Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2019
Daire
8
Dosya No
54927
Tutanak No
58219
Tutanak Tarihi
16.07.2025
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
Konu: Belediye başkanının şahsi tanıtımına ilişkin harcamaların belediye bütçesinden karşılanması.
55 no.lu ilamın 6. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek kaleminden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu hükme karşı sorumlularca yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Temyiz Kurulunun 15.03.2023 tarih ve 54563, 54564, 54565, 54566 tutanak numaralı kararları ile tazmin hükmünün Bozulmasına karar verilmiştir.
Bu defa, 231 no.lu ek ilamın 2. maddesi ile Daire, kararında ısrar ederek Belediye bütçesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar vermiştir.
Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi …, Diğer Sorumlu …’ın ortak mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle:
“5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun;
Hemşeri Hukuku başlıklı 13. maddesinde “herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme.
Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14. maddesinde Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; “a) turizm ve tanıtım .... hizmetlerini yapar ve yaptırır .... ”
Belediyenin giderleri başlıklı 60.maddesinde de ;
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” denildiği,
Yine Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin;
Genel Kural başlıklı 3. maddesi “Temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine tabidir”, hükmünün yer aldığı,
Anayasanın 127. Maddesinde; “Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.” Hükmünün yer aldığı,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3. Maddesinde “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek eki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek, İdarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade eder “denildiği,
Belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi sıfatı Belediye Başkanına ait olmakla birlikte halkın bilgi edinme, belediye karar ve hizmetlerine katılabilmesi için faaliyetlerin belediye başkanınca tanıtıldığı,
İlamda denetçi görüşünde; belirtilen ödeme emri belgelerine ekli gazetelerdeki haber başlıkları, sübjektif bir değerlendirme ile incelenmemiş ve Belediye Başkanlığı adına yapılan kurumsal ilanların kişisel tanıtıma yönelik harcama olduğunun nitelendirilmiş olduğu, Ayrıca denetçi görüşünde ilgili harcamaların başkanın kişisel ilanı sayılması için kullanılan ölçütün ne olduğunun belirtilmediği,
İlgili ödeme emirlerince yapılan ödemeler resmi ve dini bayramlar ile anma günlerinde yerel gazetelere verilen kutlama ilanları ile Belediye hakkında tanıtıcı bilgilerin duyurulmasına yönelik ilanlar ve haberler için yapılan harcamalar olup, şahsına ait kişisel tanıtımların varlığından bahsedilse de objektif bir değerlendirmede bulunulmadığı,
5018 Sayılı Kanun’un Kamu zararı başlıklı 71. maddesinde “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” Denildiği,
6085 Sayılı Kanun’un “denetimin genel esasları” başlıklı 35. Maddesinde".... Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamaz, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamaz.” denildiğinden tanıtım giderleri için yapılan ödemelerin takdir yetkisi dahilinde olduğu,
Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 11.03.2014 tarihli 38573 nolu tutanağı ve 01.04.2014 tarihli 38733 nolu tutanağında da tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiği,
İlgili Kanun ve Yönerge hükümleri dikkate alındığında yapılan uygulama ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Harcama yetkilisi …’in (55281) temyiz dilekçesinde özetle:
“Sayıştay Genel Kurulu'nun 5189/1 Karar sayılı 14.06.2007 tarihli kararında "asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumludur. “Denildiği,
Yine Belediye bütçesinden yapılacak temsil, Ağırlama ve Tören giderleri Yönergesinin;
Genel Kural başlıklı 3. Maddesinde ‘Temsil, Ağırlama ve Tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabidir’. Hükmünün yer aldığı,
Temsil, tören ağırlama ve tanıtım giderlerinin, 5393 sayılı Kanunun 14,15 ve 60. maddesi, 5018 sayılı Kanunun 11, 31 ve 33. Maddelerindeki amir hükümler doğrultusunda Belediyenin ve hizmetlerinin tanıtımına uygun olarak gerçekleştirildiği,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Diğer Sorumlu … ve vekili Avukat …’in (55156) temyiz dilekçesinde özetle:
‘‘… Hikayesini Yeniden Yazıyoruz, … Belediye Başkanı … ile ... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi, … seçim öncesi verdiği sözleri tutarak bayram öncesinde belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyelerinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi, Başkan … … Parti lideri ile buluştu.” Başlıklı haberler nedeni ile kamu zararına hükmedildiği, Ancak bu başlıklarda ve haberlerde müvekkilin şahsi tanıtımı olarak değerlendirilebilecek bir haber bulunmadığı hususunun kanaatince sabit olduğu, Müvekkilin Belediye başkanlığı yaptığı dönemde söz konusu ilama konu teşkil eden haberlerin idareye hakim olan kamuyu aydınlatma ilkesi çerçevesinde gerçekleştiği, Belediye faaliyetlerinin ön planda tutulduğu, müvekkil ile alakası olmayan sadece sosyal belediyecilik anlayışı ile hareket etmenin getirdiği aydınlatma yükümlülüğü olduğu,
Müvekkilin belediye başkanlığı sürecinde şahsının ön plana çıktığı hiçbir haber, eylem ve davranışlarda bulunulmamış olup, ” … seçim öncesi verdiği sözleri tutarak bayram öncesinde belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyelerinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi” başlıklı haberde 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyenin Giderleri başlıklı 60. Maddesi b fıkrasında belirtilen ‘Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler' harcamasına yönelik olarak 6239 sayılı ödeme emrinin bu maddeye dayanak olarak haber yapıldığı yapılan haber için kamu gideri amacının kamuyu aydınlatma ödevinden ileri gidemeyeceğinin açık olduğu,
Yapılan haberlerde aydınlatma yükümlülüğü ve reklam arasındaki farkın belirlenmesi gerektiği, Aydınlatmada yapılan hizmetle alakalı değerlendirme, belediye ve kamu arasındaki bilgi akışını sağlamak ve farkındalığı sağlamak yer almakta oluğu, Söz konusu ilama konu harcamaların bu yönde olup aksi tarafınca kabul edilmediği,
Söz konusu ilamda adının geçtiği “… BELEDİYE BAŞKANI … SEÇİM SONRASI 100 GÜNLÜK HİZMETLERİNİ DEĞERLENDİRDİ” ifadesinin bir reklam olarak kesinlikle kabul edilemeyeceği hususunun kanaatince sabit olduğu, 5018 sayılı Kanunun 33. Maddesinde: “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.” maddesine ithafen söz konusu giderin yine yukarıda bahsi geçen belediye faaliyetlerinden temsil olunanı aydınlatmak amacıyla yapılan bir gider olduğu,
İlamda bahsi geçen 9344 sayılı ödeme emrinin “Başkan … … parti lideri ile buluştu” olarak basına yansımasının Anayasanın basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Belediyenin yapılan haberinin haber başlığı seçme ya da basın yönlendirme gibi ne bir hakkı ne de bir talimatı bulunduğu, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi “Temsil Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla; -Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek, -Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak, -Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek, -Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dâhil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.” Denildiği, Buna göre temsil giderlerinin harcanmasında öncelik şartının “görevle ilgili” olma şartı olduğu, İlgili maddede anılan temsil göreviyle alakalı olarak toplantılar düzenleme yetkisine dayanılarak yapılan toplantının nedenini belirtmek amaçlı olup yine belediyenin kamuyu aydınlatma yükümlülüğünden ileri gelmekte olduğu, bu şekilde belediyenin bir mahalli idare olduğunun unutulmamış olup belediyenin kalkınmasına katkı sunma amaçlı toplantı yapıldığının halka açıklanmış bulunduğu,
