Konu: Belediye tarafından gerekli takibat yapılmadığından eğlence vergilerinin zamanaşımına uğratılması.

10 sayılı İlamın 5’inci maddesiyle; Belediye sınırları içinde eğlence vergisine tabi işyerlerinin eğlence vergisini süresinde ödememesi ve idare tarafından eğlence vergisine tabi işletmelerle ilgili gerekli takibin yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.

TEMYİZ DİLEKÇESİ

Daire İlamının 5’inci maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olanlar … ve … ile “Harcama Yetkilisi” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olan … ve “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olanlar; … ve … (Dosya No: 53973) tarafından gönderilen aynı metne dayalı ve ortak imzalı temyiz dilekçesinin (5’inci maddeye yapılan itiraz ile) ilgili bölümünde;

İLAM MADDE NO:5)

Belediye sınırları içinde play-station, bilardo, go-kart ve eğlence vergisine tabi oyun salonu olarak faaliyette bulunan işletmeler ile canlı müzik yapan yerlerle ilgili 2017-2019 yılları için eğlence vergisi tahakkuku yapılmadığı, bu nedenle zaman aşımına uğradığından bahisle, kamu zararı oluştuğunun belirtildiği,

Eğlence vergisi tahakkuku yapılmayan işletmelerle ilgili olarak belirlenen tarifeye göre eğlence vergisi tahakkuk ve tahsilatının yapılmasının sağlanması gerektiği, ancak;

Spor Salonu faaliyeti olan uygulama örnekleri:

1981 yılından bu yana bilardonun bir spor olarak kabul edildiğini, federasyonunun kurulduğunu, Gençlik ve Spor Î1 Müdürlüklerinin gözetim ve denetiminde Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliğine uygun olarak, Bilardo Spor Salonları faaliyetlerine başladığı,

Bu gelişimin ve mevzuattaki yansımasını son derece isabetli şekilde tespit eden, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün valiliklere gönderdiği 28.12.2005 tarih ve 46613 sayılı yazısında; eğlence işletmelerinin 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu'nun 7. maddesinde belirtildiği, 05.10.1999 tarihli resmi gazetede yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği hükümlerine uygun bir şekilde izin belgeli olarak açılan ve bu Yönetmelik hükümlerine göre tescil edilen ayrıca Gençlik Spor Genel Müdürlüğünün gözetiminde bulunan bilardo spor salonlarından Eğlence Vergisi alınamayacağının belirtildiği,

Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığımın 15/08/2006 tarih ve B.07.1. GİB.0.66/6624-165/63637 sayılı özelgesinde bilardo spor salonlarından Eğlence Vergisi alınması gerektiği yönünde görüş ortaya konulduğunu, bu görüşün, geçerli ve güncel yasama iradesini ortaya koymaktan uzak olduğu,

Nitekim uyuşmazlık konusu bir olayda;

Belediyece, Eğlence Vergisi için doğrudan ödeme emri tebliğ edilmiş, … Vergi Mahkemesinin 11/09/2014 tarih ve Esas:2013/l 199, Karar:2014/1009 no.lu kararında; tarhiyatın ihbarname ile tebliği sağlanıp tahakkuk etmeden ödeme emri düzenlenemeyeceği gerekçesiyle, yani usul yönünden ödeme emirlerinin iptal edildiği,

Bu karar üzerine Belediyece, Eğlence Vergisi için ihbarname tebliğ edildiğini, … Vergi Mahkemesinin 28/10/2015 tarih ve Esas: 2014/1077, Karar: 2015/1074 no.lu kararında;

“Davacının işlettiği bilardo salonunun, eğlence işletmesi niteliğinde faaliyette bulunması veya bilardo spor salonu olarak faaliyette bulunması, davanın çözümünde önem arz etmekte olup, davacıya ait bilardo salonunda sadece bilardo sporuna yönelik faaliyetlerde bulunulması halinde eğlence vergisi söz konusu olmayacaktır.

