Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2022
Daire
5
Dosya No
54848
Tutanak No
58179
Tutanak Tarihi
02.07.2025
Konu
Vergi Resmi Harç ve Diğer Gelirlerle İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Belediye iştiraki lehine tapuda intifa hakkı tesisi yapılmayan taşınmazların ilgili şirketçe kiraya verilip kira geliri elde edilmesi.
54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle, Tasarruf hakkı mevcut hali ile hukuken devredilemez nitelikte olan taşınmazların, Belediye şirketine devrinin yapılması sonucu Belediye tarafından gerçekleştirilmesi gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.
Sorumlu … (Belediye Başkanı) tarafından gönderilen dilekçede:
1-) 04.11.2021 tarihinde, ... Belediye Meclisi’nin, aldığı karar ile davaya konu taşınmazlara dair 10 yıllık intifa hakkının, ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verdiğini, söz konusu kararın akabinde, … Ticaret Mahkemesi'ne müracaat edilerek yargısal süreç başlatıldığını,
2-) Yukarıda da ifade edildiği üzere, söz konusu taşınmazlarda belediye iştiraki lehine intifa hakkı tesisi o dönem belediye başkanı olarak kendisine ait bir karar olmadığını, aksine Belediye Meclisi'nin kararı, yani Meclis iradesinin sonucu olduğunu, bu suretle tatbik edilen kararın, “başkan kararı” değil meclis kararı olduğunu,
3-) Belediye Meclisince söz konusu kararın alınmasından sonra, anılan şirketin taşınmazları 3. kişiye kiraya vermesinin ise, Meclis Kararı’nın kurucu etkiye sahip olduğu kanaatinden ileri geldiğini, buradan da anlaşılacağı üzere; Belediye nezdinde kamunun zarara uğratılması kastı ile hareket edilmediğini, zira kurucu unsurun Meclis kararı olduğu kanaatinin, Belediye iştirakini söz konusu taşınmazı kiraya vermeye yönelttiğini, ne var ki, anılan şirketin yetkilisi olmadığı gibi, hiçbir suretle, taşınmazların kiraya verilmesine dair de bir talimatının olmadığını,
4-) Kurul tarafından takdir ve tensip buyrulacağı üzere; hukukumuzda kiracılık ilişkisinin kurulmasının, sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşmekte olup, “kiraya vermede” de mülk sahipliğinin aranmadığını, bu suretle, Belediye iştirakinin ivedi olarak kiralamaya girişmesi ve kira tahsilatı yapmasının, tamamen şirketle ilgili bir konu olup, Belediye'nin kiralara veya akabinde ecri misil taleplerine hiçbir şekilde halel getirmediğini, aynı şekilde geçen sürece dair faiziyle birlikte tahsilatların Belediyeye aktarılmasının mümkün olduğu gibi, zararın tazmini yoluna gitmenin de mümkün olduğunu,
Nitekim, Belediye'nin Emlak istimlak Müdürlüğü’nün, durumun anlaşılması üzerine ecri misil tahakkuku ile bunun tahsili için derhal girişimlere başladığını, bu suretle, Belediye iştirakinin, kendi başına hareket etmesi ve Belediye Meclisi’nin kararına dayanarak kiralama yapmasının, baştan aşağı belediye şirketinin sorumluluğunu doğuracak bir konu olduğunu, bu nedenle de, konunun kendisiyle uzaktan yakından alakası bulunmadığını,
5-) Belediye Meclis kararına istinaden gerçekleşen işlemde, söz konusu şirketin eyleminden sorumlu tutulmasının söz konusu olamayacağını, zira Meclis kararının tatbikini takip edecek kişi olmadığı gibi, Ticaret Mahkemesi kararı sürecinde şirketin kira tahsilatını bilmesinin de, buna muvafakat etmesinin de mümkün olmadığını, zira gerek hukuki süreci, gerekse intifa ve kiralama sürecini takip edenin ilgili birimler olduğunu, ilgili birimlerin hareket tarzının da, söz konusu şirketin kiralamasının öğrenilmesinden sonra derhal ecri misil tahakkuku ile bunun tahsiline girişmek olduğunu,
Bu hareket tarzının, aslında Belediye olarak zarar doğmaması adına adım atıldığını ve bu adımların da öğrenme ile derhal başladığını açıkça gösterdiğini,
6-) Kurul tarafından da takdir edileceği üzere; gerek ecrimisil tahsilatı ve gerekse bunların faizine dair tahsilatların, temyize konu ettiği 5. Daire kararında belirtilen kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlar olduğunu,
(Sayıştay yargılama) Dairesinin (verdiği) karar öncesinde, Belediye'nin Emlak İstimlak Müdürlüğü'nce başlatılan ecri misil tahsilatı sürecine dair güncel bilgiyi edinmeden ve bu hususta araştırma ve inceleme yapmadan, doğrudan “kamu zararı” varmış gibi hareket ederek hüküm kurduğunu, oysa söz konusu ecri misillerin, faizi ile tahsilinin, ortada hiçbir kamu zararı olmamasını sağladığını,
Bu durumda da kendisinden talep edilmesi muhtemel bir kamu zararının da kalmadığını,
7-) 5. Daire kararında, her ne kadar ... Belediyesi Emlak İstimlak Müdürlüğü'nün “ecrimisil tahakkuku ve tahsili sürecinin başlatılmasına dair belge ibraz etmediğini” belirtmiş ise de buna dair evrakları re'sen de talep etme hak ve yetkisine sahip olduğunu, zira ilgili kişilerin, vazife değişiklikleri sebebiyle anılan evraklara ulaşma ve bunları temin etme imkanlarının bulunmayabileceğini, bu durumda, hak kayıplarının önlenmesi ve hepsinden önce maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından, söz konusu kayıtların ivedi şekilde temininin gerekeceğini,
