Konu: Geçici görevli memurlara geçici görev yolluğu dışında ayrıca yemek masraflarının yerinde muayene giderleri hesabından ödenmesi.

340 sayılı ek ilamın 2. Maddesi ile; çapraz denetim görevi ile ...’e geçici olarak görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri gereğince ödenen harcırahın dışında, ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri ile 3516 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ve Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ...sayılı talimat yazısına aykırı olarak yemek bedelinin ödenmesi nedeniyle oluşan toplam ... TL kamu zararının Harcama Yetkilisi (... İl Müdürü) tek başına tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde özetle;

Temyiz Kuruluna yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak bozma kararı verilmiş olmasına rağmen Dairece, Temyiz kararına uyulmayarak 20/11/2019 tarih ve 340 nolu ilam ile tekraren tazmin hükmü verildiği,

Daha önce 14.10.2016 tarih ve 1489 sayılı rapora istinaden sunmuş olduğu 16/11/2016 tarihli savunma dilekçesi ile Temyiz Kuruluna sunduğu 29/11/2017 tarihli savunma dilekçelerini aynen tekrar ettiği,

İl Müdürü olarak '... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği'' nin 7 ve 8 inci maddelerine göre Merkez Teşkilatı ile işbirliği içerisinde Bakanlık talimatlarını yürütmesi gerektiği,

Konaklama hizmetinin kamu misafirhanesinden değil de, herhangi bir otelden alınması halinde düzenlenecek olan faturada yemek bedelinin de konaklama içerisinde yer alacak olması nedeniyle böyle bir sorun yaşanmayacağı,

Bakanlık Müfettişlerince yapılan denetimlerde de ilama konu olan ödemenin Bakanlık Olur'una aykırı bir işlem olarak görülmediği ifade edilmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.





Başsavcılık Mütalaası

Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında aynen;

“6245 sayılı Harcırah Kanununun; ''Harcırahın unsurları'' başlıklı 5 inci maddesinde; yol masrafı ve yevmiyenin harcırahın unsurları olduğu, ''Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)'' başlıklı 14 üncü maddesinde; muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı, yevmiye ile hamal, bagaj ve nakil vasıtası masrafının verileceği, belirtilmektedir. Dolayısıyla bir hizmetin ifası için geçici görevle memuriyet mahalli dışında görevlendirilecek personele yapılabilecek olan ödemeler Kanun da sayılanlarla sınırlıdır. Dolayısıyla İl'de 29-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilen çapraz denetime katılan ve harcırahı (yol masrafı ve yevmiye) Bakanlık bütçesinden karşılanan personele ayrıca yemek masrafının ödenmesi mümkün değildir. 

Yine 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'nun "Yerinde muayene giderleri'' başlıklı 19 uncu maddesinde; "Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından karşılanır'' denilmektedir.

Söz konusu madde gereğince; yerinde muayene giderleri hesabının, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri için kullanılacağı açıktır. Dolayısıyla Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı olan ödemenin, 3516 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine de aykırı olduğu görülmektedir.

Öte yandan, Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazıda; görevli personelin otelde konaklaması halinde konaklama gideri farkı ile araçların park ücretlerinin yerinde muayene giderleri hesabından ödeneceğinin belirtildiği, yemek masraflarının söz konusu hesaptan karşılanacağına ilişkin bir ifadenin yer almadığı görüldüğünden yapılan ödeme ile ilgili olarak Bankaya ödeme talimatını veren İl Müdürünün sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenlerle talebin reddedilerek, 8 inci Dairece 20 Kasım 2019 tarih ve 340 sayılı ek ilamın 1 inci maddesi ile verilmiş olan tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.”

Denilmektedir.

Duruşma talep eden sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesi ve dosya ve eklerinde mevcut bulunan belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dilekçilerin İddia ve İtirazları şu şekildedir;

İlgili Daire kararına istinaden tarafların temyiz başvurusu üzerine Temyiz Kurulunca bozma kararı verildiği ancak Dairece Temyiz Kurulu kararına uyulmayarak 20/11/2019 tarih ve 340 nolu ilam ile tekraren tazmin hükmü verildiği,

Daha önce 14.10.2016 tarih ve 1489 sayılı rapora istinaden sunmuş olduğu 16/11/2016 tarihli savunma dilekçesi ile Temyiz Kuruluna sunduğu 29/11/2017 tarihli savunma dilekçelerini aynen tekrar ettiği,

İl Müdürü olarak '... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği'' nin 7 ve 8 inci maddelerine göre Merkez Teşkilatı ile işbirliği içerisinde Bakanlık talimatlarını yürütmesi gerektiği,

Konaklama hizmetinin kamu misafirhanesinden değil de, herhangi bir otelden alınması halinde düzenlenecek olan faturada yemek bedelinin de konaklama içerisinde yer alacak olması nedeniyle böyle bir sorun yaşanmayacağı,

Bakanlık Müfettişlerince yapılan denetimlerde de ilama konu olan ödemenin Bakanlık Olur'una aykırı bir işlem olarak görülmediği belirtilmektedir.

