Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2021
Daire
5
Dosya No
54860
Tutanak No
58172
Tutanak Tarihi
02.07.2025
Konu
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: En az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olma şartını taşımayan kişinin zabıta müdürü olarak atanması.
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle, ...'ın Belediye Zabıta Müdürü kadrosuna Yönetmelik’e aykırı olarak atanması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararı ile ilgili olarak, kamu zararı oluşturmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına, kamu zararını oluşturan … TL’nin tazminine karar verilmiştir.
[Evveliyatında;
4 sayılı İlamın 3’üncü maddesinde, Zabıta Müdürlüğüne atanmada gerekli olan en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olma şartının 2021 yılı özelinde sağlandığı anlaşılarak 2021 yılı için kamu zararı oluşmadığından … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, geriye kalan … TL’nin ise tazminine karar verilmiştir.
Bu karara karşı temyize başvurulması sonucu, Temyiz Kurulu’nun 22.11.2023 tarih ve 56115 tutanak sayılı kararı ile tazmin hükmü esas ve sorumluluk yönüyle bozularak, yeniden hüküm verilmek üzere dosyası Dairesine gönderilmiştir.
Daire, yeniden düzenlediği 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile -esas yönünden- ilk kararında ısrar etmiştir.]
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi hükmü ile ilgili olarak 54860 sayılı dosya kapsamında temyize gelen Sayıştay Başsavcılığı tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
“Ek İlamın 2’nci maddesi ile ilgili olarak;
... Belediyesinin 2021 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesinde; Zabıta Müdürlüğüne ataması yapılan ...'ın atamasının Yönetmeliğe aykırı olarak yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararı ile ilgili olarak 29.11.2022 tarih ve 04 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile verilen;
2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin hüküm ile, … TL'ye ilişkin tazmin hükmünde ısrar edilmesine ve sorumluluk yönünden Temyiz Kurulu kararında belirtilen hususlar çerçevesinde inceleme yapıldığı da anlaşıldığından Temyiz Kurulu kararına uyulmasına karar verildiği görülmüştür.
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik'in "Zabıta ve itfaiye personeli" başlıklı 21’inci maddesinde, "Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür." düzenlemesi yapılmıştır.
18.12.2021 tarih ve 31693 sayılı Resmî Gazete ile Belediye Zabıta Yönetmeliğinde değişiklikler yapılmıştır. Yönetmeliğin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrası;
"Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibarıyla aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirler."
Ve üçüncü fıkrası;
"Zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki diğer kadrolar için ikinci fıkrada belirtilen hizmet sürelerinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz." şeklinde düzenlenmiştir.
Getirilen bu düzenlemenin 18.12.2021 sonrası yapılacak atamalarda uygulanacağı açıktır. Sorgu konusu husus ise bu değişiklik öncesi olan mevzuata göre yapılan atamalara ilişkindir.
11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesinde;
"(1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz." hükmü yer almaktadır.
Zabıta Yönetmeliğinin 17’nci maddesinin birinci fıkrasında görevde yükselmeye tabi kadrolarla ilgili düzenleme yapılmış, ikinci fıkrada ise birinci fıkrada görevde yükselmeye tabi kadrolar ile görevde yükselmeye tabi olmayan Daire Başkanı ve Zabıta Müdürünü de kapsayacak şekilde hükümlere yer verilmiştir. Dolayısıyla Zabıta Müdürlüğüne atanma anında hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması gerekir.
Zabıta Müdürüne ilişkin atama Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik'e tabi değildir. Zabıta Müdürü 11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesine göre de görevde yükselmeye tabi olmadığı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesine göre atanacaktır. Ancak Zabıta Yönetmeliğinin 51 inci maddesinde, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 15.03.1999 günlü ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtildiği için, 18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine bakılması gerekir. Yönetmeliğin "Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar" başlıklı ikinci bölümünün "Öğrenim düzeyi" başlıklı 5’inci maddesinde, müdür ve şube müdürü görevlerine atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği ancak, kurumların kendi yönetmeliklerinde düzenlemeleri kaydıyla, sadece hizmet alanına ilişkin olarak iki yıllık yükseköğrenim görenlerin müdür ve daha alt görevlere atanabilmeleri için bu maddede öngörülen öğrenim şartının aranmayacağı belirtilmiştir. Zabıta Yönetmeliğinde zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin bitirmesi gereken okula ilişkin bir düzenleme olmadığına göre, zabıta müdürü olarak atanacak kişinin 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinde belirtilen şartları sağlamasının yanında en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olması gerekir.