Bu nedenle Temyiz Kurulu tarafından yapılacak temyiz incelemesinde, bu hususun muhakkak surette nazari itibara alınması gerektiğini düşündüğünü,
Zira yargılamanın hangi aşamasında olursa olsun, ... Belediyesi Emlak istimlak Müdürlüğü'nün ecrimisil tahakkuku ve tahsili sürecini başlattığı ve tahsilat da yaptığının evrakla sabit olması halinde dava dosyasına konu "kamu zararı”ndan bahsetme olanağı kalmayacağını,
8-) Yukarıda ifade edilenlerin yanında, belirtmek gerekir ki; kamu zararı olduğu iddia edilen tutarın, hiç tahsil edilmemiş bir tutar olmadığını, tahsili imkânsız bir tutar da olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla; velev ki meclis kararına istinaden intifa hakkı kurulmamış ve kiralama hakkı şirkete geçmemiş olsun; bu durumda dahi kira tahsilatı söz konusu olduğunu ve bu tahsilatın, anılan şirketçe yapıldığını,
Yani belediye tarafından yazılacak bir yazı ile söz konusu tahsilatların anılan şirketin değil, Belediyenin hakkı olduğunu ve derhal transfer edilmesi gereği ifade edilerek -varsa bile- zararın ortadan kaldırılmasının sağlanabileceğini,
Bu gerçeğin dün olduğu gibi bugün de mevcut olduğunu ve bu hususun da Belediye Başkanlığı görevinin sona ermesi sebebiyle, ulaşabileceği bir bilgi olmadığını,
Bu nedenle, temyiz dilekçesini yazarken, temin etme imkânı bulunmayan ve fakat maddi gerçeği ta kendisini oluşturan evraklardan bahsetmek durumunda kaldığını ve bunların teminini de Temyiz Kurulu’ndan arz ve talep ettiğini,
9-) Yukarıda yer verdiği açıklamalarından da anlaşılacağı üzere; 5. Daire’nin önüne gelen konuya dair sadece teknik bir inceleme ile hareket ettiğini, maddi gerçeği araştırma, bunun tespiti ile gerçekte tahsili gereken bir kamu zararının olup olmadığını araştırmaya girişmediğini,
Bu nedenle kararın; "Meclis kararı alınmış ancak tapuya şerh edilmeden intifa kurulmuş gibi kiralama yapılmış, demek ki kamu zararı var" şeklinde bir teknik değerlendirmeden ibaret olduğunu,
Oysa hakkaniyetli yaklaşımın, yargısal yaklaşım ve evrensel hukuk normları ile mevzuatımızın kabul ettiği yaklaşımın, maddi gerçeği tüm açıklığı ile ortaya çıkarmak üzerine olduğunu,
Bu nedenle eksik inceleme ile hareket etmenin; aslında sadece teknik yönleri olmayan bir konuya sadece teknik açıdan bakmak ve "usul" ile hareket etmek, temyize konu karar gibi, usul ve yasaya aykırı hükmün kurulmasına neden olduğunu,
10-) Hali hazırda belediye başkanlığı görevinin devam etmemesi nedeniyle, temin etme imkânı bulunmayan aşağıdaki hususlarda inceleme yapılmadığından, kararın bozulmasına ve bu hususlarda araştırma yapılmasına karar verilmesini talep ettiğini:
a) ... Belediyesi Emlak İstimlak Müdürlüğü'nün "ecrimisil tahakkuku ve tahsili süreci" ile kendisine "kamu zararı" denilerek yüklenmek istenen tutar tahsil edilmiş midir?
b) Söz konusu tutarlar faizi ile birlikte mi tahsil edilmiştir?
c) Belediye tarafından anılan şirkete yazı yazılarak tahsil ettiği tutarların belediyeye ait olmalarından mütevellit iadesi/transfer edilmesi talep edilmiş midir?
Bu hususlar araştırılmadan, bir “kamu zararı”nın varlığından bahsetmek mümkün olmadığından, bu sorulara verilecek cevapların temininin zaruri olduğu kanaatinde olduğunu,
Yukarıda açıklanan ve Temyiz Kurulu tarafından re'sen tespit edilecek nedenlerle, temyiz itirazlarının kabulü, araştırılmasını arz ve talep ettiği hususların araştırılması ve neticeten Sayıştay 5. Daire’nin 54 sayılı ilam ve 635 karar no.lu kararının bozulması, kararı verilmesini arz ve talep ettiğini,
İfade etmiştir.
Başsavcılığın Mütalaasında;
“İlgi yazı ve eki dilekçe incelenmiş olup, temyiz talebinin ... Belediyesi’nin 2022 yılı hesabının 5’inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 23.05.2024 tarih ve 54 No.lu İlamın 11 inci maddesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesinde, sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların 54 No.lu İlamın 11’inci maddesinde karşılandığı görülmüş olmakla birlikte, Savcılığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 128’nci maddesinin ikinci fıkrasında;
"Şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmede bilirkişi tarafından belirlenen değerleriyle yer alan taşınmazlar tapuya şerh verildiği, fikrî mülkiyet hakları ile diğer değerler, varsa özel sicillerine, bu hüküm uyarınca kaydedildikleri ve taşınırlar güvenilir bir kişiye tevdi edildikleri takdirde ayni sermaye kabul olunur. Özel sicile yapılan kayıt iyi niyeti kaldırır." hükmü yer almaktadır.
