Teknik personel ücretleri uygulamada idari şartnamedeki asgari ücret katlı seviyesinin altına düştüğü halde ceza kesintisinin yapılmaması.

51 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile, 13.10.2020 tarihinde … Adi Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük ve Danışmanlık Hizmetleri” işinde işin ifası sırasında yüklenicinin; teknik personel ücretlerini, güncel asgari ücretin idari şartnamenin 48’inci maddesinde belirlenen katlı tutarlarından daha az ödemesine rağmen idare tarafından özel teknik şartnamenin 13.3’üncü maddesinde bahsedilen (gecikme) cezası kesintisinin yapılmaması sonucu oluşan … TL kamu zararının İlamda adları ve unvanları belirtilen sorumlularından tazminine karar verilmiştir.

Sorumlu Gerçekleştirme Görevlisi … (Genel Müd. Yard.) tarafından 54456 sayılı dosya kapsamında gönderilen temyiz dilekçesinde [Diğer Gerçekleştirme Görevlisi … (Kontrol Müh.-Dosya no.:54171) tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde de aynı olmak üzere] özetle;

13.05.2024 Tarih ve 51 İlam no.lu Sayıştay İlamında özetle; “… Kontrollük ve Danışmanlık Hizmetleri İş’inde çalıştırılan teknik personele İdari Şartnamedeki/Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki ücretten daha düşük ücret ödendiği halde ceza kesintisi yapılmaması” konusunda yapılan yargılama sonunda, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 55'inci maddesi uyarınca ilamın tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içerisinde Sayıştay Temyiz Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, oy çokluğu ile dava kabul edilmiş olup, konu ile ilgili temyiz savunması gerekçelerinin aşağıda arz ve izah edildiği:

Şöyle ki;

1. “İdari Şartnameye Yüklenici tarafından teknik personele ödenecek asgari ücretin, ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin katları şeklinde taahhüt edilmesine ilişkin hükmün konulması sadece teklifin geçerlilik şartı olmayıp, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesinin garanti altına alınmasına yönelik olduğu” nun iddia edildiği,

İş'e ait Sözleşmenin “Teknik Personel Ücretleri” başlıklı 36.1.2. maddesinde yer alan “Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür." hükmü gereğince, yüklenicinin sözleşme kapsamındaki sorumluluğunun teknik personele ödenen aylık brüt ücretlerin teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmadığının belgelenmesi ile sınırlı olduğu,

İşin gerçekleştirildiği aya ait imzalı bordroların her hakkedişte İdare’ye sunulduğu ve yüklenicinin yükümlülüğünü yerine getirdiğinin tespit edildiği, İş’e ait sözleşmenin hiçbir maddesinde, işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları olarak ödenmesine dair bir hükmün yer almadığı, idare tarafından ceza kesintisi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı,

2. “Teknik personelin nitelik ve yeterliliğinin alacağı ücret ile doğru orantılı olduğu genel kabulü doğrultusunda; danışmanlık hizmetini fiilen icra edecek olan personelin niteliğine ve kalitesine ilişkin asgari hizmet standardı, yüklenicinin teknik personele yapacağı asgari ücret ödemesi üzerinden tesis edilmektedir.” denilerek ilgili teknik personele ödenecek ücretlerle alakalı yapılan uygulamaların hatalı olduğunun iddia edildiği,

İşin gerçekleştirildiği aya ait imzalı bordrolar her hakkedişte İdare’ye sunulmuş olup, bu bordrolarda teknik personel ücretlerinin aynı kalmadığı ve belirli dönemlerde arttığının İdare’ce tespit edildiği, şöyle ki teknik personelin sonraki yıllara ait ücretlerin belirlenmesi ve artış oranları ile ilgili düzenlemeler, sözleşme serbestisi içinde, Teknik Personel (işçi) ve Yüklenici (işveren) arasındaki iş sözleşmelerinde düzenlenebildiği, İş’e ait Sözleşme’nin hiçbir maddesinde, teknik personele yapılacak ücret artışlarına dair bir hükmün bulunmadığı,

