Sözleşme imzalandıktan sonra fiyat farkına esas katsayıların belirlenmesi.

90 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile, ... Başkanlığı tarafından (İKN: …) … TL sözleşme bedeliyle ihale edilen “…” yapım işinde işin devamı sırasında düzenlenen 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Fiyat Farkına ilişkin Başkanlık Olur’u ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a aykırı olarak sözleşme imzalandıktan sonra fiyat farkına esas katsayıların belirlenerek uygulanması sonucu oluşan … TL kamu zararının Diğer Sorumlular ... (Vali Yardımcısı -... Başkanı), ... (... Müdür Vekili), ... (... Müdürü), ... (Yapı Kontrol Birim Amiri) ve Harcama Yetkilisi ... (... Müdürü)’dan müştereken ve müteselsilen tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu tazmin hükmü, sorumlu ...’in temyiz başvurusu sonucu 05.04.2023 tarih ve 54712 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’nci maddesi ile [Sorumlular; ...’ün temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54714 Tutanak sayılı Kararın 2’nci maddesi ile, ...’in temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54715 Tutanak sayılı Kararın 2’nci maddesi ile, ...’ın temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54716 Tutanak sayılı Kararın 2’nci maddesi ile] Tasdik edilmiştir.

Sorumlular karar düzeltilmesi başvurusunda bulunmuştur.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

90 İlam sayılı Daire Kararının 3’üncü maddesi ile, ... Başkanlığı tarafından ihale edilen (İKN: ...) … TL sözleşme bedelli “…” yapım işinde işin devamı sırasında düzenlenen 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Fiyat Farkına ilişkin Başkanlık Olur’u ile 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’a aykırı olarak fiyat farkına esas katsayıların sözleşmeden sonra belirlenip uygulanması sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlularından tazminine karar verilmiş olup, sorumlu ...’in temyiz başvurusu sonucu 05.04.2023 tarih ve 54712 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’nci maddesi ile [Temyize başvuran sorumlular; ...’ün temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54714 tutanak sayılı Kararın 2’nci maddesi ile, ...’in temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54715 sayılı Kararın 2’nci maddesi ile, ...’ın temyiz başvurusu için aynı tarih ve 54716 sayılı Kararın 2’nci maddesi ile] söz konusu tazmin hükmü, esas ve sorumluluk yönleriyle hukuka uygun bulunarak Tasdik edilmiştir.

Bu defa sorumlular ... (Yapı Kontrol Birim Amiri) 49565 sayılı dosya, ... (... Müdürü) 49476 sayılı dosya, ... (... Müdür Vekili) 49618 sayılı dosya, ... (... Müdürü) 49563 sayılı dosya ile karar düzeltilmesi kanun yoluna başvurmuştur.

Sorumlu ... (Yapı Kontrol Birim Amiri) tarafından gönderilen karar düzeltilmesi dilekçesinde, kendisine sorumluluk yükleyen 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı yazının, ... Müdürlüğünde görevli teknik personele hitaben yazılmış genel nitelikte bir yazı olduğu, bu yazıda kamu zararına konu olan ... Bakanlığına ait yapım işlerinden bahsedilmediği, kamu zararına sebebiyet veren -fiyat farkı katsayılarının belirlendiği- 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı ...Başkanlığı Olur’unda bu yazının ilgi tutulmadığı, dolayısıyla kendisinin kamu zararına sebebiyet veren olur yazısının oluşma sürecine katkısının bulunmadığı, herhangi bir yazışma belgesinde imzasının olmadığı, Temyiz Kurulu Kararında kendisi hakkında 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı yazı ile kurulan sorumluluk bağının hukuka uygun olmadığı, ayrıca ... Bakanlığı ile ...Ltd. Şti. arasında imzalanan Danışmanlık Hizmet Alım Sözleşmesine istinaden ilgili firmanın kamu zararı sorumluluğu içine alınması gerektiği, belirtilerek karar düzeltilmesi yoluyla tazmin hükmünün uhdesinden kaldırılması talebinde bulunulmuştur.

