Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1- 146 nolu ilamın 2. maddesinde, Hukuk Müşavirliğinde görevli avukatlara vekalet ücreti ödenirken, 657 sayılı Kanunun 146. maddesinde belirtilen yıllık limite uyulmaması nedeniyle 117.246.185.000.- liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde özetle, ödemenin Bursa Barosu Hakem Kurulunun 2003/43 E., 2003/39 K. sayılı ve 02.12.2003 tarihli kesinleşmiş ilamı doğrultusunda yapıldığını, ilamda bu hususun yeterince irdelenmediğini, Anayasanın 11. maddesine göre; Anayasa Hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğunu, 146. maddenin 3. fıkrasının 20.03.1997 tarih ve 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (3 Nisan 1997 T., 22953 Mükerrer sayılı R.G.) ile "şu kadar ki, vekalet ücretinin yıllık tutarı; 6000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın oniki katını geçemez" cümlesi ile değiştirildiğini ve bu tarihten sonra söz konusu hükümde herhangi bir değişiklik yapılmadığını, 1136 sayılı Avukatlık Kanunun ise, 7 Nisan 1969 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, Kanunun 164. maddesinin 4. fıkrasındaki, " Avukatla iş sahibi arasında aksine yazılı sözleşme bulunmadıkça, tarifeye dayanarak karşı tarafa yüklenecek avukatlık ücreti avukata aittir." hükmü, söz konusu maddenin 4667 sayılı Kanunun 77. maddesi ile değişik 164. maddenin son fıkrasında, "Dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez." şeklini aldığını, bu değişikliği yapan 4667 sayılı Kanunun, 02.05.2001 tarihinde kabul edilip ve 10 Mayıs 2001 tarih ve 24398 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, bu durumda, sonraki özel kanun olan Avukatlık Kanunu'nun 164/son maddesine aykırı olan, önceki genel kanun niteliğindeki Devlet Memurları Kanunu'nun 146. maddesi 3. fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinin zımnen ilga olduğunun kabulü gerektiğini, Anayasaya göre yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu, herkesin hak arama hürriyetine sahip olduğunu, avukatların konuyu Bursa Baro Hakem Kuruluna götürdüklerini ve kurulun lehlerine karar verdiğini, ödemenin kesinleşmiş mahkeme kararının gereği olduğunu, aksi durumun cezai sorumluluk getireceğini, kesinleşmiş mahkeme kararı doğrultusunda yapılan bir ödeme nedeniyle artık tazmin kararı verilmesinin mümkün bulunmadığını çünkü artık hiçbir kişi veya kuruluşun mahkeme kararını değiştirmek yetkisine sahip olmadığını, Anayasa Mahkemesinin bu konuda bir çok kararının bulunduğunu ve bu kararların herkesi bağladığını, bir çok belediyede uygulamanın aynı olduğunu, kaldı ki, 5272 (5393) sayılı Belediye Kanunu açıkça vekalet ücretlerinin dağıtımında limiti kaldırdığını ve Devlet Memurları Kanunu ile çelişen durumlarda bu kanunun uygulanacağını açıkça hükme bağladığını, daha sonra anılan yasal düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş olmasının Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümeyeceğinden olaya tesirin olmadığını, Baro Hakem Kurulu Kararlarının mahkeme kararı niteliğinde ve icrai kabiliyete haiz olduğunu, avukatın serbest veya kamu kurumunda çalışıyor olmasının farklılık teşkil etmediğini, avukatın, avukatlık mesleğinin gereğini yaptığını, bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerdir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Kapsam başlıklı 146. maddesinin ikinci fıkrasında, memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı belirtildikten sonra 311 ve 570 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile değişik üçüncü fıkrasında bazı kanunların ilgili maddeleri sayılmakta, bu çerçevede "1389 sayılı Kanun ile Katma Bütçeli Kurumların, İl Özel İdareler ve Belediyeler ile bunlara bağlı birliklerin davalarını sonuçlandıran avukat vesaireye verilecek vekalet ücretine ilişkin sair kanun hükümleri saklıdır. Şu kadar ki, vekalet ücretinin yıllık tutarı; 6.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçemez. Bu esasa göre yapılacak dağıtım sonunda artan miktar merkezde bir hesapta toplanarak Maliye Bakanlığınca hazırlanacak bir yönetmeliğe göre diğer avukatlar arasında yukarıdaki miktarı aşmamak üzere eşit olarak dağıtılır." hükmüne yer verilmiştir.

