Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü.

1- 627 sayılı ilamın 1. maddesiyle;Belediyede görevli memurlara belediye bütçesinden sosyal denge tazminatı ve bayram yardımı adı altında ödeme yapılması nedeniyle 11.979,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

Sosyal Denge Tazminatı ve Bayram Yardımının, Belediye ile yetkili sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmesinin hukuka uygun olduğu saikı ile yapıldığını, Anayasanın 90. maddesinin son fıkrasının yeniden düzenlendiğini, bu düzenlemeyle 90.maddenin son fıkrasının, "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası antlaşmalar kanun hükmündedir. Bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamaz. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası anlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır." şeklini aldığını,

ILO'nun temel haklara ilişkin 87,98 ve 151 sayılı sözleşmelerinin ülkemiz tarafından kabul edildiğini, çalışma hayatına ilişkin düzenlemeler getiren bu sözleşmelerde kamu görevlilerine toplu sözleşme, adil ücret talep etme hakları, sendikal örgütlenme haklarının düzenlendiğini, Anayasadaki bu değişiklikle uluslar arası sözleşmelerle tüm dünyada uygulanan temel haklara ilişkin sözleşmeler kanunla çelişse dahi bu sözleşmelerin uygulanacağının belirlendiğini,

Böyle bir uygulamanın zor şartlar altında çalışan belediye memur personelini daha verimli ve etkin çalışmaya sevkettiğini,

Memurlara belediyelerce yapılan sosyal yardımların, suç teşkil etmeyeceğini belirterek Anayasa, AİHM kararları ve Danıştay kararları dikkate alınarak verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Kapsam” başlıklı 1. maddesine göre belediyede çalışan memurlar bu Kanunun kapsamı içinde bulunmaktadır.

Aynı Kanunun 2. maddesinde, Devlet Memurlarının hizmet şartları, nitelikleri atanma ve yetiştirilmeleri, ilerleme ve yükselmeleri, ödev, hak, yükümlülük ve sorumlulukları, aylıkları ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin bu kanunla düzenleneceği ifade edildiğinden, belediyelerde çalışan memurların her türlü mali ve sosyal haklarının da diğer Devlet Memurlarında olduğu gibi, bu Kanun kapsamında mütalaa edilmesi gerekmektedir.

Aynı Kanununun mali hükümlerin kapsamını belirleyen 146. maddesinde aynen;

“Bu Kanunun birinci maddesinin birinci fıkrası kapsamına giren memurlar aylık, ücret, ödenek, hizmetle ilgili her çeşit ödeme ve bunların şekil ve şartları bakımından bu Kanundaki hükümlere, aynı maddenin ikinci fıkrası kapsamına giren memurlar özel kanunlardaki hükümlere tabidir.

Memurlara kanun, tüzük ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç).” hükmü bulunmaktadır.

Anayasanın “Toplu İş Sözleşmesi Hakkı” başlıklı 53. maddesinde - (Değişik: 23.7.1995-4121) “İşçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu iş sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu iş sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir. 128. maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54. madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve idareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir. Aynı işyerinde, aynı dönem için, birden fazla toplu iş sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.” denilmektedir.

Anayasanın bu hükmünün uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 25.06.2001 tarih ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu yürürlüğe konulmuştur.

Toplu iş sözleşmesi hakkı, mevzuatımızda sadece işçiler için tanınmış olup, bu konuda memurlarla ilgili olarak çıkarılan 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda da sadece toplu görüşme hakkı tanınmış ve söz konusu kanunun 30. maddesiyle toplu görüşme yapma yetkisi de her hizmet kolunda en çok üyeye sahip sendika ile bunların bağlı bulunduğu konfederasyonlara tanınmıştır. Aynı kanunun 34. maddesinde; Toplu görüşmenin sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenen mutabakat metni uygun idari icrai ve yasal düzenlemeleri yapabilmesi için Bakanlar Kuruluna sunulur. Bakanlar kurulu üç ay içinde mutabakat metni ile ilgili uygun idari ve icrai düzenlemeleri gerçekleştirir ve kanun tasarılarını Türkiye Büyük Millet Meclisine sunar, denilmektedir.