Sorumlu ... (... Müdürü) adına gönderilen karar düzeltilmesi dilekçesinde, Daire kararında 05.01.2017 tarihli iç yazışma ile kamu zararı oluşma sürecinin başladığının kabul edilmesinin hukuki olmadığı, bu yazının içeriğinin ... Bakanlığı işleri ile hiçbir ilgi ve alakasının olmadığı, bu yazının, ... Müdürü ... tarafından yapım işleri sözleşme tasarılarındaki maddeye atıfta bulunularak fiyat farkı ödenecek işlerde katsayıların belirlenmesi gerektiği hususunda ilgili teknik birime yazılan bilgilendirme amaçlı genel nitelikte bir yazı olduğu, kamu zararına sebebiyet veren 22.06.2017 tarihli Başkanlık Olur’unun dayanağının (sebebinin) olmadığı, Başkanlık Olur’unda bu yazıya atıfta bulunulmadığı, ayrıca ... Müdürü ...’ün ... İl ... Müdürlüğüne yazdığı “Fiyat Farkı Hesaplanması” konulu 17.05.2017 tarihli yazıda, işin sahibi Bakanlığın onayladığı taktirde fiyat farkı ödemelerinin yapılacağının bildirildiği, bu yazıya Bakanlıktan cevap gelmediği, cevap gelmeden Başkanlıktan Olur alınarak fiyat farkı ödemelerinin değiştirildiği, Sayıştayın ... Müdürü ... için 05.01.2017 tarihli iç yazışmaya istinaden kurduğu illiyet bağının 17.05.2017 tarihli işbu yazıyla kesildiği, kamu zararının meydana gelmesinde ... tarafından oluşturulan her iki yazının da herhangi bir etkisinin olmadığı, ...’ün kamu zararına sebebiyet veren 22.06.2017 tarihli Başkanlık Olur’unda imzasının olmadığı, hatta Başkanlık Olur’unun çıktığı tarihte resmi izinli olduğu, bu konuda hiçbir bilgisi, etkisi ve talimatının olmadığı, Başkanlık Olur’unun çıktığı tarihe kadar fiyat farkı ödemelerinin mevzuata uygun yapıldığı, Başkanlık Olur’undan sonra ödemelerin değiştiği, ...’ün Kasım 2017’de başka bir kuruma tayini çıktığı, kamu zararı sürecini asıl başlatanın sözleşme gereği yapım işlerinde gözetim ve denetim yükümlülüğü bulunan müşavir ... firmasının 28.04.2017 tarihli yazısı olduğu, bu yazının görmezden gelinemeyeceği, bununla birlikte 22.06.2017 tarihli Başkanlık Olur’unu hazırlayanlar ile yapım işlerinin gerçekleştirme görevlisi ... Bakanlığı personelinin de sorumluluğunun bulunduğu, belirtilerek karar düzeltilmesi yoluyla tazmin hükmünün uhdesinden kaldırılması talebinde bulunulmuştur.

Sorumlu ... (... Müdür Vekili) tarafından gönderilen karar düzeltilmesi dilekçesinde, kendisinin ... Müdürü ...’ün 12.06.2017-14.07.2017 tarihleri arasında 1 aylık izne ayrıldığı süreçte müdürlüğe vekalet ettiği, bu süreçte ortaya çıkan 22.06.2017 tarihli Başkanlık Olur’unda imzası bulunsa da bu Olur’a istinaden düzenlenen hiçbir ödeme evrakını imzalamadığı gibi vekalet görevi bittikten sonra söz konusu Olur’un mevzuata uygunluğunu kontrol etme ve gerekli düzeltme işlemlerini yapma yetkisinin kalmadığı, 1 aylık vekalet görevi bittikten sonra göreve gelen asli müdürlerin de 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi çerçevesinde harcama yetkilisi sıfatıyla yapması gereken mevzuata uygunluk denetimini yapmadığı ve mevzuata aykırı düzenlenmiş Başkanlık Olur’unu geri almadığı ve düzeltici işlem yapmadığı, belirtilerek karar düzeltilmesi yoluyla tazmin hükmünün uhdesinden kaldırılması talebinde bulunulmuştur.

Sorumlu ... (... Müd.) tarafından karar düzeltilmesi dilekçesinde, Başkanlık Olurunun hazırlanması sürecinde kendisinin herhangi bir görüş, talep veya onayının bulunmadığı, ... Bakanlığı gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluklarına dair iddia ve itirazların kararda karşılanmadığı, belirtilerek karar düzeltilmesi yoluyla tazmin hükmünün uhdesinden kaldırılması talebinde bulunulmuştur.