Belediye Bütçesinden Yapılacak Olan Temsil ve Ağırlama Giderleri Yönergesinde Genel Kural başlıklı 3. Maddesine göre temsil ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu, ilgili madde esas alınarak yapılan toplantının haber olarak paylaşılmasının hiçbir şahsi menfaati içermemekte olup sadece temsil ve ağırlama görevinin kiminle yapıldığının halka bildirilmesi amaçlı yapılan haberle ilgili bir harcama olduğu, Söz konusu maddede belirtilen harcamada takdir yetkisini ölçülülük ilkesiyle bağdaşır şekilde kullandığı, Yapılan toplantı ve harcama beldenin nasıl kalkındırılacağına katkısı olacağı anlaşılanlarca yapılmış olup siyasi parti lideri ile bir araya gelerek bunların kalkınma ve hizmet konularının konuşulmasına ilişkin haber başlıklarının kamu hizmetinin ve hizmetlerden halka bilgi vermenin bir yansıması olduğu,
5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun;
Belediyenin Giderleri başlıklı 60. Maddesinde:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapıları giderlerb) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler, c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri, d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler, e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler, f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri, g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler, h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri. 9490-2’i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar. (l) j) Dava takip ve icra giderleri, k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri. 1) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler, m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri, n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri, p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar, s) İmar düzenleme giderleri, t) Her türlü proje giderleri.
Olarak sayıldığı,
Yine Belediye Mevzuatının Hemşeri hukuku başlıklı 13. Maddesinde “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.” İbarelerinin yer aldığı,
5393 SAYILI YASA 14.MADDE- “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; (EKLENMİŞ İBARE RGT: 11.09.2014 RG NO: 29116 MÜKERRER KANUN NO: 6552/118)orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtlan ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onanım ile tefrişinde uygulanmaz.) sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. (EKLENMİŞ CÜMLE RGT: 06.12.2012 RG NO: 28489 KANUN NO: 6360/17) Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımı yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarmamı yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihi dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onanınım yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. (Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.” Denildiği,
Rapora konu 6239 ve 9344 sayılı ödeme emirlerindeki miktarların ilgili kanuna uygun düzenlendiği, Sonuçta Belediyelerin ilgili kanunda sayılan görevlerini yerine getirirken harcama kalemlerinden birinin de temsil, ağırlama ve tören giderleri kapsamında yapılan harcamalar olduğu,
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ‘nin “Temsil Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla; - Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek, -Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak, -Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek, -Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dâhil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.” Denildiği, Buna göre temsil giderlerinin harcanmasında öncelik şartın “görevle ilgili” olma şartı olduğu,
5018 sayılı Kanun’un 11. Maddesinde:
"Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en tisi yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birim, iç denetçiler, aracılığıyla yerine getirirler.” Denildiği,
5018 sayılı Kanun’un 31. Maddesinde:
“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.”
5018 sayılı Kanun’un 33. Maddesinde:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denildiği,
31.12.2005 tarihli ve 26040 3’üncü mükerrer sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların ön mali kontrol süreci başlıklı 12’inci maddesinde “....Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme ‘görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmünün bulunduğu,
6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan ilk 100 günlük hizmet değerlendirilmesi ve personel maaş ve ikramiyelerinin bayramdan önce yatacağının müjdesinin verilmesi temsil, tören ve ağırlama gideri, Belediyemizin tanıtımına yönelik olarak hem çalışanlarımızın hem de vatandaşlarımızın bilgilendirilmesinin amaçlandığı, Sosyal belediyecilik hizmeti anlayışı gereği hizmetin en etkili şekilde sağlanması için bu haberlerin yapıldığı, Kesinlikle şahsının kişisel tanıtımına yönelik herhangi bir harcamanın gerçekleşmediği,
Yine 6239 yevmiye numaralı Ödeme emrinde yer alan 1 numaralı kaleminde “ …’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz” olarak belirtilen hususta gazete alımı yapıldığı, Ancak Belediyeden gider olarak çıkışının temsil ağırlama ve tören giderleri olarak gerçekleştiği, Bu giderin gider çıkışının gazete alımı olarak yapılması gerekirken, temsil ağırlama ve tören giderleri olarak yapıldığı, Gider çıkışı kontrolünün de hangi yetkilide olduğunun ilgili kanun çerçevesinde yukarıda açıklanmış olduğu,
9344 yevmiye numaralı ödeme emrinde,
a) Belediye Başkanının Ankara Ziyareti
b) 3 Aralık Dünya Engelliler Günü
c) 10 Kasım Atatürk’ü Anma
d) 24 Kasım Öğretmenler Günü
İçeriklerinin yer aldığı,
(a) içeriğinde Yerel Yönetimler Yasa Tasarısı ile 6360 sayılı Kanunda gerçekleştirilecek olan değişiklikler ile ilgili ilçenin gelişimine katkı sağlayacak maddeler üzerinde tavsiye niteliğinde görüş bildirmek adına TBMM’nin çeşitli kademelerinde ziyaretler gerçekleştirildiği, ancak, ödeme emri belgesine tek bir görsel örneği eklenmiş olduğu,
(b), (c) ve (d) içeriklerinin ise görsellerin özüne uygun olarak 5393 sayılı Kanun’un 60. Maddesinin (k) bendine göre gerçekleştirildiği,
Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1Karar sayılı ve 14.06.2007 tarihli kararında “aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumludur.” Denildiği,
İtirazlarına esas olanın ilamda belirtildiği üzere müvekkil adına şahsi herhangi bir menfaat sağlamamış olup yapılan haber başlıklarının basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,
Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde anlaşılacağı üzere, temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin 5393 sayılı Kanun’un 14,15 ve 60. Maddesi, 5018 sayılı Kanun’un 11,31 ve 33. Maddelerindeki amir hükümler doğrultusunda Belediyenin ve hizmetlerinin tanıtımına uygun olarak gerçekleştirildiği,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Başsavcılık Mütalaasında:
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere)
“Dilekçede özetle, ilama konu olan ödeme emirlerinin resmi ve dini bayramlar ile anma günlerinde yerel gazetelere verilen kutlama ilanları ile belediye hakkında tanıtıcı bilgilerin duyurulmasına yönelik ilan ve haberler için yapılan harcamalar olduğu; Başkanın şahsına ait kişisel tanıtımların varlığından bahsedilse de objektif bir değerlendirmede bulunulmadığı; tanıtım giderleri için yapılan ödemelerin İdarenin takdir yetkisi içerisinde gerçekleştiği, ilgili Kanun ve Yönerge hükümleri dikkate alındığında yapılan uygulamada ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
5393 sayılı Kanunun 60’ncı maddesinde Belediyenin yapabileceği giderler arasında ''tanıtım'' faaliyeti de sayılmış ise de, tanıtım giderleri kapsamının, belediye faaliyetleri ve belediyenin tanıtımı olarak anlaşılması gerekir. 5393 sayılı Kanunun 60’ncı maddesinde sayılan belediye giderlerinin yine aynı Kanunun 14 ve 15 inci maddelerinde sayılan belediyenin görev ve sorumlulukları ile yetkileri doğrultusunda kullanılması gerekmektedir. İlama konu olan ödeme emri belgelerine ekli gazetelerdeki haber başlıklarına ve içeriklerine bakıldığında, yayımlanan haberlerin Belediyenin tanıtımından ziyade Belediye Başkanının tanıtımına yönelik olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca dilekçede, Temyiz Kurulunun tazmin hükmünün kaldırılmasına yönelik iki kararına yer verilmiş ise de aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar, şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması, kararlar kesinleşmiş dahi olsa mümkün bulunmamaktadır.
Bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
55 no.lu İlamın 6. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu hükme karşı sorumlularca yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Temyiz Kurulu’nun 15.03.2023 tarih ve 54563, 54564, 54565, 54566 tutanak numaralı kararları ile 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki harcamaları içeren ödeme emirleri ile yapılan toplam … TL harcamanın mevcut başkanın seçim kampanyasına ilişkin olduğundan mevzuata aykırı olduğu, 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgeleri ile yapılan toplam … TL harcamanın ise belediyenin faaliyetlerinin tanıtımına yönelik olduğu gerekçesiyle mevzuata uygun bulunduğu belirtilmiş ve sorumluların itirazları kısmen kabul edilerek tazmin hükmünün Bozulmasına karar verilmiştir.
Bu defa, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile Daire, 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki ödeme emirlerinin ekinde bulunan haberlere ilaveten, 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan “… ’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz; … belediye başkanı … ile... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi; …, seçim öncesi verdiği sözü tutarak bayram öncesi belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyesinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi.” başlıklı haberlerin ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde yer alan “Başkan … … Parti lideri ile buluştu" başlıklı haberin belediyenin faaliyetlerine ilişkin değil, belediye başkanının şahsına ilişkin olduğu gerekçesiyle kararında ısrar ederek Belediye bütçesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar vermiştir.
Sorumlular temyiz dilekçelerinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamında halkın bilgi edinmesi ve belediyenin karar ve hizmetlerini öğrenebilmesi için belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi sıfatıyla Belediye Başkanı tarafından faaliyetlerin tanıtıldığını, tanıtım giderleri için yapılan ödemenin Belediye Başkanının takdir yetkisinde olduğunu, yapılan uygulama ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığını ifade etmişlerdir.
Temyize konu Daire Kararına ekli ödeme emri belgeleri incelendiğinde, yapılan harcamaların büyük bir kısmının 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasında, seçim döneminde yapıldığı ve ağırlıklı olarak mevcut Başkanın seçim tanıtımının yer aldığı haberlere ilişkin olduğu görülmüştür. 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan “…’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz; … belediye başkanı … ile... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi; …, seçim öncesi verdiği sözü tutarak bayram öncesi belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyesinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi.” başlıklı haberlerin ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde yer alan “Başkan … … Parti lideri ile buluştu.” başlıklı haberin ise Belediyenin faaliyetlerine ilişkin değil, yeni seçilen Belediye Başkanının şahsına ilişkin olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. …”
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a)…turizm ve tanıtım ...hizmetlerini yapar ve yaptırır….”
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Belediyenin giderleri şunlardır:
…
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
…
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
…” denilmektedir.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3’üncü maddesine göre temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabidir.
Öte yandan; Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“…Kamu görevlileri, seçim kampanyalarında görev yaptığı kurumun kaynaklarını doğrudan veya dolaylı olarak kullanamaz ve kullandıramazlar.”
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Matbua dağıtımı” başlıklı 62’nci maddesinde;
“…Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.”
“Seçim süresince yapılamayacak işler” başlıklı 63’üncü maddesinde;
“62’nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlıklarını muhafaza etmek zorundadırlar.
Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı kalmak üzere seçim süresince:
a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmaları,
b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkânlarını siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette çalıştırmaları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.
Birinci fıkrada yazılı olanlarla, Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllerin, siyasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadıyla her türlü yayınlarda bulunmaları yasaktır.
Daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıdaki fıkradaki mahiyeti taşıyan her türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınlar da aynı hükme tabidir.”
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “Devletçe yardım” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimlerine katılma hakkı tanınan ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33’üncü maddesindeki genel barajı aşmış bulunan siyasi partilere her yıl Hazineden ödenmek üzere o yılki genel bütçe gelirleri "(B) Cetveli" toplamının beşbinde ikisi oranında ödenek mali yıl için konur…
Bu madde uyarınca yapılacak yardımlar sadece parti ihtiyaçları veya parti çalışmalarında kullanılır.” denilmektedir.
Buna göre; seçim giderleri ve diğer harcamaları için siyasi partilere genel bütçeden yardım yapılmakla birlikte; Belediye Başkanının şahsi seçim propagandası niteliğindeki her türlü tanıtım ve reklam harcamasının, temsil ettiği kurumun bütçesinden karşılanması mümkün olmayıp bu nitelikteki giderlerin aday gösterilen parti tarafından veya adayın kendisince karşılanması esastır.