İş’e ait Sözleşme’nin “Teknik Personel Ücretleri” başlıklı 36.1.2. maddesi ile teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesinin (işveren katılımları dahil), Birim Fiyat Teklif Cetvelinde “Teknik Personel Gideri” olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmama şartının hüküm altına alındığı, sözleşmenin hiçbir maddesinde, teknik personele yapılacak ücret artışlarına dair bir hükmün bulunmadığı,

3. “Bütün istekiler, İdari Şartnamenin 48'inci maddesi hükmü gereğince, teknik personel işin süresi boyunca işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan güncel brüt asgari ücretin katları şeklinde ücret ödeneceğini ve bunun için İdare tarafından ödenecek fiyat farkının nasıl hesaplanacağını bilecek durumda olup tekliflerini buna göre hazırlamışlardır. İşin süresi boyunca da Yükleniciye İdare tarafından 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslara göre işin şartname ve sözleşmesinde yazılı formülle hesaplanan tutarda fiyat farkı da ödenmiştir.” denilerek ilgili teknik personele ödenecek ücretlerle alakalı yapılan uygulamaların hatalı olduğunun iddia edildiği,

İşin şartname ve sözleşmesinde, “fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı maddelerinde fiyat farkı ağırlık katsayılarının (a1=0, a2=1, b1=0. b2=0, c=0) olarak belirlendiği, ilgili madde uyarınca uygulanan fiyat farkı ödemelerinin 2013/5215 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki Esaslar “Fiyat farkı hesabı” başlıklı 5. maddesi uyarınca hesaplandığı,

İş’e ait sözleşmenin “Teknik Personel Ücretleri” başlıklı 36.1.2. maddesi ile teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesinin (işveren katılımları dahil) Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmama şartının hüküm altına alındığı, gerek sözleşmenin “Fiyat farkı ödemesi ve hesaplaması şartları” başlıklı 14. maddesinde gerekse de “Diğer hususlar” başlıklı 36. maddesinde yükleniciye ödenen fiyat farkı tutarlarının teknik personel ücretlerine yansıtılmasına ilişkin bir maddenin bulunmadığı,

Şüpheye mahal vermemek için ayrıca ifade etmek gerekir ki; işe ait idari şartnamede Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan “Teklif Edilen Birim Fiyatların” ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin KATI olarak ödenmesi öngörülmüş olup; brüt asgari ücretin BELLİ BİR YÜZDE FAZLASI oranında ödenmesinin öngörülmediği, dolayısıyla, "4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın “İşçilik Maliyetlerindeki Değişiklik” başlıklı 6.2. maddesinin (İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır...) iş’e ait sözleşme kapsamında uygulanamaz hüküm olduğu,

Sonuç itibariyle, yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda yüklenici tarafından çalıştırılan teknik personele ilişkin ücret ödemelerinin sözleşmede belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ödendiği, yüklenici sözleşmeye ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiği için İdarece herhangi bir ceza kesintisi uygulanmasının yapılmadığı ve idarece yapılan uygulamanın kamu zararı doğurmadığı,

Yukarıda açıklanan gerekçelerle savunmanın kabulü, mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle kamu zararı tespiti yapılan hususların yeniden değerlendirilmesi hususunda gereğini arz ettiği, belirtilmiştir.

Başsavcılık Mütalaasında özetle;

(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere)

Sayıştay 1'inci Dairesi tarafından verilen kararda savunmada ileri sürülen hususlar karşılandığından, temyiz talebinin yerinde olmadığı,

Bu nedenle temyiz talebinin reddi ile … Bakanlığı 2022 yılı hesabının 1'inci Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 13.05.2024 tarih ve 51 numaralı ilamın 2. maddesi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.

