Konu: Kasko ödemesi.

1) ... İl özel idaresi 2013 yılı hesabının Sayıştay 1.Dairesinde yargılanması sonucunda düzenlenen 184 sayılı ilamın 11 inci maddesiyle tazmin hükmolunan 4.538,98 TL’nin sorumlularca temyiz edilmesi nedeniyle Sayıştay Temyiz Kurulunca düzenlenen 11.10.2016 tarih ve 42222 sayılı tutanağın 4 üncü maddesinde:

“... Valilik makamına tahsis edilen araçlar ile bunlara ait yakın koruma araçlarının bazı şartlar altında kasko giderlerinin taşıtın ait olduğu Özel İdare bütçesinden ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Buna göre, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesinin teminen 184 sayılı ilamın 11’inci maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün bozularak, dosyanın ilgili Daireye gönderilmesine,” üzerine Dairesince yeniden yapılan yargılama sonucunda düzenlenen 348 sayılı Ek İlamın 1’inci maddesi ile;

İl Özel İdaresince 2013 yılı Bütçe Kanunu eki E cetvelinde bahsi geçen araçlar arasında yer almayan valilik makam araçları için kasko sigortası yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL’ye direnme kararı suretiyle tazmin hükmü verilmiştir.

İl Özel İdaresi adına Avukatlar … ile …. karar düzeltilmesi talebi ile vermiş oldukları müşterek imzalı dilekçelerinde,

Özel İdari Giderlerine ilişkin (43/j) maddesinde ‘"Temsil, Tören, Ağırlama ve Tanıtım Giderleri"nin İl Özel İdare Giderleri arasında sayıldığını, söz konusu araçların valinin emrinde olup, makam aracı olarak kullanıldığını,

Valilik makamının 08/04/2013 tarih ve 2450 sayılı yazılı emirlerinde …Range Rover Vou marka aracın 01/04/2013 tarihinde kaskosunun yaptırılmış olduğu ve kasko bedeli olan ….-TL tutarın Temsil ve Ağırlama Giderleri kapsamında ödenmesinin talep edildiğini, 17.04.2013 tarih ve 13 sayılı Valilik Onayı ile kasko bedelinin 2013 Mali Yılı İl Bütçesinin Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri harcama kaleminden ödenmesi onayı doğrultusunda ödeme emri belgesi düzenlenerek ilgili firmaya ödeme yapıldığını,

Yine ... Valiliği Özel Kalem Müdürlüğünün 11.08.2013 tarih ve 1116 sayılı yazısı ile valilik makam aracı olarak kullanılan …. plakalı araca kasko yaptırılmış olduğu ve kasko bedeli olan …..TL tutarın Temsil ve Ağırlama giderleri kapsamında ödenmesinin talep edildiğini, bu talep doğrultusunda 20.02.2013 tarih ve 7 sayılı valilik makamı onay belgesi ile Tören, Temsil ve Ağırlama kaleminden ödenmesi onayı doğrultusunda ödeme emri belgesi düzenlenerek ilgili firmaya ödeme yapıldığını,

Valilik makam araçları ili ziyaret eden yerli ve yabancı resmi konukların hizmetinde kullanıldığından, delegasyonu taşıyan bu araçlarda meydana gelebilecek bir kaza anında uluslararası bir skandala sebebiyet verilmemesi için sadece bu iki araca münhasır olmak üzere kasko sigortaları yaptırıldığını,

Analitik Bütçe Sınıflandırması ile ilgili olarak çıkarılan ve 06.07.2005 tarih ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maliye Bakanlığı tebliğinde; ekonomik gider kodlarının sayıldığını ve "Sigorta Giderleri" ile ilgili olarak -Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) şeklinde açıklama yer aldığını,

Valilik bünyesinde yukarıda plakaları yazılı araçlar haricinde birçok hizmet aracı bulunmasına rağmen, sadece bu iki aracın özel durumlarından ötürü sigorta ettirildiğini,