Görüldüğü üzere mutabakat metni memurlar üzerinde doğrudan uygulama imkanı olan bir metin olmayıp ancak Bakanlar Kurulunun idari ve icrai düzenlemeleri ile ve Kanunla uygulanabilir hale gelmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununun Geçici 4. maddesinde; bu Kanunun yayımı tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmeleri akdetmeleri nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari, mali veya adli takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır, denilmektedir. Buradaki idari, mali veya adli takibat yapılamaz hükmü memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdetme nedenine bağlanmıştır. Yani memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdetme nedeniyle kamu görevlilerinin haklarında yetkiyi aşma ve görevi kötüye kullanma sebepleriyle açılan idari soruşturma ve davaları kapsamakta olup kanuni dayanağı olmayan ve 4688 sayılı yasaya da aykırı olan toplu iş sözleşmeleri hükümlerinin geçerli kabul edileceği anlamına gelmemektedir.

Uluslararası Çalışma Teşkilatının (İLO) değişik tarihlerde yapılan Genel Konferanslarında kabul edilen ve Türkiye Büyük Millet Meclisince de birer kanunla onaylanmasının uygun bulunması üzerine Bakanlar Kurulunca tasdik edilen sözleşmelerle, kamu hizmetinde çalışanların örgütlenme hakkı ve istihdam koşullarının belirlenme yöntemleri konularında bazı hakların sağlanması yoluna gidildiği görülmektedir.

Her ne kadar Anayasanın 90. maddesinin son fıkrası uyarınca, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmalar kanun hükmünde olup, bunlar hakkında anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamamakta ise de, söz konusu sözleşmeyle sağlanan hakların hayata geçirilmesi, ancak bu husustaki mevzuat hükümlerinde gerekli değişikliklerin yapılması ve uygulama esaslarının belirlenmesi halinde mümkün olabilecektir. Esasen 151 sayılı İLO sözleşmesinde de, bu sözleşmenin uygulama alanına ve istihdam koşullarının belirlenmesi yöntemlerine ilişkin bazı konuların, ulusal yasalarla ve ulusal koşullara uygun olarak düzenleneceği vurgulanmıştır.

Mevzuatımızda yeni bir düzenleme yapılmadığı sürece, mevcut hükümlerin tespit ettiği memur statüsünün, akdi düzenlemelerle değiştirilmesi ve dolayısıyla belediyelerin, toplu iş sözleşmeleri akdetmek suretiyle veya başka birtakım tasarruflarla memurlar için yasalarda öngörülen hak ve statülerin dışına çıkılmasına yol açacak bir uygulamaya gitmeleri mümkün bulunmamaktadır.

Dilekçiler bazı Danıştay kararlarından söz etmekte ise de, 832 sayılı Sayıştay Kanununun 65. maddesi karşısında söz konusu kararların mevcudiyeti Sayıştay’ın tazmin hükmüne engel teşkil etmemektedir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, 627 sayılı ilamın 1. maddesi ile 11.979,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2-627 sayılı ilamın 2.maddesiyle;Belediye tarafından yapılan kamulaştırma işlemleri için kurulan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonunda görevli üyelere huzur ücreti ödenmesi nedeniyle 5.190,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;

5272 Sayılı Belediye Kanununun 20. Maddesi ile 5393 Sayılı Belediye Kanununun 24.Maddesi gereğince Belediyelerde İmarla İlgili Komisyonların kurulmasının zorunlu olup, bu komisyonların imarla ilgili kamulaştırma, uzlaşma ve kıymet takdiri gibi hizmetleri yerine getirdiğini,

Belediye Meclis Üyelerinin genelde esnaf kişiler olması nedeniyle kendi işlerini bırakarak çoğu zamanlarını mesai dışı da olmak üzere bu işlere ayırmak zorunda kaldıklarını, Komisyon üyelerinin bu çalışmaları sırasında uzun ve yorucu çalışmalarına biraz katkı amacı ile Belediye Encümeninin 28/04/2005 tarih ve 231 sayılı kararı ile Belediye Meclis üyeleri huzur haklarını geçmemek üzere bu üyelere de günlük ücret ödenmesi kararı aldığını, bu karar gereğince imar kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarına ödemelerin yapıldığını,

