Konu: Asgari ücret destek tutarlarının hakedişlerden mahsup edilmemesi



87 sayılı İlamın 19’uncu maddesiyle; “… Belediyesi Hizmet Binalarının ve Şantiyelerinin Güvenlik, Denetim ve Koruma Hizmeti Temini İşi” kapsamında yüklenici, Hazine tarafından karşılanan asgari ücret desteğinden yararlanmış olmasına rağmen hakediş ödemelerinden asgari ücret destek tutarlarının mahsup edilmemesi nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususuyla ilgili olarak; 2018 yılı öncesinde kesilen ve mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, yükleniciden 26.02.2019 tarihli ve 2156 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile mahsuben tahsil edilen … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan … TL’nin sorumlulardan tazminine hükmedilmiş, bu hüküm 17.04.2024 tarihli ve 56735 sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla tasdik edilmiştir.

KARAR DÜZELTİLMESİ DİLEKÇESİ

Harcama Yetkilisi … karar düzeltilmesi dilekçesinde özetle;

Dava konusu alacağın mahkemeye intikal ettiğini, bilirkişinin belediyenin lehine karar verilmesi şeklinde rapor verdiğini, bu durumun karara da yansıdığını, ancak yargılamanın sonuçlanıp sonuçlanmadığı araştırılmaksızın Sayıştay tarafından karar verildiğini, eğer karar verilip belediye tahsilatı gerçekleştirdiyse zaten ortada tazmin hükmünü gerekli kılacak bir karar olmayacağını, bu sebeple Sayıştay makamlarınca öncellikle belediyesine ya da … 15. Asliye Hukuk Mahkemesine yazı yazılması ve davanın sonucunun sorulmasının gerektiğini, akabinde eğer devam ediyorsa ve tahsilat gerçekleşmediyse bu kez sorumlu olan makamın daha önce hakediş tutarını eksik kesen belediye muhasebe yetkilisinin olması gerektiğini, zira muhasebe fişlerinin incelenmesinden … TL mahsup yapıldığı görülmekle, bu zararın oluşmasında asıl sorumlunun, şirketin alacağı olmasına rağmen bu alacaktan eksik mahsup yapan yetkililer olduğunu, dolayısıyla mali hizmetler müdürlüğünün mahsubu yapan birimi araştırılarak, kamu zararı olduğu iddia olunan miktarı tam olarak mahsup etmeyen yetkiliye tazmin hükmü çıkarılması gerektiğini, bu sebeplerle karar düzeltilmesi talebinde bulunduğunu ifade etmiştir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılık mütalaasında özetle;

Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen hususların, Daire yargılamasında ve Temyiz Kurulu Kararında ayrıntılı olarak karşılanmış olup, Savcılık görüşlerinin aşağıda belirtildiği,

"… Belediyesi Hizmet Binalarının ve Şantiyelerinin Güvenlik, Denetim ve Koruma Hizmeti Temini İşi" kapsamında yüklenici, hazine tarafından karşılanan asgari ücret desteğinden yararlanmış olmasına rağmen hakediş ödemelerinden asgari ücret destek tutarlarının mahsup edilmemesi suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiğinin anlaşıldığı,

Temyiz Kurulu Kararında da; "Sorumlular, hükmün esasına itiraz etmemekle birlikte; … 15. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde 2019/289 E. sayılı dosya kapsamında kamu zararına ilişkin olarak bir alacak davası açıldığını ve bu süreçte bilirkişinin belediye lehine görüş verdiğini bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılmasını beyan etmişlerse de; … TL kamu zararının tahsilatının henüz yapılmadığı anlaşıldığından; hükme tesir edecek bir durum bulunmamaktadır." denilerek, verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verildiği,

Yukarıda belirtilen açıklamalar ve Temyiz Kurulu Kararında belirtilen gerekçeler dikkate alındığında, kararın düzeltilmesine mahal olmadığının düşünüldüğü ifade edilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Temyize konu Daire Kararında, “… Belediyesi Hizmet Binalarının ve Şantiyelerinin Güvenlik, Denetim ve Koruma Hizmeti Temini İşi” kapsamında yüklenici, hazine tarafından karşılanan asgari ücret desteğinden yararlanmış olmasına rağmen hakediş ödemelerinden asgari ücret destek tutarlarının mahsup edilmemesi nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verildiği hususuyla ilgili olarak; 2018 yılı öncesinde kesilen ve mevzuatına uygun olduğu anlaşılan … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus bulunmadığına, yükleniciden 26.02.2019 tarihli ve 2156 yevmiye numaralı muhasebe işlem fişi ile mahsuben tahsil edilen … TL ile ilgili olarak ilişilecek husus kalmadığına, geriye kalan … TL’nin sorumlulardan tazminine hükmedilmiş, bu hüküm 17.04.2024 tarihli ve 56735 sayılı Temyiz Kurulu Kararıyla tasdik edilmiştir.

Karar düzeltilmesine konu Temyiz Kurulu Kararında;

“Sorumlular, hükmün esasına itiraz etmemekle birlikte; … 15. Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde 2019/289 E. sayılı dosya kapsamında kamu zararına ilişkin olarak bir alacak davası açıldığını ve bu süreçte bilirkişinin belediye lehine görüş verdiğini belirterek bu nedenle tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişlerse de; … TL kamu zararının tahsilatının henüz yapılmadığı anlaşıldığından; hükme tesir edecek bir durum bulunmamaktadır.” denilmiştir.

