Konu: Yemek yardımından yararlanan personelden yemek maliyetinin yarısından daha az tutarda kesinti yapılması.

182 sayılı ilamın 1. maddesiyle ... ... Belediyesinde yemek yardımından yararlanan personelden yemek maliyetinin yarısından daha az tutarda kesinti yapılması nedeniyle ... TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

TEMYİZ DİLEKÇESİ

İlamda Harcama Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …, …,

Gerçekleştirme Görevlisi sıfatıyla sorumlu tutulan …,

Muhasebe Yetkilisi sıfatıyla sorumlu tutulan …

tarafından verilen ortak mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212' inci maddesine dayanılarak çıkarılan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin Yemek Servisi Giderleri başlıklı 4‘üncü maddesinde: “(Değişik: 8/8/2016-2016 9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderler, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, hu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanır. Ödenek dağıtımı yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılır. Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmı yemek yiyenlerden alınır. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun'a göre tayın bedeli verilen personel ile sözleşmeli olarak çalıştırılanların, bu Yönetmeliğe göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde, yemek bedelinin tamamı kendilerinden alınır. Bu madde hükmüne göre kurum bütçesinden kadrolu memurun her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabilecektir. Yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır.” denildiğini,

Belediye personelinin görev itibari ile sadece belediye hizmet binasında görev yapmadığını, personelin büyük bir çoğunluğunun sorumluluk alanı olan merkez mahalleler ile köyden mahalleye dönüşen kırsal yerleşim alanlarında görev yaptığını, bu sebeple bu memurların sorumluluk alanlarını terk edip öğle yemeği için belediye hizmet binasına gelip gitmelerinin iş kaybı ve kamu kaynağının verimsiz kullanılmasına sebebiyet verdiğini, ayrıca, belediye binasında yemekhane için ayrılmış bir yer de mevcut olmadığını, dolayısıyla belediyede yemekhane bulunmadığından ve yemek servis hizmeti de yapılamayacağından belediye yemek ihtiyacının ihale yoluyla karşılandığını,

Belediyenin 2017 mali yılı bütçesine mevcut memur sayısı ve fiilen çalışabilecekleri günlerde dikkate alınarak yiyecek yardımı bedeli olarak. ...-TL. ödenek konmuş olup bu ödenek kaleminin mevcut tutarından daha az olan ... -TL kısmının her ay düzenlenen hak edişler ile memur sayısı ve o ay içindeki iş günü sayısı dikkate alınarak ilgili firmaya ödendiğini, bunun karşılığında memurlara yapılan maaş ödemelerine esas bordrolarda yemek adedine göre, ek göstergelere göre değişen en az yemek bedelleri üzerinden katkı payı kesildiğini, bütçeye konan ödeneklerin gerçek anlamda bir maliyet kalemi olmayıp bütçe hazırlama rehberine göre personel sayısı dikkate alınarak hazırlanan standart maliyeti ifade ettiğini, dolayısıyla bütçeye ödenek, yemek maliyetinin yarısının karşılanması şeklinde tespit edilerek sarf edildiğini,

2017 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliği (Sıra No:1)nin 5’inci maddesinde, “Kuruluşlar, personelin kadro veya pozisyon unvanını, hizmetlerinin özelliğini, yemek maliyetlerini ve yemek servisinin farklı mahallerde daha iyi şartlarda sunulması gibi hususları dikkate alarak Ek-1 de belirtilen miktarların üzerinde yemek bedeli tespit edebilir.” hükmüyle belirtilen miktarların üzerinde yemek bedelinden daha fazla belirleme yetkisini kuruma bıraktığını, burada esas olanın yiyecek yardımından yararlanan personelin iyi şartlarda kaliteli ve sağlıklı yemek yemesi olduğunu,

Belediyede yemekhane bulunmadığından ve yemek servis hizmeti de yapılamayacağından, belediyede ayrıca bina, tesis, demirbaş eşya, gelir-gider kayıtlarını tutacak personel, yemek yapacak personel (Aşçı. Bulaşıkçı, vb.), kira, amortisman, su, elektrik ve havagazı giderlerinin de olmadığını,

Yiyecek yardımı yönetmeliğindeki amacın, konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği'ne uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirilmiş olup bütçeye konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen tutarlar yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden ayrıca yemek giderlerinin geriye kalan yarısının da personelden geri istenmesinin sosyal hukuk devleti ile bağdaşmayacağı gibi bu tür ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmanın idarenin görevi olduğunu,