1050 sayılı muhasebe-i umumiye kanunun "Devlet Masrafları" başlıklı 7. maddesinde "Devlet gideri, bütçe içinde devlet adına yapılan veya özel bir kanunla yapılması öngörülen bir hizmet ve husus karşılığı olmak üzere Devletin zimmetinde gerçekleşen borçtur." hükmünün bulunduğunu dolayısıyla kıymet takdir komisyon üyelerinin devlet masrafı ( kamu gideri) yapılmasını gerektirir bir hizmet verdiklerini, komisyon üyelerine bu hizmetlerinden (toplantı ve karar verme ) dolayı Anayasanın "angarya yasaktır "ilkesi ve ilgili diğer kanunlar çerçevesinde huzur hakkı verilmesinin hukuka uygun olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

04.11.1983 tarihli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun bazı maddeleri 24.04.2001 tarihli 4650 sayılı Kanunla değiştirilmiştir.

2942 sayılı Kanunun değişiklikten önceki Kıymet Takdiri Komisyonlarına ilişkin hükümleri aşağıdaki şekilde iken;

“ Kıymet takdiri komisyonları:

Madde 10 - İl ve ilçe dahilinde görev yapmak üzere beş asıl ve beş yedek üyeden oluşacak kıymet takdiri komisyonları, her yıl Ocak ayının ilk haftasında;

a) İl kıymet takdiri komisyonu :

1. İl idare kurulunca; defterdarlık memurlarından, resmi kuruluşların ziraat mühendislerinden, yoksa ziraat teknisyenlerinden, o ildeki fen adamları arasından birer asıl ve birer yedek olmak üzere üç asıl ve üç yedek üye,

2. İl belediye encümenince taşınmaz mal sahipleri arasından iki asıl ve iki yedek üye;

b) İlçe kıymet takdiri komisyonu:

1. İlçe idare kurulunca; mal müdürlüğü memurlarından, resmi kuruluşların ziraat mühendislerinden, yoksa ziraat teknisyenlerinden, ilçedeki fen adamları, temin edilememesi halinde o ilçenin bağlı bulunduğu ildeki fen adamları arasından birer asıl ve birer yedek olmak üzere üç asıl ve üç yedek üye,

2. İlçe belediye encümenince taşınmaz mal sahipleri arasından iki asıl ve iki yedek üye;

olmak üzere seçilir.

Belediye sınırları içindeki nüfusu, son nüfus sayımına göre yüzbini geçen şehirler için aynı sınırlar içerisinde yapılacak kamulaştırmalarda kıymet takdiri komisyonu, seçilen ziraat mühendisi veya ziraat teknisyeni yerine il veya ilçe idare kurulunca Bayındırlık Bakanlığı kuruluşuna dahil teknik elemanlar arasından seçilecek bir üyenin katılmasıyla oluşur.

Seçilen komisyon üyelerine en yakın sulh mahkemesinde yemin ettirilir.

Komisyon üyelerinin hizmet süresi bir yıldır. Süresi biten üye tekrar seçilebilir.

Kıymet takdiri komisyonları uzmanlıkları dışında kalan konularda, kamulaştırılan malın cinsine göre uzman kimselerden danışma niteliğinde görüş alır ve bu hususu gerekçesiyle raporlarında bildirirler.

Kamulaştırılan taşınmaz malın sahipleri, bunların usul ve füruu, karı koca veya üçüncü derece dahil kan ve sıhri hısımları komisyonlara katılamaz ve görüş bildiremez.

Komisyon, kamulaştırmayı yapan idarenin daveti üzerine eksiksiz toplanır. Hukuki veya fiili nedenlerle komisyona katılamayan asıl üyenin yerine, yedeği çağrılır. Komisyon başkanını kendi arasından seçer.

