Konu: Mahkeme işlemlerine ilişkin muhtelif harç tutarlarının ödenmesi.

267 sayılı Asıl İlamın 5’inci maddesi ile, 2560 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin Anayasa’ya uygunluğunun denetlenebilmesi için somut norm denetimi yoluna başvurulması ve Anayasa Mahkemesi tarafından verilecek karar üzerine denetçisince düzenlenecek ek raporun Daireye intikaline değin konunun hüküm dışı bırakılmasına karar verilmiş,

Anayasa Mahkemesinin; 2560 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin Anayasa’ya aykırı olmadığına dair 29.03.2017 tarih ve 2016/1 Esas ve 2017/81 sayılı kararı üzerine Denetçi tarafından Ek Rapor düzenlenerek Daireye intikal ettirilmiş,

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 50’nci maddesinin üçüncü fıkrası hükmü gereğince görüşülmesinin devamına karar verildikten sonra 366 sayılı Ek İlam ile;

... Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesine aykırı olarak mahkeme işlemlerine ilişkin muhtelif harç tutarlarının ödenmesi nedeniyle kamu zararı oluşturan ... TL’nin tazminine hükmolunmuştur.

İlamda Harcama Yetkilisi olarak sorumlu tutulan …. ile Gerçekleştirme Görevlisi olarak sorumlu tutulan …. aynı mahiyetteki dilekçelerinde özetle;

-6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 61 inci maddesine göre Sayıştay Kanununda hüküm bulunmayan hallerde Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanacağını, Sayıştay 6. Dairesi’nin ilamı idare tarafından infaz edilmeye çalışılması halinde telafisi güç ve imkânsız zararlar meydana geleceğinden bu kararın uygulanmasının temyiz sonucuna kadar ertelenmesi için Temyiz Kurulu tarafından ivedilikle tedbir kararı verilerek idareye bu konuda müzekkere yazılmasını,

-Harç ödemekle kamu zararı oluşmadığını, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlandığını, ödemelerde kasıt, kusur veya ihmal bulunmadığını,

- Temyiz edilen ek ilamda Dairenin, “mahkemelere ödenen harçları” neden “kamu zararı” olarak nitelendirdiğine ilişkin bir gerekçe bulunmadığını,

-... Genel Müdürlüğünce, harçlar yine kamuya yani Maliye Hazinesine ödendiğinden; yani kamunun kaynağı yine kamuya ödendiğinden, harç ödeyerek kamu kaynağında eksilmeye neden olunmasının mümkün olmadığını,

-5018 sayılı Kanunun 71/11 maddesinde, kamu zararının belirlenmesinde hangi kriterlerin esas alınacağının sayıldığını, bu kriterlere göre de kamu zararı oluşmadığını,

-2560 sayılı Kanunun 21/a hükmünün Anayasaya aykırı olduğu iddialarının

Daire tarafından somut norm denetimi yoluyla söz konusu hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine müracaat edildiğini, Anayasa Mahkemesinin 29/03/2017 tarihli ve E:2016/1, K:2017/81 sayılı kararı ile söz konusu hükmün Anayasaya aykırı olmadığına karar verildiğini,

Ancak Daire tarafından, Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesinin doğru değerlendirilmediğini, Anayasa Mahkemesinin, kuralı Anayasaya uygun bulurken,

Su ve kanalizasyon idarelerinin görev ve yetkilerinin neler olduğunun 2560 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde detaylı bir şekilde ortaya konulduğu ve

21/a hükmünde hangi koşullarda muafiyetten yararlanılabileceğinin açıkça düzenlendiği argümanlarını kullandığını, Demek ki, muafiyetin, sadece 2560 sayılı Kanunun 2 nci maddesindeki görev ve yetkiler icra edilirken ve sadece 21/a maddesindeki hususlara ilişkin olarak geçerli olduğunu,

Buna göre mahkeme işlerinin takibini yapmanın, ... Genel Müdürlüğünün, 2560 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde sayılan görev ve yetkilerinden olmadığını, ... Genel Müdürlüğünün “görevlerinin” sayıldığı 2560 sayılı Kanunun 2 nci maddesinde böyle bir görev tanımı bulunmadığını,

-2560 sayılı Kanuna tabi su ve kanalizasyon idarelerinin yargı harçlarından muaf olmadığına ilişkin mahkeme ilamları ile Yargıtay ve Danıştay kararları bulunduğunu,

- Anayasanın 160 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, “Vergi, benzeri mali yükümlülükler ve ödevler hakkında Danıştay ile Sayıştay kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay kararları esas alınır.” hükmü yer aldığını, harcın da vergi benzeri bir mali yükümlülük olduğunu, Danıştay’ın, 2560 sayılı Kanuna tabi kuruluşların yargı harcından muaf olmadığı şeklinde kararları olduğunu,