İlgili ödeme evrakı ve eki belgelerin içeriği incelendiğinde; yapılan giderlerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü ve 60’ıncı maddesinde belirtilen belediye cari hizmetleri ya da gelecekte yapılması planlanan hizmetler ile ilgili tanıtım, kamuoyu yoklaması ve araştırması, turizm ve tanıtım giderleri mahiyetinde olmadığı, bu belgelerden, yapılan ya da ileride yapılması planlanan icraatlar üzerinden Belediye Başkanı adayının yeni dönem seçimde adaylığı ön plana çıkarılarak şahsi tanıtımının ve reklamının yapıldığı görülmektedir.
Sorumluların emsal olarak gösterdiği 11.03.2014 tarihli 38573 no.lu ve 01.04.2014 tarihli 38733 no.lu Temyiz Kurulu Kararlarında ödemeye konu gazete haberlerinin resmi ve dini bayramlar ile, öğretmenler günü gibi anma günlerine ilişkin olduğu görülmüştür. Bu itibarla bu yöndeki iddiaların kabulü de mümkün değildir.
Sorumlulukla ilgili olarak; 5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır." hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu kaynağından dolayı hesap verecek kişilerde unvan ayrımına gidilmemiş, genel olarak kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, söz konusu yetkinin karşılığı sorumluluğu taşıyacağı öngörülerek idare hukukunda geçerli olan yetki-sorumluluk dengesi prensibine uygun bir düzenleme getirilmiştir. Somut olayda tamamıyla Belediye Başkanının takdirinde olan temsil ve ağırlama bütçe tertibinden gerçekleşen söz konusu harcamaya ilişkin olarak; üst yöneticinin de harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte sorumlu olması gerekmektedir.
Bu itibarla, sorumluların temyiz itirazları reddedilerek, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile … TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 16.07.2025 tarih ve 58219 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üyeler …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme … hakları vardır.”
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinin a fıkrasında; “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.” belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış, sondan dördüncü fıkrasında belediyenin belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un 37’inci maddesine göre belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Hemşehri hukuku ve beldenin tanıtımı kapsamında gerek mahalli gerekse ulusal basın yayın kuruluşlarında programlar yapmak belediye başkanının yetkisi dahilindedir. Halen görevde olan bir Belediye Başkanının belediye hizmetlerini ve beldeyi tanıtırken yaptığı bilgilendirmeleri şahsi seçim çalışmaları olarak değerlendirmek mümkün olmadığı gibi ayrıştırmak da zordur.
Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğundan beldenin tanıtımı ve hemşehrilerinin belediye hizmetleri hakkında bilgilendirilmesi kapsamında yapılan ödemeler, kamu zararı olarak değerlendirilemez. Bu nedenle Daire Kararının refi gerekir.
Üye …’nın karşı oy gerekçesi:
Temyize konu Daire Kararına ekli ödeme emri belgeleri incelendiğinde, yapılan harcamaların büyük bir kısmının 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasında, seçim döneminde yapıldığı ve ağırlıklı olarak mevcut başkanın seçim tanıtımının yer aldığı haberlere ilişkin olduğu görülmüştür. 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgeleriyle yapılan harcamaların ise seçimden sonraki döneme ait olup, 6239 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinin belediye başkanının hizmet haberlerinin bulunduğu 3 Ağustos 2019 tarihli gazeteden 10.000 adet alınarak ilçede dağıtılması işine; 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinin ise belediye başkanının Ankara ziyaretinin haberi ile belediye başkanının Dünya Engelliler Günü mesajına ilişkin olduğu görülmektedir.
04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki harcamaları içeren ve yukarıda detayına yer verilen ödeme emri belgeleriyle yapılan harcamalar, mevcut başkanın seçim kampanyasına ilişkin olduğundan mevzuata aykırı olup; kamu zararı teşkil etmektedir.
Bu itibarla, sorumluların konuya ilişkin itirazlarının kısmen kabul edilerek, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış kaleminden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışına çıkacak ve şahsi tanıtım haberi kapsamında değerlendirilebilecek şekilde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan … TL kamu zararının tazminine ilişkin hükmün, kamu zararının miktarına ilişkin hususların göz önüne alınarak yeniden hüküm tesisini teminen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA karar verilmesi gerekir.
55 no.lu ilamın 6. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek kaleminden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu hükme karşı sorumlularca yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Temyiz Kurulunun 15.03.2023 tarih ve 54563, 54564, 54565, 54566 tutanak numaralı kararları ile tazmin hükmünün Bozulmasına karar verilmiştir.
Bu defa, 231 no.lu ek ilamın 2. maddesi ile Daire, kararında ısrar ederek Belediye bütçesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar vermiştir.
Harcama Yetkilisi …, Gerçekleştirme Görevlisi …, Diğer Sorumlu …’ın ortak mahiyetteki temyiz dilekçesinde özetle:
“5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun;
Hemşeri Hukuku başlıklı 13. maddesinde “herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme.
Belediyenin görev ve sorumlulukları başlıklı 14. maddesinde Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; “a) turizm ve tanıtım .... hizmetlerini yapar ve yaptırır .... ”
Belediyenin giderleri başlıklı 60.maddesinde de ;
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler” denildiği,
Yine Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesinin;
Genel Kural başlıklı 3. maddesi “Temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini belediye başkanının takdirine tabidir”, hükmünün yer aldığı,
Anayasanın 127. Maddesinde; “Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişileridir.