Komisyonda kararlar çoğunlukla verilir. Azınlıkta kalan üye, karara katılmama nedenlerini yazıp imzalamak zorundadır.

Giderlerin ödenmesi :

Madde 29 - Kıymet takdiri komisyon başkan ve üyelerinin, kıymeti takdir edilen her taşınmaz mal başına kamulaştırmayı yapan idare tarafından takdir edilecek ücretleri ile gerçek yol giderleri, tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler, idarece ödenir.”

Konuyla ilgili maddelerin 4650 sayılı Kanunla değişik yeni hali ise aşağıda belirtildiği şekilde olmuştur.

“Satın alma usulü:

Madde 8 – (Değişik: 24/4/2001 - 4650/3 md.)

İdarelerin, bu Kanuna göre, tapuda kayıtlı olan taşınmaz mallar hakkında yapacağı kamulaştırmalarda satın alma usulünü öncelikle uygulamaları esastır.

Kamulaştırma kararının alınmasından sonra kamulaştırmayı yapacak idare, bu Kanunun 11 inci maddesindeki esaslara göre ve konuyla ilgili uzman kişi, kurum veya kuruluşlardan da rapor alarak, gerektiğinde Sanayi ve Ticaret Odalarından ve mahalli emlak alım satım bürolarından alacağı bilgilerden de faydalanarak taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla kıymet takdir komisyonunu görevlendirir.

Ayrıca idare, tahmin edilen bedel üzerinden pazarlıkla satın alma ve trampa işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak üzere kendi bünyesi içinden en az üç kişiden teşekkül eden bir veya birden fazla uzlaşma komisyonunu görevlendirir.

İdare, kıymet takdir komisyonunca tespit edilen tahmini bedeli belirtmeksizin, kamulaştırılması kararlaştırılan taşınmaz mal, kaynak veya bunların üzerindeki irtifak haklarının bedelinin peşin veya bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılıyor ise, bu fıkradaki usullere göre taksitle ödenmesi suretiyle ve pazarlıkla satın almak veya idareye ait bir başka taşınmaz malla trampa yoluyla devralmak istediğini resmi taahhütlü bir yazıyla malike bildirir.

Malik veya yetkili temsilcisi tarafından, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde, kamulaştırmaya konu taşınmaz malı pazarlıkla ve anlaşarak satmak veya trampa isteği ile birlikte idareye başvurulması halinde; komisyonca tayin edilen tarihte pazarlık görüşmeleri yapılır, tespit edilen tahmini değeri geçmemek üzere bedelde veya trampada anlaşmaya varılması halinde, yapılan bu anlaşmaya ilişkin bir tutanak düzenlenir ve anlaşma konusu taşınmaz malın tüm hukuki ve fiili vasıfları ile kamulaştırma bedelini içeren tutanak malik veya yetkili temsilcisi ve komisyon üyeleri tarafından imzalanır.

İdarece, anlaşma tutanağının tanzim tarihinden itibaren en geç kırkbeş gün içinde, tutanakta belirtilen bedel ödenmeye hazır hale getirilerek, bu durum malike veya yetkili temsilcisine yazıyla bildirilerek tapuda belirtilen günde idare adına tapuda ferağ vermesi istenilir. Malik veya yetkili temsilcisi tarafından idare adına tapuda ferağ verilmesi halinde, kamulaştırma bedeli kendilerine ödenir.

Bu madde uyarınca satın alınan veya trampa edilen taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkı, sahibinden kamulaştırma yolu ile alınmış sayılır ve bu şekilde yapılan kamulaştırmaya veya bedeline karşı itiraz davaları açılamaz.

Anlaşma olmaması veya ferağ verilmemesi halinde bu Kanunun 10 uncu maddesine göre işlem yapılır.”

4650 sayılı Kanunun 5.maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10.maddesi “Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili” başlığı altında yeniden düzenlenmiştir.

“Madde 10- Kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare, 7. maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle 8. madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştırma 3. maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında, idare adına tesciline karar verilmesini ister.

…….”