...'ın 15.12.1993 tarihinde açıktan itfaiye eri olarak atandığı, 15.02.1995 tarihinde şoför kadrosuna, 22.10.2013 tarihinde itfaiye eri kadrosuna ve 15.01.2019 tarihinde Zabıta Müdür kadrosuna atandığı, 23.07.2018 tarihinde … Üniversitesi … Fakültesi iki yıl süreli Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Programından (ön lisans) ve 15.01.2021 tarihinde … Üniversitesi … Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Programından (lisans) mezun olduğu anlaşılmıştır.
... Zabıta Müdürlüğüne atamasının yapıldığı 15.01.2019 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim mezunu olduğu ve zabıta teşkilatında çalışmışlığı bulunmadığından dolayı Zabıta Müdürlüğüne atanmada gerekli iki şartı sağlamamaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar ile temyiz talebi dilekçesinde belirtilen diğer gerekçeler dikkate alındığında; 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesinde verilen "2021 yılı için verilen ilişilecek husus bulunmadığına" ilişkin kararın, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “Kanuna aykırılık” nedeniyle, temyiz talebi dilekçesinde belirtilen sorumlular aleyhine bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” Denilmektedir.
Sorgu ile savunması alınmış İLGİLİLER;…, …, …, …, … ve … Sayıştay Başsavcılığı temyiz dilekçesini tebellüğ etmiş, ancak cevap/karşılama dilekçesi göndermemiştir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle, Belediye zabıta müdürü kadrosuna ataması yapılan ...'ın atamasının Yönetmelik’e aykırı yapılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararı ile ilgili olarak, kamu zararı oluşturmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına, kamu zararını oluşturan … TL’nin tazminine karar verilmiştir. Temyiz Kurulu bozma kararı sonrası Tazmin hükmünde esastan ısrar edilmiştir, sorumluluk yönünden uyulmuştur.
Bu defa, Sayıştay Başsavcılığı tarafından Daire Ek İlamıyla verilen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin ısrar kararının bozulması talebiyle temyiz talebinde bulunulmuştur.
Mevzuat:
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 21’inci maddesinde;
“Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” hükmü,
11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin,
“Kadro ve unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.”
“Görevde yükselme şartları” 17’nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,
3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde; zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütüleceği hüküm altına alınmış, ilgili mevzuat olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” denilerek, daire başkanı ve zabıta müdürü kadrosu, görevde yükselme işlemleri yönünden 17’nci maddenin ikinci fıkrası hariç Yönetmelik’in kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu nedenle, somut olaydaki atamanın hizmet süresi ve öğrenim şartının değerlendirmesi 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükümleri ile Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre yapılması gerekmektedir. Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi ikinci fıkrasında, zabıta kadrolarına yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesi B bendine göre değerlendirilecek hizmet sürelerinin kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet süreleri olarak dikkate alınacağı, bu sürelerin de en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının şart olduğu belirtilmiştir. İlk fıkradan farklı olarak ikinci fıkrada -zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü kadroları ikinci fıkrada yer alan düzenlemenin dışında tutulmadan- atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerinin, 657 sayılı Kanun m.68/B hükümlerine göre belirleneceği ve bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının aranacağı belirtilmiştir.
Dolayısıyla zabıta müdürü kadrosuna atanacakların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68’inci maddesinin (B) bendinde yer alan 1 ve 4’üncü derece aralığındaki kadrolara atanabilme şartlarını taşıması ve atamanın yapıldığı tarih itibarıyla Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinin ikinci fıkrasındaki “… Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır…” şeklindeki koşulu karşılaması gerekmektedir.