Konuyla ilgili olarak sorumlu … (Genel Müd. Yard.) ve ilgililer … (Genel Müdür), … (Daire Başkanı), … (Daire Başkanı), … (Kontrol Müh.) yapılan duruşmaya katılmış olup, adı geçen kişiler tarafından sözlü açıklamalarda özetle;

Danışmanlık işi özelinde ödenen fiyat farklarının teknik personele yansıtılacağına dair net bir belirlemenin olmadığı, ancak uygulamada müşavir firmanın fiyat farklarını ücret artışlarına yansıttığı, ayrıca 2022’deki enflasyonist etkilerden dolayı (fiyat farkı b katsayısı 1’e denk geldiğinden) fiyat farklarının tam yansıtıldığı ve ücretlerin asgari ücret katları seviyesinde ödendiği, yapılan ödemelerin idarece kontrol edildiği, ücretlerle ilgili ceza kesintisine sebebiyet verecek bir durumun oluşmadığı, belirtilmiştir.

Sayıştay Savcısı tarafından duruşma esnasında yazılı görüşteki gerekçeler yinelenerek, ilam hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı, belirtilmiştir.

Duruşmacılar ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

13.10.2020 tarihinde … Adi Ortaklığına ihale edilen (İKN.:…) “… Kontrollük ve Danışmanlık Hizmetleri” işi ile alakalı olarak;

Mevzuat:

İşe ait idari şartnamenin “48-Diğer Hususlar” başlıklı maddesinin “48.2. Mali Hususlar” başlıklı alt maddesinde;

“Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen her bir pozisyon için Danışman tarafından teklif edilecek olan teknik personel ücretleri, ihale tarihi itibari ile yürürlükte olan brüt asgari ücretin;

Proje Müdürü için 10 (on) katından,

Uzmanlar-Türk için 10 (on) katından,

Kontrol Amirleri için 8 (sekiz) katından,

Şefler, İş Güvenliği Uzmanı için 6 (altı) katından,

Mimarlar, Mühendisler, Kalite Kontrol ve Hakediş Mühendisi için 4 (dört) katından,

Saha Mimarları, Mühendisleri/Teknikeri için 2,25 (iki virgül yirmibeş) katından az olamaz. Bu şartları sağlamayan teklifler geçersiz sayılacaktır.

Teklif edilen toplam tutara istekliler tarafından belirlenecek oranda hesap edilen geri ödenecek masraflar karşılığı eklenecektir.

Mali Teklif Tutarı; teknik personel ücretleri toplamı (A), geri ödenecek masraflar karşılığı (B), faturalı giderler tutarının (C) toplamından oluşacaktır.” denilmektedir.

İşe ait 26.11.2020 tarihli sözleşmenin;

“Fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması şartları” başlıklı 14’üncü maddesinde, sözleşmenin uygulanması sırasında yürürlükteki (31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış) “4734 saylı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” ın 5.1.c maddesindeki formüle göre fiyat farkı hesaplanacağı öngörülmüş, fiyat farkı ağırlık katsayılarından a2 katsayısı 1 olarak belirlenmiştir. İşçilik için asgari ücretteki artış oranında fiyat farkı verilmiştir.

“Madde 36-Diğer hususlar” başlıklı maddesinin,

“36.1. Ücretler ve Ödemeler” başlıklı alt maddesinde;

“36.1.1- Ödeme Esasları:

Bu sözleşme kapsamında verilecek hizmetlerle ilgili olarak Danışmana yapılacak ödemeler, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan üç kalem esas alınarak yapılacak olup bu kalemlerin kapsamları, hesaplamaları ve ödemeleri aşağıdaki gibi olacaktır.

36.1.2- Teknik Personel Ücretleri:

Birim Fiyat Teklif Cetvelinde gösterilen pozisyonlarda bu sözleşmenin ifası için Danışman tarafından çalıştırılan personelin aylık brüt tavan ücretleri, bu kalem kapsamında ödenecektir. Birim Fiyat Teklif Cetvelinde her pozisyon için Danışman tarafından teklif edilmiş olan ücretler, o pozisyonda çalıştırılacak olan teknik personelin aylık ücretlerinin tavanını teşkil eder. Danışmanın teknik personeline yaptığı ödemelerin varsa, bu ücreti aşan miktarı için Danışmana bir ödeme yapılmaz.

