Konu: Avukatlık vekalet ücreti ödenmesinde esas alınması gereken aylık katsayısı.

414 sayılı ek ilamın 1. Maddesi ile; 25.01.2013 tarihinde güncel memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan yıllık üst limitten ödenen avukatlık vekâlet ücreti ile ilgili olarak, 17.07.2013 tarihinde yılın ikinci altı ayına ilişkin memur aylık katsayı artışı gerekçe gösterilerek yılın birinci altı ayı için de katsayı farkı adı altında ödeme yapıldığı ve sorgu konusu edilen toplam ...-TL’nin ...-TL’sinin sorumlulardan tazminine,

Ocak ayında geçerli memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan üst limitten ödenen vekâlet ücreti için, yılın ikinci altı ayı memur aylık katsayısında artış meydana geldiği gerekçesiyle bu ikinci altı ay için fark ödemesi yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından geriye kalan ... TL’ye ilişkin ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir.

Temyiz Dilekçesi

Sorumluluğuna hükmedilen harcama yetkilisi ... tarafınca sunulan temyiz dilekçesinde özetle;

KHK nın 14 üncü maddesine göre yılın ikinci yarısındaki katsayı artışı düzenlemesine uygun olarak vekâlet ücretinin tüm yıl için hesaplanarak ödenmesinin hukuken kamu zararı olmadığını ve tazmin kararının kaldırılmasını talep etmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sorumluluğuna hükmedilen harcama yetkilisi ... tarafınca sunulan temyiz dilekçesine istinaden verilen mütalaada;

“2013 yılının Ocak ayında ödenen vekalet ücretine 2013 yılının 2'nci altı ayında memur maaş katsayısında yaşanan artış gerekçe gösterilerek yapılan ödemenin tüm yıl için uygulanması gerektiğine ilişkin iddia ile ilgili olarak, Daire Kararında ilk altı ay için olamayacağı ancak 2'nci altı ay için olabileceği belirtilmiştir.

Oysa, Daire ilamında da belirtildiği gibi avukatlık vekalet ücretinin aylık olarak ödenmesi halinde 2013 yılının 2'nci 6 ayına ilişkin güncel katsayı kullanılabilecektir. Ancak uygulamada yıllık ödenebilecek üst limitin tamamı Ocak 2013 katsayısı ile 2013 yılının Ocak ayında ödenmiştir. Mevzuatta ödeme zamanı belirlenmemiş olmakla birlikte aylık ödenebilecek limit getirilmesi bu ödemenin aylık yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Sonuç olarak, vekâlet ücretinin Ocak ayında tüm yıl için emanetlerde bekleyen tutarlardan tüm yıl için peşin ödenmesi nedeniyle ikinci 6 aylık dönemde gerçekleşen aylık katsayı artışının ne ilk 6 aya nede ikinci altı aya yansıtılmaması gerektiğinden Daire Kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.”

Denilmektedir.

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde,

GEREĞİ GÖRÜŞLDÜ

Temyize konu Daire kararı ile 25.01.2013 tarihinde güncel memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan yıllık üst limitten ödenen avukatlık vekâlet ücreti ile ilgili olarak, 17.07.2013 tarihinde yılın ikinci altı ayına ilişkin memur aylık katsayı artışı gerekçe gösterilerek yılın birinci altı ayı için de katsayı farkı adı altında ödeme yapıldığı ve sorgu konusu edilen toplam ...-TL’nin ...-TL’sinin sorumlulardan tazminine,

Ocak ayında geçerli memur aylık katsayısı esas alınarak hesaplanan üst limitten ödenen vekâlet ücreti için, yılın ikinci altı ayı memur aylık katsayısında artış meydana geldiği gerekçesiyle bu ikinci altı ay için fark ödemesi yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından geriye kalan ... TL’ye ilişkin ilişilecek husus bulunmadığına karar verilmiştir.

İlgili Hukuki Düzenlemeler

5393 sayılı Belediye Kanunu

“Avukatlık ücretinin dağıtımı” başlıklı 83’üncü maddesinde “Belediye lehine sonuçlanan dava ve icra takipleri nedeniyle hükme bağlanarak karşı taraftan tahsil olunan vekâlet ücretlerinin; avukatlara (49 uncu maddeye göre çalıştırılanlar dâhil) ve hukuk servisinde fiilen görev yapan memurlara dağıtımı hakkında 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun hükümleri kıyas yolu ile uygulanır.” denilmektedir.

659 sayılı Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri Ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname

“Yürürlükten kaldırılan ve uygulanmayacak hükümler ile atıflar” başlıklı 18’inci maddesinin 1’inci fıkrasında “2/2/1929 tarihli ve 1389 sayılı Devlet Davalarını İntaç Eden Avukat ve Saireye Verilecek Ücreti Vekâlet Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Diğer mevzuatta 1389 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış sayılır.”, hükmü yer almaktadır.