Yönetmelik’te zabıta müdürü kadrosuna atanmada iki yıl zabıta teşkilatında görev yapma koşulunun arandığına 17’nci maddenin her iki fıkrası birlikte yorumlandığında da ulaşılmaktadır. Şöyle ki: Birinci fıkrada görevde yükselmeye tabi kadrolardan, zabıta komiserliğine atanabilmek için 4 yıllık yükseköğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksekokul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olması, zabıta amirliğine atanabilmek için 4 yıllık yükseköğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksekokul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olması, zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için en az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olması gerekmektedir. Görevde yükselmeye tabi kadrolarda kişinin belli kadrolarda belli süre hizmetinin bulunması şartlar arasında sayılmıştır. Yani kişinin her halükârda, görevde yükselme sınavına girebilmesi için, duruma göre en az 2 yıl olmak üzere zabıtada hizmetinin bulunması gerekmektedir. Diğer yandan, ikinci fıkradaki "hizmet sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması" şartının sadece görevde yükselmeye tabi kadrolarda aranacağını söylemenin, birinci fıkrada zaten en az 2 yıl hizmet süresi arandığından, pratikte bir anlamı olmayacaktır. Buna göre de birinci fıkradan bağımsız olarak zabıta teşkilatındaki bütün kadrolara atanmada özellikle görevde yükselmeye tabi olmayan daire başkanı ve zabıta müdürü atanmasında "hizmet sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması" şartının arandığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 9, 17, 40 ve 49'uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davaya ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No: 2010/2799, Karar No: 2013/4540 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği ifade edilmiştir.
Yine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/10/2019 tarihli, Esas No:2018/137, Karar No:2019/4596 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta müdürü kadrosuna atanacakların görevde yükselme sınavına tabi tutulamayacağı, ancak zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için atanacak kişinin hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin geçerli olduğu dönemde belediye zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan hizmet süresi ve öğrenim şartlarının yanı sıra “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartının da sağlanması gerekmektedir. Somut atama işleminde “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartını sağlamayan ...’ın zabıta müdürü kadrosuna atanması mevzuata aykırıdır. Zabıta müdürlüğü kadro şartlarını taşımayan ...’ın mevzuata aykırı atanma işlemi nedeniyle kendisine yapılan tüm ödemeler, kamu zararını oluşturmaktadır. Dolayısıyla Ek İlamda yer alan “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin karar isabetli olmadığından, 2021 yılı için hesaplanmış tutarın da kamu zararı hesabına dahil edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Başsavcılığın temyiz talebi kabul edilerek, 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile verilen “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin kararın yukarıda yer alan gerekçe ile BOZULMASINA ve dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(7. Daire Başkanı … ve Üye …’un karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 02.07.2025 tarih ve 58172 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı Oy Gerekçesi
7. Daire Başkanı … ve Üye …:
Mülga Mahalli idareler personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği esaslarına dair Yönetmelik’te düzenleme yapılmış olup, mezkûr Yönetmelik’in 21’inci maddesinde Zabıta Müdürlüğü atamasının ilgili hükümlere göre yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Zabıta Müdürlüğü kadrosunun Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17’nci maddesinin (1)’inci fıkrasında belirtilen sınav ve diğer şartlardan istisna tutulduğu için ...’ın Zabıta Müdürlüğü kadrosuna genel hükümlere göre atandığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde;
“Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4’üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir. Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2’nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3’üncü ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olmasının şart olduğunu, dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. ...” hükmü yer almaktadır.
11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesi birinci fıkrasında;
“Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır. ...” hükmü yer almakta ve aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında da “en az iki yıl çalışma şartı” aranmaktadır.
Madde metninden, bu şartın daire başkanı ve zabıta müdürü kadroları dışındaki kadrolar için aranan bir şart olduğu, Zabıta Yönetmeliğini düzenleyen iradenin madde hükmünde belirtilen 2 yıl çalışma şartından kastının daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolar olması gerektiği, anlaşılmaktadır.
Yönetmelik 17’nci madde (2) numaralı fıkrası, 18.12.2021 tarihli 31693 no.lu Resmî Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiştir. Bu konuyla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) 03/04/2020 tarihli “Zabıta Müdürü Kadrosuna Atama” konulu görüş yazılarının ilgili bölümünde;
’’Yapılan incelemede; bahse konu personelin, 31.12.1997 tarihinde memuriyete başladığı, 15.02.2015 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim (ön lisans) mezunu olarak zabıta müdürü kadrosuna atandığı ilgi yazınızdan anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde; zabıta personelinin görevde yükselme işlemlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliğine göre yürütüleceğini, belediye Zabıta Yönetmeliğinde ise, zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiğini, dolayısıyla atama tarihi olan 15.02.2015 tarihinde 17 yıl 2 ay 15 gün hizmeti bulunan ve iki yıllık yükseköğrenim mezunu olan söz konusu personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.” denilmek suretiyle ön lisans mezunu personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerini taşıması şartıyla, zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu görüşü belirtilmiştir.