Esas yönünden inceleme

Karar düzeltilmesi isteminde konunun esasına itiraz edilmemiştir. Konunun esası ile ilgili olarak Temyiz Kurulu kararında yazılı gerekçelerde belirtildiği gibi, ... Başkanlığı tarafından (İKN: ...) … TL bedelle ihale edilen “…” yapım işinde, ihale dokümanında belirlenmemiş fiyat farkına esas ağırlık oranı katsayılarının (a, b1, b2, b3, b4, b5 ve c), işin devamı esnasında 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı … Başkanlığı Olur’u ile belirlenerek fiyat farklarının yeni katsayılara göre yeniden hesaplanıp ödenmesinin yürürlükteki Fiyat Farkı Kararnamesi hükümlerine, işin şartname-sözleşmesi hükümlerine ve kamu ihalelerinde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği sağlama ilkelerine aykırı olduğundan, somut olayda mevzuata aykırı olarak sözleşme imzalandıktan sonra hesap şekli değiştirilen fiyat farkı ödemeleri nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk yönünden inceleme

Daire Kararında kamu zararından (karar düzeltilmesine başvuranlar) … (Vali Yardımcısı-... Başkanı), ... (... Müdür Vekili), ... (... Müdürü), ... (Yapı Kontrol Birim Amiri) ve Harcama Yetkilisi ... (... Müdürü) müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmuştur. Temyiz Kurulu kararında sorumluluk hükmü isabetli görülerek Tasdik edilmiştir.

Sorumlulardan ... (Yapı Kontrol Birim Amiri), ... (... Müdürü), ... (... Müdür Vekili) ve ... (... Müdürü) karar düzeltilmesi isteminde bulunarak sorumluluklarına itiraz etmişlerdir. Temyiz Kurulu, karar düzeltilmesi isteminde ileri sürülen sebeplerle bağlı olduğundan, adı geçen kişilerin dilekçelerinde belirtiği hususlar çerçevesinde sorumluluk incelemesi yeniden yapılacaktır.

Fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi sürecine ilişkin yazışmalar aşağıdaki gibidir:

2016 ve 2017 yıllarında ... Başkanlığı tarafından ihale edilen ...Bakanlığına ait yapım işlerine ilişkin inşaat öncesi, inşaat aşaması ve inşaat sonrası teknik danışmanlık hizmetleri, ... Bakanlığı tarafından 04.05.2015 tarihinde imzalanan Danışmanlık Hizmetleri Alım Sözleşmesine istinaden ...Ltd. Şti. adındaki danışman firmaya bırakılmıştır.

... Başkanlığı... Müdürü ... imzalı olarak Yapı Kontrol Birim Amiri ...’e hitaben yazılan 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı iç yazıda aynen,

“Başkanlığımız teknik personeli tarafından hazırlanan yapım işlerine ait ihale dosyalarında bulunan sözleşme tasarısının 14.2.7. maddesinde “İşin nitelik ve kapsamına göre imalatta kullanılacak malzemelerin niteliği ile iş programına göre malzemenin kullanılacağı safha dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b1, b2, b3, b4 ve b5 değerleri için imalatın farklı aşamalarında uygulanmak üzere farklı endeksler belirlenebileceği gibi, bu değerlerin her biri için yukarıda sayılanlar arasından aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Ağırlık oranını gösteren sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamı kullanılarak, yapım işinin farklı bölümleri/aşamaları için toplamları bire (1.00) eşit olacak şekilde farklı fiyat farkı katsayıları belirlenebilir.” denilmektedir.

Bu nedenle sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı ödenecek işlerde Başkanlığımız kontrol teşkilatınca belirlenen fiyat farkına esas b1, b2, b3, b4 ve b5 katsayıları toplamı 1 (bir)’i geçmemek üzere harcama yetkilisi onayına sunulması gerektiği biriminizde görevli teknik personele duyurulması hususunda;

Bilgi ve gereğini rica ederim.” denilmiştir.

... Bakanlığı yapım işlerinin yüklenicisi firmalar, “sözleşmelerde sabit katsayıların verilmediği, fiyat farkı hesabında yapılan yanlış hesaplamalardan dolayı çok ciddi maddi kaybının oluştuğu, Fiyat Farkı Esaslarının 12’inci maddesine istinaden ... Bakanlığı veya Kamu İhale Kurumunca belirlenen sabit katsayılar ile fiyat farkı hesaplamalarının yapılması gerektiği” ni ifade eden yazılı dilekçelerle danışman ... Ltd. Şti.’ne başvurmuşlar, danışman firma gereği için bu dilekçeleri 28.04.2017 tarih ve 2017-…-92 sayılı yazı ekinde ... Başkanlığına göndermiştir.