Bu durumda, Yardımcı Antrenör Belgesi’ne sahip olan davacının Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisi Çalışma İzin Belgesi ile faaliyette bulunması, … Valiliği Gençlik Hizmetleri ve Spor İl Müdürlüğü’nün 27/10/2015 tarih ve 6953 sayılı yazısında, davacının Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği kapsamında spor salonu olarak faaliyet gösterdiğinin belirtilmesi ve davalı idare tarafından, davacıya ait bilardo salonunda eğlence vergisini gerektirir bilardo sporu dışında başka bir faaliyette bulunulduğuna dair bir tespitin yapılmamış olması dikkate alındığında, davacının bilardo salonunda eğlence amaçlı değil sportif amaçla faaliyette bulunduğu ve davacıya ait bilardo salonunun, 2464 sayılı Kanun’un 20.maddesinde eğlence yeri olarak belirtilen bilardo salonlarından farklı kapsamda olduğu anlaşıldığından” denilerek, Eğlence Vergisi tarhiyatının kaldırılmasına karar verildiği,

Kamu görevi yapmakta olan vergi uzmanı vb ünvanlı kamu görevlileri yaptıkları yayınlarda ekseriyetle aşağıdaki Görüş ve Önerileri tüm yerel yönetim kademelerine ifade ettikleri,

“1) Yasal veya idari düzenlemelerle, kahvehane ve internet cafelerden alınmayan Eğlence Vergisinin bütün bilardo salonlarından da alınmaması, spora ve gençleri koruyan sosyal faaliyetlere destek anlamına gelecektir.

2) Yasal veya idari düzenlemelerle, spor salonu hüviyetindeki bilardo salonlarından bu verginin alınmayacağının açıkça ortaya konulması, gereksiz davalaşmaların da önüne geçecektir.

3) Belediyelerce, ödeme emri gönderilmeden önce, fiili tespit yapılması, spor salonu hüviyeti taşımayan eğlence işletmeleri hakkında tarhiyat yapılması ve ihbarname tebliğ edilmesi, hem mükelleflerin yargıya başvuru hakkını sağlamış olacak, hem de belediyelerin usul yönünden hukuka aykırı işlem yapmalarını engelleyecektir.

4) Bilardo, kahvehane-internetcafe kıskacındaki gençlerimizin önemli bir çıkış yoludur. Tıpkı satranç ve masa tenisi faaliyetleri gibi, eğitim kurumlan bünyesinde gençlerle tanıştırılmak, dünyada söz sahibi olduğumuz böylesine güzide bir spor dalında herkes üzerine düşeni yapmalıdır. Bu yaşanan karmaşa nedeni ile işletmecilerin müracaatı, yargı kararlarının genel uygulanması prensibi gereği yapılan müracaatlar üzerine muafiyet uygulanmıştır. Ayrıca bahse konu mükelleflerin faaliyetleri hakkında bilgi akışı tam ve zamanında olmadığı için tahakkuklar oluşturulamamıştır.”

Ayrıca 20 Aralık 2022 tarih ve 6584 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile bazı alanlarda alınması gereken eğlence vergisinin sıfırlandığını ve bu kararın 21 Aralık 2022 tarihli Resmî Gazete’ de yayınlanarak yürürlüğe girdiği,

Yapılacak çalışmalar sonrasında tahakkuklar oluşturularak 12.03.2023 tarih ve 32130 sayılı Resmî Gazete’ de yayınlanan 7440 Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanundan mükelleflerin faydalanmasının sağlanacağı,

Biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinin niteliklerini taşıyan canlı müzik yapılan işletmelerin, Eğlence mahiyetinde olan playstation ve esports ünvanlı bilgisayar oyunlarının oynatıldığı oyun salonları vb. işletmelerin beyan vermesi esas olmakla birlikte, tebligata çıkılarak beyan daveti yapıldığı,

Ayrıca Belediye Zabıta Müdürlüğü’nce yapılan tespitlerle de Resen tahakkuklar oluşturularak tahsil edilmeye başlanılacağı (EK-1-2-3),

Tüm bu açıklanan nedenlerden de anlaşılacağı üzere; kamu zararı ile ilgili zimmetin kaldırılmasını talep ve arz ettiği,

İfade edilmiştir.