Dolayısıyla, İlam hükmünde ayrıntılı bir şekilde ifade edilen taşınmazlara yönelik tapu şerhi olmadığından, ayni sermaye olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
... Belediyesi tarafından tahsil edilmesi gerekirken ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafından tahsil edilen kira gelirlerinin kamu zararı olduğu, bu nedenle temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesi sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle, Tasarruf hakkı mevcut hali ile hukuken devredilemez nitelikte olan taşınmazların, Belediye şirketine devrinin yapılması sonucu Belediye tarafından gerçekleştirilmesi gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (i) bendinde;
“... Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek. ...” hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Sermaye koyma borcu” ana başlığı altında bulunan 128’inci maddesinde;
“...Taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni bir hakkın sermaye olarak konulması hâlinde, şirketin bunlar üzerinde tasarruf edebilmesi için tapu siciline tescil gereklidir.” hükmü,
Aynı Kanun'un “Ayni sermaye” ana başlığı altında bulunan “Ayni sermaye konulabilecek malvarlığı unsurları” başlıklı 342’nci maddesinde;
“Üzerlerinde sınırız ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz.” hükmü,
Aynı Kanun'un “Değer biçme” başlıklı 343’üncü maddesinde;
"Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmelere ve ayınlara, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişilerce değer biçilir. Değerleme raporunda, uygulanan değerleme yönteminin somut olayın özgüleri bakımından herkes için en adil ve uygun seçim olduğu; sermaye olarak konulan gerçekliğinin, geçerliğinin ve 342’nci maddeye uygunluğunun belirlediği, edilebilirlikleri ile tam değerleri; ayni olarak konulan her varlık karşılığında gereken pay miktarı ile Türk Lirası karşılığı, tatmin edici gerekçelerle ve hesap verme ilkesinin icaplarına göre açıklanır. Bu rapora kurucular (...) ve menfaat sahipleri itiraz edebilir. Mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir.”
Hükmü yer almaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun “İntifa hakkı” ana başlığı altında bulunan "Konusu" alt başlıklı 794’üncü maddesinde;
“İntifa hakkı, taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir.
Aksine düzenleme olmadıkça bu hak, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar.”
Aynı Kanun'un “Kurulması” başlıklı 795’inci maddesinde;
“İntifa hakkı, taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Taşınır ve taşınmazlarda intifa hakkının kazanılması ve tescilinde, aksine düzenleme olmadıkça, mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediyelerin iştiraklerine, ayni sermaye olarak taşınmazlarının intifa haklarını devredilmesi için talep edilen ayni sermaye artışının kabulüne ilişkin meclis kararının bulunması, bedel tespit davası neticesinde Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden intifa hakkının tescili için Tapu Müdürlüğüne başvuru yapılması ve tapuya tescil işleminin gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu sayılan unsurlar, hakkın doğması için asli şartlardır.
Fiili durum
1) 07.09.2021 tarih ve 87 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile ... Mahallesinde bulunan ve tapuda 21877 ada 1 parsel numarasında 2.624,00 rn2 yüzölçümü ile kayıtlı, İmar Planında "Rekreasyon Alanı” olarak ayrılan taşınmaz için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Bunu müteakip … Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/753 E. 2022/582 K. sayılı kararında 10 yıllık intifa hakkı değeri 6.246.503,60 TL olarak tespit edilmiştir. Ancak söz konusu taşınmazın üzerinde haciz ve tedbir şerhi bulunduğundan Medeni Kanun’un 794’üncü maddesi gereği intifa hakkının tapuya tescil edilebildiğinden intifa hakkı kurulması mümkün değildir. Mevzuatın öngördüğü şartlar gerçekleşmediği halde, mezkûr taşınmaza intifa hakkı tesisi için Belediye 02.11.2022 tarih ve E-67530432-756 822/14241 sayılı yazı ile Tapu Müdürlüğüne talepte bulunmuştur. Tapu kayıtlarında haciz şerhi olması neticesinde intifa hakkı tescil edilememiştir. Buna rağmen taşınmazın tasarrufu, mevzuatta belirtilen gerekli şartlar gerçekleşmediği halde ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.'e devredilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz şirket tarafından 01.09.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde, 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
2) 04.11.2021 tarih ve 131 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi … Caddesi No:78 adresinde bulunan ve tapunun … Mahallesi 2400 ada 5 parsel numarasında kayıtlı, 1.159,00 m2 alanlı taşınmazın üzerinde bulunan 606,00 m2 alanlı kreş olarak kullanılan bina için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti'ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Bunu müteakip … Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/753 E.2022/582 K. sayılı kararında, kreş olarak kullanılan bina için 10 yıllık intifa hakkı değeri 1.251.987,60 TL olarak tespit edilmiştir. Söz konusu taşınmazın üzerinde haciz ve tedbir şerhi bulunduğundan ve Türk Medeni Kanunu'nun 794’üncü maddesi gereği intifa hakkının tapuya tescil edilemediğinden intifa hakkı kurulması mümkün değildir. Mevzuatın öngördüğü şartlar gerçekleşmediği halde mezkûr taşınmaza intifa hakkı tesisi için Belediye 02.11.2022 tarih ve E-67530432-756-822/14241 sayılı yazı ile ... Tapu Müdürlüğüne talepte bulunmuştur. Tapu kayıtlarında haciz şerhi olması neticesinde intifa hakkı tescil edilememiştir. Buna rağmen taşınmazın tasarrufu, mevzuatta belirtilen gerekli şartlar gerçekleşmediği halde ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye devredilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz şirket tarafından 01.09.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
3) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 22173 ada I parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde ve 8001/1 Sokak No:1 Kat: 4/414 adresinde bulunan 14,32 m2 alanlı çay ocağı için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu çay ocağının bulunduğu ana taşınmazın tapu kaydında amme alacağı kapsamında üzerinde haciz ve tedbir şerhi olmasından ötürü, intifa hakkının tescili mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle ayni olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-738/1 1817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz, şirket tarafından 17.10.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
4) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 6840 Sokak No:111 adresinde bulunan işyeri için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği' bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti'ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgiye ya da veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
5) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 6808 Sokak No:8111 adresinde bulunan büfe için … Asliye Ticaret Mahkemesi’nin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti.’ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E- 67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
6) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Karan ile … Mahallesi 8050 Sokak No:99/2,3,4 adresinde bulunan büfe, halı saha ve sosyal tesisler için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801-03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
7) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi … Caddesi, No:5 IB adresinde bulunan dükkân için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmazın tapu kaydında amme alacağı kapsamında üzerinde haciz ve tedbir şerhi olmasından ötürü intifa hakkının tescili mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle ayni sermayeye konu olması, intifa hakkı tesis edilmesi ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 07.11.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-833/14413 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir. Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
8) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 9605 Sokak No: 1/1 adresinde bulunan büfe için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımı olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece karar olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede, kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
Fiili durum ile ilgili değerlendirme
Yukarıda belirtilen 1'inci, 2'nci ve 3'üncü numaralı taşınmazların intifa hakları tapuya tescil edilemediğinden hakların Şirket lehine doğmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle tasarruf hakkı, hukuken şirkete devredilemez nitelikte olduğundan Belediye tarafından yapılması gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması sonucu, belediye kira gelirinden mahrum kalmıştır. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesi (e) bendi hükmü uyarınca kamu zararıdır.
Yukarıda 4'ncü, 5'nci, 6'ncı, 7'nci ve 8'nci maddelerde sayılan taşınmazların ayni sermayeye konu olabilmesi ve şirkete devrinin gerçekleşebilmesi için mevzuatta öngörülen hukuki süreçlerin tamamlanmadığı görüldüğünden taşınmazların tasarruf hakları, ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. lehine doğmayacaktır.
Diğer taraftan, Şirketin üçüncü kişilere yaptığı kiralamaların belediye kaynaklarında artışa engel olduğu anlaşılmakla birlikte; Daire İlam hükmünde, 2022 yılı kira tahsilatına ilişkin bilgi ve belgelere ulaşılamadığından, kamu zararı hesabının yapılamadığı da anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesinde “tahsilat” işlemleri ile ilgili beyanatın incelenmesi:
Sorumlu tarafından sunulan temyiz dilekçesinin 6’ncı maddesinde;
“Kurul tarafından da takdir edileceği üzere, gerek ecrimisil tahsilatı ve gerekse bunların faizine dair tahsilatların, temyize konu ettiği 5. Daire kararında belirtilen kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlar olduğu”, şeklinde ifadelere yer verilmiş olmasına rağmen,
Dilekçe ekinde, Kimlik belgesi (Nüfus Cüzdanı) dışında, kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlara dair herhangi bir kanıtlayıcı belge (dekont, muhasebe alındısı/fişi, tahsilat makbuzu vs ve de bunların Belediyenin muhasebe kayıtlarına dahil edildiğini gösterir Muhasebe İşlem Fişi) mevcut değildir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından tahsil edilmesi gerekirken ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Mahallesinde bulunan ve tapuda 21877 ada I parsel numarasında 2.624,00 m2 yüzölçümü ile kayıtlı, İmar Planında "Rekreasyon Alanı” olarak ayrılan taşınmaz, … Mahallesi … Caddesi No:78 adresinde bulunan ve tapunun … Mahallesi 2400 ada 5 parsel numarasında kayıtlı, 1.159,00 m2 alanlı taşınmazın üzerinde bulunan 606,00 m2 alanlı kreş olarak kullanılan bina ve … Mahallesi 22173 ada I parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde ve 8001/1 Sokak No:1 Kat: 4/414 adresinde bulunan 14,32 m2 alanlı çay ocağı için, tahsil edilen kira gelirleri dolayısıyla oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönünde 54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 02.07.2025 tarih ve 58179 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle, Tasarruf hakkı mevcut hali ile hukuken devredilemez nitelikte olan taşınmazların, Belediye şirketine devrinin yapılması sonucu Belediye tarafından gerçekleştirilmesi gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.