... Ltd. Şti. tarafından oluşturulan 28.04.2017 tarih ve 2017-…-92 sayılı yazıda aynen;

“Taahhüdümüz altında bulunan “5. Grup İllerde (…, …, ...) Yapılacak Olan Eğitim Kurumları ve Hizmet Binaları İnşaatlarının İnşaat Öncesi, İnşaat Aşaması ve İnşaat Sonrası Danışmanlık Hizmetleri İşi” kapsamında denetimini üstlendiğimiz okulların fiyat farkı hesaplanmasında “4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” ın 5’inci maddesinde, aynı zamanda sözleşmenin 5’inci maddesinde belirtilen formül ve sektörel endeksler baz alınarak fiyat farkı hesaplanması gerekirken, TUİK tarafından her ay yayımlanan 2003=100 Temel Yılı Üretici Fiyatları Alt Sektörlere Göre Endeks Sonuçları Tablosunun “ÜFE Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanmaktadır, gerekçesi ile yükleniciler tarafından tarafımıza iletilen dilekçe fotokopileri yazımız ekinde sunulmuştur.

Söz konusu yapım işlerinde fiyat farkı hesaplamalarındaki karışıklıkların giderilmesi adına uygulamamız gereken usul ve esasların Başkanlığı’nızca tarafımıza bildirilmesi hususunda;

…” denilmiştir.

... Başkanlığı ... Müdürlüğü tarafından ... İl ... Müdürlüğüne yazılan “Fiyat Farkı Hesaplanması” konulu (Vali Yardımcısı … imzalı) 17.05.2017 tarih ve E.10935 sayılı yazıda danışman ... Ltd. Şti.’nin 28.04.2017 tarih ve 2017-…-92 sayılı yazısı ilgi tutularak aynen;

“İlgi yazılar ile ... Bakanlığı Yatırım Programında yer alan ve sözleşmesinde fiyat farkı ödeneceği öngörülen bazı yapım işlerinde fiyat farkı hesaplanmasında, … tereddüte düşüldüğü bildirilmektedir.

…

Yukarıda açıklanan maddeler gereği danışman firma tarafından işin yürütülmesi sırasında meydana gelebilecek her türlü tereddüt ve uygulama sorunları ... Bakanlığı İnşaat Emlak Dairesi Başkanlığından alınacak onay doğrultusunda yapılması gerekmektedir.

Bu sebeple ilgi yazılar hakkında Bakanlık Onayları tamamlandıktan sonra görüş sorulan hakkedişlerin Bakanlık onayı eklenerek Başkanlığımıza gönderilmesi halinde ödemesi gerçekleşecektir.” denilmiştir.

... Müdür V. ... tarafından hazırlanıp Başkanlık Oluruna sunulan ve Vali Yardımcısı ... (… Başk.) tarafından Olur verilen 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Olur Yazısında aynen;

“…

31.08.2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın Fiyat Farkı Hesabı başlıklı 5’inci maddesinin 7’nci fıkrasında; “İşin nitelik ve kapsamına göre imalatta kullanılacak malzemelerin niteliği ile iş programına göre malzemenin kullanılacağı safha dikkate alınarak, fiyat farkı hesabına esas b1, b2, b3, b4 ve b5 değerleri için imalatın farklı aşamalarında uygulanmak üzere farklı endeksler belirlenebileceği gibi, bu değerlerin her biri için yukarıda sayılanlar arasından aynı anda birden fazla endeks de belirlenebilir. Ağırlık oranını gösteren sabit katsayılarından biri, birkaçı veya tamamı kullanılarak, yapım işinin farklı bölümleri/aşamaları için toplamları bire (1.00) eşit olacak şekilde farklı fiyat farkı katsayıları belirlenebilir.” Denilmektedir.

Bu nedenle; ihalesi Başkanlığımız tarafından yapılan ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülen tüm yapım işlerinde fiyat farkı esaslarının aşağıda gösterildiği şekilde belirlenmesi hususunu;

Olurlarınıza arz ederim.