‘Giderlerin ödenmesi’ başlıklı değişik 29.maddesinde ise;

“ (Değişik: 24/4/2001 - 4650/16 md.): 10 uncu madde uyarınca mahkeme heyetinin harcırahları, 15 inci madde uyarınca mahkemece oluşturulan bilirkişilerin ve keşifte dinlenilen muhtarın mahkemece takdir edilecek ücretleri ile, tapu harçları ve bu Kanunun gerektirdiği diğer giderler kamulaştırmayı yapan idarece ödenir.”denilmektedir.

Kıymet takdir komisyonlarının kurulması ile komisyon üyelerine yapılacak ödemelere ilişkin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun yukarıya alınan 4650 sayılı Kanunla yapılan değişiklikten önceki ve sonraki madde metinleri birlikte değerlendirildiğinde;

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 24.04.2001 tarihli 4650 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki halinde Kıymet Takdiri Komisyonlarının oluşturulması ve bunlara ödenecek ücrete ilişkin düzenlemelere yer verilmişken 4650 sayılı Kanunla, Kamulaştırma Kanununda yapılan değişiklik sonrası il ve ilçe idare kurullarınca oluşturulan kıymet takdir komisyonları ortadan kaldırılmış, yeni düzenlemeyle Kamulaştırma yapacak idarenin kendi bünyesinde kıymet takdir komisyonu ile uzlaşma komisyonu adı altında bir veya birden fazla komisyon oluşturması hüküm altına alınmıştır.Dolayısıyla 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda komisyon üyelerine huzur ücreti verileceğine dair bir hüküm artık bulunmamaktadır.Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanununun komisyonlar ve huzur ücreti ile ilgili düzenlemeleri 24, 25 ve 32.maddelerinde işlenmiş olup bunlar arasında kamulaştırma sürecinde görevli kıymet takdir ve uzlaşma komisyonları yer almamaktadır.

Rapor dosyası ve eki belgeler incelendiğinde; Belediye Encümeninin 28.04.2005 tarih ve 231 sayılı kararı gereğince 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 8.maddesinde belirtilen satın alma usulü ile 2005 yılı içinde yapılan kamulaştırmalarda taşınmaz malın tahmini bedelini tespit etmek ve tahmin edilen bedel üzerinden satın alma işlemlerini yürütmek ve sonuçlandırmak üzere Belediye bünyesinde beşer kişiden oluşan ve Belediye Encümenince seçilen Kıymet Takdiri ve Uzlaşma Komisyonu üyelerine komisyon toplantı ücreti ödenmesine, ücret olarak Belediye Meclisinin 07.01.2005 tarih ve 9/4 sayılı maddesi gereğince ihtisas komisyonu üyelerine verilen ücretin esas alınarak katıldıkları her toplantı için ücret ödenmesine karar verildiği,

Kıymet Takdiri Komisyonu üyelerinin;

Komisyon Başkanı: Fikri Peker (Belediye Meclis Üyesi )

Üye:Ahmet Gedikoğlu (Belediye Meclis Üyesi )

Üye:Kemal Yaşar Yükseler(Belediye Başkan Yardımcısı)

Üye:Musa Diri (Yazı İşleri Müdürü)

Üye:Yaşar Ali Selçik (İmar İşleri Müdür V.)



Uzlaşma Komisyonu Üyelerinin;

Komisyon Başkanı: Muharrem Bozkurt (Belediye Meclis Üyesi )

Üye:Veysel Barutçu (Belediye Meclis Üyesi )

Üye:Mehmet Atabay (Hesap İşleri Müdür V.)

Üye:Mehmet Özcan (Fen İşleri Müdürü)

Üye:Şener Öğüt (Teknisyen)

şeklinde oluşturulduğu görülmüştür.

Belediyenin görev ve yetkileri arasında bulunan kamulaştırma işleminin bir gereği olarak oluşturulan kıymet takdir ve uzlaşma komisyonlarında görevlendirilen Belediye personeli ile meclis üyelerine yukarıya alınan mevzuat hükümleri çerçevesinde bir ödeme öngörülmediğinden 627 sayılı ilamın 2.maddesiyle 5.190,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 17.02.2009 tarih ve 30642 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.