kamu zararının yol masrafı da dahil edilerek yeniden hesaplanmasını teminen verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Sorumluluk yönünden;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde “Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir…” denilmiş olup Belediye başkanının görev ve yetkileri ise Kanun’un 38 inci maddesinde:
“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.”
şeklinde sayılmıştır.
Buna göre belediye başkanı maddede sayılan diğer görevler ile birlikte; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkilidir.
Rapor dosyası ve ilişikli belgelerin incelenmesi neticesinde; söz konusu seyahatlere ilişkin ödeme emri belgelerinde sadece imzası bulunan gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin ve muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulduğu görülmüştür. Temsil ağırlama ödeneğini kullanma yetkisi olan belediye başkanı ... ise söz konusu seyahat organizasyonuna davetli olarak katıldığını, kendisine bu seyahat organizasyonunun ... Belediyesi tarafından gerçekleştirildiği yönünde bir bilgi verilmediğini belirtmiş olduğundan sorumlu tutulmamıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının; başkanı olduğu belediye tarafından yapılan Berlin ve Londra seyahatlerinin başkanın istek ve talepleri dışında icra edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerçeği düşünüldüğünde ortaya çıkan kamu zararından sorumlu olmadığını düşünmek olası değildir. Yapılan açıklamalar çerçevesinde belediye başkanının da sorumluluğa dahil edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, verilen tazmin hükmünün, belediye başkanının da sorumluluğa dahil edilmesini teminen, bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
9-191 sayılı İlamın 20. maddesi ile, yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, Belediye personeli olmayan kişilerin de seyahate katılması ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan bu kişilerin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda ...-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.
İlamda harcama yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...ile gerçekleştirme görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan ...’nın göndermiş olduğu ortak temyiz dilekçesinde;
Yurt dışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra Şehirlerine yapılan seyahate katılan Belediye Başkanı ve bazı belediye personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri göre ödeme yapılması gerekirken seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemi ile karşılanması ve Belediye Personeli olmayan kişilerin de masraflarının ödenmesi suretiyle kamu zararına neden olunduğunun belirtildiğini,
... belediyesi tarafından gerçekleştirilen iki yurt dışı gezisine ilamda belirtilen; dosyada ödendiği görülen tutarların gündelik yurt dışı harcırah tutarlarına indirgenmiş olup ayrıca uçak ve zaruri giderlerin dikkate alınmadığını, bu eksik inceleme ile tazmin hükmü verilmesinin doğru olmadığını,
Kamu personeli olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin ödendiği tespitinin neye dayandırılarak yapıldığının belli olmadığını, işlem evraklarından bu tespiti meydana getirecek herhangi bir belge ve bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını,
Üst Yönetici ...’nün (Belediye Başkanı) bu seyahatlerin ... Belediyesi tarafından organize edilmediği, kendisinin bu yönde bir talimatının bulunmadığı için harcamanın Belediyeye fatura edilmesinin de hatalı olduğu savunmasının yapıldığını ve bu savunmadan yola çıkılarak yapılan harcamanın mevzuata uygun olmadığına ve kamu zararına yol açtığına ilişkin olarak verilen savunmanın kanıt olarak sayıldığını,
Oysa ki işlem evrakları incelendiğinde bu gezilerin; 2014-2019 Stratejik Plan Faaliyetlerinin Belirlenmesi sırasında takvime alınmış olup bu toplantıların tümüne Belediye Başkanı’nın katılmış olduğunu ve bu Stratejik Planın, Belediye Başkanı ve Belediye Meclisi tarafından onaylandığını,