Sorumlu … (Belediye Başkanı) tarafından gönderilen dilekçede:
1-) 04.11.2021 tarihinde, ... Belediye Meclisi’nin, aldığı karar ile davaya konu taşınmazlara dair 10 yıllık intifa hakkının, ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verdiğini, söz konusu kararın akabinde, … Ticaret Mahkemesi'ne müracaat edilerek yargısal süreç başlatıldığını,
2-) Yukarıda da ifade edildiği üzere, söz konusu taşınmazlarda belediye iştiraki lehine intifa hakkı tesisi o dönem belediye başkanı olarak kendisine ait bir karar olmadığını, aksine Belediye Meclisi'nin kararı, yani Meclis iradesinin sonucu olduğunu, bu suretle tatbik edilen kararın, “başkan kararı” değil meclis kararı olduğunu,
3-) Belediye Meclisince söz konusu kararın alınmasından sonra, anılan şirketin taşınmazları 3. kişiye kiraya vermesinin ise, Meclis Kararı’nın kurucu etkiye sahip olduğu kanaatinden ileri geldiğini, buradan da anlaşılacağı üzere; Belediye nezdinde kamunun zarara uğratılması kastı ile hareket edilmediğini, zira kurucu unsurun Meclis kararı olduğu kanaatinin, Belediye iştirakini söz konusu taşınmazı kiraya vermeye yönelttiğini, ne var ki, anılan şirketin yetkilisi olmadığı gibi, hiçbir suretle, taşınmazların kiraya verilmesine dair de bir talimatının olmadığını,
4-) Kurul tarafından takdir ve tensip buyrulacağı üzere; hukukumuzda kiracılık ilişkisinin kurulmasının, sözleşmeye dayalı olarak gerçekleşmekte olup, “kiraya vermede” de mülk sahipliğinin aranmadığını, bu suretle, Belediye iştirakinin ivedi olarak kiralamaya girişmesi ve kira tahsilatı yapmasının, tamamen şirketle ilgili bir konu olup, Belediye'nin kiralara veya akabinde ecri misil taleplerine hiçbir şekilde halel getirmediğini, aynı şekilde geçen sürece dair faiziyle birlikte tahsilatların Belediyeye aktarılmasının mümkün olduğu gibi, zararın tazmini yoluna gitmenin de mümkün olduğunu,
Nitekim, Belediye'nin Emlak istimlak Müdürlüğü’nün, durumun anlaşılması üzerine ecri misil tahakkuku ile bunun tahsili için derhal girişimlere başladığını, bu suretle, Belediye iştirakinin, kendi başına hareket etmesi ve Belediye Meclisi’nin kararına dayanarak kiralama yapmasının, baştan aşağı belediye şirketinin sorumluluğunu doğuracak bir konu olduğunu, bu nedenle de, konunun kendisiyle uzaktan yakından alakası bulunmadığını,
5-) Belediye Meclis kararına istinaden gerçekleşen işlemde, söz konusu şirketin eyleminden sorumlu tutulmasının söz konusu olamayacağını, zira Meclis kararının tatbikini takip edecek kişi olmadığı gibi, Ticaret Mahkemesi kararı sürecinde şirketin kira tahsilatını bilmesinin de, buna muvafakat etmesinin de mümkün olmadığını, zira gerek hukuki süreci, gerekse intifa ve kiralama sürecini takip edenin ilgili birimler olduğunu, ilgili birimlerin hareket tarzının da, söz konusu şirketin kiralamasının öğrenilmesinden sonra derhal ecri misil tahakkuku ile bunun tahsiline girişmek olduğunu,
Bu hareket tarzının, aslında Belediye olarak zarar doğmaması adına adım atıldığını ve bu adımların da öğrenme ile derhal başladığını açıkça gösterdiğini,
6-) Kurul tarafından da takdir edileceği üzere; gerek ecrimisil tahsilatı ve gerekse bunların faizine dair tahsilatların, temyize konu ettiği 5. Daire kararında belirtilen kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlar olduğunu,
(Sayıştay yargılama) Dairesinin (verdiği) karar öncesinde, Belediye'nin Emlak İstimlak Müdürlüğü'nce başlatılan ecri misil tahsilatı sürecine dair güncel bilgiyi edinmeden ve bu hususta araştırma ve inceleme yapmadan, doğrudan “kamu zararı” varmış gibi hareket ederek hüküm kurduğunu, oysa söz konusu ecri misillerin, faizi ile tahsilinin, ortada hiçbir kamu zararı olmamasını sağladığını,
Bu durumda da kendisinden talep edilmesi muhtemel bir kamu zararının da kalmadığını,
7-) 5. Daire kararında, her ne kadar ... Belediyesi Emlak İstimlak Müdürlüğü'nün “ecrimisil tahakkuku ve tahsili sürecinin başlatılmasına dair belge ibraz etmediğini” belirtmiş ise de buna dair evrakları re'sen de talep etme hak ve yetkisine sahip olduğunu, zira ilgili kişilerin, vazife değişiklikleri sebebiyle anılan evraklara ulaşma ve bunları temin etme imkanlarının bulunmayabileceğini, bu durumda, hak kayıplarının önlenmesi ve hepsinden önce maddi gerçeğin ortaya çıkarılması bakımından, söz konusu kayıtların ivedi şekilde temininin gerekeceğini,
Bu nedenle Temyiz Kurulu tarafından yapılacak temyiz incelemesinde, bu hususun muhakkak surette nazari itibara alınması gerektiğini düşündüğünü,
Zira yargılamanın hangi aşamasında olursa olsun, ... Belediyesi Emlak istimlak Müdürlüğü'nün ecrimisil tahakkuku ve tahsili sürecini başlattığı ve tahsilat da yaptığının evrakla sabit olması halinde dava dosyasına konu "kamu zararı”ndan bahsetme olanağı kalmayacağını,