Mahalli idarelerin kuruluş ve görevleri ile yetkileri, yerinden yönetim ilkesine uygun olarak kanunla düzenlenir.” Hükmünün yer aldığı,
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 3. Maddesinde “Belediye: Belde sakinlerinin mahallî müşterek eki ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek, İdarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini ifade eder “denildiği,
Belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi sıfatı Belediye Başkanına ait olmakla birlikte halkın bilgi edinme, belediye karar ve hizmetlerine katılabilmesi için faaliyetlerin belediye başkanınca tanıtıldığı,
İlamda denetçi görüşünde; belirtilen ödeme emri belgelerine ekli gazetelerdeki haber başlıkları, sübjektif bir değerlendirme ile incelenmemiş ve Belediye Başkanlığı adına yapılan kurumsal ilanların kişisel tanıtıma yönelik harcama olduğunun nitelendirilmiş olduğu, Ayrıca denetçi görüşünde ilgili harcamaların başkanın kişisel ilanı sayılması için kullanılan ölçütün ne olduğunun belirtilmediği,
İlgili ödeme emirlerince yapılan ödemeler resmi ve dini bayramlar ile anma günlerinde yerel gazetelere verilen kutlama ilanları ile Belediye hakkında tanıtıcı bilgilerin duyurulmasına yönelik ilanlar ve haberler için yapılan harcamalar olup, şahsına ait kişisel tanıtımların varlığından bahsedilse de objektif bir değerlendirmede bulunulmadığı,
5018 Sayılı Kanun’un Kamu zararı başlıklı 71. maddesinde “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” Denildiği,
6085 Sayılı Kanun’un “denetimin genel esasları” başlıklı 35. Maddesinde".... Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamaz, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamaz.” denildiğinden tanıtım giderleri için yapılan ödemelerin takdir yetkisi dahilinde olduğu,
Sayıştay Temyiz Kurulu’nun 11.03.2014 tarihli 38573 nolu tutanağı ve 01.04.2014 tarihli 38733 nolu tutanağında da tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verildiği,
İlgili Kanun ve Yönerge hükümleri dikkate alındığında yapılan uygulama ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Harcama yetkilisi …’in (55281) temyiz dilekçesinde özetle:
“Sayıştay Genel Kurulu'nun 5189/1 Karar sayılı 14.06.2007 tarihli kararında "asli bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumludur. “Denildiği,
Yine Belediye bütçesinden yapılacak temsil, Ağırlama ve Tören giderleri Yönergesinin;
Genel Kural başlıklı 3. Maddesinde ‘Temsil, Ağırlama ve Tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabidir’. Hükmünün yer aldığı,
Temsil, tören ağırlama ve tanıtım giderlerinin, 5393 sayılı Kanunun 14,15 ve 60. maddesi, 5018 sayılı Kanunun 11, 31 ve 33. Maddelerindeki amir hükümler doğrultusunda Belediyenin ve hizmetlerinin tanıtımına uygun olarak gerçekleştirildiği,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Diğer Sorumlu … ve vekili Avukat …’in (55156) temyiz dilekçesinde özetle:
‘‘… Hikayesini Yeniden Yazıyoruz, … Belediye Başkanı … ile ... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi, … seçim öncesi verdiği sözleri tutarak bayram öncesinde belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyelerinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi, Başkan … … Parti lideri ile buluştu.” Başlıklı haberler nedeni ile kamu zararına hükmedildiği, Ancak bu başlıklarda ve haberlerde müvekkilin şahsi tanıtımı olarak değerlendirilebilecek bir haber bulunmadığı hususunun kanaatince sabit olduğu, Müvekkilin Belediye başkanlığı yaptığı dönemde söz konusu ilama konu teşkil eden haberlerin idareye hakim olan kamuyu aydınlatma ilkesi çerçevesinde gerçekleştiği, Belediye faaliyetlerinin ön planda tutulduğu, müvekkil ile alakası olmayan sadece sosyal belediyecilik anlayışı ile hareket etmenin getirdiği aydınlatma yükümlülüğü olduğu,
Müvekkilin belediye başkanlığı sürecinde şahsının ön plana çıktığı hiçbir haber, eylem ve davranışlarda bulunulmamış olup, ” … seçim öncesi verdiği sözleri tutarak bayram öncesinde belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyelerinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi” başlıklı haberde 5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun Belediyenin Giderleri başlıklı 60. Maddesi b fıkrasında belirtilen ‘Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler' harcamasına yönelik olarak 6239 sayılı ödeme emrinin bu maddeye dayanak olarak haber yapıldığı yapılan haber için kamu gideri amacının kamuyu aydınlatma ödevinden ileri gidemeyeceğinin açık olduğu,
Yapılan haberlerde aydınlatma yükümlülüğü ve reklam arasındaki farkın belirlenmesi gerektiği, Aydınlatmada yapılan hizmetle alakalı değerlendirme, belediye ve kamu arasındaki bilgi akışını sağlamak ve farkındalığı sağlamak yer almakta oluğu, Söz konusu ilama konu harcamaların bu yönde olup aksi tarafınca kabul edilmediği,
Söz konusu ilamda adının geçtiği “… BELEDİYE BAŞKANI … SEÇİM SONRASI 100 GÜNLÜK HİZMETLERİNİ DEĞERLENDİRDİ” ifadesinin bir reklam olarak kesinlikle kabul edilemeyeceği hususunun kanaatince sabit olduğu, 5018 sayılı Kanunun 33. Maddesinde: “Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.” maddesine ithafen söz konusu giderin yine yukarıda bahsi geçen belediye faaliyetlerinden temsil olunanı aydınlatmak amacıyla yapılan bir gider olduğu,
İlamda bahsi geçen 9344 sayılı ödeme emrinin “Başkan … … parti lideri ile buluştu” olarak basına yansımasının Anayasanın basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Belediyenin yapılan haberinin haber başlığı seçme ya da basın yönlendirme gibi ne bir hakkı ne de bir talimatı bulunduğu, Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi “Temsil Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla; -Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek, -Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak, -Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek, -Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dâhil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.” Denildiği, Buna göre temsil giderlerinin harcanmasında öncelik şartının “görevle ilgili” olma şartı olduğu, İlgili maddede anılan temsil göreviyle alakalı olarak toplantılar düzenleme yetkisine dayanılarak yapılan toplantının nedenini belirtmek amaçlı olup yine belediyenin kamuyu aydınlatma yükümlülüğünden ileri gelmekte olduğu, bu şekilde belediyenin bir mahalli idare olduğunun unutulmamış olup belediyenin kalkınmasına katkı sunma amaçlı toplantı yapıldığının halka açıklanmış bulunduğu,
Belediye Bütçesinden Yapılacak Olan Temsil ve Ağırlama Giderleri Yönergesinde Genel Kural başlıklı 3. Maddesine göre temsil ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayininin belediye başkanının takdirine tabi olduğu, ilgili madde esas alınarak yapılan toplantının haber olarak paylaşılmasının hiçbir şahsi menfaati içermemekte olup sadece temsil ve ağırlama görevinin kiminle yapıldığının halka bildirilmesi amaçlı yapılan haberle ilgili bir harcama olduğu, Söz konusu maddede belirtilen harcamada takdir yetkisini ölçülülük ilkesiyle bağdaşır şekilde kullandığı, Yapılan toplantı ve harcama beldenin nasıl kalkındırılacağına katkısı olacağı anlaşılanlarca yapılmış olup siyasi parti lideri ile bir araya gelerek bunların kalkınma ve hizmet konularının konuşulmasına ilişkin haber başlıklarının kamu hizmetinin ve hizmetlerden halka bilgi vermenin bir yansıması olduğu,
5393 Sayılı Belediye Kanunu’nun;
Belediyenin Giderleri başlıklı 60. Maddesinde:
a) Belediye binaları, tesisleri ile araç ve malzemelerinin temini, yapımı, bakımı ve onarımı için yapıları giderlerb) Belediyenin personeline ve seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim harcamaları ile diğer giderler, c) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım giderleri, d) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili için yapılacak giderler, e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak giderler, f) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş ve katıldığı birliklerle ilgili ortaklık payı ve üyelik aidatı giderleri, g) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına ilişkin giderler, h) Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri. 9490-2’i) Dar gelirli, yoksul, muhtaç ve kimsesizler ile engellilere yapılacak sosyal hizmet ve yardımlar. (l) j) Dava takip ve icra giderleri, k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri. 1) Avukatlık, danışmanlık ve denetim hizmetleri karşılığı yapılacak ödemeler, m) Yurt içi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve proje giderleri, n) Sosyo-kültürel, sanatsal ve bilimsel etkinlikler için yapılan giderler, o) Belediye hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri, p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler r) Şartlı bağışlarla ilgili yapılacak harcamalar, s) İmar düzenleme giderleri, t) Her türlü proje giderleri.
