Konu: Geçici görevli memurlara geçici görev yolluğu dışında ayrıca yemek masraflarının yerinde muayene giderleri hesabından ödenmesi.

340 sayılı ek ilamın 5. Maddesi ile; çapraz denetim görevi ile ...’ye geçici olarak görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri gereğince ödenen harcırahın dışında ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri ile 3516 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ve Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ... sayılı talimat yazısına aykırı olarak yemek bedelinin ödenmesi nedeniyle oluşan toplam ...TL kamu zararının Harcama Yetkilisi kamu zararının Harcama Yetkilisi (... İl Müdürü) tek başına tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesinde özetle;

Temyiz Kuruluna yapmış olduğu başvuruya ilişkin olarak bozma kararı verilmiş olmasına rağmen Dairece, Temyiz kararına uyulmayarak 20/11/2019 tarih ve 340 nolu ilam ile tekraren tazmin hükmü verildiği,

Daha önce 14.10.2016 tarih ve 1489 sayılı rapora istinaden sunmuş olduğu 16/11/2016 tarihli savunma dilekçesi ile Temyiz Kuruluna sunduğu 29/11/2017 tarihli savunma dilekçelerini aynen tekrar ettiği,

İl Müdürü olarak '... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği'' nin 7 ve 8 inci maddelerine göre Merkez Teşkilatı ile işbirliği içerisinde Bakanlık talimatlarını yürütmesi gerektiği,

Konaklama hizmetinin kamu misafirhanesinden değil de, herhangi bir otelden alınması halinde düzenlenecek olan faturada yemek bedelinin de konaklama içerisinde yer alacak olması nedeniyle böyle bir sorun yaşanmayacağı,

Bakanlık Müfettişlerince yapılan denetimlerde de ilama konu olan ödemenin Bakanlık Olur'una aykırı bir işlem olarak görülmediği ifade edilmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.





Başsavcılık Mütalaası

Harcama yetkilisi sıfatıyla sorumluluğuna hükmedilen ... tarafından sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen Başsavcılık Mütalaasında aynen;

“6245 sayılı Harcırah Kanununun; ''Harcırahın unsurları'' başlıklı 5 inci maddesinde; yol masrafı ve yevmiyenin harcırahın unsurları olduğu, ''Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)'' başlıklı 14 üncü maddesinde; muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı, yevmiye ile hamal, bagaj ve nakil vasıtası masrafının verileceği, belirtilmektedir. Dolayısıyla bir hizmetin ifası için geçici görevle memuriyet mahalli dışında görevlendirilecek personele yapılabilecek olan ödemeler Kanun da sayılanlarla sınırlıdır. Dolayısıyla İl'de 29-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında gerçekleştirilen çapraz denetime katılan ve harcırahı (yol masrafı ve yevmiye) Bakanlık bütçesinden karşılanan personele ayrıca yemek masrafının ödenmesi mümkün değildir. 

Yine 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'nun "Yerinde muayene giderleri'' başlıklı 19 uncu maddesinde; "Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından karşılanır'' denilmektedir.

Söz konusu madde gereğince; yerinde muayene giderleri hesabının, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri için kullanılacağı açıktır. Dolayısıyla Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı olan ödemenin, 3516 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine de aykırı olduğu görülmektedir.

Öte yandan, Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazıda; görevli personelin otelde konaklaması halinde konaklama gideri farkı ile araçların park ücretlerinin yerinde muayene giderleri hesabından ödeneceğinin belirtildiği, yemek masraflarının söz konusu hesaptan karşılanacağına ilişkin bir ifadenin yer almadığı görüldüğünden yapılan ödeme ile ilgili olarak Bankaya ödeme talimatını veren İl Müdürünün sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenlerle talebin reddedilerek, 8 inci Dairece 20 Kasım 2019 tarih ve 340 sayılı ek ilamın 1 inci maddesi ile verilmiş olan tazmin hükmünün, tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.”

Denilmektedir.