Yine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) 16/05/2022 tarihli “Zabıta Müdürü Kadrosuna Atama” konulu görüş yazılarında da belirtildiği üzere; 1992 yılında zabıta memuru unvanlı kadroda göreve başlayan, 10/09/2020 tarihinde ön lisans programı mezunu olan ve 23/04/2019 tarihinden itibaren zabıta müdürü görevini vekaleten yürüten personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasına ilişkin olarak, ilgili personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B fıkrasında yer alan 1 ve 4’üncü derece aralığındaki kadrolara atanabilme şartlarını taşıması halinde zabıta müdürü unvanlı kadroya sınavsız genel hükümlere göre atanmasının mevzuata uygun olduğuna ilişkin görüş verilmiştir.
Mahalli idareler için bir rehber ve uyulması gerekli bir metin niteliğinde olan bu görüş yazıları ile kamu zararı olarak çıkarılan karar arasında dahi yorum farklılıkların olduğu bir konuda ilgili personelin atanmasında mevzuata aykırı bir atama işleminin yapılmış olması mümkün olmadığından veya açık hata niteliğinde olmadığından, açık ve kesin bir hüküm bulunmaması nedeniyle farklı yorum ve uygulamalara açık bir mevzuat hükmünden kaynaklanan ve uygulama birliği bulunmayan atama işlemi sonrasında kamu zararı çıkarılması eşitlik ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmayacaktır.
Öte yandan, gerek görev sırasında gerekse görev sonrasında diğer müdürlüklere göre yaşanması muhtemel olumsuzlukları ve riskleri bünyesinde barındıran Zabıta Müdürlüğü görevi, sorumluluğu yüksek olan ve fedakarlık gerektiren bir yöneticilik görevi olması nedeniyle çoğu personel tarafından tercih edilmeyen bir kadro olup, bu kadronun gereklerini yerine getirecek ehil personelin bulunması aşamasında sıkıntılar yaşanması nedeniyle kadroya yapılacak atamalarda sorunlar yaşandığı herkesçe bilinen bir gerçektir.
Bu nedenle, “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığı” yönündeki Daire İlam hükmünün haliyle kabulü gerekli olup, çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle, ...'ın Belediye Zabıta Müdürü kadrosuna Yönetmelik’e aykırı olarak atanması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararı ile ilgili olarak, kamu zararı oluşturmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına, kamu zararını oluşturan … TL’nin tazminine karar verilmiştir.
[Evveliyatında;
4 sayılı İlamın 3’üncü maddesinde, Zabıta Müdürlüğüne atanmada gerekli olan en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olma şartının 2021 yılı özelinde sağlandığı anlaşılarak 2021 yılı için kamu zararı oluşmadığından … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, geriye kalan … TL’nin ise tazminine karar verilmiştir.
Bu karara karşı temyize başvurulması sonucu, Temyiz Kurulu’nun 22.11.2023 tarih ve 56115 tutanak sayılı kararı ile tazmin hükmü esas ve sorumluluk yönüyle bozularak, yeniden hüküm verilmek üzere dosyası Dairesine gönderilmiştir.
Daire, yeniden düzenlediği 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile -esas yönünden- ilk kararında ısrar etmiştir.]
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi hükmü ile ilgili olarak 54860 sayılı dosya kapsamında temyize gelen Sayıştay Başsavcılığı tarafından gönderilen temyiz dilekçesinde özetle;
“Ek İlamın 2’nci maddesi ile ilgili olarak;
... Belediyesinin 2021 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesinde; Zabıta Müdürlüğüne ataması yapılan ...'ın atamasının Yönetmeliğe aykırı olarak yapılması sonucu oluşan … TL kamu zararı ile ilgili olarak 29.11.2022 tarih ve 04 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile verilen;
2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına ilişkin hüküm ile, … TL'ye ilişkin tazmin hükmünde ısrar edilmesine ve sorumluluk yönünden Temyiz Kurulu kararında belirtilen hususlar çerçevesinde inceleme yapıldığı da anlaşıldığından Temyiz Kurulu kararına uyulmasına karar verildiği görülmüştür.
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik'in "Zabıta ve itfaiye personeli" başlıklı 21’inci maddesinde, "Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür." düzenlemesi yapılmıştır.
18.12.2021 tarih ve 31693 sayılı Resmî Gazete ile Belediye Zabıta Yönetmeliğinde değişiklikler yapılmıştır. Yönetmeliğin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrası;
"Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibarıyla aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirler."