Harcama Yetkilisi … karar düzeltilmesi dilekçesinde, dava konusu alacağın mahkemeye intikal ettiğini, bilirkişinin belediyenin lehine karar verilmesi şeklinde rapor verdiğini, bu durumun karara da yansıdığını, ancak yargılamanın sonuçlanıp sonuçlanmadığı araştırılmaksızın karar verildiğini, eğer mahkeme tarafından karar verilip, belediye tahsilatı gerçekleştirdiyse zaten ortada tazmin hükmünü gerekli kılacak bir karar olmayacağını, bu sebeple Sayıştay makamlarınca öncellikle ilgili belediyeye ya da …15. Asliye Hukuk Mahkemesine yazı yazılması ve davanın sonucunun sorulmasının gerektiğini, akabinde eğer devam ediyorsa ve tahsilat gerçekleşmediyse bu kez sorumlu olan makamın daha önce hakediş tutarını eksik kesen belediye muhasebe yetkilisinin olması gerektiğini, muhasebe fişlerinin incelenmesinden … TL mahsup yapıldığının görüldüğünü, bu zararın oluşmasında asıl sorumlunun, şirketin alacağı olmasına rağmen bu alacaktan eksik mahsup yapan yetkililer olduğunu, dolayısıyla mali hizmetler müdürlüğünün mahsubu yapan birimi araştırılarak, kamu zararı olduğu iddia olunan miktarı tam olarak mahsup etmeyen yetkiliye tazmin hükmü çıkarılması gerektiğini ifade ederek karar düzeltilmesi talebinde bulunmuştur.

Sorumlu tarafından hükme tesir edecek yeni bir belge sunulmamış, yargılamanın sonuçlanıp sonuçlanmadığının ve tahsilatın gerçekleşip gerçekleşmediğinin belediye ya da mahkemeye sorulması istenmiş, bu zararın oluşmasında asıl sorumlunun şirketin alacağı olmasına rağmen bu alacaktan eksik mahsup yapan yetkililer olduğu ifade edilmiştir.

Konunun esasına bir itiraz olmadığından ve hükme tesir edecek yeni bir belge sunulmadığından konunun esası yönünden değerlendirme yapılacak bir husus bulunmamaktadır. Öte yandan, sorumlunun ifade ettiği gibi mahkeme tarafından bir karar verilmiş ve tahsilat gerçekleşmiş olsa dahi bu durum ilamın infazı mahiyetinde olacak ve yine hükme bir tesiri olmayacaktır.

Sorumluluk yönünden ise karar düzeltilmesine konu Temyiz Kurulu Kararıyla tasdik edilen Daire Kararıyla verilen tazmin hükmünden ödeme emri belgesinde imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumlu tutulduğu görülmektedir.

Harcama yetkililerinin ve gerçekleştirme görevlilerinin harcama sürecindeki görev ve sorumlulukları 5018 sayılı Kanun’un 32 ve 33’üncü maddelerinde düzenlenmiştir. Adı geçen Kanun’un “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde;

“Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü ile,

“Giderlerin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde;

“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.” hükümlerine yer verilmiştir.

Yine aynı Kanun’un 55 ve devamı maddelerinde kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerini oluşturmaları öngörülmüş ve bu çerçevede harcama birimlerinin yapılan mali işlemler üzerinde gerçekleştirecekleri kontroller açıklanmıştır. Harcama birimlerinin asgari yapmaları gereken kontroller, mali hizmetler birimi tarafından ön mali kontrole tabi tutulacak mali karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön mali kontrole ilişkin standart ve yöntemlerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar’ın 10’uncu maddesinde; ön mali kontrol işleminin harcama birimleri tarafından da yerine getirileceği, gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemlerin harcama birimi tarafından mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönüyle kontrol edileceği belirtilmiş, aynı Usul ve Esaslar’ın 12’nci maddesinde ise süreç kontrolünün nasıl yapılacağı belirtilerek, mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanların yapacakları işlemden önceki işleri de kontrol edecekleri, ödeme emrini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlilerinin de ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol işlemini yapacakları ifade edilmiştir.

Yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinden, harcamaya ilişkin olarak yapılan işlemlerin harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi tarafından ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadıklarının süreç kontrolü çerçevesinde ön mali kontrole tabi tutularak kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, yüklenici firmanın asgari ücret desteğinden yararlanıp yararlanmadığını kontrol etmek, yararlanıyorsa asgari ücret destek tutarlarını hakediş ödemelerinden mahsup etmek de ödeme evraklarında imzaları bulunan harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğundadır.

Açıklanan nedenlerle, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin tazmin hükmünden sorumlu tutulmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu itibarla, karar düzeltilmesine ilişkin talebin reddi ile 87 sayılı İlamın 19’uncu maddesinin tasdikine ilişkin 17.04.2024 tarihli ve 56735 sayılı Temyiz Kurulu Kararının DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oy birliğiyle,

Karar verildiği 04.02.2026 tarih ve 58811 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.