Ayrıca, tazmin kararının mevzuat hükümlerine aykırı olduğunu, şöyle ki:

ticket uygulamasının sadece arazide çalışan personelin varlığından dolayı değil, genel itibari ile belediye hizmet binasının dışında çalışan bütün personelin kastedildiğini ve bu personel sayısının da görmezden gelinemeyecek miktarda olduğunu,

Belediye memurlarına yemek hizmetine ilişkin teknik şartname incelendiğinde; “Yemek verme işi Belediye memur personeline çalışma koşullarından dolayı aynı anda yemek verme ve yemekhane açma imkânı olmadığından kart veya kupon karşılığı yemek hizmeti satın alınacaktır. Yemek Hizmeti Alımı ... Belediyesi bünyesinde çalışan 657 Sayılı Devlet Memurluğu Kanununa tabi memurları kapsayacaktır.” hükmü yer almakta olup restoranda yenilecek olan yemek menüsüne dahi yer verildiğini, belirtilen hükümlerden de anlaşılacağı üzere personele sunulan hizmetteki yegâne amacın yemek verme ve yemekhane açma imkânının olmayışının telefi edilmeye çalışılması olduğunu,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun “Bütçe İlkeleri” kenar başlıklı 13'üncü maddesinde:

“Bütçelerin hazırlanması, uygulanması ve kontrolünde aşağıdaki ilkelere uyulur:

a) Bütçelerin hazırlanması ve uygulanmasında, makroekonomik istikrarla birlikte sürdürülebilir kalkınmayı sağlamak esastır.

h) Kamu idarelerine bütçeyle verilen harcama yetkisi, kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle düzenlenen görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kullanılır.

c) Bütçeler kalkınma planı ve programlarda yer alan politika, hedef ve önceliklere uygun şekilde, idarelerin stratejik planları ile performans ölçütlerine ve fayda-maliyet analizine göre hazırlanır, uygulanır ve kontrol edilir.

d) Bütçeler, stratejik planlar dikkate alınarak izleyen iki yılın bütçe tahminleriyle birlikte görüşülür ve değerlendirilir.

e) Bütçe, kamu malî işlemlerinin kapsamlı ve saydam bir şekilde görünmesini sağlar.

f) Tüm gelir ve giderler gayri safı olarak bütçelerde gösterilir.

g) Belirli gelirlerin belirli giderlere tahsis edilmemesi esastır.

h) Bütçelerde gelir ve gider denkliğinin sağlanması esastır.

i) Bütçeler, ait olduğu yıl başlamadan önce Türkiye Büyük Millet Meclisi veya yetkili organlarca kabul edilmedikçe veya onaylanmadıkça uygulanamaz.

j) Bütçelerde, bütçeyi ilgilendirmeyen hususlara yer verilmez.

k) Bütçeler kurumsal, işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak şekilde Cumhurbaşkanlığınca uluslararası standartlara uygun olarak belirlenen bir sınıflandırmaya tâbi tutularak hazırlanır ve uygulanır.

l) Bütçe gelir ve gider tahminleri ile uygulama sonuçlarının raporlanmasında açıklık, doğruluk ve mali saydamlık esas alınır.

m) Kamu idarelerinin tüm gelir ve giderleri bütçelerinde gösterilir.

n) Kamu hizmetleri, bütçelere konulacak ödeneklerle, mevzuatla belirlenmiş yöntem, ilke ve amaçlara uygun olarak gerçekleştirilir.

o) Bütçelerde, ödenekler belirli amaçları gerçekleştirmek üzere tahsis edilir.”

hükümlerinin yer aldığını,

Belediye bütçe hazırlık ve uygulama sürecinde ödeneklerin tespiti, ilgili kanun hükümlerine uygun olarak ihtiyaçlar doğrultusunda tahsis edilmiş olup yemek ücretlerinin rayiç bedellerin çok üstünde, aykırı bir şekilde işlem tesis edilmediğini,

5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu'nun “Bütçe ilkeleri” kenar başlıklı 13’üncü maddesinde; “Bütçelerde gelir ve gider denkliğinin sağlanması esastır.” hükmünün yer aldığını,

Mali disiplinin sağlanmasında en temel ölçütün bütçe gelir ve gider denkliğinin sağlanması düşünüldüğünde. ... Belediyesi 2017 bütçesinin, bütçe uygulama ilkelerine uygun olarak denk bir şekilde hazırlanmış olduğu, gerçekleşen gelir - gider denkliği açısından da gelir lehine ... TL lik pozitif bir farkın olduğu, dolayısıyla mali disiplini bozacak fahiş ücret artışların bulunmadığını,