Ve üçüncü fıkrası;
"Zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki diğer kadrolar için ikinci fıkrada belirtilen hizmet sürelerinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz." şeklinde düzenlenmiştir.
Getirilen bu düzenlemenin 18.12.2021 sonrası yapılacak atamalarda uygulanacağı açıktır. Sorgu konusu husus ise bu değişiklik öncesi olan mevzuata göre yapılan atamalara ilişkindir.
11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesinde;
"(1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz." hükmü yer almaktadır.
Zabıta Yönetmeliğinin 17’nci maddesinin birinci fıkrasında görevde yükselmeye tabi kadrolarla ilgili düzenleme yapılmış, ikinci fıkrada ise birinci fıkrada görevde yükselmeye tabi kadrolar ile görevde yükselmeye tabi olmayan Daire Başkanı ve Zabıta Müdürünü de kapsayacak şekilde hükümlere yer verilmiştir. Dolayısıyla Zabıta Müdürlüğüne atanma anında hizmet süresinin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması gerekir.
Zabıta Müdürüne ilişkin atama Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik'e tabi değildir. Zabıta Müdürü 11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete ‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme şartları" başlıklı 17’nci maddesine göre de görevde yükselmeye tabi olmadığı için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesine göre atanacaktır. Ancak Zabıta Yönetmeliğinin 51 inci maddesinde, bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 15.03.1999 günlü ve 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtildiği için, 18.04.1999 gün ve 23670 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümlerine bakılması gerekir. Yönetmeliğin "Görevde Yükselmeye İlişkin Esaslar" başlıklı ikinci bölümünün "Öğrenim düzeyi" başlıklı 5’inci maddesinde, müdür ve şube müdürü görevlerine atanabilmeleri için en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olmaları gerektiği ancak, kurumların kendi yönetmeliklerinde düzenlemeleri kaydıyla, sadece hizmet alanına ilişkin olarak iki yıllık yükseköğrenim görenlerin müdür ve daha alt görevlere atanabilmeleri için bu maddede öngörülen öğrenim şartının aranmayacağı belirtilmiştir. Zabıta Yönetmeliğinde zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin bitirmesi gereken okula ilişkin bir düzenleme olmadığına göre, zabıta müdürü olarak atanacak kişinin 657 sayılı Kanun'un 68/B maddesinde belirtilen şartları sağlamasının yanında en az dört yıllık yükseköğrenim görmüş olması gerekir.
...'ın 15.12.1993 tarihinde açıktan itfaiye eri olarak atandığı, 15.02.1995 tarihinde şoför kadrosuna, 22.10.2013 tarihinde itfaiye eri kadrosuna ve 15.01.2019 tarihinde Zabıta Müdür kadrosuna atandığı, 23.07.2018 tarihinde … Üniversitesi … Fakültesi iki yıl süreli Pazarlama ve Reklamcılık Bölümü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Programından (ön lisans) ve 15.01.2021 tarihinde … Üniversitesi … Fakültesi Halkla İlişkiler ve Tanıtım Programından (lisans) mezun olduğu anlaşılmıştır.
... Zabıta Müdürlüğüne atamasının yapıldığı 15.01.2019 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim mezunu olduğu ve zabıta teşkilatında çalışmışlığı bulunmadığından dolayı Zabıta Müdürlüğüne atanmada gerekli iki şartı sağlamamaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar ile temyiz talebi dilekçesinde belirtilen diğer gerekçeler dikkate alındığında; 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesinde verilen "2021 yılı için verilen ilişilecek husus bulunmadığına" ilişkin kararın, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 55 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “Kanuna aykırılık” nedeniyle, temyiz talebi dilekçesinde belirtilen sorumlular aleyhine bozularak dosyanın Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” Denilmektedir.
Sorgu ile savunması alınmış İLGİLİLER;…, …, …, …, … ve … Sayıştay Başsavcılığı temyiz dilekçesini tebellüğ etmiş, ancak cevap/karşılama dilekçesi göndermemiştir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesiyle, Belediye zabıta müdürü kadrosuna ataması yapılan ...'ın atamasının Yönetmelik’e aykırı yapılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararı ile ilgili olarak, kamu zararı oluşturmayan … TL ile ilgili ilişilecek husus bulunmadığına, kamu zararını oluşturan … TL’nin tazminine karar verilmiştir. Temyiz Kurulu bozma kararı sonrası Tazmin hükmünde esastan ısrar edilmiştir, sorumluluk yönünden uyulmuştur.