Temyize konu hukuki uyuşmazlık konusuna ilişkin hukuki düzenlemeler şu şekildedir;

6245 sayılı Harcırah Kanunu;

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci madde;

“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir”

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü madde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara;

3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere;

4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için);

5. (Değişik: 12/1/1959 - 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere. 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun “Yerinde muayene giderleri” başlıklı 19 uncu maddesi;

“Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanlık bütçesinden karşılanır.”

Bakanlık Makamının 03/08/2012 tarihli ve 40 sayılı oluruyla Bakanlığımızca hazırlanıp yürürlüğe konulan ... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği

İl Müdürünün Görevleri:

MADDE 7- (1) İl müdürü, 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’na göre bulundukları il valisinin emrinde olup, Bakanlığın ve valiliğin talimatları doğrultusunda 5 inci maddede sayılanları ( 5. Madde 'de belirtilen görevlere ilaveten ee) maddesinde; Bakanlıkça ve Valilikçe verilecek diğer görevleri yapmak. Hükmü bulunmaktadır.) ve aşağıdaki görevleri yapar.

e) İl müdürlüğüne verilen işlerin yürütülmesinde gerçek ve tüzel kişiler arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.

İl Müdürünün Sorumlulukları

MADDE 8- (1) İl müdürü; il müdürlüğüne verilen görevlerin mevzuata, plan ve programlara, Bakanlık talimatlarına uygun olarak yürütülmesinden, yetkilerini zamanında ve doğru kullanmaktan sorumludur. ”

İZAHAT

243 sayılı ilamın 21. Maddesi tarafların temyiz başvurusu üzerine Temyiz Kurulunca görüşüldüğü ve ilgili maddeye ilişkin Temyiz Kurulu kararı ile;

13.04.2012 tarih ve 10 sayılı Bakanlık Olur’unda ve bu Olur’a istinaden Genel Müdürlük Makamınca düzenlenen talimat yazısında; çapraz denetimde görevlendirilecek personelin ibate ve iaşe bedelinin günlük harcırahın üzerinde oluşan farkı ile denetimde kullanılacak araçların park ücretlerinin yerinde muayene giderleri hesabından ödeneceğinin 81 İl Müdürlüğüne bildirildiği, İl Müdürlüklerinde de Bakanlığın talimat yazılarına göre işlem tesis edildiğinin anlaşıldığı, Bakanlık İl Müdürlerinin, ... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliğinin 5 ve 8’inci maddelerine göre görevlerini, merkez teşkilatı ile işbirliği içinde Bakanlık talimatlarına uygun olarak yürütmesi gerektiğinden Bakanlığın yazılı talimatını yerine getirmek durumunda olan İl Müdürlerine bu nedenle sorumluluk yüklenemeyeceği, belirtilerek, İlama konu olan harcamalar 13.04.2012 tarih ve 10 sayılı Bakan Olur’u ve Genel Müdürlük talimat yazılarına istinaden yapıldığından, bu süreçte yer alanların sorumluluğunun tespiti için 243 sayılı İlamın 21’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verildiği,

Temyiz Kurulunun kararına istinaden Dairede dosyanın yeniden görüşülmesi neticesinde, Dairenin asıl ilamda yer verilen gerekçeler çerçevesinde ilk kararında direnmek suretiyle, çapraz denetim görevi ile ...’e geçici olarak görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri gereğince ödenen harcırahın dışında ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri ile 3516 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ve Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ...sayılı talimat yazısına aykırı olarak yemek bedelinin ödenmesi nedeniyle oluşan toplam ... TL kamu zararının tazmininden Harcama Yetkilisinin (... İl Müdürü) tek başına sorumluluğuna hükmedildiği görülmektedir.

Temyize konu somut olayda ... Bakanlığı Metroloji ve Standardizasyon Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, 29-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında ... İli ve ilçelerinde, komşu il müdürlüklerinden geçici olarak temin edilen personel ve araçlarla 3 (üç) günlük Petrol ve LPG piyasası denetimi yapılacağı ifade edilerek, çapraz denetime ilişkin yapılacak hazırlık ve çalışmalar belirlenmektedir.