Yine işlem evrakları incelendiğinde bu seyahatlerin yapılması için alınan Başkanlık Onayı ile Başkanlık Makamına bilgi verildiğini, dosya eklerinde bulunan resimler incelendiğinde ise Üst Yönetici ...’nün belirtilen seyahatlerde ... Belediye Başkanı olarak İngiliz ve Alman Parlamentolarında konuk edildiğini ve çeşitli etkinliklere katıldığının görüldüğünü,
Tüm bu açıklamalar ışığında; Üst Yönetici ...’nün haberi ve talimatı olmadığı savunmasının doğru olmadığı gibi kanıt niteliğinde de sayılmasının mümkün olmadığını,
Ayrıca yapılan seyahatler için harcırah alınmadığını, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa da yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin Parlamentolarına yapılan ziyaretler olup bir organizasyon hizmeti alınarak gerçekleşen seyahatler olduğuna dikkat edilmediğini,
Yine bu konuda Sayıştay Temyiz Kurulunun 13.12.2014 tarih ve 39818 sayılı İlamında;
”...7-1025 sayılı ilamın 7.maddesi ile; Marmara ve Boğazlar Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen Güney Kore-Japonya, Prag-Varşova ve Tataristan-Kazan kentlerini içeren 'teknik inceleme ve yurtdışı temas programlarına katılan Bahçelievler Belediyesi meclis üyeleri ve belediye başkan yardımcılarının yeme, içme, konaklama ve ulaşım giderleri ile yurtiçi masraflarına ait her türlü giderlerinin belediye bütçesinden organizasyonu yapan Marmara ve Boğazlar Belediyeler Birliği’ne ödenmesi nedeniyle ...TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler ortak olarak vermiş oldukları dilekçelerinde özetle; İlama konu gezilerin hizmet alımı yoluyla yapıldığını ve bir kamu kurumu olan Marmara Belediyeler Birliğinden yapılmış olması neticesinde, belediyenin tasarruf sağlamış olduğunu,
Aşağıdaki tabloda söz konusu gezilerin hizmet alımı yerine belediye tarafından kişilere, ayrı ayrı harcırah hesaplamak suretiyle Ödeme yapılması durumunda ortaya çıkacak toplam maliyet ile Belediyeler Birliğine ödenmiş olan ve kamu zararı olduğu iddia edilen tutarın mukayese edildiğini,
Gezinin Yapıldığı Ülke -Katılımcı Sayısı-Marmara Bel. Birliğine Yapılan Ödeme (tenkit edilen-A) ve Katılımcılara Yurt dışı Harcırahı Ödenmesi Durumunda Toplam Ödeme Tutarı (B)
Prag-Varşova 22-28/10/2007-12 kişi- ...
Prag-Varşova 19-25/10/2007- 9 kişi- ...
Tataristan-Kazan 29-9/1-10/2007- 10 kişi ...
G.Kore-Japonya 28-1/6-2/2007-10 kişi ...
...TL ...TL
Sadece bazı genelgelerin lafzi yorumundan hareketle ve gerekli ve yeterli savunma hakkının kullanılmasına izin verilmeden, kamu kaynaklarının israf edildiği iddiasında bulunulması durumunda, kurum yöneticilerinin bu kamu kaynaklarının kullanımında gösterdiği azami gayretlerin görülemeyeceği, insaf ve adalet sınırlarının aşılacağı hususunu da gözden uzak tutmamak gerektiğini,
Belediyenin hizmet alım yöntemiyle bu şekilde yaptığı ödemelerin bu hizmetin diğer şekilde teminine göre çok daha ucuza mal edildiğini dolayısıyla kamu kaynağının kullanımında "etkinlik " ve "ekonomiklik" ilkelerine riayet edildiğinin görüleceğini bu nedenle de verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.06.2005 tarih ve B050MAH076000/5003-50520-2005/62 sayılı Genelgesinde:
“Belediyelerin seçilmiş ve atanmış personelinin yurtdışı görevlendirmelerinde uyulacak esaslar ilgi genelgelerimizle belirlenmiştir. Ancak son günlerde Dışişleri Bakanlığı ve valiliklerimizden alınan yazılardan yurt dışı görevlendirmelerinde bu esaslara uyulmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, yurtdışı görevlendirmelerde aşağıdaki esaslara uyulması gerekli görülmüştür:
1- Belediyeler bütçelerinden kendi görev ve hizmet konuları dışında harcama yapılamayacağından, görev ve hizmetle ilişkisi olmayan konular için yurtdışı görevlendirme yapılmayacaktır.