BAŞSAVCILIK MÜTALAASI

Başsavcılığın, Daire İlamının 5’inci maddesinde “Üst Yönetici” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olanlar … ve … ile “Harcama Yetkilisi” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olan … ve “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulmuş olanlar; … ve … (Dosya No: 53973) tarafından gönderilen aynı metne dayalı ve ortak imzalı temyiz dilekçesi (5’inci maddeye yapılan itiraza ilişkin kısım) ile ilgili Mütalaasında;

“İlgi yazı ve eki dilekçe incelenmiş olup, temyiz dilekçesinden … Belediyesi’nin 2022 yılı hesabının 5. Dairece yargılanması sonucunda düzenlenen 10.01.2024 tarihli ve 10 No.lu ilamın temyiz edildiği ifade edilmekle birlikte, temyiz talebinin İlamın 1’inci, 2’nci, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı maddelerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

…

4- Temyiz dilekçesinde, sorumlunun ileri sürdüğü ve açıkladığı hususların 10 No.lu İlamın 5’inci maddesinde karşılandığı görülmüş olmakla birlikte, Savcılığımız görüşüne aşağıda yer verilmiştir.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun;

17’nci maddesinde, Bu Kanunun 21 inci maddesinde belirtilen ve belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence işletmelerinin faaliyetlerinin eğlence vergisine tabi olduğu,

18’inci maddesinde eğlence yerlerini işleten gerçek veya tüzel kişilerin verginin mükellefi olduğu,

19’uncu maddesinde bira, alkollü içki içilmeyen, satılmayan ve ruhsatnamelerde kahvehane, kıraathane, çayhane ve çay ocakları olduğu belirtilen yerlerden vergi alınmayacağı,

20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında biletle girilmesi zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare, dansing, bilardo ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinde işin mahiyetine göre çalışılan her gün için Belediye Meclislerince takdir edilecek miktar olduğu,

21’inci maddesinde biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinden günlük 5 ila 100 TL arasında vergi alınacağı,

22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerindeki her aya ait verginin o ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar ilgili belediyeye yatırılacağı belirtilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak ile gelir ve alacaklarım takip ve tahsil etmek Belediye başkanının görev ve yetkisinde olduğu,

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun l inci maddesinde, belediyelere ait vergi, resim, harç, mahkeme masrafı, vergi cezası, para cezası, gecikme zammı ve gecikme faizi gibi alacakların bu Kanuna tabi olduğu, belirtilmektedir.

6183 sayılı Kanunun 102’nci maddesinde de, "Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. " denilmektedir.

Diğer taraftan, … Belediye Başkanlığınca Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına görüş sorulması üzerine, Gelir İdaresi Başkanlığı 19.01.2023 tarihli ve 5584 sayılı görüş yazısı ile "... Biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden olan bilardo salonlarından, ... anılan Kanunda belirtilen usul ve esaslara göre eğlence vergisi alınması gerekmektedir. ..." şeklinde görüş ifade etmek suretiyle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yer alan eğlence vergisine ilişkin tereddüt edilen hususları açıklığa kavuşturmuş bulunmaktadır.

Bu itibarla, temyiz talebinin reddedilerek tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

…. Arz ederim.” Denilmektedir.

Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin okunup incelenmesinden sonra;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

10 sayılı İlamın 5’inci maddesiyle; Belediye sınırları içinde eğlence vergisine tabi işyerlerinin eğlence vergisini süresinde ödememesi ve idare tarafından eğlence vergisine tabi işletmelerle ilgili gerekli takibin yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, kararı verilmiştir.

Esasa ilişkin birincil mevzuat

6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un; “Kanunun şümulü” başlıklı 1’inci maddesinde;

“Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur.

…” hükmü,

Aynı Kanun’un “Ödeme zamanı ve önce ödeme” başlıklı 37’nci maddesinde;

“Amme alacakların hususi kanunlarda belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarda ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Cebren tahsil ve şekilleri” başlıklı 54’üncü maddesinin ilk cümlesinde;

“Ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur.”, hükmü,

Aynı Kanun’un “Ödeme emri” başlıklı 55’inci maddesinde;

“Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir “ödeme emri” ile tebliğ olunur.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Haciz” başlıklı 62’nci maddesinin ilk bendinde;

“Borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunur.” hükmü,

Aynı Kanun’un "Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102'inci maddesinde;

"Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait Hususi, kanunlardaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur.

Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur."

Aynı Kanun’un “Zamanaşımını kesilmesi" başlıklı 103'üncü maddesinde;

"Aşağıdaki hallerde zamanaşımı kesilir;

1. Ödeme,

2. Haciz tatbiki,

3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her türlü tahsilat,

4. Ödeme emri tebliği” hükmü yer almaktadır.

2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “Konu” başlıklı 17’nci maddesinde;

“Bu Kanunun 21 inci maddesinde belirtilen ve belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence işletmelerinin faaliyetleri Eğlence Vergisine tabidir.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Mükellef” başlıklı 18’inci maddesinde;

“Verginin mükellefi, eğlence yerlerini işleten gerçek veya tüzelkişilerdir.”

Aynı Kanun’un “İstisna ve muaflıklar” başlıklı 19’uncu maddesinde;

“Aşağıda belirtilen eğlence faaliyetlerinden bu vergi alınmaz:

…

5) Bira, alkollü içki içilmeyen, satılmayan ve ruhsatnamelerde kahvehane, kıraathane, çayhane ve çay ocakları olduğu belirtilen yerler.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Matrah” başlıklı 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;

“Biletle girilmesi zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare, dansing, bilardo ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinde işin mahiyetine göre çalışılan her gün için bu Kanun’un 96’ncı maddesine göre tespit edilen miktardır.” hükmü, yer almaktadır.

Aynı Kanun’un “Nispet ve miktar” başlıklı 21’inci maddesinde yer verilen tabloda, biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinden günlük 5,00 ila 100,00 TL arasında vergi alınacağı, hükme bağlanmış olup,

Aynı Kanun’un “Verginin ödenmesi” 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında ise;

“Biletle girilmesi zorunlu olmayan eğlence yerlerinde her aya ait vergi o ayı takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar ilgili belediyeye yatırılır.” Hükmüne yer verilmiştir.

Esasa ilişkin ikincil mevzuat

Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu zararının oluştuğu tarih” başlıklı 17’inci maddesinde de;

…

d) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması hallerinde, söz konusu işlemin zaman aşımına uğradığı tarihte,

…oluşmuş kabul edilir” hükmüne yer verilmiştir.

Esasa ilişkin değerlendirme

6183 sayılı Kanun hükümleri uyarınca; belediyelerin vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli ve gecikme zammı, faiz gibi fer’i amme alacakları, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmediğinde zamanaşımına uğrayacaktır.

Bu minvalde, eğlence vergileri de, tahakkuk ettikleri takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren, 5 yıl içinde tahsil edilmediğinde zamanaşımına uğrar.

6527 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Hükmü

01.03.2014 tarih ve 28928 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6527 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 6’ncı maddesiyle 2464 sayılı Kanuna eklenen geçici 7’nci maddesinde;

"2013 yılında uygulanmak üzere belediye meclislerince belirlenmiş olan; bu Kanunun 15 inci maddesinde, 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (III) numaralı bendinde, 56’ncı maddesinde, 60’ncı maddesinde ve 84’üncü maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde yer alan maktu vergi ve harç tarifeleri, Kanun’un 96’ncı maddesinin (A) fıkrasının ikinci paragrafı gereğince Bakanlar Kurulunca tespit edilecek karar yürürlüğe girinceye kadar uygulanmaya devam edilir.” hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm gereği, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yılı tarifesi 2013 yılı tarifesi ile aynı olmalıdır. Dolayısıyla 2014-2017 yılları için meclis tarafından bir belirleme olmadığı gibi, Kanun gereği de karar alınması gerekmemektedir. 2464 sayılı Kanun'a göre günlük eğlence vergisi tutarı 5,00 TL'den az olamayacaktır. 2464 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeye göre Belediye Meclisince tarifeye ilişkin bir belirleme yapılmasa bile Kanunda belirlenen günlük en az 5,00 TL tahakkuk ettirilerek tahsilâtı yapılmalıdır. 2013 yılına ilişkin meclis kararı ile playstation salonları için belirlenen tarifeye göre tam olarak hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında, lehe olma durumu da gözetilerek, Kanun'da belirlenen günlük en az tutar üzerinden hesaplamanın yapıldığı anlaşılmaktadır.