659 sayılı KHK’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesi

“Tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücreti takdir edilir.

(2) İdareler lehine karara bağlanan ve tahsil olunan vekalet ücretleri, hukuk biriminin bağlı olduğu idarenin merkez teşkilatında bir emanet hesabında toplanarak idare hukuk biriminde fiilen görev yapan personele aşağıdaki usul ve sınırlar dahilinde ödenir.

a) Vekalet ücretinin; dava ve icra dosyasını takip eden hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü veya avukata %55’i, dağıtımın yapıldığı yıl içerisinde altı aydan fazla süreyle hukuk biriminde fiilen görev yapmış olmak şartıyla, hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara %40’ı (…)(1) eşit olarak ödenir.

b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.

c) Yapılacak dağıtım sonunda arta kalan tutar, hukuk biriminde görev yapan ve (b) bendindeki tutarları dolduramayan hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenir. Bu dağıtım sonunda arta kalan tutar üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedilir.

(3) Hizmet satın alınan avukatlara yapılacak ödemeler bu madde kapsamı dışındadır.” denilmektedir.

659 sayılı KHK’nin “Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı” başlıklı 14’üncü maddesinin 2’nci fıkrasının (b) bendi

“b) Ödenecek vekalet ücretinin yıllık tutarı; hukuk birimi amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü, avukatlar için (10.000) gösterge (…)(1) rakamının, memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının oniki katını geçemez.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşme’nin Birinci Kısmının “Avukatlık Vekalet Ücreti” başlıklı maddesi

“659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 17’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen “10.000” gösterge rakamı “13.000” olarak uygulanır” denilmiştir.

Dilekçilerin İddia ve İtirazları

Vekâlet ücretinin yılbaşında değil de Temmuz ayında alınsa yine artış oranının dikkate alınarak hesaplanacağını dolayısıyla yılbaşında yapılan ödemeye yılın ikinci yarasındaki katsayı artışı düzenlemesine uygun olarak vekâlet ücretinin hesaplanmasının kamu zararına neden olmadığını,

Bu şekilde yapılan uygulamanın sadece ... Büyükşehir Belediyesi değil tüm kamu kurumlarında aynı şekilde devam edegeldiğini,

Mevzuatta avukatlık vekâlet ücreti ödemesinin ne zaman yapılacağına ilişkin bir düzenleme yer almadığını,

Diğer savunmaları saklı kalmak üzere en azından ikinci altı aylık döneme ilişkin uygulanan katsayı farkının ilama bağlanmaması ve beraat kararı verilmesi gerektiği,

Vekâlet ücreti olarak değil kamu görevlileriyle ilgili tüm mali düzenlemeler ve maaş farklarının da aynı uygulama sonucu ortaya çıktığını, yılın ikinci altı ayı için bir artış öngörülmüş ise kamu görevlilerine bu artışa bağlı ödemelerin yapılması gerektiğini,

Sayıştay Temyiz Kurulu’nun K.37608, T.17.09.2013 tarihli kararında vekâlet ücretinin o yıl içerisindeki tüm katsayılar dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğinin belirtildiği bu nedenle belirtilen kararın değerlendirilerek hüküm tesis edilmesi gerektiği,

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel Sorumluluk ve Zarar” 12’nci maddesi ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 71’inci maddesini gerekçe göstererek kurumlarda alınan vekâlet ücretinin emanet hesabında toplandığını ve yasaya getirilen limit dâhilinde 659 sayılı KHK’nin 14’üncü maddesine göre dağıtıldığını ve bu dağıtım sonunda kalan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda ilgili idarenin bütçesine gelir kaydedildiğini, bu nedenlerle 5018 sayılı yasanın ifade ettiği anlamda bir kamu zararının söz konusu olmadığı ifade edilmektedir.

Maddi ve Manevi Unsurları Bakımından Maddi Olayın İncelenmesi

Esas Yönünden İzahat;

Dilekçilerce sunulan dilekçeden vekâlet ücretinin hesaplanmasında 659 sayılı KHK’ye ve Toplu Sözleşme hükümlerine uygun formülünün (10.000 x memur maaş katsayısı x 12) kullanıldığı anlaşılmaktadır.

Hukuki uyuşmazlık konusu 25.01.2013 tarihinde avukatlık vekâlet ücreti 10.000 gösterge rakamına memur aylık katsayısı uygulandığı ve üst sınırdan ödedikleri avukatlık vekalet ücretine 17.07.2013 tarihinde ikinci 6 aylık memur maaş katsayısını uygulamak suretiyle katsayıdan doğan fark ödemesi esaslıdır.