2- Görevlendirmeler; azami tasarruf ilkelerine uygun olarak, asgari sayıda personel ve asgari süreler için yapılacaktır.
3- Görevlendirmeler için belediye meclisinden karar alınacaktır.
4- Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlara katılmak için görevlendirilen personelde katılım için gerekli olan, yabancı dil bilgisi ve nitelikler aranacaktır.
5- Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, demek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyecek, harcırah ödenmeyecektir.
6- Toplantı, kongre, seminer, panel vb. organizasyonlar ile kardeş şehir ilişkileri nedeniyle görevlendirmelerde, organizasyonu düzenleyen kuruluş (Belediye, belediye birliği veya uluslararası kuruluş vb.) veya resmi makamlar tarafından yapılmış davet yazıları aranacaktır.
7- Yurtdışı görevlendirmeler ve temaslar hakkında belediye meclisine ilk toplantıda bilgi verilecektir.
8- Görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre harcırah (yol+yevmiye) giderleri dışında herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.
9- Organizasyonu düzenleyen kuruluşa (var ise) herhangi bir ad altında (eğitim gideri, hizmet satın alınması, konaklama ücreti, rehberlik ücreti vb.) ödeme yapılması mümkün değildir.
10- Görevlendirilen personelle birlikte yurtdışına çıkan eş ve çocuklar için Belediye bütçesinden herhangi bir ödeme yapılması mümkün değildir.
11- Belediye bütçesinden ödeme gerektiren veya gerektirmeyen her türlü yurtdışı görevlendirmelerde yukarıda sayılan usul ve esaslara uyulacak ve yurtdışına çıkışın amacı, süresi ve program hakkında Bakanlığımıza iletilmek üzere önceden ilgili valiliğe bilgi verilecektir.
12- Belediye başkanı ve diğer personelin görev dışında yurt dışına çıkışlarında da ilgili valiliğe bilgi verilecektir.
Belediye başkanları ve belediyeyi temsilen giden heyetler yurt dışındaki faaliyetlerini devletin dış politikasına ve uluslararası antlaşmalara uygun olarak yürüteceklerdir. …. ”
denilmektedir.
Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliği tarafından düzenlenen Güney Kore-Japonya, Prag-Varşova ve Tataristan-Kazan kentlerini içeren 'teknik inceleme ve yurtdışı temas programlarına katılan Bahçelievler Belediyesi meclis üyeleri ve belediye başkan yardımcılarının yeme, içme, konaklama ve ulaşım giderleri ile yurtiçi masraflarına ait giderler için organizasyonu yapan Marmara ve Boğazlan Belediyeler Birliğime, Belediye bütçesinin hizmet alımları harcama kaleminden fatura karşılığı ödeme yapıldığı görülmüştür.
Ayrıca satın alma seklinde Birliğe yapılan ödemenin dışında ilgililere herhangi bir harcırah ödemesi yapılmamıştır.
5355 sayılı Mahalli İdare Birlikleri Kanununun 3. maddesinin (b) bendinde mahalli idare birlikleri “Birden fazla mahallî idarenin, yürütmekle görevli oldukları hizmetlerden bazılarım birlikte görmek üzere kendi aralarında kurdukları kamu tüzel kişisi” olarak tanımlanmıştır.
Mahalli idare birliklerinin kamu tüzel kişisi olmaları ve üyelerine dönük olarak kurs, konferans, seminer ve benzeri adlar altında eğitim faaliyeti yapmaları tüzükleri gereğidir.
Adı geçen Genelgenin 5. maddesinde, Kamu kurum ve kuruluşları, Belediye birlikleri ve “kamuya yararlı dernek” statüsünde bulunan mahalli idare dernekleri dışındaki kişi, demek, şirket, vakıf vb. kuruluşlar tarafından kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilmeyeceği ve harcırah ödenmeyeceği belirtilmiştir. Dolayısıyla belediye birlikleri tarafından düzenlenen kurs, seminer, inceleme gezisi vb. adlarla yurtdışında düzenlenen programlar için personel görevlendirilebilecektir.