-Kabul anlamına gelmemekle birlikte, ... Genel Müdürlüğü davayı kaybederse, başta dava açarken ödediği harçların, Mahkeme kararıyla kendi üzerinde bırakılacağından artık harcın ödenmesi hususunun Mahkeme kararı haline geldiğini, mahkeme kararlarının gereğini yerine getirmek Anayasal bir zorunluluk olduğundan, bu harcı ödemekle kamu zararı oluşmayacağını,

... Genel Müdürlüğü davayı kazanırsa, başta dava açarken ödediği harçların, karşı taraftan tahsil edileceğini, Bu durumda yine kamu zararı oluşmayacağını, sorgu yılı içinde ödenmiş bir harcın, örneğin bir yıl sonra geri alınmış veya Mahkeme kararma bağlanmış olabileceğini, ödenen her harç bakımından ayrı ayrı tespit edilip ortaya konulması gerekirken, böyle bir ayrıma gidilmeden tüm harçların kamu zararı gibi gösterildiğini, müddeinin, iddiasını ispatla mükellef olduğunu,

-Kabul anlamına gelmemekle birlikte, Daire Kararında su ve kanalizasyon idarelerinin, keşif harcı, haciz, teslim ve satış harcı dışındaki diğer mahkeme harçlarından muaf olduğunun karara bağlandığını, Ancak kararda, kamu zararı oluşturduğu iddia edilen harçların bu kapsamda olup olmadığı hususunda bir irdeleme yapılmadığını, kamu zararı olduğu iddia edilen harçların bir kısmını muafiyet kapsamında olmayan keşif harcı, haciz, teslim ve satış harcı oluşturduğunu,

... Genel Müdürlüğünün yargı harçlarından muaf olmadığı kabul edilse bile;

05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı "'Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" un geçici birinci maddesinde;

“(1) Bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu veya özel kanunlarda yer alan hükümler nedeniyle yargı harçlarından muaf olan ya da yaptıkları işlemler istisna olan kamu idareleri adına hükmedilmiş olan yargı harçları tahsil edilmez, tahsil edilmiş bulunan yargı harçları red ve iade edilmez.” Denildiğini,

Buna göre yargı harçlarından muaf olan ... Genel Müdürlüğü aleyhine 05/12/2017 tarihine kadar hükmedilmiş olan yargı harçlarının tahsil edilmeyeceğini, tahsil edilmiş bulunanların ise red ve iade edilmeyeceğini,

Taraflarınca ilgili vergi dairelerine ödenen harçların geri alınmasına çalışıldığını, büyük bir kısmının geri alındığını, ek ilamla kamu zararı olduğuna hükmedilen miktarın, kalan miktar olduğunu,

Ancak bu kanun hükmüyle beraber, artık ödenen bu harçların geri alınması imkanı kalmadığını, bu Kanun hükmünün mali bir af niteliğinde olduğunu belirterek, tüm bu sebeplerle 366 ilam numaralı İlamın BOZULMASINA karar verilmesini talep etmişlerdir.

Başsavcılık mütalaasında;

“…

Sorumlu savunmasında, 2560 sayılı kanunun 21/a maddesinde ... Genel Müdürlüğü yargı harçlarından muaf olduğu hususu açıkça belirtilmediği gerekçesiyle daire kararının bozularak beraatlarına hükmedilmesini talep etmektedir.

492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123. maddesinin birci fıkrasında, Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz.

Aynı maddenin son paragrafında ise; Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı Tarifesinin “(A) Mahkeme Harçları” bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki “keşif harcı” ve (1) sayılı Tarifesinin “B) İcra ve iflas harçları” bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki “haciz, teslim ve satış harcı” bakımından uygulanmaz. Hükmü,

2560 sayılı Kanunun 21/a maddesinde, İSKİ'nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetleri her türlü vergi resim ve harçtan muaftır.” Hükmü bulunmaktadır.

Anılan madde hükümlerine göre, idarece muhtelif harç tutarlarının ödenmemesi gerekirken ödenmesi sonucu kamu zararına sebep olunduğu değerlendirilmektedir.

Buna göre, sorumlunun temyiz taleplerinin ret edilerek Daire kararının korunması gerektiği düşünülmektedir.” Denilmiş iken dosyanın duruşmalı görüşülmesi esnasında;

“05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı "'Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" un geçici birinci maddesinde;

“(1) Bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu veya özel kanunlarda yer alan hükümler nedeniyle yargı harçlarından muaf olan ya da yaptıkları işlemler istisna olan kamu idareleri adına hükmedilmiş olan yargı harçları tahsil edilmez, tahsil edilmiş bulunan yargı harçları red ve iade edilmez.” denilmiştir.