Duruşma talep eden sorumlu ... ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesi ve dosya ve eklerinde mevcut bulunan belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Dilekçilerin İddia ve İtirazları şu şekildedir;

İlgili Daire kararına istinaden tarafların temyiz başvurusu üzerine Temyiz Kurulunca bozma kararı verildiği ancak Dairece Temyiz Kurulu kararına uyulmayarak 20/11/2019 tarih ve 340 nolu ilam ile tekraren tazmin hükmü verildiği,

Daha önce 14.10.2016 tarih ve 1489 sayılı rapora istinaden sunmuş olduğu 16/11/2016 tarihli savunma dilekçesi ile Temyiz Kuruluna sunduğu 29/11/2017 tarihli savunma dilekçelerini aynen tekrar ettiği,

İl Müdürü olarak '... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği'' nin 7 ve 8 inci maddelerine göre Merkez Teşkilatı ile işbirliği içerisinde Bakanlık talimatlarını yürütmesi gerektiği,

Konaklama hizmetinin kamu misafirhanesinden değil de, herhangi bir otelden alınması halinde düzenlenecek olan faturada yemek bedelinin de konaklama içerisinde yer alacak olması nedeniyle böyle bir sorun yaşanmayacağı,

Bakanlık Müfettişlerince yapılan denetimlerde de ilama konu olan ödemenin Bakanlık Olur'una aykırı bir işlem olarak görülmediği belirtilmektedir.

Temyize konu hukuki uyuşmazlık konusuna ilişkin hukuki düzenlemeler şu şekildedir;

6245 sayılı Harcırah Kanunu;

“Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci madde;

“Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir”

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü madde;

“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:

1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;

2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara;

3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere;

4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için);

5. (Değişik: 12/1/1959 - 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere. 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun “Yerinde muayene giderleri” başlıklı 19 uncu maddesi;

“Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanlık bütçesinden karşılanır.”

Bakanlık Makamının 03/08/2012 tarihli ve 40 sayılı oluruyla Bakanlığımızca hazırlanıp yürürlüğe konulan ... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliği

İl Müdürünün Görevleri:

MADDE 7- (1) İl müdürü, 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’na göre bulundukları il valisinin emrinde olup, Bakanlığın ve valiliğin talimatları doğrultusunda 5 inci maddede sayılanları ( 5. Madde 'de belirtilen görevlere ilaveten ee) maddesinde; Bakanlıkça ve Valilikçe verilecek diğer görevleri yapmak. Hükmü bulunmaktadır.) ve aşağıdaki görevleri yapar.

e) İl müdürlüğüne verilen işlerin yürütülmesinde gerçek ve tüzel kişiler arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak.

İl Müdürünün Sorumlulukları

MADDE 8- (1) İl müdürü; il müdürlüğüne verilen görevlerin mevzuata, plan ve programlara, Bakanlık talimatlarına uygun olarak yürütülmesinden, yetkilerini zamanında ve doğru kullanmaktan sorumludur. ”

İZAHAT

243 sayılı ilamın 21. Maddesi tarafların temyiz başvurusu üzerine Temyiz Kurulunca görüşüldüğü ve ilgili maddeye ilişkin Temyiz Kurulu kararı ile;

13.04.2012 tarih ve 10 sayılı Bakanlık Olur’unda ve bu Olur’a istinaden Genel Müdürlük Makamınca düzenlenen talimat yazısında; çapraz denetimde görevlendirilecek personelin ibate ve iaşe bedelinin günlük harcırahın üzerinde oluşan farkı ile denetimde kullanılacak araçların park ücretlerinin yerinde muayene giderleri hesabından ödeneceğinin 81 İl Müdürlüğüne bildirildiği, İl Müdürlüklerinde de Bakanlığın talimat yazılarına göre işlem tesis edildiğinin anlaşıldığı, Bakanlık İl Müdürlerinin, ... Bakanlığı Taşra Teşkilatı Yönetmeliğinin 5 ve 8’inci maddelerine göre görevlerini, merkez teşkilatı ile işbirliği içinde Bakanlık talimatlarına uygun olarak yürütmesi gerektiğinden Bakanlığın yazılı talimatını yerine getirmek durumunda olan İl Müdürlerine bu nedenle sorumluluk yüklenemeyeceği, belirtilerek, İlama konu olan harcamalar 13.04.2012 tarih ve 10 sayılı Bakan Olur’u ve Genel Müdürlük talimat yazılarına istinaden yapıldığından, bu süreçte yer alanların sorumluluğunun tespiti için 243 sayılı İlamın 21’inci maddesi ile verilen tazmin hükmünün sorumluluk yönünden bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verildiği,