Fiyat Farkı Esasları:

İşçilik ağırlık oranı (a=0,15)

Çimento ağırlık oranı (b1=0,04)

Demir/Çelik ağırlık oranı (b2=0,05)

Akaryakıt ağırlık oranı (b3=0,05)

Kereste ağırlık oranı (b4=0,06)

Diğer malzemelerin ağırlık oranı (b5=0,63)

Makine ve ekipmanın amortisman oranı (c=0,02)” denilmiştir.

Nihayetinde alınan bu Olur, 23.06.2017 tarih ve 56647249-000-14186 sayılı yazı ile Vali Yardımcısı ... (… Başk.) imzalı olarak ... İl ... Müdürlüğüne gönderilmiş ve bu tarihten sonra fiyat farkı ödemeleri Olur’da gösterilen katsayılar kullanılarak hesaplanmıştır.

Vali Yardımcısı … (… Başk.)’ın sorumluluğu:

... Başkanı, Vali veya Valinin görevlendirdiği Vali Yardımcısı olup, Kurumda üst yönetici statüsündedir.

5018 sayılı Kanunun “Üst yöneticiler” başlıklı 11’inci maddesinde;

“Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmiştir.

... Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Başkanın görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 6’ncı maddesinde Başkanın görev, yetki ve sorumlulukları;

“a) Başkanlığın en üst amiri olarak teşkilâtı sevk ve idare etmek ve denetlemek,

b) İldeki adli ve askeri teşkilat hariç, kamu kurum ve kuruluşlarına rehberlik etmek ve bunları valinin onayıyla denetlemek veya diğer kamu personeli aracılığıyla denetlettirmek,

c) Denetim, araştırma, inceleme iş ve işlemlerini yürütmek üzere valinin onayıyla personel görevlendirmek, gerekli gördüğü hallerde bakanlıklar veya ilgili kuruluşlardan uzman personel talep etmek,

ç) (Değişik: RG-30/12/2016-29934) Başkanlığın personel ihtiyacını İçişleri Bakanlığı kadrolarında görev yapan personelden karşılamak, gerektiğinde valinin onayıyla kadro, yer ve unvanlarına bakılmaksızın ihtiyaç durumuna göre uzman, sözleşmeli personel ve memurları görevlendirmek,

d) Gerektiğinde valinin onayıyla geçici birimler kurmak.” olarak belirlenmiştir.

... Başkanının, sorumluluğu altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, Başkanlığını yaptığı teşkilâtı sevk ve idare etmek ve denetlemekten görevli, yetkili ve sorumlu olduğu görülmektedir. … Başkanı …, söz konusu görev ve yetkisi kapsamında 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Başkanlık Olur’unu onaylamıştır. Somut olayda kamu zararı, fiyat farkı ödemelerine ilişkin olarak onayladığı bu yazının gereğinin yerine getirilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Dolayısıyla … Başkanı …’ın somut olayda uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararı sorumluluğu bulunmaktadır.

Harcama Yetkilisi ... (Eski ... Müdürü), Harcama Yetkilisi ... (... Müdür Vekili)’in sorumluluğu:

... Başkanlığı Görev, Yetki ve Sorumlulukları ile Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik’in “... Müdürlüğünün görevleri” başlıklı 7’nci maddesinde ... Müdürlüğünün görevleri;

“a) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşlarının Başkanlığa aktardığı kaynaklarla illerde yapacakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım ve yardım işlerini ve bunların gerektirdiği tüm iş ve işlemleri yürütmek ve izlemek,

b) Bakanlıklar ve diğer merkezi idare kuruluşları ile ildeki diğer kamu kurum ve kuruluşlarının illerde yapacakları her türlü yatırım, yapım, bakım, onarım ve yardım ve bunların gerektirdiği tüm iş ve işlemleri yürütmek ve izlemek,

c) Başkanlık, müdürlük ve birimlerinin ihtiyaçları doğrultusunda yapılacak ihalelere ilişkin her türlü iş ve işlemleri yürütmek,

ç) Merkezi idarece yapılan her türlü yardım ve desteği koordine etmek, izlemek ve acil durumlarda bizzat yerine getirmek,

d) İldeki kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülmesi gereken yatırım ve hizmetlerin aksadığının ve bu durumun halkın sağlığı, huzur ve esenliği ile kamu düzeni ve güvenliğini olumsuz etkilediğinin vali veya ilgili bakanlıkça tespiti durumunda, uygun süre verilerek hizmet ve yatırımın gerçekleştirilmesi istenmesine rağmen, yatırım ve hizmetlerin verilen sürede gerçekleşmemesi halinde söz konusu yatırım ve hizmetleri, valinin talimatı ile yerine getirmek,

e) Hükümet konaklarının, Başkanlığa tahsisli binaların, lojmanların, valilik ve kaymakamlık konutlarının yapım, bakım ve onarımını sağlamak,

f) Emniyet hizmetlerinin gerektirdiği harcamalarla ilgili iş ve işlemleri yürütmek,

g) Başkanın verdiği diğer görevleri yapmak.” olarak sayılmıştır.