Mezkûr KHK'nın 14 üncü maddesinde yer alan memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarının on iki katını geçemeyeceğine ilişkin hüküm ödenecek üst sınırı ifade etmekte ve bunu aylıklarına uygulanan katsayı ifadesi ile de vekâlet ücretini aldığı zaman uygulanan katsayıyı ifade etmektedir.

Dolayısıyla, yılın ikinci yarısında memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş 12 aylık tutarın üzerine refah kaybını engellemek amacıyla arttırılan gösterge rakamı üzerinden doğan farkın tekraren ödenmesinin mezkûr Kanunun hem lafzına hem de ruhuna aykırı olduğu anlaşılmaktadır.

Dilekçilerce dilekçelerinde belirtilen diğer itiraz; avukatlık vekâlet ücreti emanet hesaplarda yer aldığı için ve bütçe gideri olmadığında kamu zararı olamayacağı şeklindedir.

659 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin "Davalardaki temsilin niteliği ve vekâlet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı" başlıklı 14’üncü maddesinde; avukatlara yapılacak vekalet ücreti ödemesine üst limit getirilmiş, bu üst limitin geçilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca avukatlık vekâlet ücretinin emanet hesapta tutulması kamu zararını ortadan kaldırmayacaktır. Çünkü bu emanet hesapta bulunan tutarın üçüncü bütçe yılı sonunda idarenin bütçesine gelir kaydedileceği hüküm altına alınmıştır.

Dilekçede yer verilen Sayıştay Temyiz Kurulu’nun K.37608, T.17.09.2013 tarihli kararında “657 sayılı Yasanın 146.maddesinin 3. fıkrasında vekalet ücretinin yıllık tutarı için getirilen sınırlamanın kamu kurum ve kuruluşları ile bunlara bağlı birliklerde çalışan tüm avukatlar ve ilgili personel için uygulanması ve söz konusu vekalet ücretinin yıl içindeki tüm katsayılar dikkate alınarak belirlenmesi ve yukarıda belirtilen esaslara göre dağıtımının yapılması, limit dışı kalan meblağın olması halinde ise artan miktar hakkında yine yukarıda belirtilen usule göre işlem yapılarak artan miktarın bir sonraki yıl kullanılmak üzere adi emanet hesabında bekletilmesi ve bir sonraki yıl tahsil edilen limit dışı vekalet ücretinin, önceki yıla ait emanet hesabındaki meblağ ile birleştirilmek suretiyle dağıtıma tabi tutulması gerekmektedir.” ifadesi yer almaktadır. Ancak 657 sayılı Yasanın 146’ncı maddesinin 3’üncü fıkrası 02.11.2011 Tarih ve 659 sayılı KHK’nin18’inci maddesiyle mülga olmuştur. Belirtilen Temyiz Kurulu Kararı 657 sayılı Yasanın 146’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasının mülga olmadan önceki dönemine ilişkindir. Bu nedenlerle itiraza dayanak tutulan karar daire kararının esasını etkiler mahiyette değildir.

Dilekçede ayrıca katsayı farkı ödemesinin en azından ikinci altı aylık dönem için mevzuata uygun olduğu yönündendir. Vekâlet Ücretlerinin Dağıtımına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Ödenecek vekalet ücretinin limiti ve dağıtım şekli başlıklı" 6’ncı maddesinde ise; emanet hesaplarında toplanan vekalet ücretlerinin, vekalet ücretlerinden yararlanacak kişilere, yıllık tutarı; (10000) gösterge rakamın memur aylıklarına uygulanan katsayı çarpımı sonucu bulunacak aylık brüt tutarın on iki katını geçmemek üzere, anılan maddenin (a),(b),(c) bentlerinde belirtildiği şekilde, dağıtılacağı belirtilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin Limit Dışı Vekalet Ücretinin Ödenmesi başlıklı 7’nci maddesinde ise; “Bu Yönetmeliğin 5’inci ve 6’ncı maddelerine göre vekalet ücreti ödenen ve limitini dolduramayan hukuk birim amiri, hukuk müşaviri, muhakemat müdürü ve avukatlara ödenecek tutarlar, mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar tahakkuka bağlanmak suretiyle hukuk biriminin bağlı olduğu merkez muhasebe birimince emanet hesabındaki limit dışı vekalet ücretinden ödenir.” hükmü yer almaktadır.

Bütçeye gelir kaydedilmesi" başlıklı 8 inci maddesinde, “(1) Emanet hesabında toplanan ve dağıtımı yapılamayan vekalet ücretleri tahsilini takip eden üçüncü bütçe yılının sonunda gelir kaydedilir.”