31.08.1961 tarih "ve 10894 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "1389 sayılı Kanuna Göre Vekalet Ücreti Tevzi Yönetmeliği"nin 3 üncü maddesinde "Davanın ikame ve takibi ile sonuçlandırılmasında birbiri ardına veya birlikte birkaç avukatın hizmeti geçmiş ise yukarıdaki hükümlere göre dava avukatı için ayrılan hisseler her avukatın hizmet ve karara tesir derecesine göre baş hukuk müşavirliğince, teşkilatı bulunan yerlerde de muhakemat müdürlüklerince bu avukatlar arasında paylaştırılır." denilmiştir,



19.04.1983 tarih ve 18023 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Limit Dışı Kalan Vekalet Ücretlerinin Dağıtım Esasları Hakkında Yönetmelik"in 1 inci maddesinde "Bu Yönetmelik, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar ile İl Özel İdareleri ve Belediyeler ve Özel Kanunlarındaki hükümlerle 1389 sayılı Kanuna atfen vekalet ücretinden yararlanan tüm kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara bağlı birliklerde çalışan avukatlara ait limit dışı kalan vekalet ücretlerinin dağıtım usul ve esaslarını belirlemek amacıyla düzenlenmiştir." denilerek Yönetmeliğin amacı belirtilmiştir. Yönetmeliğin 6. maddesinde, kurumların limit doldurmayan avukatlardan beyanname alarak o malı yıl içinde almış oldukları vekalet ücretinin miktarını ve avukatların isimlerinin bağlı bulundukları merkez teşkilatına göndermekle yükümlü oldukları, 7. maddesinde ise, listelerin her birim merkezinde birim başkanının başkanlığında 3 kişiden oluşan bir kurul tarafından kanuni limit esas alınarak değerlendirmeye tabi tutulacağı, değerlendirmeden sonra hesapta toplanan paranın tüm hak sahiplerine bölünmek suretiyle bulunacak meblağın eşit olarak hak sahiplerine dağıtılacağı, bu dağıtım sırasında kanuni limiti dolduranlardan artan miktarın yine geri kalan hak sahiplerinin sayısına bölünmek suretiyle eşit olarak dağıtıma devam olunacağı, bu dağıtımlardan artan miktarın da bir sonraki yıl kullanılmak üzere adi emanet hesabında bekletileceği ve sonraki yıl tahsil edilen limit dışı vekalet ücretinin, önceki yıla ait emanet hesabındaki meblağ ile birleştirilmek suretiyle dağıtıma tabi tutulacağı belirtilmiştir.

Bu hükümlere göre; vekalet ücretine hak kazanmada "görev" yerine "kişinin" esas alınması, vekalet ücreti limitinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 146. maddesi gereğince yıl içindeki tüm katsayılar dikkate alınarak belirlenmesi ve yukarıda belirtilen esaslara göre dağıtımının yapılması, limit dışı kalan meblağın olması halinde ise artan miktar hakkında yine yukarıda belirtilen usule göre işlem yapılarak artan miktarın bir sonraki yıl kullanılmak üzere adi emanet hesabında bekletilmesi ve bir sonraki yıl tahsil edilen limit dışı vekalet ücretinin, önceki yıla ait emanet hesabındaki meblağ ile birleştirilmek suretiyle dağıtıma tabi tutulması gerekmektedir.

Temyiz dilekçesinde bahsedilen Bursa Barosu Hakem Kurulu’nun 2003/43 esas 2003/39 Karar nolu kararı da, Bursa Büyükşehir Belediyesinin 2004 mali yılı hesabına ilişkin bulunmamaktadır. Kaldı ki, 832 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 65 maddesi gereğince Genel Mahkemelerce verilen hükümler, Sayıştay’ın hesap ve işlemler yönünden denetimine engel değildir.