Başkanlık her biriminin en üst yöneticisi Harcama Yetkilisi olup, ... Müdürü, ... Müdürlüğünün harcama yetkilisidir.

5018 sayılı Kanunun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”

Harcama Yetkilileri Hakkında Genel Tebliğ’de; “Harcama yetkilisinin kanuni izin, hastalık, geçici görev, disiplin cezası uygulaması, görevden uzaklaştırma ve benzeri nedenlerle geçici olarak görevinden ayrılması halinde ilgili harcama biriminin harcama yetkilisi vekaleten görevlendirilen kişidir.” denilmiştir.

... Müdürü ... 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı yazıda, sözleşmenin uygulanması sırasında fiyat farkı ödenecek işlerde fiyat farkına esas b1, b2, b3, b4 ve b5 katsayıları toplamı 1 (bir)’i geçmemek üzere kontrol teşkilatınca belirlenerek harcama yetkilisi onayına sunulması talimatını vermiş ve ilgili teknik birimce fiyat farkı verilmesi öngörülen tüm yapım işlerinde geçerli olmak üzere fiyat farkı ağırlık oranı katsayıları belirlenmiştir. Belirlenen bu katsayıların uygulanmasına yönelik 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Başkanlık Olur’u alınmıştır. ... Müdürü ... görev ve yetkisi kapsamında ilgili teknik birime hitaben yazdığı 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı yazı ile somut olayda fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi sürecine dahil olmuştur.

Diğer taraftan harcama yetkilisi ... 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Başkanlık Olur’unun onaylandığı tarihte yasal izinli olsa da görevinin başında olduğu zamanlarda 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi ile 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi çerçevesinde amiri olduğu hizmet biriminde tüm iş ve işlemleri zamanında, eksiksiz ve hukuka uygun yapmaktan, yaptırmaktan, harcama talimatlarının mevzuata uygunluğunu kontrol etmekten görevli ve sorumludur. Bu anlamda ... yeni katsayılarla fiyat farkı hesaplanması ve ödenmesi sürecinde mevzuata aykırı alınmış Başkanlık Olur’unu uygulamaktan kaçınması ve ortadan kaldırması gerekirdi.

... Müdür Vekili ... harcama yetkisini vekaleten kullandığı dönemde 22.06.2017 tarih ve E. 13967 sayılı Başkanlık Olur’unu harcama yetkilisi sıfatıyla hazırlayarak Başkanlık uygun görüşüne sunmuştur. ... asilin görev ve yetkilerine sahip olarak imzaladığı bu belge ile katsayıların belirlenmesi sürecine dahil olmuştur.

Dolayısıyla somut olayda fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi sürecine imzaladıkları belgelerle katkısı olan Harcama Yetkilileri ... (... Müdürü) ile ... (... Müdür Vekili)’in uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararı sorumluluğu bulunmaktadır.

Yapı Kontrol Birim Amiri ...’in sorumluluğu:

... Müdürü ... 05.01.2017 tarih ve 450 sayılı yazı ile Yapı Kontrol Birim Amiri ...’e fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi talimatını vermiştir. ... 5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesi ve ön mali kontrol görevi kapsamında gerekli uygunluk kontrollerini sağlamadan talimatın gereğini yerine getirmiştir. Böylece adı geçen kişinin fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi sürecine katkısı olduğundan, uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararı sorumluluğu da bulunmaktadır.