5393 sayılı Belediye Kanunun 60. maddesinin (b) fıkrasında; “belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret ödenek, huzur hakkı, yolluklar hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler”, (n) fıkrasına göre ise; “kültürel etkinlikler için yapılan giderler” belediyenin giderleri arasında sayılmıştır.
Marmara ve Boğazları Belediyeler Birliğince düzenlenen “teknik temas ye tanıtım programı” konulu gezinin belediyenin görev ve hizmet konuları ile ilgili olduğu ayrıca gerekli izinlerin alındığı görüldüğünden yapılan harcamalarda mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.” hükmüne karar verildiğini,
Yukarıda izah olunan nedenlerle, Sayıştay (5)’inci Dairesi’nin 21.04.2016 tarih ve 191 sayılı ilamında yer verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.
Başsavcılık mütalaasında;
“İlamın 20 nci maddesinde özetle, Yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yaptıkları bu yurtdışı seyahati için kendilerine 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, Belediye personeli olmayan kişilerin de seyahate katılması ve Belediye personeli ile Belediye personeli olmayan bu kişilerin konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, mevzuata uygun olmadığı halde, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda oluşan ...- TL tutarında kamu zararının, ilamda adı geçen sorumlular adına müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunumun 53 üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, karar verilmiştir.
Temyiz dilekçesinde özetle, bu gezilerin 2014-2019 stratejik plan faaliyetlerinin belirlenmesi sırasında takvime alındığı toplantılara belediye başkanının katıldığı ve belediye meclisi tarafından onaylandığı, Belediye başkanının onayından geçtiği, seyahate katılanların harcırah almadıkları, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa dahi yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin parlamentolarına yapılan seyahatler olduğu, ilama konu gezilerin Marmara Belediyeler Birliği tarafından yapılmış olması neticesinde aslında tasarruf sağlandığı, ödemenin Birliğe değil de kişilere Ödenmiş olsaydı daha fazla ödemede bulunulacağı, yapılan gezi programının Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 2005/62 sayılı Genelgesine uygun olduğu, diğer belediyelerin de benzer programlara katılarak Marmara Belediyeler Birliğine ödemelerde bulunduğu ifade edilerek verilen tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde; Belediye personelinin yurtdışı giderlerinin temsil, ağırlama ve tören ve giderleri kapsamında ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı geçici görev yolluğu almaları gerekmektedir.
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve İkametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;. Denilmektedir.
6245 sayılı Kanunun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34 üncü maddesinde ise; “Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” Hükmü yer almaktadır.
Hangi tür organizasyon olursa olsun bu tip görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre giderlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Alımı yapılan hizmetin etkinlik olması ve bunun da stratejik planda öngörülmüş olması ya da belediye meclisi tarafından onaylanması halinde, Harcırah Kanunundan muaf tutulması gerekeceğine ve hizmet alımı şeklinde yapılabileceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır. Bu nedenle, yapılan giderlerin 5018 sayılı Kanun hükümlerine göre kamu zararım oluşturduğu değerlendirilmektedir.
Bu itibarla, temyiz talebi reddedilerek Daire kararının onanması uygun olur.” denilmiştir.
Duruşmaya katılan Sayıştay Savcısı önceki mütalaasın aksine, 191 sayılı ilamın 20. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULARAK dosyanın kararı veren DAİREYE Gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağını ifade etmiştir.
Duruşma talebinde bulunan harcama yetkilileri ..., ...ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ
Esas Yönünden İnceleme;
191 sayılı İlamın 20. maddesi ile, yurtdışında temaslarda bulunmak üzere Berlin ve Londra şehirlerine giden ... Belediye Başkanı ve bazı Belediye personeline, yurtdışı harcırahı ödenmesi gerekirken, bu seyahatin finansmanının doğrudan temin yöntemiyle hizmet satın alınmak suretiyle sağlanması, onay belgesinde bulunmayan kişilerin de konaklama, yemek ve ulaşım giderlerinin, temsil, tören ve ağırlama giderleri kapsamında ödenmesi sonucunda ...-TL’ye tazmin hükmü verildiği görülmüştür.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinde; Belediye personelinin yurtdışı giderlerinin temsil, ağırlama ve tören ve giderleri kapsamında ödenmesini öngören bir düzenleme bulunmamaktadır. Görevlendirilen personelin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre yurtdışı geçici görev yolluğu almaları gerekmektedir.