Ayrıca 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 02.05.2001 günlü 4667 sayılı Kanun ile değişik 167. maddesinde yer alan “Avukatlık sözleşmesinden ve vekalet ücretinden kaynaklanan her türlü anlaşmazlıklar, hukuki yardımın yapıldığı yer barosu hakem kurulunca çözümlenir……………” hükmü Anayasa Mahkemesi’nin 2003/98 esas 2004/31 karar sayılı kararı ile, Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu sebeple, Baro Hakem Kurulu kararlarının tüm kamu kurum ve kuruluşlarını bağlayan mahkeme kararı olarak kabulü mümkün değildir.

Diğer taraftan, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu tüm avukatlarla ilgili düzenleme yapan genel bir kanundur. 657 Sayılı Kanuna tabi olarak Avukatlık hizmetleri sınıfı kadrosunda görev yapan avukat ise, devlet ile memuriyet hizmet sözleşmesi yapmıştır. Avukatlık vekalet ücretlerine ilişkin 657 sayılı Kanunda yapılan düzenlemeler avukatlık hizmetleri sınıfında çalışan kadrolu avukatlar için bağlayıcı özel düzenlemelerdir.

1580 sayılı Belediye Kanununa 19.03.1969 gün ve 1136 sayılı Avukatlık Kanununun 199'uncu maddesi ile eklenen "Ek Madde-8" de; "Bu kadroya bağlı olarak aylık veya ücretleri belediye bütçesinden yahut belediyenin yönetim ve denetimi altodaki daire, müessese veya şirketlerden verilen müşavir ve avukatların takip ettikleri dava ve işlerde, mahkeme ve icra daireleri tarafındaki müvekkilleri belediye, daire müessese veya şirket lehine avukatlık ücret tarifesine göre,takdir edilen avukatlık ücretinin tahsil olunan kısmi belediye veya onun yönetim ve denetim altındaki daire, müessese veya şirketin Hukuk İşleri Müdürlüğü yahut Hukuk Müşavirliği personeline, belediye meclisi tarafından tespit edilecek esaslara göre ve 7244 sayılı kanundaki hadler dahilinde tevzi ve tediye olunur." hükmü yer almaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle 7244 sayılı Kanun yürürlükten kalkmıştır. Dolayısıyla 657 sayılı Kanuna tabi belediye Avukatları için mahkemelerce takdir edilecek vekalet ücretinin 657 sayılı Kanun’un 146. maddesindeki hadler dahilinde ödenmesi gerekmektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, dilekçilerin iddialarının reddiyle, ilamın 2. maddesiyle tazminine karar verilen 117.246.185.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,











2- İlamın 3. maddesinde, İtfaiye Daire Başkanlığında görevli itfaiye personelinin ferdi kaza sigorta bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle 2.580.000.000.- liranın tazminine karar verilmiştir.

Dilekçiler dilekçelerinde, 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde Belediyelerin vazifelerinin sayıldığını ve bu maddenin 22 fıkrasında "yangın vukuunu men edecek tedbirler almak, ateşe karşı ihtiyat için umuma açık yerlerde, imalathane ve fabrikalarda ve her dükkanda bulundurulacak tertibatı ve vesaiti tayin ve ilan ve ifa ettirmek, yangını tarassut, ihbar ve istihbar için lazım gelen tesisat ve teşkilatı yapmak, itfaiye tulumba takımlarını ve tekerlekli itfaiye vesaitini her an ihtiyaca yarar halde bulundurmak, beldeyi tehdit edecek orman yangınlarına karşı kazma, kürek, balta vesaire gibi vesaiti itfaiye bulundurmak, beldenin icap eden mahallerinde itfaiye havuzları, sarnıçları yaptırmak, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin (u) fıkrasında "itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek" denilerek yangına müdahale etmeyi belediyelerin görevleri arasında sayıldığını, 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 117 maddesinde Belediye Masrafları sayılırken 3 üncü fıkrada "belediye zabıtası ve itfaiye masrafları" denilerek itfaiye hizmetlerinin yürütülmesinde her türlü tedbiri almak için yapılan masrafların da yapılacağının hüküm altına alındığını, yine 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun 66 ncı maddesinde, 10 yılın altında görev yapan iştirakçilerden ölenlerin 66 maddede sayılan karı, çocuklar, ana, baba ve yakınlarına dul ve yetim aylığı bağlanamayacağı hükmünün bulunduğunu, Bursa Büyükşehir Belediyesinin 2004 mali yılı bütçesine bağlı R - Cetveli "ba) Yanıcı patlayıcı maddeler, gemi ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderlerine yer verildiğini, itfaiye erlerinin ferdi kaza sigorta giderlerinin yasalara uygun olduğunu bu konuda Sayıştay Temyiz Kurulunun 19.11.1993 Tarih ve 23223 sayılı kararı bulunduğunu, bu nedenlerle tazmin hükmünün kaldırılmasının gerektiğini bildirmişlerdir.