Ödeme Emri Belgelerini İmzalayan Harcama Yetkililerinin Sorumluluğu:

Başkanlık Olur’undan sonra düzenlenen ödeme emri belgelerini Harcama Yetkilisi sıfatıyla imzalayan ... Müdürleri, düzenledikleri hakkedişlerle yeni katsayılarla fiyat farklarının hesaplanması ve ödenmesi sürecine dahil olmuştur. Görevdeki ... Müdürleri, 657 sayılı Kanunun 10’uncu maddesi ile 5018 sayılı Kanunun 32’nci maddesi çerçevesinde amiri olduğu hizmet biriminde tüm iş ve işlemlerin zamanında, eksiksiz ve hukuka uygun yapmaktan, yaptırmaktan, taraflarından verilen harcama talimatlarının mevzuata uygun olmasını kontrol etmekten görevli ve sorumludurlar. Bu anlamda harcama yetkilisinin, yeni katsayılarla fiyat farkı hesaplanması ve ödenmesi sürecinde mevzuata aykırı düzenlenmiş Başkanlık Olur’unu uygulamaktan kaçınması ve bu Olur’u ortadan kaldırması gerekirdi. Dolayısıyla somut olayda ilişikli ödeme emri belgelerini imzalayan harcama yetkililerinin imzaladıkları belge özelinde hesaplanan kamu zararlarından uygun illiyet bağı dahilinde sorumluluğu bulunmaktadır.

Ödeme Emri Belgelerini İmzalayan Gerçekleştirme Görevlilerinin Sorumluluğu:

İlişikli ödeme emri belgelerinde İl ... Müdürlüğü personeli olan il müdür veya müdür yardımcısının gerçekleştirme görevlisi olarak imzasının bulunduğu görülmektedir.

Somut olayda ... Başkanlığı ... Müdürlüğü tarafından ... Müdürlüğüne hitaben yazılan 17.05.2017 tarih ve E.10935 sayılı yazıda, fiyat farkı hesaplanmasında ... Bakanlığından uygun görüş alınması istense de bu yazıya cevap gelmemiştir. İl ... Müdürlüğünden/... Bakanlığından cevap gelmeden, herhangi bir görüş, onay alınmadan … Başkanlığı tarafından fiyat farkı katsayıları belirlenmiş, 22.06.2017 tarihinde de Başkanlık Olur’u alınmıştır. Hakedişlerdeki fiyat farkı hesaplamalarının bu Olur’daki esaslar çerçevesinde yapılması gereği İl ... Müdürlüğüne bildirilmiştir. Mevzuata aykırı düzenlenmiş Başkanlık Olur’u sonradan aynı usulle … Başkanlığı tarafından iptal edilmiştir.

Bu bağlamda fiyat farkı katsayıların belirlenmesi, onaylanması sürecine herhangi bir katkısı olmayan İl ... Müdürlüğü personelinin kamu zararı sorumluluğu da bulunmamaktadır.

Danışman firma ...Ltd. Şti.’nin sorumluluğu:

2016 ve 2017 yıllarında ihalesi ...Başkanlığı tarafından yapılan ... Bakanlığına ait yapım işlerinde inşaat öncesi, inşaat aşaması ve inşaat sonrası danışmanlık hizmetleri, ... Bakanlığınca ...Ltd. Şti. adındaki danışmanlık firmasına bırakılmıştır. Temyiz/karar düzeltilmesi dilekçelerinde fiyat farkı katsayılarının belirlenmesi, onaylanması ve uygulanması süreçlerinde danışman firmanın teknik konulardaki kontrol yükümlülüğünü yerine getirmediği, mevzuata aykırı işlemlerin danışman firmanın bilgisi dahilinde gerçekleştiği, kamu zararından anılan firmanın sorumlu tutulması gerektiği ileri sürülmüştür.

4735 sayılı Kanunun “Danışmanlık hizmeti sunucularının sorumluluğu” başlıklı 32’nci maddesinde; “Danışmanlık hizmetlerinde; tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, hatalı yaklaşık maliyet tespiti, işlerin yürürlükteki mevzuata uygun olarak yapılmaması, meslek ahlakına uygun davranılmaması, bilgi ve deneyimin idarenin yararına kullanılmaması ve benzeri nedenlerle meydana gelen zarar ve ziyandan hizmet sunucusu doğrudan, yapı denetimi hizmetinin sunulduğu durumda ise yapım işini üstlenen yüklenici ve alt yüklenicilerle birlikte onbeş yıl süre ile müteselsilen sorumludur.

Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27’nci madde hükümleri uygulanır.” denilmiş,

... Bakanlığı İnşaat ve Emlak Dairesi Başkanlığı ile ... Ltd. Şti. arasında imzalanan 04.05.2015 tarihli Danışmanlık Sözleşmesinde;

“36.3. Danışmanın genel yükümlülükleri:

Danışman, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirirken ve hizmetleri ifa ederken genel kabul görmüş teknik ve uygulamalara uygun azami itinayı gösterecek, randımanlı çalışacak, ekonomi ilkeleriyle hareket edecek, sağlıklı yönetim ve ileri teknoloji ile birlikte güvenilir ve etkin malzeme, teçhizat, makine ve yöntemler kullanacaktır. Danışman, sözleşme kapsamındaki hizmetlere ilişkin her konuda idareye güvenilir danışmanlar olarak hizmet verecek ve alt yüklenici ve üçüncü şahıslarla yürütülecek işlerde idarenin meşru menfaatlerini destekleyecek ve koruyacaktır.

36.4. Mevzuata uygunluk:

Danışman, ilgili bütün ihbarların verilmesi ve bütün ödemelerin yapılması da dahil olmak üzere, işlerin yürütülmesine ve tamamlanmasına ve işlerde olabilecek kusurların düzeltilmesine ilişkin olarak bütün ulusal mevzuata, malları veya hakları, işler dolayısıyla herhangi bir şekilde etkilenen veya etkilenebilecek olan kamu kuruluşlarının tüzük ve yönetmeliklerine uyacak ve Danışman, İdareyi bu hükümlerin ihlali nedeniyle maruz kalabileceği bütün cezalar ve sorumluluklardan dolayı tazmin edecektir.

36.6.2. Hizmetlerin bir parçası olarak Danışmanın, mal alımı, yapım işleri veya hizmet temini konusunda İdareye önerilerde bulunmakla sorumlu olması durumunda Danışman, İdarenin uymak zorunda olduğu satın alma usullerine uyacak ve her zaman bu sorumluluklarını, İdarenin çıkarlarını koruyacak şekilde yerine getirecektir.” hükümlerine yer verilmiştir. Bununla birlikte; sözleşme eki özel, idari ve teknik şartnamenin bir çok maddesinde; danışman firmanın işin devamı sırasında ortaya çıkabilecek herhangi bir teknik sorunda, idarenin menfaatlerini gözeterek danışmanlık yapmakla, hazırlanan hesap, belge, rapor, hakkediş vs. her türlü belgenin doğruluğunu, sözleşmeye-mevzuata uygunluğunu kontrol etmekle yükümlü olduğu, hatta İdarenin maruz kalabileceği her türlü zarar ve ziyandan da İdareye karşı sorumlu olacağı hususlarında belirleme yapılmıştır.

Bu kapsamda; yüklenicilerin idareden sonradan fiyat farkı katsayılarının belirlenmesini talep etmelerinin teknik bir sorun olduğu, danışman firmanın idareye bu konuda danışmanlık yapması gerekirken yüklenicilerin itirazlarını olduğu gibi ileterek teknik bir konuda idarenin karar alıp uygulamasını beklediği, idarenin hak ve menfaatlerini korumakla yükümlü olduğu halde mevzuata aykırı karar, işlem ve eylemlerin gereklerini yerine getirdiği, bu konuda herhangi bir görüş vermediği ve uyarı yapmadığı görüldüğünden, ilgili firmanın sözleşme kapsamındaki sorumluluklarını yerine getirmediği değerlendirilmektedir.

Ne var ki danışmanlık firması, 5018 sayılı Kanun kapsamında kamu görevlisi olmadığından, bu kişilerin Sayıştay yargısı bağlamında herhangi bir mali sorumluluğu bulunmamaktadır. Ancak sözleşmenin tarafı olan idarenin (... Bakanlığının) danışmanlık hizmet alım sözleşmesi hükümlerine binaen ortaya çıkan kamu zararını ilgili firmadan rücu yoluyla tahsil yoluna gitmesi mümkündür.

Bu itibarla, sorumlular tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların karar düzeltilmesine esas Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı, bu Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından ve ayrıca bu aşamada ileri sürülen hususların yukarıda açıklanan gerekçelerle söz konusu Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette olmadığı görüldüğünden; sorumluların karar düzeltilmesi itirazları reddedilerek, (90 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle verilen … TL’lik tazmin hükmünü tasdik eden) 05.04.2023 tarih ve 54712 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’nci maddesinde (Karar düzeltilmesi başvurusuna esas aynı tarih ve 54714, 54715, 54716 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararlarının 2’nci maddesinde) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 10.09.2025 tarih 58246 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.