8-) Yukarıda ifade edilenlerin yanında, belirtmek gerekir ki; kamu zararı olduğu iddia edilen tutarın, hiç tahsil edilmemiş bir tutar olmadığını, tahsili imkânsız bir tutar da olmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla; velev ki meclis kararına istinaden intifa hakkı kurulmamış ve kiralama hakkı şirkete geçmemiş olsun; bu durumda dahi kira tahsilatı söz konusu olduğunu ve bu tahsilatın, anılan şirketçe yapıldığını,
Yani belediye tarafından yazılacak bir yazı ile söz konusu tahsilatların anılan şirketin değil, Belediyenin hakkı olduğunu ve derhal transfer edilmesi gereği ifade edilerek -varsa bile- zararın ortadan kaldırılmasının sağlanabileceğini,
Bu gerçeğin dün olduğu gibi bugün de mevcut olduğunu ve bu hususun da Belediye Başkanlığı görevinin sona ermesi sebebiyle, ulaşabileceği bir bilgi olmadığını,
Bu nedenle, temyiz dilekçesini yazarken, temin etme imkânı bulunmayan ve fakat maddi gerçeği ta kendisini oluşturan evraklardan bahsetmek durumunda kaldığını ve bunların teminini de Temyiz Kurulu’ndan arz ve talep ettiğini,
9-) Yukarıda yer verdiği açıklamalarından da anlaşılacağı üzere; 5. Daire’nin önüne gelen konuya dair sadece teknik bir inceleme ile hareket ettiğini, maddi gerçeği araştırma, bunun tespiti ile gerçekte tahsili gereken bir kamu zararının olup olmadığını araştırmaya girişmediğini,
Bu nedenle kararın; "Meclis kararı alınmış ancak tapuya şerh edilmeden intifa kurulmuş gibi kiralama yapılmış, demek ki kamu zararı var" şeklinde bir teknik değerlendirmeden ibaret olduğunu,
Oysa hakkaniyetli yaklaşımın, yargısal yaklaşım ve evrensel hukuk normları ile mevzuatımızın kabul ettiği yaklaşımın, maddi gerçeği tüm açıklığı ile ortaya çıkarmak üzerine olduğunu,
Bu nedenle eksik inceleme ile hareket etmenin; aslında sadece teknik yönleri olmayan bir konuya sadece teknik açıdan bakmak ve "usul" ile hareket etmek, temyize konu karar gibi, usul ve yasaya aykırı hükmün kurulmasına neden olduğunu,
10-) Hali hazırda belediye başkanlığı görevinin devam etmemesi nedeniyle, temin etme imkânı bulunmayan aşağıdaki hususlarda inceleme yapılmadığından, kararın bozulmasına ve bu hususlarda araştırma yapılmasına karar verilmesini talep ettiğini:
a) ... Belediyesi Emlak İstimlak Müdürlüğü'nün "ecrimisil tahakkuku ve tahsili süreci" ile kendisine "kamu zararı" denilerek yüklenmek istenen tutar tahsil edilmiş midir?
b) Söz konusu tutarlar faizi ile birlikte mi tahsil edilmiştir?
c) Belediye tarafından anılan şirkete yazı yazılarak tahsil ettiği tutarların belediyeye ait olmalarından mütevellit iadesi/transfer edilmesi talep edilmiş midir?
Bu hususlar araştırılmadan, bir “kamu zararı”nın varlığından bahsetmek mümkün olmadığından, bu sorulara verilecek cevapların temininin zaruri olduğu kanaatinde olduğunu,
Yukarıda açıklanan ve Temyiz Kurulu tarafından re'sen tespit edilecek nedenlerle, temyiz itirazlarının kabulü, araştırılmasını arz ve talep ettiği hususların araştırılması ve neticeten Sayıştay 5. Daire’nin 54 sayılı ilam ve 635 karar no.lu kararının bozulması, kararı verilmesini arz ve talep ettiğini,
İfade etmiştir.
Başsavcılığın Mütalaasında;
“İlgi yazı ve eki dilekçe incelenmiş olup, temyiz talebinin ... Belediyesi’nin 2022 yılı hesabının 5’inci Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 23.05.2024 tarih ve 54 No.lu İlamın 11 inci maddesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesinde, sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların 54 No.lu İlamın 11’inci maddesinde karşılandığı görülmüş olmakla birlikte, Savcılığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir.
6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 128’nci maddesinin ikinci fıkrasında;
"Şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmede bilirkişi tarafından belirlenen değerleriyle yer alan taşınmazlar tapuya şerh verildiği, fikrî mülkiyet hakları ile diğer değerler, varsa özel sicillerine, bu hüküm uyarınca kaydedildikleri ve taşınırlar güvenilir bir kişiye tevdi edildikleri takdirde ayni sermaye kabul olunur. Özel sicile yapılan kayıt iyi niyeti kaldırır." hükmü yer almaktadır.
Dolayısıyla, İlam hükmünde ayrıntılı bir şekilde ifade edilen taşınmazlara yönelik tapu şerhi olmadığından, ayni sermaye olarak kabul edilmesi mümkün değildir.
... Belediyesi tarafından tahsil edilmesi gerekirken ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafından tahsil edilen kira gelirlerinin kamu zararı olduğu, bu nedenle temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir. Arz olunur.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesi sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle, Tasarruf hakkı mevcut hali ile hukuken devredilemez nitelikte olan taşınmazların, Belediye şirketine devrinin yapılması sonucu Belediye tarafından gerçekleştirilmesi gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi kararı verilmiştir.