3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkındaki Kanunun 21. maddesinde, 1580 sayılı Belediye Kanunu ile diğer ilgili mevzuatın, bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerinin Büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanacağı, hükme bağlanmıştır. 1580 sayılı Belediye Kanunun 15. maddesinin ikinci fıkrasının 22. bendinde, Yangın vukuunu menedecek tedbirleri almak, ateşe karşı ihtiyaç için umuma açık yerlerde imalathane ve fabrikalarda ve her dükkanda bulundurulacak tertibatı ve vesaiti tayin ve ilan ile ihzar ve ifa ettirmek, yangını tarassut, ihbar ve istihbar için lazım gelen tesisat ve teşkilatı yapmak, itfaiye tulumba takımlarını ve tekerlekli itfaiye vesaitini her an ihtiyaca yarar halde bulundurmak, beldeyi tehdit edecek orman yangınlarına karşı kazma, kürek, balta ve saire gibi vesaiti itfaiye bulundurmak, beldenin icap eden mahallerinde itfaiye havuzları, sarnıçları yaptırmak; belediyelerin vazifelerinden, aynı Kanunun 117. maddesinin 3. bendinde, belediye zabıtası ve itfaiye masrafları belediyenin giderlerinden sayılmıştır.

Belediye Bütçe Muhasebe Usulü Yönetmeliğinin R- Cetveli (Harcamalara İlişkin Formül) başlıklı kısmının “340 Tarifeye Bağlı Ödemeler” ayrıntı kodunun (b) bendinde; yanıcı, patlayıcı maddeler, gemi ve ilaç depolama yerlerinin sigorta giderleri ile evrakı müsbitelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta ve navlun giderlerinin, bütçeden karşılanmasına imkan verilmiştir.

Söz konusu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, yangınların önlenmesine yönelik tedbirleri alınmasının belediyelerin görevleri ve itfaiye masraflarının belediyelerin giderleri arasında sayılmışsa da, itfaiye personelinin ferdi kaza sigortası giderleri belediye bütçesinden ödenecek giderler arasında sayılmamıştır. Dolayısıyla söz konusu giderin belediye bütçesinden ödenmesi mevzuata aykırıdır.

Dilekçiler Emekli Sandığı Kanununa göre, görev yaparken ölen 10 yılını doldurmayanların kalanlarına dul ve yetim aylığı bağlanmaması, bu personelin yanıcı ve patlayıcı mahallerde görev yapmaları nedeniyle ödemenin bütçe kanununa uygun olduğunu ileri sürmüşlerse de, Emekli Sandığı Kanunundaki düzenlemenin tüm memurlar için geçerli olması, Belediyenin 2004 yılı Bütçesindeki düzenlemenin Yönetmelikteki düzenlemeyle aynı olması ve söz konusu hükümlerin şahısları değil mahallerin sigortalanmasını öngörmesi karşısında, bu iddiaların kabulü mümkün görülmemiştir.

Ayrıca, 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin (u) bendine göre, yangına müdahalenin belediyelerin görevleri arasında sayıldığını iddia etmişlerse de, söz konusu Kanun 01.01.2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiğinden, 2004 yılı olaylarına uygulanması mümkün değildir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle dilekçilerin iddialarının reddiyle, ilamın 3. maddesiyle tazminine karar verilen 2.580.000.000.-liraya ilişkin tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 20.11.2007 tarih ve 29689 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.