Bilardo salonlarının eğlence vergisine tabi olup olmadığı konusu

2464 sayılı Kanun'un eğlence vergisine ilişkin istisnaları düzenleyen 19’uncu maddesinde, Bilardo Federasyonuna bağlı olarak açılan bilardo salonlarının Eğlence Vergisinden istisna tutulacağına ilişkin herhangi bir hüküm yer almamaktadır.

Verginin nispet ve miktarını belirleyen 21’inci maddesinin birinci fıkrasının dördüncü bendi hükmü gereği, spor müsabakalarına girişlerden bilet bedelinin %10 oranında eğlence vergisi alınmaktadır.

Bilardo salonlarının eğlence vergisinin kapsamı dışında tutulabilmesi, Anayasa’nın 73’üncü maddesindeki;

"Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır.” şeklindeki hüküm gereği, ancak Kanun değişikliği yapılması halinde mümkündür.

Biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden olan Bilardo Federasyonuna bağlı olarak açılan bilardo salonlarının, 2464 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin üçüncü bendinde belirtilen tarifeye göre Eğlence Vergisi ile yükümlü tutulmaları gerekmektedir.

2464 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, biletle girilmesi zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare, dansing, bilardo ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinden eğlence vergisi tahsil edilmesi gerekmektedir.

Nitekim Gelir İdaresi Başkanlığının çeşitli tarihlerde vermiş olduğu özelgelerde de biletle girilmesi zorunlu olmayan yerlerden olan Bilardo Federasyonuna bağlı olarak açılan bilardo salonlarının 2464 sayılı Kanun'un 21’inci maddesinin üçüncü bendinde belirtilen tarifeye göre Eğlence Vergisi ile yükümlü tutulmaları gerektiği belirtmiştir.

2464 sayılı Kanun'un 17’nci maddesinde;

"Bu Kanun'un 21 inci maddesinde belirtilen ve belediye sınırları ile mücavir alanlar içinde yer alan eğlence işletmelerinin faaliyetleri Eğlence Vergisine tabidir.” hükmü yer almakta olup,

Aynı Kanun'un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, biletle girilmesi zorunlu olmayan bar, pavyon, gazino, gece kulübü, taverna, diskotek, kabare dansing, bilardo ve masa futbolu salonları gibi eğlence yerlerinden işin mahiyetine göre çalışılan her gün için belediye meclislerince takdir edilecek miktarda eğlence vergisi alınacağı belirtilmiştir.

Madde metninde eğlence yerleri geniş kapsamlı tanımlanarak maddede sayılanlar dışında kalan benzer yerler de eğlence vergisi kapsamına alınmıştır.

Aynı Kanun'un istisna ve muaflıkları düzenleyen 19’uncu maddesinde; oyun makinesi, atari, playstation oyunlarının oynatıldığı salonlarla ilgili bir muafiyet hükmüne yer verilmemiştir.

Bu nedenle, eğlence mahiyetinde olan atari, oyun makinesi ve bilgisayar oyunlarının oynatıldığı playsütion oyun salonlarının işleticilerinden Kanun'un 21’inci maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen miktarlarda ve 22’nci maddedeki usul ve esaslara göre eğlence vergisinin tahsili gerekmektedir.

İhbarname düzenlenmesinin ve tebliğ edilmesinin hukuki anlamı ve sonuçları

İhbarname her türlü hukuki işlerde tarafa yasalar, hukuk kanunları ve yazılı olmayan örfi ve geleneklere dayanarak gönderilen haber verme belgeleridir. İhbarnamenin sözcük anlamı ise "haber verme kâğıdı” olarak tanımlanmıştır.

Beyanname döneminin geçmesinden sonra vergi idaresi tarafından zamanında ödenmemiş olan vergiler ve cezaların vergi mükelleflerinden talep edilmesi gerekecektir. Söz konusu vergi ve cezalar mükelleften vergi ve ceza ihbarnamesi tebliği suretiyle istenir. İhbarname uygulamasının nasıl olacağı 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenmiştir.