Temyiz Kurulu Kararında, 2013 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli cetvelinin 30. maddesi ikinci Fıkrasının (e) bendinde 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde yer alanlara hizmet eden yakın korumada kullanılan taşıtlardan 2 adedinin kasko sigortası giderlerinin taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili giderinden ödenmesinin mümkün olduğu belirtilerek, bu hususların tekrar değerlendirilmesini teminen hükmün bozularak Daireye gönderildiğini,

Ancak 1. Daire kararında; İl Valileri 1 sayılı cetvelde yer almasına rağmen “İl Özel İdaresince 2013 yılı Bütçe Kanunu eki E cetvelinde bahsi geçen araçlar arasında yer almayan valilik makam araçları için kasko sigortası yaptırılması sonucu oluşan kamu zararı...” denilerek bozma karan hilafına, ilama konu araçların yakın koruma hizmetlerinde kullanılıp kullanılmadığı araştırılmadan eksik inceleme ile tazmin hükmü verdiğini,

Kaldı ki kasko yapılan bu araçların ... Valisinin güvenliğini temin etmek üzere yakın koruma hizmetlerinde kullanıldığını belirterek ilamın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar ” başlıklı E cetvelinin 30’uncu maddesinde;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak, helikopter ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

ç) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

d) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

e) Sondaj ve jeofizik çalışmaları kapsamında fiilen arazide veya denizde kullanılan özel amaçlı araç ve ekipmanların sigorta giderleri,

Bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ve bağlı kuruluşlarına ait ambulansların kasko sigortası giderleri ilgili döner sermaye bütçelerinden, Türk. Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Askeri Kantin Yönetmeliğinde belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde askeri kantin gelirlerinden ödenir. 237 sayılı Taşıt Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde yer alanların emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtların kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenir. Ayrıca, yakın korumada kullanılan taşıtlardan, söz konusu cetvelin 1, 3 ve 4 üncü sırasında yer alanlara hizmet edenlerin tamamı, 5 inci sırasında yer alanlara hizmet edenlerin en fazla 4 adedi ve diğerlerine hizmet edenlerin en fazla 2 adedinin kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenir. ” Denilmektedir.

İl Valileri 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde yer almakta olup, emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtlar ile cetvelde yer aldığı sıraya göre de yakın korumada kullanılan taşıtlardan en fazla 2 adedinin kasko sigortası giderlerinin taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenmesi mümkündür.

Savunmalarda söz konusu araçların valinin emrinde olduğu, makam aracı olarak ve yakın koruma hizmetlerinde kullanıldığı ifade edilmiş ayrıca valilik makam araçlarının ili ziyaret eden yerli ve yabancı resmi konukların hizmetinde de kullanıldığı bildirilmiştir.

Bu araçların resmi konuklar için kullanılıyor olması bunların makam aracı olarak kullanılmadığı veya yakın korumalarca kullanılmadığı anlamına gelmez. Kaldı ki bu tür bir tespit de bulunmadığı gibi, idare bünyesinde birçok araç bulunmasına karşın sadece bu iki aracın kasko yaptırıldığı da savunmalarda ifade edilmektedir.

Bu nedenlerle temyiz talebinin kabulü ile 2013 yılı ... İl Özel İdaresi hesabının Sayıştay 1. Dairesi tarafından yargılanması sonucunda çıkarılan 26.10.2017 tarih ve 348-184 sayılı ilamın 1. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün, kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir” denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan İl Özel İdaresi adına Avukatlar …. ve …. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’nun “Bazı Ödeneklerin Kullanımına ve Harcamalara İlişkin Esaslar ” başlıklı E cetvelinin 30’uncu maddesinde;

“Bütçelerin diğer tertiplerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

a) Yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi, uçak, helikopter ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri,

b) Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan sözleşmede sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

c) Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko) giderleri,

ç) Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderleri,

d) Belediyelere ait itfaiye ve ambulans araçlarının kasko sigortası giderleri,

e) Sondaj ve jeofizik çalışmaları kapsamında fiilen arazide veya denizde kullanılan özel amaçlı araç ve ekipmanların sigorta giderleri,