Sayıştay ilamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 212’inci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlanacakları bir yönetmelik ile tesbit olunur.” denildiğini ve bu hüküm gereğince 11.12.1086 tarih ve 19308 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Memurlara Yapılacak Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Yardımın Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde:

“(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/1180 K.) Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, naklen veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz. Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir” hükümlerine yer verdiğini,

Mevzuat hükümlerinde yer alan: “(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/11180K.) Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu vardım, naklen veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz”, hükmünün ... Belediyesi yemek hizmet ihalesinden sonra çıkarıldığını, belirterek,

tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılık mütalaasında;

“... ... Belediyesi 2017 yılı hesabının 7 nci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 23/05/2019 tarihli ve 182 sayılı İlamın 1 inci maddesinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden sorumlular ...ve diğer 24 kişinin ilgi yazı ekinde alınan temyiz dilekçesi incelenmiştir.

Dilekçede özetle;

- 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesi hükmüne göre kurum bütçesinden kadrolu memurun her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğini aşmamak üzere harcama yapılabileceği, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmının yemek yiyenlerden karşılanacağı,

- Belediye personelinin görevi itibarıyla sadece belediye hizmet binasında görev yapmadığı, ayrıca, belediye binasında yemekhane için ayrılmış bir yer de olmadığı, bu nedenle yemek servis hizmeti yapılamayacağından yemek ihtiyacının ihale yoluyla karşılandığı,

- Konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiği, bütçeye konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe uygulama Talimatında belirtilen tutarlar yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden ayrıca yemek giderlerinin geriye kalan yarısının da personelden geri istenmesinin sosyal hukuk devleti ile bağdaşmayacağı,

- Mevzuat hükümlerinde yer alan; "Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır. Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz." hükmünün ... Belediyesi yemek hizmet ihalesinden sonra çıkarıldığı,

ifade edilerek taraflarına çıkarılan tazmin kararının kaldırılması talep edilmiştir.

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususlar, konuya ilişkin mevzuata da yer verilmek suretiyle İlamda detaylı bir şekilde değerlendirilip karşılanmıştır.

Bu nedenle, temyiz talebinin reddi ile hükmün tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

... ... Belediyesince yemek yardımından yararlanan personelden yemek maliyetinin yarısından daha az tutarda kesinti yapılması nedeniyle kamu zararı oluştuğu görülmektedir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; bu Yönetmeliğin amacının, devlet memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı,

“Yemek Servisi Giderleri” başlıklı 4 üncü maddesinde; (Değişik :8/8/2016-2016/9103 K.) Yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin, yemek maliyetlerinin Ankara, İstanbul ve İzmir illeri için üçte ikisini, diğer iller için yarısını aşmamak üzere, bu Yönetmelik kapsamına dahil memur kadrosu adedine göre kurum bütçelerine konulacak ödeneklerle karşılanacağı,

Ödenek dağıtımının yemek servisi kurulacak kurumdaki memur sayısı dikkate alınmak suretiyle yapılacağı,

Yemek bedelinin bütçeden karşılanamayan kısmının yemek yiyenlerden alınacağı, ....”

“Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde;(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardımın, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağı,

“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılacağı, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) yiyecek yardımının bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılacağı,

hükümlerine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun:

2 inci maddesi; "Aşağıda belirtilen idarelerin kullanımında bulunan her türlü kaynaktan karşılanan mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri bu Kanun hükümlerine göre yürütülür:

a)(Değişik: 1/6/2007-5680/1 md.) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri ile özel bütçeli idareler, il özel idareleri ve belediyeler ile bunlara bağlı; döner sermayeli kuruluşlar, birlikler (meslekî kuruluş şeklinde faaliyet gösterenler ile bunların üst kuruluşları hariç), tüzel kişiler..."

Aynı kanunun 4 üncü maddesi ise; "Bu Kanunun uygulanmasında;

Mal: Satın alınan her türlü ihtiyaç maddeleri ile taşınır ve taşınmaz mal ve hakları,

Hizmet: (Değişik: 30/7/2003-4964/3 md.) Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, (?) (2), tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, ... ifade eder."

hükümlerini içermektedir.

Yukarıda belirtilen yönetmelik ve kanun hükümlerine göre, yemek hizmetlerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında hizmet alımı yoluyla temin edilmesinde mevzuata aykırı bir durum bulunmadığı görülmektedir.