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
Mezkur Kanunun “Yurtdışında verilecek gündeliklerin miktarı” başlıklı 34 üncü maddesinde ise;
“Bu Kanun gereğince verilecek yurtdışı gündeliklerinin miktarı, gidilecek ülkeye, memur ve hizmetlilerin aylık veya ücret tutarları ile görevin mahiyetine göre, mali yıl itibariyle ve Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tayin olunur. Geçici görev ile yabancı ülkelere gönderilenlere, özel anlaşmaları gereğince yabancı devlet, uluslararası kuruluş veya resmi diğer kuruluşlar tarafından ödeme yapıldığı takdirde bu ödemeler gündeliklerinden indirilir.” düzenlemesi bulunmaktadır.
Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Berlin ve Londra şehirlerine yapılan seyahatlere katılan kamu görevlilerine yurtdışı harcırahı verilmediği, buna mukabil, bahsi geçen kamu görevlilerinin ve onay belgesinde olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin hizmet alımı yoluyla Belediye bütçesinden karşılandığı görülmüştür. Bu durumun ise, yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu açıktır.
Sorumlular temyiz dilekçesinde kamu personeli olmayan kişilerin otel, konaklama ve seyahat giderlerinin ödendiği tespitinin neye dayandırılarak yapıldığının belli olmadığını, işlem evraklarından bu tespiti meydana getirecek herhangi bir belge ve bilgiye ulaşmanın mümkün olmadığını belirtmişlerse de, Berlin şehrine yapılacak seyahatlerle ilgili alınan teklif mektuplarında açıkça 10 kişi için teklif alınmış ancak onay belgesi incelendiğinde görüleceği üzere; belediye başkanı dahil sadece üç kişinin seyahate katılacağı belirtilmiştir. Her ne kadar söz konusu kişilerin mevcut bilgi ve belgelerden kamu personeli olup olmadığı anlaşılamamışsa da, söz konu yedi kişinin görevlendirilmediği halde konaklama, ulaşım ve yemek giderleri karşılanmıştır. Bunun yanında sorumlular ilamda kamu zararı hesaplaması yapılırken harcırah hesaplamasının sadece yurt dışı harcırah tutarlarına indirgenmiş olduğunu, ayrıca uçak ve zaruri giderlerin dikkate alınmadığını, bu eksik inceleme ile tazmin hükmü verilmesinin doğru olmadığını belirtmişlerse de uçak faturası olmadığından bu tutarlar kamu zararı hesabında dikkate alınmamıştır. Kaldı ki söz konusu seyahate katılanlar uçak faturalarını ibraz etmek suretiyle bu tutarları belediyeden talep edebileceklerdir.
İlamda, Üst Yönetici ... (Belediye Başkanı) savunmasında söz konusu seyahatlere ... Belediyesi eski Başkanı ...'ün davetlisi olarak katıldığını, bu seyahatlerin ... Belediyesi tarafından organize edilmediğini (en azından kendisinin bu yönde bir talimatının bulunmadığı) harcamanın Belediyeye fatura edilmesinin de hatalı olduğunu, kendisine bu seyahat organizasyonunun ... Belediyesi tarafından gerçekleştirildiği yönünde bir bilgi verilmediğini belirtmiş olduğundan sorumlu tutulmamıştır. Sorumlular temyiz dilekçesinde seyahatlerin yapılması için alınan Başkanlık Onayı ile Başkanlık Makamına bilgi verildiğini, dosya eklerinde bulunan resimler incelendiğinde ise Üst Yönetici ...’nün belirtilen seyahatlerde ... Belediye Başkanı olarak İngiliz ve Alman Parlamentolarında konuk edildiğini ve çeşitli etkinliklere katıldığının görüldüğünü, tüm bu açıklamalar ışığında; Üst Yönetici ...’nün haberi ve talimatı olmadığı savunmasının doğru olmadığı gibi kanıt niteliğinde de sayılmasının mümkün olmadığını belirtmişlerdir. Bu seyahatlerin finansmanının Belediye tarafından karşılandığı Üst yönetici ...’nün bilgisi dahilinde olduğu kabul edilse dahi söz konusu olayda üst yönetici harcama sürecinde yer almadığından sorumlu tutulamayacaktır.