Bütçelerinin ilgili tertiplerinden, Sağlık Bakanlığına ve bağlı kuruluşlarına ait ambulansların kasko sigortası giderleri ilgili döner sermaye bütçelerinden, Türk. Silahlı Kuvvetleri (Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı dahil) envanterinde bulunan ve erbaş ve erler tarafından kullanılan teknik donanımı yüksek ve özel nitelikli askeri araçların kasko sigortası giderleri ise Askeri Kantin Yönetmeliğinde belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde askeri kantin gelirlerinden ödenir. 237 sayılı Taşıt Kanuna ekli (1) sayılı cetvelde yer alanların emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtların kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenir. Ayrıca, yakın korumada kullanılan taşıtlardan, söz konusu cetvelin 1, 3 ve 4 üncü sırasında yer alanlara hizmet edenlerin tamamı, 5 inci sırasında yer alanlara hizmet edenlerin en fazla 4 adedi ve diğerlerine hizmet edenlerin en fazla 2 adedinin kasko sigortası giderleri taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenir. ” denilmektedir.

Dolayısıyla yürürlükteki mevzuata göre genel olarak devlet mallarının sigorta edilmemesi kural olmakla birlikte, 2013 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli E cetvelinin 30’uncu maddesinde bu kuralın istisnaları sayılmıştır. İl Valileri 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde yer almakta olup, emir ve zatlarına tahsis edilen taşıtlar ile cetvelde yer aldığı sıraya göre de yakın korumada kullanılan taşıtlardan en fazla 2 adedinin kasko sigortası giderlerinin taşıtın ait olduğu idare bütçesinin ilgili tertibinden ödenmesi mümkündür.

Savunmalarda söz konusu araçların valinin emrinde olduğu, makam aracı olarak ve yakın koruma hizmetlerinde kullanıldığı ifade edilmiş ayrıca valilik makam araçlarının ili ziyaret eden yerli ve yabancı resmi konukların hizmetinde de kullanıldığı ayrıca söz konusu araçlar dışında Valilik bünyesinde bulunan başka bir araç için kasko gideri yapılmadığı bildirilmiştir.

Buna göre, Valilik makamına tahsis edilen araçlar ile bunlara ait yakın koruma araçlarının kasko giderlerinin taşıtın ait olduğu Özel İdare bütçesinden ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır. Kaldı ki mevzuat ile adı geçen valiliğe tanınmış olan toplam 3 araç için kasko sigortası yaptırılabilme limiti de aşılmış olmayıp, ilgililerce 3 araç için tanınan kasko yaptırma imkanı, ilam konusu araçlar için kullanıldığından, mevzuatta öngörülenin üzerinde bir harcama da yapılmamıştır.

Buna göre, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55’inci maddesinin 7’nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen ve 11.10.2016 tarih ve 42222 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında da aynı şekilde yer alan hususların tekrar değerlendirilmesini teminen, 184-348 sayılı Ek ilamın 1. maddesi ile ,,,, TL’ye verilen tazmin hükmünün BOZULARAK, dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine, Oyçokluğu ile( .. Daire Başkanı …., .. Daire Başkanı …, Üyeler .., …, … ile ….’ın aşağıda yazılı azınlık görüşlerine karşı),

Karşı oy gerekçesi

.. Daire Başkanı …., .. Daire Başkanı …, Üyeler .., …, … ile ….’ın karşı oy gerekçesi:

“5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun “il özel idaresinin giderleri” başlıklı 43 üncü maddesinde, Özel İdarenin yapacağı giderler sıralanmış ve bu maddenin (f) bendinde; “Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri” giderler arasında sayılmıştır.

18.10.1983 tarih ve 18195 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 13.10.1983 kabul tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106 ncı maddesinde; “Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85 inci maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101 inci maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilmektedir.

Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde bütçenin gider, gelir ve finansmanın ekonomik sınıflandırması bölümlerinden oluştuğu, gider bütçesinin kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma olmak üzere dört bölüme ayrıldığı ve finansman tipi sınıflandırmanın tek düzeyden diğer sınıflandırmaların dört düzeyden oluştuğu hüküm altına alınmıştır.

Mezkur yönetmeliğin 10 uncu maddesinde, ekonomik sınıflandırma açıklanmış ve birinci düzey ekonomik kodlardan 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri olarak alındığı, kurumların Maliye Bakanlığınca belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan ihtiyaç duyduklarını kullanacakları belirtilmiştir.

Analitik bütçe sınıflandırması ile ilgili olarak çıkarılan ve 06.07.2005 tarih ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maliye Bakanlığı Tebliğinde, ekonomik sınıflandırma gider kodları sayılmış, 03 Mal ve Hizmet Alım Giderleri olarak alınmış ve kodların açıklanmasında 03.5.4.02 (açılımı, mal ve hizmet alımları, hizmet alımları, tarifeye bağlı ödemeler, sigorta giderleri) kodu ile ilgili olarak; “Sigorta Giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

- Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

- Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın, Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

- Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

- Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

- Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

- İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri.” şeklinde açıklamada bulunulmuştur.

İl Özel İdaresi Kanununda Özel İdarenin mallarının sigorta giderlerinin ödenmesine imkan verilmiş, ancak ayrıntılı olarak yaptırılacak sigorta çeşitleri konusunda bir açıklamada bulunulmamıştır.

Yukarıda belirtildiği üzere 2918 sayılı Kanunun 106’ncı maddesinde Özel İdarelere ait araçlara sadece mali sorumluluk sigortası yaptırma zorunluluğu getirilmiştir.

Analitik bütçe ekonomik sınıflandırması ile ilgili açıklamalarda istisnalar dışında devlet mallarının sigorta edilmemesinin esas olduğu belirtilmiştir. Devlete ait araçların kasko sigortaları istisnalar arasında yer almamaktadır. Bu açıklamalara göre, İl Özel İdaresi Kanunundaki sigorta giderleri ifadesi, mevzuatın zorunlu kıldığı sigorta giderlerini kapsamaktadır.

Sorumlular tarafından, kasko yaptırılan araçların yerli ve yabancı resmi konuklara hizmet için kullanıldığı, Analitik Bütçe Sınıflandırması ile ilgili olarak çıkarılan ve 06.07.2005 tarih ve 25867 mükerrer sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan Maliye Bakanlığı Tebliğinde; ekonomik gider kodlarının sayıldığı ve “Sigorta Giderleri” ile ilgili olarak “Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko)”şeklinde açıklamanın yer aldığı, kasko giderinin valilik oluru ile temsil ağırlama tertibinden ödendiği belirtilmekte ise de; Maliye Bakanlığı Tebliği, 2006-2008 Dönemi Bütçe Çağrısı ve Hazırlama Rehberi olup, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idareleri kapsamaktadır. 2013 mali yılına ait olan ve 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetveller kapsamında bulunmayan, Mahalli İdareler içerisinde yer alan ... İl Özel İdaresi bütçesinden yapılan işleme dayanak teşkil edemez.

Öte yandan, Özel İdare bütçesinin temsil ve ağırlama tertibinden harcama yapılması valinin yetkisinde olmakla birlikte, vali bu yetkisini “İL ÖZEL İDARESİ BÜTÇESİNDEN YAPILACAK TEMSİL, AĞIRLAMA VE TÖREN GİDERLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK” hükümleri çerçevesinde kullanabilir. Söz konusu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde temsil giderleri, 5 inci maddesinde ağırlama giderleri sayılmış olup, bunlar arasında söz konusu gider yer almamaktadır.

Bütün bu nedenlerle tazmin hükmünün TASDİKİNE karar verilmesi gerekir.”