Söz konusu idari görevlendirmenin 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde yapılan bir görevlendirme olmadığı, netice itibariyle idarenin bütçesinden gider yapılmasının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Şöyle ki; Bakanlık ile EPDK işbirliği çerçevesinde alınan idari karar mucibince petrol ve LPG piyasasında çapraz denetim çalışmaları yürütülmekte, çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarının 6245 sayılı Kanunda belirtilen tutarları aşan, 243 sayılı İlamın 20’nci maddesinde belirtilen otel konaklama gideri farkları (… TL) ile bu maddede belirtilen yemek bedelleri (... TL) il müdürlüğünün "yerinde muayene giderleri" hesabında kalan bakiyeden karşılanmıştır. İlgili işlemde 6245 sayılı Kanuna yapılan atıf söz konusu olacak denetimlerde idare tarafından karşılanacak giderlerin maddi açıdan sınırının belirlenmesi mahiyetindedir. Esas itibariyle yapılan görevlendirme 6245 sayılı Harcırah Kanunun çerçevesinde geçici görevlendirme olarak kabulü mümkün bulunmamakta, yapılan ödeme ise idarenin bütçesinden değil "yerinde muayene giderleri" hesabında kalan bakiyeden yapılan bir ödemedir.

Çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarına 6245 sayılı Harcırah Kanununda belirtilen tutarları aşan herhangi bir harcırah ödemesinin olmadığı, ödemelerin Doğrudan Temin yöntemi ile hizmet alımı yapılan konaklamanın ve organizasyonun gerçekleştirildiği otellere veya misafirhanelere yapıldığı ve bu ödemelerin aynı zamanda denetim organizasyonu hizmetlerini de kapsadığı görülmektedir. Bu nedenle İlamın 21’inci maddesinde konu edilen ödemelerin (tek bir fatura düzenlenmemiş olsa bile) hizmet alımı olarak denetim organizasyonu için "yerinde muayene giderleri" hesabından yapılan bir ödeme olduğu anlaşılmaktadır.

Esas itibariyle; Petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetime ilişkin olarak yerinde muayene giderleri hesabından yapılan harcamanın, sadece muayene memurlarının Harcırah Kanununda belirlenen tutarları aşan konaklama gideri farklarından ibaret olmadığı, Bakanlık İl Müdürlüklerince, muayene memurlarının aynı yerde konaklamasının sağlanmasının yanı sıra konaklanan yerin toplantı salonlarının kullanılması ve özel donanımlı denetim araçlarının park edilmesi için 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesinin (d) bendi çerçevesinde otellerden hizmet alımı yapıldığı görülmekte,

Diğer yandan, petrol ve LPG piyasasına yönelik çapraz denetimin gerçekleşmesi İle kamu menfaatinin sağlandığı, denetimin gerektirdiği masrafların da İl Müdürlüklerin yerinde muayene giderleri hesabında biriken emanet niteliğindeki kaynaktan karşılandığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, 13.04.2012 tarihli ve 10 sayılı Bakan Olur’u gereğince petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarının 6245 sayılı Harcırah Kanunumda belirtilen tutarları aşan ibate ve iaşe giderleri farklarının, Bakanlık İl Müdürlüğünce ayrı bir banka hesabında tutulan “yerinde muayene giderleri” hesabından ödenmesi uygulamasının 2016 yılının sonunda Bakanlık tarafından durdurulduğu 243 sayılı asıl İlamın sorumlulara tebliğ edilmesi ve 2016 Yılı Sayıştay Başkanlığının Raporunun kuruma gönderilmesinden sonra bu İlam ve Rapor doğrultusunda; Bakanlık tarafından 01/09/2010 tarihli ve 478 sayılı Olur ile 13/04/2012 tarihli ve 10 sayılı Olur iptal edildiği ve 04/12/2017 tarihli yeni bir Bakan Oluru hazırlandığı ve sonrasında; Ölçü ve Ölçü Aletlerinin Yerinde Muayene Giderlerine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik taslağı hazırlandığı ve 06.07.2018 tarih ve 30470 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulduğu anlaşılmakta olup, yönetmelik yürürlük tarihi itibariyle yeni görevlendirmeler çerçevesinde idare tarafınca yapılacak ödemeler hakkında söz konusu olabilecek mevzuat boşluğu ve belirsizliği de giderilmiştir.