İşin devamı sırasında idarenin onayı alınarak Birim Fiyat Teklif Cetvelinde yer alan tavan ödemesinin toplam miktarı aşılmamak şartıyla teknik personel sayısı ve adam-ay miktarları değiştirilebilir veya aylık brüt ücretleri mevcut kadrolardan birine denk alınmak suretiyle yeni kadrolar açılabilir.

Ücretlere, sosyal sigorta primleri ve burada sayılanlarla sınırlı kalmamak üzere yürürlükteki yasa ve mevzuata göre personel için ödenmesi gereken her türlü vergi, kesinti, masraf vb. harcamalar dahildir. İşverenin ödemesi gereken miktar (işveren maliyetini gösteren SGK işveren, işsizlik işveren, ikramiye, prim ve ek mesailer vb. kalemler) Geri Ödenecek Masraflar Kalemi içindedir.

…

Her bir teknik personel için ödenecek aylık brüt ücret; o hakediş dönemine ait Aylık Puantaj Cetvelinde saat olarak gösterilen bilfiil çalıştığı toplam sürenin söz konusu o ay için çalışması gereken aylık toplam çalışma süresine oranının, Birim Fiyat Teklif Cetvelindeki aylık ücretle çarpımına eşit olacaktır.

Aylık Puantaj Cetveline göre, hakedişe esas ay içinde çalışılması gereken aylık toplam sürenin tamamında çalışmış olan her bir teknik personel kendi pozisyonuna ait ücreti tam olarak hak etmiş olacaktır.

…

Teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesi (işveren katılımları dahil), Birim Fiyat Teklif Cetvelinde Teknik Personel Gideri olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacaktır. Yüklenici, personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlüdür.” denilmektedir.

İşe ait özel teknik şartnamenin 13.3’üncü maddesinde;

“Danışman İdarenin yazılı veya sözlü talimatını ve/veya sözleşmesel herhangi bir yükümlülüğünü; konu hakkında idarece yazılacak 1. Tekit’ten itibaren 12 takvim günü içerisinde yerine getirmediği takdirde, 12 günden sonra ifa tarihine kadar geçen (gecikilen) her gün için Proje Müdürü için teklif edilen bedelin 1 güne karşılık gelen tutarı kadar ceza danışmanın izleyen hakkedişlerinden kesilecektir.” denilmektedir.

Bakanlıkça gerçekleştirilen danışmanlık hizmet alımı ihalesi idari şartnamesinin “Mali hususlar” başlığı altında özetle, birim fiyat teklif cetvelinde yer verilen her bir pozisyon için danışman tarafından teklif edilecek olan ücretlerin, ihale tarihinde yürürlükte olan brüt asgari ücretin en az kaç katı olması gerektiğine ve danışmanın ilgili pozisyon için belirlenen ücret hadlerinden daha az tutarda teklifte bulunamayacağına ilişkin hükümler bulunmaktadır. İdari şartnamede teknik personel için asgari ücret hadlerinin belirlenmiş olması çalışacak teknik personelin belirli yetkinlik şartlarına sahip olması ve işin devamı sırasında da bu yetkinliği taşıyan teknik personelin çalıştırılması amacına hizmet etmektedir. Sözleşmenin 36.1.2’nci maddesinde teknik personele yapılacak aylık brüt ücret ödemesinin (işveren katılımları dahil), Danışman tarafından Birim Fiyat Teklif Cetvelinde “Teknik Personel Gideri” olarak teklif edilen birim fiyattan daha düşük olmayacağı ve yüklenicinin teknik personele yapılan aylık brüt ücret ödemesinin teklif birim fiyattan daha düşük olmadığını belgelemekle yükümlü olduğu hüküm altına alınmıştır. Sözleşme maddelerinde geçen “teklif edilen birim fiyat” ifadesinin, idari şartnamede her bir pozisyona denk gelen asgari ücret katının güncel asgari ücretle çarpılması sonucu bulunan tutar olarak değerlendirilmesi ve sözleşme hükümlerinin bu doğrultuda uygulanması gerekmektedir.