Temyiz Kurulunun kararına istinaden Dairede dosyanın yeniden görüşülmesi neticesinde, Dairenin asıl ilamda yer verilen gerekçeler çerçevesinde ilk kararında direnmek suretiyle, çapraz denetim görevi ile ...’ye geçici olarak görevlendirilen personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri gereğince ödenen harcırahın dışında ayrıca 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri ile 3516 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ve Bakanlıktan İl Müdürlüğüne gönderilen çapraz denetime ilişkin ... tarih ve ... sayılı talimat yazısına aykırı olarak yemek bedelinin ödenmesi nedeniyle oluşan toplam ...TL kamu zararının tazmininden Harcama Yetkilisinin (... İl Müdürü) tek başına sorumluluğuna hükmedildiği görülmektedir.

Temyize konu somut olayda ... Bakanlığı Metroloji ve Standardizasyon Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında, 29-31 Temmuz 2015 tarihleri arasında ... İli ve ilçelerinde, komşu il müdürlüklerinden geçici olarak temin edilen personel ve araçlarla 3 (üç) günlük Petrol ve LPG piyasası denetimi yapılacağı ifade edilerek, çapraz denetime ilişkin yapılacak hazırlık ve çalışmalar belirlenmektedir.

Söz konusu idari görevlendirmenin 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde yapılan bir görevlendirme olmadığı, netice itibariyle idarenin bütçesinden gider yapılmasının söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Şöyle ki; Bakanlık ile EPDK işbirliği çerçevesinde alınan idari karar mucibince petrol ve LPG piyasasında çapraz denetim çalışmaları yürütülmekte, çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarının 6245 sayılı Kanunda belirtilen tutarları aşan, 243 sayılı İlamın 20’nci maddesinde belirtilen otel konaklama gideri farkları ile bu maddede belirtilen yemek bedelleri (...TL) il müdürlüğünün "yerinde muayene giderleri" hesabında kalan bakiyeden karşılanmıştır. İlgili işlemde 6245 sayılı Kanuna yapılan atıf söz konusu olacak denetimlerde idare tarafından karşılanacak giderlerin maddi açıdan sınırının belirlenmesi mahiyetindedir. Esas itibariyle yapılan görevlendirme 6245 sayılı Harcırah Kanunun çerçevesinde geçici görevlendirme olarak kabulü mümkün bulunmamakta, yapılan ödeme ise idarenin bütçesinden değil "yerinde muayene giderleri" hesabında kalan bakiyeden yapılan bir ödemedir.

Çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarına 6245 sayılı Harcırah Kanununda belirtilen tutarları aşan herhangi bir harcırah ödemesinin olmadığı, ödemelerin Doğrudan Temin yöntemi ile hizmet alımı yapılan konaklamanın ve organizasyonun gerçekleştirildiği otellere veya misafirhanelere yapıldığı ve bu ödemelerin aynı zamanda denetim organizasyonu hizmetlerini de kapsadığı görülmektedir. Bu nedenle İlamın 21’inci maddesinde konu edilen ödemelerin (tek bir fatura düzenlenmemiş olsa bile) hizmet alımı olarak denetim organizasyonu için "yerinde muayene giderleri" hesabından yapılan bir ödeme olduğu anlaşılmaktadır.

Esas itibariyle; Petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetime ilişkin olarak yerinde muayene giderleri hesabından yapılan harcamanın, sadece muayene memurlarının Harcırah Kanununda belirlenen tutarları aşan konaklama gideri farklarından ibaret olmadığı, Bakanlık İl Müdürlüklerince, muayene memurlarının aynı yerde konaklamasının sağlanmasının yanı sıra konaklanan yerin toplantı salonlarının kullanılması ve özel donanımlı denetim araçlarının park edilmesi için 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22’nci maddesinin (d) bendi çerçevesinde otellerden hizmet alımı yapıldığı görülmekte,