Bu defa, Sayıştay Başsavcılığı tarafından Daire Ek İlamıyla verilen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin ısrar kararının bozulması talebiyle temyiz talebinde bulunulmuştur.
Mevzuat:
04.07.2009 gün ve 27278 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in 21’inci maddesinde;
“Zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemleri, ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütülür.” hükmü,
11.07.2007 gün ve 26490 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin,
“Kadro ve unvanlar” başlıklı 6’ncı maddesinde;
“(1) Belediye zabıta teşkilatı personel kadro ve unvanları; Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına İlişkin Esaslara göre belirlenmiş; daire başkanı, zabıta müdürü, zabıta şube müdürü, zabıta amiri, zabıta komiseri ve zabıta memuru unvanlı kadrolar ile hizmet için gerekli diğer kadrolardan oluşur.”
“Görevde yükselme şartları” 17’nci maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için;
1) Meslekle ilgili yüksek öğrenimi bitirmesi veya en az 4 yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak,
2) En az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olmak,
3) 1-4 dereceli kadrolara atanmak için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
b) Zabıta amirliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olmak,
3) Yüksek öğrenim mezunu olanların 1-4 dereceli kadrolara atanmaları için 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen süre kadar hizmeti bulunmak,
4) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
5) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
6) Kadro durumu elverişli olmak,
c) Zabıta komiserliğine atanabilmek için;
1) En az lise mezunu olmak,
2) 4 yıllık yüksek öğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksek okul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olmak,
3) Son üç yıllık sicil notu ortalaması en az iyi derecede olmak,
4) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak,
5) Kadro durumu elverişli olmak,
şartları aranır.
(2) Belediyeler, atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet sürelerini dikkate alarak belirlerler. Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır. Ancak, yeni kurulan belediyeler ile görevde yükselmeyle ilgili ilanlara başvuru olmaması halinde en az iki yıl çalışmış olmak şartı aranmaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in, “Zabıta ve itfaiye personeli” başlıklı 21’inci maddesinde; zabıta ve itfaiye personelinin görevde yükselme işlemlerinin ilgili mevzuat hükümlerine göre yürütüleceği hüküm altına alınmış, ilgili mevzuat olan Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında ise; “Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır.” denilerek, daire başkanı ve zabıta müdürü kadrosu, görevde yükselme işlemleri yönünden 17’nci maddenin ikinci fıkrası hariç Yönetmelik’in kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu nedenle, somut olaydaki atamanın hizmet süresi ve öğrenim şartının değerlendirmesi 657 sayılı Kanun’un 68’inci maddesinin (B) bendi hükümleri ile Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesinin ikinci fıkrası hükmüne göre yapılması gerekmektedir. Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesi ikinci fıkrasında, zabıta kadrolarına yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanunun 68’inci maddesi B bendine göre değerlendirilecek hizmet sürelerinin kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen hizmet süreleri olarak dikkate alınacağı, bu sürelerin de en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının şart olduğu belirtilmiştir. İlk fıkradan farklı olarak ikinci fıkrada -zabıta daire başkanı ve zabıta müdürü kadroları ikinci fıkrada yer alan düzenlemenin dışında tutulmadan- atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerinin, 657 sayılı Kanun m.68/B hükümlerine göre belirleneceği ve bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olmasının aranacağı belirtilmiştir.
Dolayısıyla zabıta müdürü kadrosuna atanacakların 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68’inci maddesinin (B) bendinde yer alan 1 ve 4’üncü derece aralığındaki kadrolara atanabilme şartlarını taşıması ve atamanın yapıldığı tarih itibarıyla Belediye Zabıta Yönetmeliği’nin 17’nci maddesinin ikinci fıkrasındaki “… Bu sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması şarttır…” şeklindeki koşulu karşılaması gerekmektedir.