Olarak sayıldığı,
Yine Belediye Mevzuatının Hemşeri hukuku başlıklı 13. Maddesinde “Herkes ikamet ettiği beldenin hemşerisidir. Hemşerilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek koşullarda sunulması zorunludur.” İbarelerinin yer aldığı,
5393 SAYILI YASA 14.MADDE- “Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafi ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; (EKLENMİŞ İBARE RGT: 11.09.2014 RG NO: 29116 MÜKERRER KANUN NO: 6552/118)orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtlan ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onanım ile tefrişinde uygulanmaz.) sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 100.000'in üzerindeki belediyeler, kadınlar ve çocuklar için konukevleri açmak zorundadır. (EKLENMİŞ CÜMLE RGT: 06.12.2012 RG NO: 28489 KANUN NO: 6360/17) Diğer belediyeler de mali durumları ve hizmet önceliklerini değerlendirerek kadınlar ve çocuklar için konukevleri açabilirler.
b) Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımı yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarmamı yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihi dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onanınım yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir. (Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdi yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir.
Belediyelerin birinci fıkranın (b) bendi uyarınca, sporu teşvik etmek amacıyla yapacakları nakdi yardım, bir önceki yıl genel bütçe vergi gelirlerinden belediyeleri için tahakkuk eden miktarın; büyükşehir belediyeleri için binde yedisini, diğer belediyeler için binde on ikisini geçemez.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde öncelik sırası, belediyenin mali durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet sunumunda engelli, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümleri saklıdır.
Sivil hava ulaşımına açık havaalanları ile bu havaalanları bünyesinde yer alan tüm tesisler bu Kanunun kapsamı dışındadır.” Denildiği,
Rapora konu 6239 ve 9344 sayılı ödeme emirlerindeki miktarların ilgili kanuna uygun düzenlendiği, Sonuçta Belediyelerin ilgili kanunda sayılan görevlerini yerine getirirken harcama kalemlerinden birinin de temsil, ağırlama ve tören giderleri kapsamında yapılan harcamalar olduğu,
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi ‘nin “Temsil Giderleri” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Temsil giderleri görevle ilgili olmak şartıyla; - Beldede başarılı çalışmaları görülenler için toplantılar düzenlemek, -Kupa ve benzeri teşvik uygulamalarında bulunmak, -Gerçek ve tüzel kişilere plaket, ödül ve hediye vermek, çiçek göndermek, -Beldede göreve başlayan veya ayrılan protokole dâhil kişiler için toplantılar düzenlemek ve hediye vermek, için yapılır.” Denildiği, Buna göre temsil giderlerinin harcanmasında öncelik şartın “görevle ilgili” olma şartı olduğu,
5018 sayılı Kanun’un 11. Maddesinde:
"Bakanlıklarda ve diğer kamu idarelerinde en tisi yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir. Bakanlıklarda en üst yönetici Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.
Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, mali hizmetler birim, iç denetçiler, aracılığıyla yerine getirirler.” Denildiği,
5018 sayılı Kanun’un 31. Maddesinde:
“Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.”
5018 sayılı Kanun’un 33. Maddesinde:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” Denildiği,
31.12.2005 tarihli ve 26040 3’üncü mükerrer sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasların ön mali kontrol süreci başlıklı 12’inci maddesinde “....Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme ‘görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön malî kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır.” hükmünün bulunduğu,
6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan ilk 100 günlük hizmet değerlendirilmesi ve personel maaş ve ikramiyelerinin bayramdan önce yatacağının müjdesinin verilmesi temsil, tören ve ağırlama gideri, Belediyemizin tanıtımına yönelik olarak hem çalışanlarımızın hem de vatandaşlarımızın bilgilendirilmesinin amaçlandığı, Sosyal belediyecilik hizmeti anlayışı gereği hizmetin en etkili şekilde sağlanması için bu haberlerin yapıldığı, Kesinlikle şahsının kişisel tanıtımına yönelik herhangi bir harcamanın gerçekleşmediği,
Yine 6239 yevmiye numaralı Ödeme emrinde yer alan 1 numaralı kaleminde “ …’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz” olarak belirtilen hususta gazete alımı yapıldığı, Ancak Belediyeden gider olarak çıkışının temsil ağırlama ve tören giderleri olarak gerçekleştiği, Bu giderin gider çıkışının gazete alımı olarak yapılması gerekirken, temsil ağırlama ve tören giderleri olarak yapıldığı, Gider çıkışı kontrolünün de hangi yetkilide olduğunun ilgili kanun çerçevesinde yukarıda açıklanmış olduğu,
9344 yevmiye numaralı ödeme emrinde,
a) Belediye Başkanının Ankara Ziyareti
b) 3 Aralık Dünya Engelliler Günü
c) 10 Kasım Atatürk’ü Anma
d) 24 Kasım Öğretmenler Günü
İçeriklerinin yer aldığı,
(a) içeriğinde Yerel Yönetimler Yasa Tasarısı ile 6360 sayılı Kanunda gerçekleştirilecek olan değişiklikler ile ilgili ilçenin gelişimine katkı sağlayacak maddeler üzerinde tavsiye niteliğinde görüş bildirmek adına TBMM’nin çeşitli kademelerinde ziyaretler gerçekleştirildiği, ancak, ödeme emri belgesine tek bir görsel örneği eklenmiş olduğu,
(b), (c) ve (d) içeriklerinin ise görsellerin özüne uygun olarak 5393 sayılı Kanun’un 60. Maddesinin (k) bendine göre gerçekleştirildiği,
Sayıştay Genel Kurulu’nun 5189/1Karar sayılı ve 14.06.2007 tarihli kararında “aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumludur.” Denildiği,
İtirazlarına esas olanın ilamda belirtildiği üzere müvekkil adına şahsi herhangi bir menfaat sağlamamış olup yapılan haber başlıklarının basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,
Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte incelendiğinde anlaşılacağı üzere, temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderlerinin 5393 sayılı Kanun’un 14,15 ve 60. Maddesi, 5018 sayılı Kanun’un 11,31 ve 33. Maddelerindeki amir hükümler doğrultusunda Belediyenin ve hizmetlerinin tanıtımına uygun olarak gerçekleştirildiği,”
ifade edilmiş olup Daire kararının kaldırılması talep edilmiştir.