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37’nci maddesinde, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının, yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği belirtilmiştir.

İhbarnameler tebliğ edilmeden, kesinleştirilmeden ödeme emri düzenlenemez. Ödeme emrinin düzenlenebilmesi için mutlak surette ihbarnamelerin kesinleşmesi gerekmektedir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 30 ile 112’nci ve 6183 sayılı Kanun'un 103’üncü maddesi birlikte değerlendirildiğinde, ihbarnamenin gönderilmesiyle zamanaşımına uğramamış vergiler açısından zamanaşımını kesen bir durum söz konusu olmaktadır. Eğlence vergileri zamanaşımına uğradıktan sonra vergi ihbarnamesi gönderilmesinin zamanaşımına bir etkisi bulunmamaktadır.

Dolayısıyla Daire İlam hükmünde yer verilen ve zamanaşımına uğrayan eğlence vergileri kamu zararı oluşturmaktadır. Zamanaşımına uğrayan eğlence vergilerini ilgili kişilerin istekleri halinde yatırması durumunda yatırılan tutarın “tahsilat” olarak kabul edilebilir.

Fiili durum ve değerlendirme

Belediye Meclisi’nin 12.12.2012 tarih ve 1246 sayılı kararıyla 2013 yılı için gazinolar, taverna, diskotek, kabare, dansing, pavyon, gece kulüplerinden, içkili ve çalgılı lokantalarda, bar meyhane ve kafeteryalardan günlük 35,00 TL, demek, oda, spor kulübü, vakıf öğretmen ve polis evleri gibi yerlerin günlük içki satılan dinlenme tesislerinden günlük 12,00 TL, bilardo ve langırt salonlarından masa başı 6,00 TL, atari vb. oyun salonlarından cihaz başı için günlük 6,00 TL alınması kararlaştırılmıştır.

2014 yılı tarifesi 2013 ile aynı olup, 2015 ve 2016 yılları tarifelerinde yeniden tespit yapılmamıştır. 01.12.2016 tarih ve 508 sayılı Meclis kararıyla 2017 yılı tarifesi kabul edilmiş olup kabul edilen bu tarife, 2013 yılı tarifesi ile aynıdır.

Eğlence vergisine tabi işyerlerinin eğlence vergilerinin takip eden ayın 20’nci günü akşamına kadar ödenmediği ve bununla birlikte, süresinde ödenmeyen vergilerle ilgili 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca, Kanun’da belirtilen zamanaşımı süreleri zarfında da, Belediye’nin görevli ve yetkili birimleri tarafından gerekli işlemlerin yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Temyiz dilekçesi eklerinin incelenmesi

Daire İlamında yer verilen tabloda isimleri/unvanları yazılı mükelleflere tebliğ edilen 14.03.2023 tarihli (Temyiz dilekçesine ekli) ödeme emirleri ise, Belediye’nin bu mükelleflerden sadece 5’ine ulaşılabildiğini/tebligat yapabildiğini göstermektedir. Ancak, bu tebligatların sonucunda amme (imar para cezaları) alacaklarının tahsil edilip edilmediğine dair, başka bir kanıtlayıcı belge mevcut değildir.

Temyiz dilekçesinde “mükelleflerin adreslerinin tespit edilemediği ve kendilerine ulaşılamadığı” bir “gerekçe” olarak ileri sürülmüş olsa da, Belediye’nin borçlu mükelleflere (adres ve diğer iletişim bilgilerine ulaşmasını sağlayacak) MERNİS sistemine ya da benzeri diğer resmi dijital kanallara entegrasyon sağlamasının kesin bir gerekliliktir.

Sorumluluk yönünden inceleme

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Gelirlerin toplanması sorumluluğu” başlıklı 38’inci maddesinde;

“Kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanlar, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumludur” hükmü,

Aynı Kanun’un “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde,

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

…

e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,

Esas alınır.” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanun’un "Malî hizmetler birimi” başlıklı 60’ncı maddesinin (e) fıkrasında;

İlgili mevzuatı çerçevesinde idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmenin,

(k) fıkrasında ise malî kanunlarla ilgili diğer mevzuatın uygulanması konusunda üst yöneticiye ve harcama yetkililerine gerekli bilgileri sağlamanın ve danışmanlık yapmanın, malî hizmetler birimi tarafından yürütüleceği hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 38’inci maddesinde;

“Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:

a) Belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.