Yönetmelik’te zabıta müdürü kadrosuna atanmada iki yıl zabıta teşkilatında görev yapma koşulunun arandığına 17’nci maddenin her iki fıkrası birlikte yorumlandığında da ulaşılmaktadır. Şöyle ki: Birinci fıkrada görevde yükselmeye tabi kadrolardan, zabıta komiserliğine atanabilmek için 4 yıllık yükseköğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksekokul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta memuru olarak çalışmış olması, zabıta amirliğine atanabilmek için 4 yıllık yükseköğrenim mezunları için 2 yıl; 2 yıllık yüksekokul mezunları için 3 yıl, lise ve dengi okul mezunları için 4 yıl zabıta komiseri olarak çalışmış olması, zabıta şube müdürlüğüne atanabilmek için en az iki yıl zabıta amiri olarak çalışmış olması gerekmektedir. Görevde yükselmeye tabi kadrolarda kişinin belli kadrolarda belli süre hizmetinin bulunması şartlar arasında sayılmıştır. Yani kişinin her halükârda, görevde yükselme sınavına girebilmesi için, duruma göre en az 2 yıl olmak üzere zabıtada hizmetinin bulunması gerekmektedir. Diğer yandan, ikinci fıkradaki "hizmet sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması" şartının sadece görevde yükselmeye tabi kadrolarda aranacağını söylemenin, birinci fıkrada zaten en az 2 yıl hizmet süresi arandığından, pratikte bir anlamı olmayacaktır. Buna göre de birinci fıkradan bağımsız olarak zabıta teşkilatındaki bütün kadrolara atanmada özellikle görevde yükselmeye tabi olmayan daire başkanı ve zabıta müdürü atanmasında "hizmet sürelerin en az iki yılının zabıta teşkilatında geçmiş olması" şartının arandığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 9, 17, 40 ve 49'uncu maddelerinin iptali istemiyle açılan davaya ilişkin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun Esas No: 2010/2799, Karar No: 2013/4540 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta daire başkanı ya da zabıta müdürü olarak atanacak kişilerin de hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olmaları gerektiği ifade edilmiştir.
Yine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/10/2019 tarihli, Esas No:2018/137, Karar No:2019/4596 sayılı kararındaki gerekçede; zabıta müdürü kadrosuna atanacakların görevde yükselme sınavına tabi tutulamayacağı, ancak zabıta müdürü kadrosuna atanabilmek için atanacak kişinin hizmet süreleri yönünden 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan şartları taşımaları yanında ayrıca en az iki yıl zabıta teşkilatında çalışmış olması gerektiği belirtilmiştir.
Buna göre, 11.04.2007 tarih ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Belediye Zabıta Yönetmeliğinin geçerli olduğu dönemde belediye zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamalarda 657 sayılı Kanun'un 68'inci maddesinin (B) bendinde yer alan hizmet süresi ve öğrenim şartlarının yanı sıra “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartının da sağlanması gerekmektedir. Somut atama işleminde “en az iki yıl belediye zabıta teşkilatında çalışmış olma” şartını sağlamayan ...’ın zabıta müdürü kadrosuna atanması mevzuata aykırıdır. Zabıta müdürlüğü kadro şartlarını taşımayan ...’ın mevzuata aykırı atanma işlemi nedeniyle kendisine yapılan tüm ödemeler, kamu zararını oluşturmaktadır. Dolayısıyla Ek İlamda yer alan “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin karar isabetli olmadığından, 2021 yılı için hesaplanmış tutarın da kamu zararı hesabına dahil edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, Başsavcılığın temyiz talebi kabul edilerek, 174 sayılı Ek İlamın 2’nci maddesi ile verilen “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin kararın yukarıda yer alan gerekçe ile BOZULMASINA ve dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(7. Daire Başkanı … ve Üye …’un karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 02.07.2025 tarih ve 58172 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı Oy Gerekçesi
7. Daire Başkanı … ve Üye …:
Mülga Mahalli idareler personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliği esaslarına dair Yönetmelik’te düzenleme yapılmış olup, mezkûr Yönetmelik’in 21’inci maddesinde Zabıta Müdürlüğü atamasının ilgili hükümlere göre yapılması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Zabıta Müdürlüğü kadrosunun Belediye Zabıta Yönetmeliğinin 17’nci maddesinin (1)’inci fıkrasında belirtilen sınav ve diğer şartlardan istisna tutulduğu için ...’ın Zabıta Müdürlüğü kadrosuna genel hükümlere göre atandığı anlaşılmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde;
“Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4’üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir. Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için ilgilinin;
a) 1 inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl,
b) 1 inci ve 2’nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl,
c) 3’üncü ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olmasının şart olduğunu, dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir. ...” hükmü yer almaktadır.