Başsavcılık Mütalaasında:
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere)
“Dilekçede özetle, ilama konu olan ödeme emirlerinin resmi ve dini bayramlar ile anma günlerinde yerel gazetelere verilen kutlama ilanları ile belediye hakkında tanıtıcı bilgilerin duyurulmasına yönelik ilan ve haberler için yapılan harcamalar olduğu; Başkanın şahsına ait kişisel tanıtımların varlığından bahsedilse de objektif bir değerlendirmede bulunulmadığı; tanıtım giderleri için yapılan ödemelerin İdarenin takdir yetkisi içerisinde gerçekleştiği, ilgili Kanun ve Yönerge hükümleri dikkate alındığında yapılan uygulamada ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmekte ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmektedir.
5393 sayılı Kanunun 60’ncı maddesinde Belediyenin yapabileceği giderler arasında ''tanıtım'' faaliyeti de sayılmış ise de, tanıtım giderleri kapsamının, belediye faaliyetleri ve belediyenin tanıtımı olarak anlaşılması gerekir. 5393 sayılı Kanunun 60’ncı maddesinde sayılan belediye giderlerinin yine aynı Kanunun 14 ve 15 inci maddelerinde sayılan belediyenin görev ve sorumlulukları ile yetkileri doğrultusunda kullanılması gerekmektedir. İlama konu olan ödeme emri belgelerine ekli gazetelerdeki haber başlıklarına ve içeriklerine bakıldığında, yayımlanan haberlerin Belediyenin tanıtımından ziyade Belediye Başkanının tanıtımına yönelik olduğu değerlendirilmektedir. Ayrıca dilekçede, Temyiz Kurulunun tazmin hükmünün kaldırılmasına yönelik iki kararına yer verilmiş ise de aynı konuda yargı organlarınca verilen kararlar, şahsına, olayına ve dönemine münhasır olduğundan, mahkeme kararlarına göre üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması, kararlar kesinleşmiş dahi olsa mümkün bulunmamaktadır.
Bu nedenle talebin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
55 no.lu İlamın 6. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL tutarındaki kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu hükme karşı sorumlularca yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Temyiz Kurulu’nun 15.03.2023 tarih ve 54563, 54564, 54565, 54566 tutanak numaralı kararları ile 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki harcamaları içeren ödeme emirleri ile yapılan toplam … TL harcamanın mevcut başkanın seçim kampanyasına ilişkin olduğundan mevzuata aykırı olduğu, 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgeleri ile yapılan toplam … TL harcamanın ise belediyenin faaliyetlerinin tanıtımına yönelik olduğu gerekçesiyle mevzuata uygun bulunduğu belirtilmiş ve sorumluların itirazları kısmen kabul edilerek tazmin hükmünün Bozulmasına karar verilmiştir.
Bu defa, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile Daire, 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki ödeme emirlerinin ekinde bulunan haberlere ilaveten, 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan “… ’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz; … belediye başkanı … ile... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi; …, seçim öncesi verdiği sözü tutarak bayram öncesi belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyesinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi.” başlıklı haberlerin ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde yer alan “Başkan … … Parti lideri ile buluştu" başlıklı haberin belediyenin faaliyetlerine ilişkin değil, belediye başkanının şahsına ilişkin olduğu gerekçesiyle kararında ısrar ederek Belediye bütçesinde temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış ödenek tertibinden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışında ve şahsi tanıtım haberi niteliğinde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan toplam … TL kamu zararının sorumlulara ödettirilmesine karar vermiştir.
Sorumlular temyiz dilekçelerinde, 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil, Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi kapsamında halkın bilgi edinmesi ve belediyenin karar ve hizmetlerini öğrenebilmesi için belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi sıfatıyla Belediye Başkanı tarafından faaliyetlerin tanıtıldığını, tanıtım giderleri için yapılan ödemenin Belediye Başkanının takdir yetkisinde olduğunu, yapılan uygulama ve ödemelerde mevzuata aykırılık bulunmadığını ifade etmişlerdir.
Temyize konu Daire Kararına ekli ödeme emri belgeleri incelendiğinde, yapılan harcamaların büyük bir kısmının 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasında, seçim döneminde yapıldığı ve ağırlıklı olarak mevcut Başkanın seçim tanıtımının yer aldığı haberlere ilişkin olduğu görülmüştür. 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ödeme emrinde yer alan “…’nin Hikayesini Yeniden Yazıyoruz; … belediye başkanı … ile... seçim sonrası …’ye yapılan ilk 100 günlük hizmetlerini değerlendirdi; …, seçim öncesi verdiği sözü tutarak bayram öncesi belediye personelinin maaşlarının ve ikramiyesinin hesaplarına yatacağının müjdesini verdi.” başlıklı haberlerin ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinde yer alan “Başkan … … Parti lideri ile buluştu.” başlıklı haberin ise Belediyenin faaliyetlerine ilişkin değil, yeni seçilen Belediye Başkanının şahsına ilişkin olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Hemşehri hukuku” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakları vardır. …”
“Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“Belediye, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a)…turizm ve tanıtım ...hizmetlerini yapar ve yaptırır….”
“Belediyenin giderleri” başlıklı 60’ıncı maddesinde;
“Belediyenin giderleri şunlardır:
…
k) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri.
…
p) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
…” denilmektedir.
Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3’üncü maddesine göre temsil, ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabidir.
Öte yandan; Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in “Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“…Kamu görevlileri, seçim kampanyalarında görev yaptığı kurumun kaynaklarını doğrudan veya dolaylı olarak kullanamaz ve kullandıramazlar.”
298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Matbua dağıtımı” başlıklı 62’nci maddesinde;
“…Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hizmetli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.”
“Seçim süresince yapılamayacak işler” başlıklı 63’üncü maddesinde;
“62’nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlıklarını muhafaza etmek zorundadırlar.
Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı kalmak üzere seçim süresince:
a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yardımlarda bulunmaları,
b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkânlarını siyasi bir partinin veya adayın emrinde veya herhangi bir siyasi faaliyette çalıştırmaları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.
Birinci fıkrada yazılı olanlarla, Bankalar Kanunu’na tabi teşekküllerin, siyasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek maksadıyla her türlü yayınlarda bulunmaları yasaktır.
Daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıdaki fıkradaki mahiyeti taşıyan her türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınlar da aynı hükme tabidir.”
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun “Devletçe yardım” başlıklı Ek 1’inci maddesinde;
“Yüksek Seçim Kurulunca son milletvekili genel seçimlerine katılma hakkı tanınan ve 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33’üncü maddesindeki genel barajı aşmış bulunan siyasi partilere her yıl Hazineden ödenmek üzere o yılki genel bütçe gelirleri "(B) Cetveli" toplamının beşbinde ikisi oranında ödenek mali yıl için konur…
Bu madde uyarınca yapılacak yardımlar sadece parti ihtiyaçları veya parti çalışmalarında kullanılır.” denilmektedir.
Buna göre; seçim giderleri ve diğer harcamaları için siyasi partilere genel bütçeden yardım yapılmakla birlikte; Belediye Başkanının şahsi seçim propagandası niteliğindeki her türlü tanıtım ve reklam harcamasının, temsil ettiği kurumun bütçesinden karşılanması mümkün olmayıp bu nitelikteki giderlerin aday gösterilen parti tarafından veya adayın kendisince karşılanması esastır.
İlgili ödeme evrakı ve eki belgelerin içeriği incelendiğinde; yapılan giderlerin, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü ve 60’ıncı maddesinde belirtilen belediye cari hizmetleri ya da gelecekte yapılması planlanan hizmetler ile ilgili tanıtım, kamuoyu yoklaması ve araştırması, turizm ve tanıtım giderleri mahiyetinde olmadığı, bu belgelerden, yapılan ya da ileride yapılması planlanan icraatlar üzerinden Belediye Başkanı adayının yeni dönem seçimde adaylığı ön plana çıkarılarak şahsi tanıtımının ve reklamının yapıldığı görülmektedir.
Sorumluların emsal olarak gösterdiği 11.03.2014 tarihli 38573 no.lu ve 01.04.2014 tarihli 38733 no.lu Temyiz Kurulu Kararlarında ödemeye konu gazete haberlerinin resmi ve dini bayramlar ile, öğretmenler günü gibi anma günlerine ilişkin olduğu görülmüştür. Bu itibarla bu yöndeki iddiaların kabulü de mümkün değildir.
Sorumlulukla ilgili olarak; 5018 sayılı Kanun’un “Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde yer alan; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır." hükmünden de anlaşılacağı üzere kamu kaynağından dolayı hesap verecek kişilerde unvan ayrımına gidilmemiş, genel olarak kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, söz konusu yetkinin karşılığı sorumluluğu taşıyacağı öngörülerek idare hukukunda geçerli olan yetki-sorumluluk dengesi prensibine uygun bir düzenleme getirilmiştir. Somut olayda tamamıyla Belediye Başkanının takdirinde olan temsil ve ağırlama bütçe tertibinden gerçekleşen söz konusu harcamaya ilişkin olarak; üst yöneticinin de harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi ile birlikte sorumlu olması gerekmektedir.
Bu itibarla, sorumluların temyiz itirazları reddedilerek, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile … TL’ye verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştayda karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 16.07.2025 tarih ve 58219 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üyeler …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi:
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Hemşehrilerin, belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri hakkında bilgilenme … hakları vardır.”
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinin a fıkrasında; “Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak.” belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmış, sondan dördüncü fıkrasında belediyenin belde sakinlerinin belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un 37’inci maddesine göre belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisidir. Hemşehri hukuku ve beldenin tanıtımı kapsamında gerek mahalli gerekse ulusal basın yayın kuruluşlarında programlar yapmak belediye başkanının yetkisi dahilindedir. Halen görevde olan bir Belediye Başkanının belediye hizmetlerini ve beldeyi tanıtırken yaptığı bilgilendirmeleri şahsi seçim çalışmaları olarak değerlendirmek mümkün olmadığı gibi ayrıştırmak da zordur.
Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğundan beldenin tanıtımı ve hemşehrilerinin belediye hizmetleri hakkında bilgilendirilmesi kapsamında yapılan ödemeler, kamu zararı olarak değerlendirilemez. Bu nedenle Daire Kararının refi gerekir.
Üye …’nın karşı oy gerekçesi:
Temyize konu Daire Kararına ekli ödeme emri belgeleri incelendiğinde, yapılan harcamaların büyük bir kısmının 04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasında, seçim döneminde yapıldığı ve ağırlıklı olarak mevcut başkanın seçim tanıtımının yer aldığı haberlere ilişkin olduğu görülmüştür. 06.08.2019 tarihli 6239 yevmiye numaralı ve 13.12.2019 tarihli 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgeleriyle yapılan harcamaların ise seçimden sonraki döneme ait olup, 6239 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinin belediye başkanının hizmet haberlerinin bulunduğu 3 Ağustos 2019 tarihli gazeteden 10.000 adet alınarak ilçede dağıtılması işine; 9344 yevmiye numaralı ödeme emri belgesinin ise belediye başkanının Ankara ziyaretinin haberi ile belediye başkanının Dünya Engelliler Günü mesajına ilişkin olduğu görülmektedir.
04.02.2019-01.04.2019 tarihleri arasındaki harcamaları içeren ve yukarıda detayına yer verilen ödeme emri belgeleriyle yapılan harcamalar, mevcut başkanın seçim kampanyasına ilişkin olduğundan mevzuata aykırı olup; kamu zararı teşkil etmektedir.
Bu itibarla, sorumluların konuya ilişkin itirazlarının kısmen kabul edilerek, 231 no.lu Ek İlamın 2. maddesi ile Belediye bütçesinin temsil, tören, ağırlama ve tanıtım faaliyetleri için ayrılmış kaleminden, Belediye ve faaliyetlerinin tanıtımı kapsamının dışına çıkacak ve şahsi tanıtım haberi kapsamında değerlendirilebilecek şekilde gazetelere haber yaptırılması sonucu oluşan … TL kamu zararının tazminine ilişkin hükmün, kamu zararının miktarına ilişkin hususların göz önüne alınarak yeniden hüküm tesisini teminen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA karar verilmesi gerekir.