Sorumlular yapılan seyahatler için harcırah alınmadığını, Harcırah Kanunu hükümlerine göre yapılmadığı belirtilmiş olsa da yapılan seyahatin aynı zamanda iki ülkenin Parlamentolarına yapılan ziyaretler olup bir organizasyon hizmeti alınarak gerçekleşen seyahatler olduğuna dikkat edilmediğini belirtmişlerse de, hangi tür organizasyon olursa olsun bu tip görevlendirmelerde Harcırah Kanunu hükümlerine göre giderlerin gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Alımı yapılan hizmetin etkinlik olması ve bunun da stratejik planda öngörülmüş olması ya da belediye meclisi tarafından onaylanması halinde, Harcırah Kanunundan muaf tutulması gerekeceğine ve hizmet alımı şeklinde yapılabileceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 191 sayılı ilamın 20. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Üyeler ..., ..., ..., ..., ... ile ...’ın aşağıda yazılı karşı oy gerekçelerine karşı )oyçokluğu ile,
Karşı oy gerekçesi
Üyeler ..., ..., ..., ... ile ...’ın karşı oy gerekçesi,
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
İlamda, kamu zararı hesabının, doğrudan temin ile yapılan ödemelerden sadece yurtdışı gündelik miktarları düşülerek yapıldığı; ancak harcırahın unsurlarından yol masrafının dikkate alınmadığı görülmüştür. Kamu zararının yol masrafı da dahil edilerek yeniden hesaplanmasını teminen verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;
Esas yönünden;
6245 sayılı Harcırah Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde;
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;….” Denilmektedir.
İlamda, kamu zararı hesabının, doğrudan temin ile yapılan ödemelerden sadece yurtdışı gündelik miktarları düşülerek yapıldığı; ancak harcırahın unsurlarından yol masrafının dikkate alınmadığı görülmüştür. Kamu zararının yol masrafı da dahil edilerek yeniden hesaplanmasını teminen verilen tazmin hükmünün bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.
Sorumluluk yönünden;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye başkanı” başlıklı 37 nci maddesinde “Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir…” denilmiş olup Belediye başkanının görev ve yetkileri ise Kanun’un 38 inci maddesinde:
“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik, sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, engellilere yönelik hizmetleri yürütmek ve engelliler merkezini oluşturmak.
o) Temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmak.
p) Kanunlarla belediyeye verilen ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.”
şeklinde sayılmıştır.
Buna göre belediye başkanı maddede sayılan diğer görevler ile birlikte; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkilidir.
Rapor dosyası ve ilişikli belgelerin incelenmesi neticesinde; söz konusu seyahatlere ilişkin ödeme emri belgelerinde sadece imzası bulunan gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin ve muhasebe yetkilisinin sorumlu tutulduğu görülmüştür. Temsil ağırlama ödeneğini kullanma yetkisi olan belediye başkanı ... ise söz konusu seyahat organizasyonuna davetli olarak katıldığını, kendisine bu seyahat organizasyonunun ... Belediyesi tarafından gerçekleştirildiği yönünde bir bilgi verilmediğini belirtmiş olduğundan sorumlu tutulmamıştır.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerine göre; belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, temsil ve ağırlama giderleri için ayrılan ödeneği kullanmakla görevli ve yetkili olan Belediye Başkanının; başkanı olduğu belediye tarafından yapılan Berlin ve Londra seyahatlerinin başkanın istek ve talepleri dışında icra edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu gerçeği düşünüldüğünde ortaya çıkan kamu zararından sorumlu olmadığını düşünmek olası değildir. Yapılan açıklamalar çerçevesinde belediye başkanının da sorumluluğa dahil edilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, verilen tazmin hükmünün, belediye başkanının da sorumluluğa dahil edilmesini teminen, bozularak dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.