11.04.2007 tarihli ve 26490 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Belediye Zabıta Yönetmeliğinin “Görevde yükselme şartları” başlıklı 17’nci maddesi birinci fıkrasında;
“Bu Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde sayılan unvanlardan daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolara yapılacak atamalarda aşağıdaki şartlar aranır. ...” hükmü yer almakta ve aynı maddenin (2) numaralı fıkrasında da “en az iki yıl çalışma şartı” aranmaktadır.
Madde metninden, bu şartın daire başkanı ve zabıta müdürü kadroları dışındaki kadrolar için aranan bir şart olduğu, Zabıta Yönetmeliğini düzenleyen iradenin madde hükmünde belirtilen 2 yıl çalışma şartından kastının daire başkanı ve zabıta müdürü dışındaki kadrolar olması gerektiği, anlaşılmaktadır.
Yönetmelik 17’nci madde (2) numaralı fıkrası, 18.12.2021 tarihli 31693 no.lu Resmî Gazetede yayımlanan Yönetmelik ile değiştirilmiştir. Bu konuyla ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) 03/04/2020 tarihli “Zabıta Müdürü Kadrosuna Atama” konulu görüş yazılarının ilgili bölümünde;
’’Yapılan incelemede; bahse konu personelin, 31.12.1997 tarihinde memuriyete başladığı, 15.02.2015 tarihinde iki yıllık yükseköğrenim (ön lisans) mezunu olarak zabıta müdürü kadrosuna atandığı ilgi yazınızdan anlaşılmıştır. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde; zabıta personelinin görevde yükselme işlemlerinin Belediye Zabıta Yönetmeliğine göre yürütüleceğini, belediye Zabıta Yönetmeliğinde ise, zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların görevde yükselme kapsamı dışında tutulduğu, buna göre zabıta müdürü kadrosuna yapılacak atamaların 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerine göre yapılması gerektiğini, dolayısıyla atama tarihi olan 15.02.2015 tarihinde 17 yıl 2 ay 15 gün hizmeti bulunan ve iki yıllık yükseköğrenim mezunu olan söz konusu personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.” denilmek suretiyle ön lisans mezunu personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B maddesi hükümlerini taşıması şartıyla, zabıta müdürü kadrosuna atanmasının mevzuata uygun olduğu görüşü belirtilmiştir.
Yine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü) 16/05/2022 tarihli “Zabıta Müdürü Kadrosuna Atama” konulu görüş yazılarında da belirtildiği üzere; 1992 yılında zabıta memuru unvanlı kadroda göreve başlayan, 10/09/2020 tarihinde ön lisans programı mezunu olan ve 23/04/2019 tarihinden itibaren zabıta müdürü görevini vekaleten yürüten personelin zabıta müdürü kadrosuna atanmasına ilişkin olarak, ilgili personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68/B fıkrasında yer alan 1 ve 4’üncü derece aralığındaki kadrolara atanabilme şartlarını taşıması halinde zabıta müdürü unvanlı kadroya sınavsız genel hükümlere göre atanmasının mevzuata uygun olduğuna ilişkin görüş verilmiştir.
Mahalli idareler için bir rehber ve uyulması gerekli bir metin niteliğinde olan bu görüş yazıları ile kamu zararı olarak çıkarılan karar arasında dahi yorum farklılıkların olduğu bir konuda ilgili personelin atanmasında mevzuata aykırı bir atama işleminin yapılmış olması mümkün olmadığından veya açık hata niteliğinde olmadığından, açık ve kesin bir hüküm bulunmaması nedeniyle farklı yorum ve uygulamalara açık bir mevzuat hükmünden kaynaklanan ve uygulama birliği bulunmayan atama işlemi sonrasında kamu zararı çıkarılması eşitlik ve hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmayacaktır.
Öte yandan, gerek görev sırasında gerekse görev sonrasında diğer müdürlüklere göre yaşanması muhtemel olumsuzlukları ve riskleri bünyesinde barındıran Zabıta Müdürlüğü görevi, sorumluluğu yüksek olan ve fedakarlık gerektiren bir yöneticilik görevi olması nedeniyle çoğu personel tarafından tercih edilmeyen bir kadro olup, bu kadronun gereklerini yerine getirecek ehil personelin bulunması aşamasında sıkıntılar yaşanması nedeniyle kadroya yapılacak atamalarda sorunlar yaşandığı herkesçe bilinen bir gerçektir.
Bu nedenle, “2021 yılı için hesaplanmış olan ve kamu zararı oluşmayan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığı” yönündeki Daire İlam hükmünün haliyle kabulü gerekli olup, çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.