Hükümlerine yer verilmiştir.

Bu düzenlemelerden KHK'nin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi ile söz konusu Yönetmelik'in 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan hükümlerle ödenecek vekâlet ücretine yıllık sınır getirildiği, anılan KHK'nin 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile anılan Yönetmelik'in 7'nci maddesinde ise yıllık üst limiti doldurmayanlara bu sınırı doldurmaları için yapılacak ödemeye ilişkin düzenlenmeye yer verildiği anlaşılmaktadır.

Bir önceki yıl vekâlet ücreti limitini dolduramayan ilgili personele, anılan KHK'nin 14’üncü maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendi ile Mezkur Yönetmeliğin 7’nci maddesi hükümleri uyarınca mali yılı takip eden Ocak ayı sonuna kadar emanetler hesabındaki limit dışı vekâlet ücretinden ödeme yapılır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden ve yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere, ilk olarak yılı içerisinde tahsil olunan vekâlet ücreti ilgili personele hak ettikleri oranda dağıtılacak, eğer yılı içerisinde tahsil edilen dağıtılabilir vekalet ücreti üst limiti doldurmaya yeterli olmaz ise; emanetler hesabında kayıtlı bulunan geçmiş yıllardan devreden vekalet ücreti, izleyen yılın Ocak ayı sonuna kadar limitin doldurulamadığı mali yılın katsayıları esas alınarak üst limiti doldurmasına yetecek oranda dağıtılması gerekecektir.

HÜKÜM

Her ne kadar yukarıda yer verilen hukuki düzenlemeler ve açıklamalar çerçevesinde, şubat ayında yapılan toptan ödemede esas olan katsayıdan başka yıl içinde memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş 12 aylık tutarın ikinci altı ayına tekraren fark ödenmesi mezkûr Kanunun hem lafzına hem de ruhuna aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla sadece ilk altı aylık tutar için yapılan fark için değil mevzuata aykırı bir şekilde avukatlık vekâlet ücreti ödemesinin memur aylık katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek katsayı farkı ödenmesinin sonucu ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire kararında hukuki isabet bulunmamakta ise de,

6100 sayılı HMK m.24 tasarruf ilkesi, m.26 taleple bağlılık ilkesi bağlamında ilk derece mahkemesi kararına karşı, sorumlu tarafınca hukuki menfaat beklentisiyle yapılan temyiz başvurusuna istinaden (aleyhe bozma yasağı ilkesi doğrultusunda) sorumlunun aleyhine bozma kararının verilemeyeceği dikkate alınarak 6. Dairece 414 sayılı ek ilamın 1 maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, (…. Daire Başkanı …, …. Daire Başkanı …, Üye …, …, … …, …’ın Daire kararının bozulması yönündeki ayrışık görüşüne karşı) oyçokluğuyla,



Karar verildiği 08.09.2021 tarih ve 49944 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı Oy Gerekçeleri;

…. Daire Başkanı …, …. Daire Başkanı …, Üye …, …, …, …’ün karşı oy gerekçesi;

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde,

Şubat ayında yapılan toptan ödemede esas olan katsayıdan başka yıl içinde memur maaş katsayısında yapılan artışı gerekçe göstererek yılın ilk ayında defaten ödenmiş 12 aylık tutarın ikinci altı ayına tekraren fark ödenmesi mezkûr Kanunun hem lafzına hem de ruhuna aykırılık teşkil etmektedir. Dolayısıyla sadece ilk altı aylık tutar için yapılan fark için değil mevzuata aykırı bir şekilde avukatlık vekâlet ücreti ödemesinin memur aylık katsayısında gerçekleşen artış gerekçe gösterilerek katsayı farkı ödenmesinin sonucu ilişilecek husus bulunmadığı yönündeki Daire kararında hukuki isabet bulunmamakta olup Daire kararının bozulmasına karar verilmesi gerekmektedir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi;

Dosya ve eki belgelerin incelenmesi neticesinde, Şubat ayında yapılan ve yılın tamamına ait olan Avukatlık vekalet ücreti ödemesine esas alınan memur maaş katsayısının yıl içinde artması nedeniyle, artan katsayı dikkate alınarak vekalet ücreti farkının ödenmesi ilgili yasal düzenlemeye aykırılık tekil etmemekle birlikte, vekâlet ücreti tutarının, yeniden değerleme esasları çerçevesinde arttırılmasının hukuki dayanağının bulunamaması nedeniyle, bu tutarın ayrıştırılarak tazmin hükmü verilmesini teminen Daire kararının bozulması gerekmektedir.