…

f) Belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek.

…” hükmüne yer verilmiştir.

Bu kapsamda, Belediye sınırları içinde eğlence vergisine tabi işyerlerinin beyanname vermediği ve vergiyi ödemediği halde gerekli takibin yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılmasına neden olan Mali Hizmetler Müdürü, Gelir Sorumlusu ve üst yönetici Belediye Başkanı oluşan kamu zararından sorumludur.

Ancak Zabıta Müdürlüğünün eğlence vergisine tabi işletme vergilerinin tahakkuk ettirilip ödenip ödenmediğine ilişkin görev ve sorumluluğunun bulunmadığı, tahakkuk ettirilip ödenen bir vergi konusunda da zabıtanın görevi olmadığı gibi bu konuda zabıtaya verilmiş bir görev de bulunmadığından, zabıta müdürlerinin sorumlulukları bulunmamaktadır.

Bu itibarla;

Sorumlularca gönderilen temyiz dilekçesinde ileri sürülen karşı görüş ve itirazların REDDİNE ve Belediye sınırları içinde eğlence vergisine tabi işyerlerinin eğlence vergisini süresinde ödememesi ve idare tarafından eğlence vergisine tabi işletmelerle ilgili gerekli takibin yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi, yönündeki Daire İlam hükmünün TASDİKİNE (3. Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …’un aşağıda yazılı karşı oylarına/azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 07.05.2025 tarih ve 57960 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



KARŞI OYLAR/AZINLIK GÖRÜŞLERİ

3. Daire Başkanı …, Üye …, Üye …, Üye … ve Üye …:

10 sayılı İlamın 5’inci maddesiyle; Belediye sınırları içinde eğlence vergisine tabi işyerlerinin eğlence vergisini süresinde ödemediği, idare tarafından eğlence vergisine tabi işletmelerle ilgili gerekli takibin yapılmayarak alacakların zamanaşımına uğratılması suretiyle oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine karar verilmiştir.

Esas yönünden Kurul kararına katılmakla birlikte, sorumluluk yönünden; 5018 sayılı Kanunun “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı dördüncü bölümün 11 inci maddesine göre üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından; sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden; mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden belediyelerde, meclislerine karşı idari yönden sorumlu tutulmuşlardır.

5018 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinde üst yöneticilerin sorumlulukları belirtilmiş ve “Üst yöneticiler bu sorumluluklarının gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.” denilmek suretiyle söz konusu görevlerin fiilen icrası, yani yerine getirilme sorumluluğu alt kademedeki kamu görevlilerine bırakılmıştır.

5393 sayılı Kanun’un 38 inci maddesinin (f) işaretli bendi ile belediye başkanlarına belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek görevi verilmiş ise de burada belediye başkanları, belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin gelirlerini mevzuat hükümlerine göre tarh, tahakkuk, tahsil edilmesinden mali yönden değil, idari yönden sorumlu tutulmuşlardır. Somut olayda da belediye başkanı ilgili birimleri kurarak ve görevlendirerek kendi sorumluluğunu yerine getirmiş olmaktadır.

Bu bağlamda, üst yönetici olan Belediye Başkanlarının (2019 tarihinden önceki dönem ve 2019’dan sonraki dönem) idare gelirlerinin takip ve tahsili ile ilgili işlem süreçlerine doğrudan etki edecek bir karar ve talimatları olmadığından, zamanaşımına uğramış vergi alacağından kaynaklı kamu zararıyla ilgili mali sorumluluğa dâhil edilmesi mümkün değildir.

Bu itibarla, belediye başkanlarının oluşan kamu zararından sorumluluğunun kaldırılmasını teminen, Daire kararının sorumluluk yönünden bozulmasına karar verilmesi gerektiğinden, çoğunluk görüşüne katılamıyoruz.