Bu hüküm karşısında ... Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü 2013 yılı hesabı ile ilgili olarak Sayıştay 6. Dairesince çıkarılan 267-366 sayılı Ek İlam hükmünün konusu kalmadığı anlaşıldığından, 366 sayılı Ek İlam ile …. TL’nin tazminine dair hükmün KALDIRILMASINA, karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” Denilmiştir.

Duruşma talebinde bulunan …. ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 21 inci maddesinin "a) " fıkrasında, İSKİ’nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetlerinin her türlü vergi resim ve harçtan muaf olacağı belirtilmiştir. Yasanın ek 5 inci maddesinde Kanun'un diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yargılama harçları 492 sayılı Harçlar Kanunu'nda ve çeşitli özel yasalarda düzenlenmiş olup mahkemelerce bu harçların ne şekilde alınacağı açıklanmıştır. Bir kişi ya da kurumun yargılama harçlarından muaf olabilmesi için muafiyeti düzenleyen yasada o kurumun "yargılama harçlarından muaf olduğu” açık ve net bir şekilde hüküm altına alınmalıdır. Vergi ve harçların yasallığı ilkesi bunu gerektirir.

2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 21 inci maddesinin " a) "fıkrasında, İSKİ’nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetlerinin her türlü vergi resim ve harçtan muaf olacağı belirtilmiş ancak kurumun yargılama harçlarından bu kapsamda temyiz harçlarından muaf olduğu yönünde açık bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle de, ... su ve Atıksu İdaresi yargılama harçlarından muaf değildir.

Açıklanan nedenlerle sorumlularının iddialarının kabulü ile 267-366 sayılı Ek İlam ile ...TL’nin tazminine dair hükmün KALDIRILMASINA (Üye ….’ in aşağıda belirtilen azınlık görüşüne karşı), Oyçokluğu ile,

Karar verildiği 03.10.2018 tarih ve 45118 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye …..’ in karşı oy gerekçesi:

“492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 123’üncü maddesinin birinci fıkrasında;

“Özel kanunlarla harçtan muaf tutulan kişilerle, istisna edilen işlemlerden harç alınmaz. ” denilmekte, maddenin son paragrafında ise;

“Bu maddede veya diğer kanunlarda yer alan harçtan muafiyete ilişkin hükümler, bu Kanunun (1) sayılı Tarifesinin “(A) Mahkeme Harçları” bölümünün (V) numaralı fıkrasındaki “keşif harcı” ve (i) sayılı Tarifesinin “B) İcra ve iflas harçları” bölümünün (III) numaralı fıkrasındaki “haciz, teslim ve satış harcı ” bakımından uygulanmaz.” denilmektedir.

20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesinin (a) bendindeki hüküm Özel kanunla getirilmiş bir muafiyettir. 2560 sayılı Kanun’un ‘Muafiyetler’ başlıklı 21’inci maddesinde;

“a) İSKİ’nin görevleri için kullandığı taşınmaz malları, tesisleri, işlemleri ve faaliyetleri her türlü vergi resim ve harçtan muaftır... ” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlerden açıkça görüldüğü üzere su ve kanalizasyon idareleri keşif harcı, haciz, teslim ve satış harcı dışında diğer mahkeme harçlarından muaftır.

Bütün su ve kanalizasyon idarelerinde geçerli olan bu hükme göre, ...’ ın 2560 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde sayılan görevleri için yaptığı işlemlerden olan mahkeme işlerinin takibini yapmak da harçtan muaf olmaktadır.

Diğer taraftan 05/12/2017 tarihli ve 30261 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 28/11/2017 tarihli ve 7061 sayılı "'Bazı Vergi Kanunları ile Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" un geçici birinci maddesinde;

“(1) Bu Kanunun yayımlandığı tarihe kadar 2/7/1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanunu veya özel kanunlarda yer alan hükümler nedeniyle yargı harçlarından muaf olan ya da yaptıkları işlemler istisna olan kamu idareleri adına hükmedilmiş olan yargı harçları tahsil edilmez, tahsil edilmiş bulunan yargı harçları red ve iade edilmez.” denilmiştir.

Bu hüküm karşısında ... Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü 2013 yılı hesabı ile ilgili olarak Sayıştay 6. Dairesince çıkarılan 267-366 sayılı Ek İlam hükmünün konusu kalmadığı anlaşıldığından, 366 sayılı Ek İlam ile ... TL’nin tazminine dair hükmün KALDIRILMASINA, karar verilmesi gerekir.”