Diğer yandan, petrol ve LPG piyasasına yönelik çapraz denetimin gerçekleşmesi İle kamu menfaatinin sağlandığı, denetimin gerektirdiği masrafların da İl Müdürlüklerin yerinde muayene giderleri hesabında biriken emanet niteliğindeki kaynaktan karşılandığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, 13.04.2012 tarihli ve 10 sayılı Bakan Olur’u gereğince petrol ve LPG piyasasında yapılan çapraz denetime katılan Bakanlık muayene memurlarının 6245 sayılı Harcırah Kanunumda belirtilen tutarları aşan ibate ve iaşe giderleri farklarının, Bakanlık İl Müdürlüğünce ayrı bir banka hesabında tutulan “yerinde muayene giderleri” hesabından ödenmesi uygulamasının 2016 yılının sonunda Bakanlık tarafından durdurulduğu 243 sayılı asıl İlamın sorumlulara tebliğ edilmesi ve 2016 Yılı Sayıştay Başkanlığının Raporunun kuruma gönderilmesinden sonra bu İlam ve Rapor doğrultusunda; Bakanlık tarafından 01/09/2010 tarihli ve 478 sayılı Olur ile 13/04/2012 tarihli ve 10 sayılı Olur iptal edildiği ve 04/12/2017 tarihli yeni bir Bakan Oluru hazırlandığı ve sonrasında; Ölçü ve Ölçü Aletlerinin Yerinde Muayene Giderlerine İlişkin Usul ve Esaslara Dair Yönetmelik taslağı hazırlandığı ve 06.07.2018 tarih ve 30470 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulduğu anlaşılmakta olup, yönetmelik yürürlük tarihi itibariyle yeni görevlendirmeler çerçevesinde idare tarafınca yapılacak ödemeler hakkında söz konusu olabilecek mevzuat boşluğu ve belirsizliği de giderilmiştir.

Bu itibarla, 340 sayılı Ek ilamın 5. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA (Üye ...’ın Daire kararının sorumluluk yönünden bozulması gerekir şeklindeki ve Üye ... ve ...’ın Daire kararının tasdiki gerekir şeklindeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,

Karar verildiği 24.03.2021 tarih ve 49269 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri

Üye ...’ın karşı oy gerekçesi;

13.04.2012 tarih ve 10 sayılı bakanlık oluru mahiyeti itibariyle tekrar incelenerek, konunun; olurda imzası bulunanların iradesi ile kamu zararı arasında illiyet bağının bulunup bulunmadığı bağlamında yeniden değerlendirilmesi ve bu doğrultuda sorumluluk tesis edilmesi için kararın bozularak Dairesine tevdiine karar verilmesi gerekir.

Üye ... ve ...’ın karşı oy gerekçesi;

6245 sayılı Harcırah Kanununun; “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; yol masrafı ve yevmiyenin harcırahın unsurları olduğu,

“Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı, yevmiye ile hamal, bagaj ve nakil vasıtası masrafının verileceği, belirtilmiştir.

Bu hükümler gereği, çapraz denetime katılan Bakanlık personelinin harcırahının (yol masrafı ve yevmiyesinin) Bakanlık bütçesinden karşılandığı anlaşılmaktadır. Buna rağmen çapraz denetim için İl’e gelen personelin ayrıca yemek masrafının ödenmesi mümkün değildir.

Yine 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanununun “Yerinde muayene giderleri” başlıklı 19 uncu maddesinde;

“Ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri, muayene isteğinde bulunanlar tarafından ödenir. İhbar üzerine yapılan muayenelerde yolluk ve giderler Bakanlık bütçesinden karşılanır.” denilmiştir.

Söz konusu madde hükmü gereğince; yerinde muayene giderleri hesabının, ölçü ve ölçü aletlerinin bulundukları yerlerde yapılacak muayeneleri için görevlendirilecek memurların 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre tahakkuk ettirilecek yollukları ile muayene için gerekli araç ve gereçlerin taşıma ücretleri için kullanılacağı açıktır. Dolayısıyla yukarıda açıklandığı üzere Harcırah Kanunu hükümlerine aykırı olan ödemenin, 3516 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine de aykırı olduğu görülmektedir.

5018 sayılı Kanunun “Kamu zararı” başlıklı 71 inci maddesinde; Kamu zararı; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” şeklinde tanımlanmış ve kamu zararının belirlenmesinde; mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılmasının esas alınacağı belirtilmiştir. O halde, 6245 sayılı Kanunda ve 3516 sayılı Kanunda öngörülmediği halde, Bakanlıktan harcırah alarak geçici görevli olarak gelen personelin, ayrıca yemek masrafının ödenmesi mevzuata aykırıdır. Bu nedenle tazmin hükmünün tasdiki gerekir.