Esas yönünden inceleme
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin (i) bendinde;
“... Bütçe içi işletme ile 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na tâbi ortaklıklar kurulmasına veya bu ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım ortaklığı kurulmasına karar vermek. ...” hükmü bulunmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Sermaye koyma borcu” ana başlığı altında bulunan 128’inci maddesinde;
“...Taşınmaz mülkiyetinin veya diğer ayni bir hakkın sermaye olarak konulması hâlinde, şirketin bunlar üzerinde tasarruf edebilmesi için tapu siciline tescil gereklidir.” hükmü,
Aynı Kanun'un “Ayni sermaye” ana başlığı altında bulunan “Ayni sermaye konulabilecek malvarlığı unsurları” başlıklı 342’nci maddesinde;
“Üzerlerinde sınırız ayni bir hak, haciz ve tedbir bulunmayan, nakden değerlendirilebilen ve devrolunabilen, fikrî mülkiyet hakları ile sanal ortamlar da dâhil, malvarlığı unsurları ayni sermaye olarak konulabilir. Hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacaklar sermaye olamaz.” hükmü,
Aynı Kanun'un “Değer biçme” başlıklı 343’üncü maddesinde;
"Konulan ayni sermaye ile kuruluş sırasında devralınacak işletmelere ve ayınlara, şirket merkezinin bulunacağı yerdeki asliye ticaret mahkemesince atanan bilirkişilerce değer biçilir. Değerleme raporunda, uygulanan değerleme yönteminin somut olayın özgüleri bakımından herkes için en adil ve uygun seçim olduğu; sermaye olarak konulan gerçekliğinin, geçerliğinin ve 342’nci maddeye uygunluğunun belirlediği, edilebilirlikleri ile tam değerleri; ayni olarak konulan her varlık karşılığında gereken pay miktarı ile Türk Lirası karşılığı, tatmin edici gerekçelerle ve hesap verme ilkesinin icaplarına göre açıklanır. Bu rapora kurucular (...) ve menfaat sahipleri itiraz edebilir. Mahkemenin onayladığı bilirkişi kararı kesindir.”
Hükmü yer almaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun “İntifa hakkı” ana başlığı altında bulunan "Konusu" alt başlıklı 794’üncü maddesinde;
“İntifa hakkı, taşınırlar, taşınmazlar, haklar veya bir malvarlığı üzerinde kurulabilir.
Aksine düzenleme olmadıkça bu hak, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlar.”
Aynı Kanun'un “Kurulması” başlıklı 795’inci maddesinde;
“İntifa hakkı, taşınırlarda zilyetliğin devri, alacaklarda alacağın devri, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulur. Taşınır ve taşınmazlarda intifa hakkının kazanılması ve tescilinde, aksine düzenleme olmadıkça, mülkiyete ilişkin hükümler uygulanır.”
hükümlerine yer verilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, Belediyelerin iştiraklerine, ayni sermaye olarak taşınmazlarının intifa haklarını devredilmesi için talep edilen ayni sermaye artışının kabulüne ilişkin meclis kararının bulunması, bedel tespit davası neticesinde Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden intifa hakkının tescili için Tapu Müdürlüğüne başvuru yapılması ve tapuya tescil işleminin gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu sayılan unsurlar, hakkın doğması için asli şartlardır.
Fiili durum
1) 07.09.2021 tarih ve 87 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile ... Mahallesinde bulunan ve tapuda 21877 ada 1 parsel numarasında 2.624,00 rn2 yüzölçümü ile kayıtlı, İmar Planında "Rekreasyon Alanı” olarak ayrılan taşınmaz için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Bunu müteakip … Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/753 E. 2022/582 K. sayılı kararında 10 yıllık intifa hakkı değeri 6.246.503,60 TL olarak tespit edilmiştir. Ancak söz konusu taşınmazın üzerinde haciz ve tedbir şerhi bulunduğundan Medeni Kanun’un 794’üncü maddesi gereği intifa hakkının tapuya tescil edilebildiğinden intifa hakkı kurulması mümkün değildir. Mevzuatın öngördüğü şartlar gerçekleşmediği halde, mezkûr taşınmaza intifa hakkı tesisi için Belediye 02.11.2022 tarih ve E-67530432-756 822/14241 sayılı yazı ile Tapu Müdürlüğüne talepte bulunmuştur. Tapu kayıtlarında haciz şerhi olması neticesinde intifa hakkı tescil edilememiştir. Buna rağmen taşınmazın tasarrufu, mevzuatta belirtilen gerekli şartlar gerçekleşmediği halde ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.'e devredilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz şirket tarafından 01.09.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde, 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
2) 04.11.2021 tarih ve 131 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi … Caddesi No:78 adresinde bulunan ve tapunun … Mahallesi 2400 ada 5 parsel numarasında kayıtlı, 1.159,00 m2 alanlı taşınmazın üzerinde bulunan 606,00 m2 alanlı kreş olarak kullanılan bina için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti'ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Bunu müteakip … Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/753 E.2022/582 K. sayılı kararında, kreş olarak kullanılan bina için 10 yıllık intifa hakkı değeri 1.251.987,60 TL olarak tespit edilmiştir. Söz konusu taşınmazın üzerinde haciz ve tedbir şerhi bulunduğundan ve Türk Medeni Kanunu'nun 794’üncü maddesi gereği intifa hakkının tapuya tescil edilemediğinden intifa hakkı kurulması mümkün değildir. Mevzuatın öngördüğü şartlar gerçekleşmediği halde mezkûr taşınmaza intifa hakkı tesisi için Belediye 02.11.2022 tarih ve E-67530432-756-822/14241 sayılı yazı ile ... Tapu Müdürlüğüne talepte bulunmuştur. Tapu kayıtlarında haciz şerhi olması neticesinde intifa hakkı tescil edilememiştir. Buna rağmen taşınmazın tasarrufu, mevzuatta belirtilen gerekli şartlar gerçekleşmediği halde ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye devredilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz şirket tarafından 01.09.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
3) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 22173 ada I parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde ve 8001/1 Sokak No:1 Kat: 4/414 adresinde bulunan 14,32 m2 alanlı çay ocağı için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu çay ocağının bulunduğu ana taşınmazın tapu kaydında amme alacağı kapsamında üzerinde haciz ve tedbir şerhi olmasından ötürü, intifa hakkının tescili mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle ayni olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-738/1 1817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir. Bunu müteakip taşınmaz, şirket tarafından 17.10.2022 tarihinde 3. kişiye kiraya verilmiştir. Bu kiralama neticesinde 2022 yılı içerisinde toplam … TL (KDV dahil) kira tahsilatının yapıldığı anlaşılmaktadır.
4) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 6840 Sokak No:111 adresinde bulunan işyeri için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği' bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti'ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgiye ya da veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
5) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 6808 Sokak No:8111 adresinde bulunan büfe için … Asliye Ticaret Mahkemesi’nin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti.’ne hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E- 67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
6) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Karan ile … Mahallesi 8050 Sokak No:99/2,3,4 adresinde bulunan büfe, halı saha ve sosyal tesisler için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece bedel tespit kararı olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnş. Turz. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801-03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
7) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi … Caddesi, No:5 IB adresinde bulunan dükkân için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımına esas olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmazın tapu kaydında amme alacağı kapsamında üzerinde haciz ve tedbir şerhi olmasından ötürü intifa hakkının tescili mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle ayni sermayeye konu olması, intifa hakkı tesis edilmesi ve şirkete devri mümkün değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 07.11.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-833/14413 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir. Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
8) 07.09.2022 tarih ve 80 sayılı ... Belediyesi Meclis Kararı ile … Mahallesi 9605 Sokak No: 1/1 adresinde bulunan büfe için … Asliye Ticaret Mahkemesinin belirleyeceği bedel üzerinden 10 yıllık intifa hakkının sermaye artırımı olmak üzere ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti.’ne verilmesi kararlaştırılmıştır. Söz konusu taşınmaz tasarrufu belediyeye ait kamuya terkli alan olup mahkemece karar olmadan intifa hakkı tesis edilmesi, ayni sermayeye konu olması ve şirkete değildir. Ancak, gerekli usul şartı olan … Asliye Ticaret Mahkemesi kararı beklenmeksizin ... Belediyesi tarafından ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. 'ye hitaben yazılan 19.09.2022 tarih ve E-67530432-801.01.03-738/11817 sayılı yazı ile "kiralama işlemlerinin şirket tarafından takip edilmesi” bildirilmiştir.
Bununla birlikte, ... Belediyesi ve ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. kayıtlarında yapılan incelemede, kiracısı ile birlikte devredilen taşınmaz ile ilgili kira tahakkukuna veya tahsilatına ilişkin herhangi bir bilgi ve veriye ulaşılamadığı anlaşılmaktadır.
Fiili durum ile ilgili değerlendirme
Yukarıda belirtilen 1'inci, 2'nci ve 3'üncü numaralı taşınmazların intifa hakları tapuya tescil edilemediğinden hakların Şirket lehine doğmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle tasarruf hakkı, hukuken şirkete devredilemez nitelikte olduğundan Belediye tarafından yapılması gereken kira tahsilatlarının şirket tarafından yapılması sonucu, belediye kira gelirinden mahrum kalmıştır. Bu durum, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun "Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesi (e) bendi hükmü uyarınca kamu zararıdır.
Yukarıda 4'ncü, 5'nci, 6'ncı, 7'nci ve 8'nci maddelerde sayılan taşınmazların ayni sermayeye konu olabilmesi ve şirkete devrinin gerçekleşebilmesi için mevzuatta öngörülen hukuki süreçlerin tamamlanmadığı görüldüğünden taşınmazların tasarruf hakları, ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. lehine doğmayacaktır.
Diğer taraftan, Şirketin üçüncü kişilere yaptığı kiralamaların belediye kaynaklarında artışa engel olduğu anlaşılmakla birlikte; Daire İlam hükmünde, 2022 yılı kira tahsilatına ilişkin bilgi ve belgelere ulaşılamadığından, kamu zararı hesabının yapılamadığı da anlaşılmaktadır.
Temyiz dilekçesinde “tahsilat” işlemleri ile ilgili beyanatın incelenmesi:
Sorumlu tarafından sunulan temyiz dilekçesinin 6’ncı maddesinde;
“Kurul tarafından da takdir edileceği üzere, gerek ecrimisil tahsilatı ve gerekse bunların faizine dair tahsilatların, temyize konu ettiği 5. Daire kararında belirtilen kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlar olduğu”, şeklinde ifadelere yer verilmiş olmasına rağmen,
Dilekçe ekinde, Kimlik belgesi (Nüfus Cüzdanı) dışında, kamu zararının ortadan kalkmasını sağlayacak tahsilatlara dair herhangi bir kanıtlayıcı belge (dekont, muhasebe alındısı/fişi, tahsilat makbuzu vs ve de bunların Belediyenin muhasebe kayıtlarına dahil edildiğini gösterir Muhasebe İşlem Fişi) mevcut değildir.
Bu itibarla, ... Belediyesi tarafından tahsil edilmesi gerekirken ... Gıda İnşaat Turizm Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Mahallesinde bulunan ve tapuda 21877 ada I parsel numarasında 2.624,00 m2 yüzölçümü ile kayıtlı, İmar Planında "Rekreasyon Alanı” olarak ayrılan taşınmaz, … Mahallesi … Caddesi No:78 adresinde bulunan ve tapunun … Mahallesi 2400 ada 5 parsel numarasında kayıtlı, 1.159,00 m2 alanlı taşınmazın üzerinde bulunan 606,00 m2 alanlı kreş olarak kullanılan bina ve … Mahallesi 22173 ada I parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde ve 8001/1 Sokak No:1 Kat: 4/414 adresinde bulunan 14,32 m2 alanlı çay ocağı için, tahsil edilen kira gelirleri dolayısıyla oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi yönünde 54 sayılı İlamın 11’inci maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,
6085 sayılı Kanunun 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 02.07.2025 tarih ve 58179 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.