Dolayısıyla idari şartnamede personel ücretlerine getirilen asgari hadlere ilişkin düzenleme sadece tekliflerin geçerlilik şartı olmayıp, bu düzenlemenin gereği olarak hizmetin ifa edildiği süre içerisinde de personel ücret ödemelerinde asgari hadlerin korunması gerekmektedir. Nitekim, söz konusu danışmanlık işinde personel ücretlerindeki asgari seviyenin korunmasını sağlayacak miktarda fiyat farkı ödemeleri yapılmaktadır. Bu konuyla ilgili olarak da İdarenin Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 38’inci maddesi uyarınca teknik personel ücretlerinin sözleşme şartlarına uygun tutarlarda ödenip ödenmediğini resen kontrol etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Yapılan kontroller neticesinde, teknik personel ücretlerinin (işveren katılımları dahil) sözleşme şartlarına uygun olmadığının yani idari şartnamede belirtilen katlı seviyelerin altına düştüğünün tespit edilmesi halinde Özel Teknik Şartnamenin 13.3’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası uygulanacaktır.

Hakedişlere ekli teknik personel ücret bordroları ile temyiz duruşmasında ifade edilen hususlar dikkate alındığında, sözleşmenin 36.1.2’nci maddesi ile idari şartnamenin 48.2’nci maddesi hükümlerine uygun olarak uygulama yılında yüklenicinin her bir pozisyondaki teknik personele ödediği brüt ücretlerin (işveren katılımları dahil), işlerin gerçekleştiği ayda geçerli olan (güncel) asgari ücretin idari şartnamede gösterilen katlı tutarlarından daha düşük olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla somut olayda Özel Teknik Şartnamenin 13.3’üncü maddesinde bahsedilen gecikme cezası hükmünün uygulanmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla; sorumluların temyiz itirazları kabul edilerek 51 sayılı İlamın 2’nci maddesi ile verilen … TL’lik tazmin hükmü somut olayda (gecikme) cezası kesintisinden kaynaklanan herhangi bir kamu zararının oluşmadığı gerekçesi ile BOZULARAK, konu hakkında yeniden hüküm verilmek üzere Dosyanın İlgili Daireye Gönderilmesine,

(Üye … ile Üye …’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 10.09.2025 tarih 58231 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi

Üye …:

Temyize konu İlamda, “söz konusu işe ait hakkediş raporları ekinde yer alan teknik personele ait bordroların incelenmesi neticesinde, yüklenici tarafından teknik personele güncel brüt asgari ücretin idari şartnamedeki/birim fiyat teklif cetvelindeki katlarından daha az ücret ödendiği görülmüş olup;…” denilerek teknik personel brüt ücretlerinin katlı asgari ücret seviyesinden daha düşük ödendiği vurgulanmıştır. Bu tespit dolayısıyla da gecikme cezası (kamu zararı) hesaplanmıştır. Ancak düşük ödeme olarak bahsedilen tespiti kanıtlayan herhangi bir bilgiye İlamda yer verilmemiştir. Kamu zararı hakkında hüküm verilebilmesi için kanıtlayıcı bilgilerin açıkça görülmesi gerekir. Bu nedenle bu bilgilerin İlama eklenmesini teminen hükmün bozulması gerekir.

Üye …:

Daire Kararında belirtilen gerekçeyle, somut uygulamada oluşan kamu zararının hesaplanmasının fiili duruma ve mevzuata uygun olduğu kanaatiyle, Daire Kararının Tasdiki gerekir.