Sorumlular tarafından Belediye personelinin görevi itibarıyla sadece belediye hizmet binasında görev yapmadığı, ayrıca, belediye binasında yemekhane için ayrılmış bir yer de olmadığı, bu nedenle yemek servis hizmeti yapılamayacağından yemek ihtiyacının ihale yoluyla karşılandığı ifade edilse de kamu zararının esasını yemek servis hizmetinin ihale yoluyla yapılması değil, personelden yapılması gereken kesintinin eksik yapılmasının oluşturduğu görülmektedir.

Yine sorumlular tarafından; konulan ödeneğin belediyenin yılı bütçesine ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğine uygun olarak ihale yolu ile alım yapılmak suretiyle yerine getirildiği, bütçeye konulan ödenek aşılmadığından ve Bütçe uygulama Talimatında belirtilen tutarlar yemek yiyen memurlardan tahsil edildiğinden ayrıca yemek giderlerinin geriye kalan yarısının da personelden geri istenmesinin sosyal hukuk devleti ile bağdaşmayacağı ifade edilmiştir.

Kurum bütçesinden kadrolu memurların her gün yiyebileceği ihtimaline karşılık konulan yiyecek yardımı ödeneğinden yemek maliyetinin yarısını aşmamak üzere harcama yapılabileceğinden, yemek maliyetinin bütçeden karşılanamayacak olan kısmı yemek yiyenlerden karşılanacaktır. Yemek yiyenlerden alınacak yemek ücretleri tarifesi ise her yılbaşında Bütçe Uygulama Talimatı ile asgari rakamlar üzerinden belirlenmekte olup kurumlar, yemek maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde bu rakamların daha üstünde fiyatlar tespit edebilecektir.

Bütçe Uygulama Talimatı ile belirlenen miktarlar, en az alınması gereken miktarı ifade etmektedir. Eğer Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen miktarlar üzerinden kişilerden tahsil edilen bedel, yemeğin maliyetinin kalanını karşılamaya yetmiyorsa, kişilerden tahsil edilen miktarın yemeğin maliyetinin kalan kısmını karşılayacak şekilde artırılması veya yemeğin maliyetinin düşürülmesi gerekmektedir. Aksi takdirde yemek maliyetinin yarısından fazla bir miktar bütçeden karşılanmış olacaktır ki bu da yukarıda ifade edilen Kanun hükmüne aykırıdır.

Dolayısıyla yemek yardımından yararlananlardan yapılacak yemek yardımı kesintisinin maliyetin yarısı tutarında olması gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu nedenle, yemek yardımından yararlanan personelden yemek maliyetinin yarısından daha az tutarda kesinti yapılması nedeniyle kamu zararı oluştuğu ve verilen tazmin hükmünün mevzuata uygun olduğu görülmektedir.

Bu itibarla, 182 Sayılı İlamın 1. maddesiyle yemek yardımından yararlanan personelden yemek maliyetinin yarısından daha az tutarda kesinti yapılması nedeniyle ... TL’ye verilen tazmin hükmünün yukarıda yapılan açıklamalar ve ilamda belirtilen sorumluluklar çerçevesinde TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın aşağıda yazılı ayrışık görüşlerine karşı) oyçokluğuyla,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 01.07.2020 tarih ve 47857 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

... Daire Başkanı ..., Üye ...’nün karşı oy gerekçesi:

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 212 nci maddesinde: “Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu,

“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; Bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı,

“Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde;(Değişik fıkra: 20/11/2017-2017/11180 K.) Yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardımın, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamayacağı,

“Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) yiyecek yardımının gerektirdiği giderlerin sadece yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluş tarafından yapılacağı, yemek servisinin, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği, (Ek cümle: 20/11/2017-2017/11180 K.) yiyecek yardımının bu şekilde kurulan yemek servislerinde yapılacağı,

hükümlerine yer verilmiştir.

İhale bedelinin belirlenmesinde, Yiyecek Yardım Yönetmeliğinin 5,6,7,8 ve 9. maddeleri dikkate alınarak hesaplamalar yapıldığı, bu hesaplamalara göre konulan ödeneğin aşılmadığı görülmüştür.

Öte yandan ilgili yılı Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğine göre öğle yemeği hizmetinden yararlanan memurlardan yılı içinde alınması gereken asgari tutarlar belirlenmiştir.

Bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde, yemek yiyenlerden alınacağı belirtilen yemek bedelinden, Yönetmeliğin 9’uncu maddesi ile yemek maliyetine dahil edilmeyecek unsurların düşülmesi, kalan tutarın yarısının yemek yiyenlerden alınması gerekir. İhale yolu ile yapılan yemek alımlarında ise bu unsulara tekabül eden payın düşülerek, memurlarca karşılanması gereken payın tam olarak hesabı mümkün bulunmamaktadır.

Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde memurlardan alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin yayımlanan tutarların, Yönetmeliğe göre alınması gereken tutarlar olduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Bu miktarın da tahsil edildiği görüldüğünden yapılan uygulama ve ödemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, sorumlunun temyiz talebi kabuk edilerek 182 sayılı ilamın 1. maddesiyle ... ... Belediyesinde yemek yardımından yararlanan personelden Merkezi Yönetim Bütçe Uygulama Tebliğinde memurlardan alınacak asgari yemek bedellerine ilişkin yayımlanan tutarların tahsil edildiği anlaşıldığından, verilen tazmin hükmü nün KALDIRILMASINA karar verilmesi gerekir.

Üye ..., Üye ... ve Üye ...’ın karşı oy gerekçesi:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 212 nci maddesinde:

“Devlet memurlarının hangi hallerde yiyecek yardımından ne şekilde faydalanacakları ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esaslar Maliye Bakanlığı ile Başbakanlık Devlet Personel Başkanlığının birlikte hazırlayacakları bir yönetmelik ile tespit olunur.” hükmüne yer verilmiş ve bu hüküm uyarınca hazırlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği’nin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının, Devlet Memurlarının yiyecek yardımından hangi hallerde, ne şekilde faydalanacaklarını ve bu yardımın uygulanması ile ilgili esasları belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, bu Yönetmeliğin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memurlar hakkında uygulanacağı; “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde, yiyecek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağı, bu yardım karşılığında nakden bir ödemede bulunulamayacağı; “Yardımın Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde; Kurum bütçelerine yiyecek yardımı karşılığı olarak konulan ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek servisi, yiyecek yardımından faydalanabilecek personel sayısının asgari 50 olması ve yemekhane için elverişli yer bulunması şartıyla atamaya yetkili amirin onayı ile kurulabileceği hükümlerine yer verilmiştir.

Söz konusu Yönetmelikte yer alan düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, 657 sayılı Kanuna tabi personele yiyecek yardımının ihale yolu ile dışarıdan temin edilmesi şeklinde yapılması mümkün değildir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinin bu Kanun hükümlerine göre yürütüleceği hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde de, “Bu Kanunun uygulanmasında Hizmet: Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, .. ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır. Yemek hazırlama ve dağıtım işinin 4734 sayılı kanun kapsamında belirtilmiş “hizmet” tanımı içinde yer alması söz konusu işin ilgili mevzuatına aykırı olarak ihale edilebileceği anlamına gelmemektedir. Zira Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği yemek yardımının yemek verme şeklinde yapılacağını açıkça belirtmiştir.

5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesi 1 inci fıkrasında kamu zararı tanımlanmış, 2 nci fıkrasında da bu zararın belirlenmesinde esas alınacak kriterler düzenlenmiştir. 5018 sayılı Kanunda, “Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması” da kamu zararının belirlenmesinde esas alınacak kriterlerden birisi olarak sayılmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir.

Ancak, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin 3 ve 5’inci maddelerinde söz konusu ödeneğin, memurlara yemek vermek üzere kurulan yemek servisi, yardım sandığı, dernek veya bu mahiyetteki kuruluşa ödeneceği, yemek yardımın ancak yemek vermek suretiyle yapılabileceği düzenlenmiş olduğundan, yemek kuponu (ticket) vermek amacıyla ihale yapılmasının mevzuata aykırı olduğu görülmektedir.

Dolayısıyla, yemek yardımının, yemek verme yerine lokanta vb. yerlerden istifade edilmek üzere yemek kuponu (ticket) verilmek suretiyle temin edilmesinin mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir.

Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, para temsili araçlar ile yemek ihtiyacının dışarıdan karşılanması ile ilgili idare işlemi, Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve Kamu İhale Kanununa aykırı olduğundan, bu işlem neticesi yapılan ödeme, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme mahiyetindedir. Bu nedenle yapılan ödemenin tamamı kamu zararı niteliğindedir. Bu itibarla, 182 sayılı İlamın 1. maddesiyle verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA karar verilmesi gerekir.