Bu itibarla, 340 sayılı Ek ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA (Üye …, …, …, …’nin yapılacak işlem olmadığına karar verilmesi gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 24.03.2021 tarih ve 49268 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

Üye …, …, …’ın karşı oy gerekçesi;

Temyize konu 340 sayılı ek ilamın 2. Maddesine ilişkin 8. Dairece 10.11.2020 karar ve 23.12.2020 ilam tarihli ve 373 sayılı ilamda taraflarca hüküm tarihinden öncesine ilişkin yapılan tahsilatın bilgi ve belgelerinin sunulması sebebiyle tazminine hükmolunan ... TL’lik tutarın sorumluların uhdesinden kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.

Taraflarca temyize konu edilen ilam hükmü kaldırılmış olup, ilgili Dairece verilen tazmin hükmünün hukuk düzleminde varlığından söz edilemeyeceğinden temyizen incelenip hüküm tesis edilecek bir karar mevcut bulunmamaktadır. Netice itibarile Temyiz Kurulunca yapılacak işlem olmadığına hükmedilmesi gerekmektedir.

Üye …’nin karşı oy gerekçesi;

Bakanlıkça çapraz denetim görevi ile ...’e geçici olarak görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri gereğince ödenen harcırahın dışında, ayrıca Kanuna aykırı olarak yemek bedeli ödenmesi sebebiyle ....- TL kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesiyle Dairece 20.11.2019 tarih ve 340-243 sayılı Ek İlam ile tazmin hükmü verilmiş, söz konusu hüküm sorumlularca temyiz edilmiştir.

Bu arada yine sorumlularca Daire tazmin hükmüne karşı yargılamanın iadesi talebinde bulunulmuş ve Dairece 23.12.2020 tarih ve 373-243 sayılı Ek İlam ile tazmin hükmü kaldırılmıştır. Bu kez Temyiz Kurulumuzca temyiz dilekçesi üzerine kamu zararı olmadığı gerekçesiyle tazmin hükmüne ilişkin 20.11.2019 tarih ve 340 sayılı Ek İlamın 2. maddesi hükmünün kaldırılmasına oy çokluğu ile karar verilmiştir.

Görüleceği üzere burada hukuki bir problem ortaya çıkmıştır. Daha önce 23.12.2020 tarihinde ilgili Dairece yargılamanın iadesi yoluyla zaten kaldırılmış olan bir tazmin hükmü, artık yok olmasına rağmen daha sonraki bir tarihte (bugün) temyiz yoluyla tekrar kaldırılmasına karar verilmektedir. Şayet Temyiz Kurulu’muz kaldırma kararı yerine tasdik kararı vermiş olsa idi bu defa hukuken daha sorunlu bir durum ortaya çıkacaktı.

Yargılamanın İadesi kanun yolu Sayıştay Kanunu’muzun 56 ncı maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre; “52 nci maddenin birinci fıkrasında yazılı ilgililer tarafından yargılamanın iadesi istenebileceği gibi Sayıştay dairelerince de doğrudan doğruya buna karar verilebilir.” Görüldüğü üzere hangi kararlara karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilebileceği Sayıştay Kanunu’nda ayrıntılı olarak düzenlenmemiştir.

Yine Sayıştay Kanunu’muzun, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun uygulanacağı haller başlıklı 61 inci maddesinde aynen; “Bu Kanunda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.” şeklinde düzenleme yapılmış, 1086 sayılı Kanunun yerine yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu da 1086 sayılı Kanuna yapılan atıfları 6100 sayılı Kanuna yapılmış kabul etmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 374 üncü maddesi; “Yargılamanın iadesi, kesin olarak verilen veya kesinleşmiş olan hükümlere karşı istenebilir.” şeklinde açık bir düzenleme getirmiştir. Görüleceği üzere HMK bu düzenleme ile şu an önümüze gelmiş bulunan hükümde olduğu gibi bir durumun gerçekleşme ihtimalini engellemiştir.

Sorumluların yargılamanın iadesi yoluyla dile getirdikleri talepleri zaten temyiz incelemesi esnasında Temyiz Kurulu’nca karşılanacak ve varsa hata düzeltilecektir. Taleplerinin kabul edilmemesi halinde ise kesinleşen karara karşı kesinleşme sonrasında yargılamanın iadesi yoluna ayrıca başvurma hakları mevcuttur. Dolayısıyla hukuki bir hak kaybı da söz konusu değildir.

Yukarıda ayrıntılarıyla açıklandığı üzere kesinleşmemiş ilamlara karşı yargılamanın iadesi yoluna gidilebilmesi açıkça usul hükümlerine aykırı olmakla birlikte, Dairece yargılamanın iadesi kabul edilerek tazmin hükmünün kaldırılmış olması karşısında, kaldırılmış ve artık var olmayan bir hükmün temyiz yolu ile kaldırılması düşünülemez.