Konu: Mevzuata Aykırı Atama Yapılması Sonucu Ödemede Bulunulması



285 sayılı İlamın 2’inci maddesi ile, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlanmadan göreve başlatılan, daha sonra 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca rütbesi alman ve kamu görevinden yasaklanmasına rağmen göreve devam ettirilen ...’e döner sermaye ödemeleri yapılması sonucunda oluşan ... TL kamu zararının; Üst Yönetici (Rektör) ..., Diğer Gerçekleştirme Görevlileri (Gen. Sek.) ..., (Per. Da. Bşk. V.) ... ve (Per. Da. Bşk.) ...’na ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmiştir.

Söz konusu tazmin hükmü, sorumlu ...’in temyiz başvurusu sonucu 05.03.2025 tarih ve 57808 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’inci maddesi ile [Sorumlular; ...’un temyiz başvurusu için aynı tarih ve 57809 Tutanak sayılı Kararın 2’inci maddesi ile, ... adına Av. ...’ın temyiz başvurusu için aynı tarih ve 57807 Tutanak sayılı Kararın 2’inci maddesi ile] tasdik edilmiştir.

Sorumlu ... (Per. Dai. Bşk. V.) tarafından 53914 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Gen. Sek.) tarafından 53915 sayılı dosya kapsamında; Üst Yönetici ... (Rektör) adına Av. ... tarafından 53935 sayılı dosya kapsamında karar düzeltilmesi başvurusunda bulunulmuştur. Karar düzeltilmesi başvurusuna esas dilekçeler ve yapılan duruşmada belirtilen sözlü ifadeler, işbu Tutanağın/İlamın 1’inci maddesinde yazıldığı gibidir.

Karar düzeltilmesine başvuran sorumlular için verilen Başsavcılık Mütalaası, işbu Tutanağın/İlamın 1’inci maddesinde yazıldığı gibidir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,



GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

285 sayılı İlamın 2’inci maddesi ile, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması tamamlanmadan göreve başlatılan, daha sonra 701 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca rütbesi alman ve kamu görevinden yasaklanmasına rağmen göreve devam ettirilen ...’e döner sermaye ödemeleri yapılması sonucunda oluşan ... TL kamu zararının; Üst Yönetici (Rektör) ..., Diğer Gerçekleştirme Görevlileri (Gen. Sek.) ..., (Per. Da. Bşk. V.) ... ve (Per. Da. Bşk.) ...’na ortaklaşa ve zincirleme ödettirilmesine karar verilmiştir.

Söz konusu tazmin hükmü, sorumlu ...’in temyiz başvurusu sonucu 05.03.2025 tarih ve 57808 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’inci maddesi ile [Sorumlular; ...’un temyiz başvurusu için aynı tarih ve 57809 Tutanak sayılı Kararın 2’inci maddesi ile, ... adına Av. ...’ın temyiz başvurusu için aynı tarih ve 57807 Tutanak sayılı Kararın 2’inci maddesi ile] tasdik edilmiştir.

Bu defa, sorumlu ... (Per. Dai. Bşk V.) 53914 sayılı dosya, ... (Genel Sekreter) 53915 sayılı dosya, ... (Rektör) adına Av. ... 53935 sayılı dosya ile karar düzeltilmesi kanun yoluna başvurmuştur.

Esas yönünden inceleme

Somut Olay:

İlam’ın ekindeki rapor dosyasından; ... Üniversitesi (...) öğretim üyesi alımı birinci ilanının Resmi Gazete’de yayımlanması üzerine ...’ün 05.09.2016 tarihinde Üniversitenin doçentlik kadrosuna başvurduğu, Üniversitenin 21.02.2017 tarih ve 1700003475 sayılı yazısı ile ... Valiliğinden güvenlik soruşturması yapılması talebinde bulunduğu, Üniversitenin öğretim üyesi alımı ikinci ilanının Resmi Gazete’de yayımlanması üzerine anılan kişinin bu sefer 14.04.2017 tarihinde profesörlük kadrosuna başvurduğu, ...’ün güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticelenmeden 12.07.2017 tarihinde ... Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme bölümünde profesör kadrosuna açıktan atamasının gerçekleştirildiği, anılan kişi hakkındaki güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunun ... Valiliği Emniyet Müdürlüğü tarafından “Gizli ve Kişiye Özel” kapalı zarfıyla Rektör ...’ya gönderildiği ve personel dosyasında bulunduğu, 10.08.2017 tarih ve 58604142-6734- 15124-A. 16749-11268 sayılı yazıda; “...... hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesi ilişik kaydına rastlanılmış olup temin edilen karar ile PVSK Ek madde kapsamında elde edilerek kapalı mazruf içerisine konulan istihbari bilgiler yazımız ekinde gönderilmiştir.” denildiği, ...’ün güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumlu sonuçlanmamasına rağmen Üniversite tarafından göreve devam ettirildiği, 701 sayılı KHK’nın 3’üncü maddesine göre kamu görevi alamayacak olmasına rağmen Üniversitedeki görevine 28.06.2019 tarihine kadar devam ettiği, bu tarihte Üniversitedeki görevinden istifa ettiği, 01.08.2019 tarihinde Üniversite tarafından ... hakkında işlem başlatıldığı görülmüştür.



Mevzuat:



657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48’inci maddesinde;

"Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır.

A) Genel şartlar:

1. Türk Vatandaşı olmak,

2. Bu Kanunun 40 ncı maddesindeki yaş şartlarını taşımak,

3. Bu Kanunun 41 nci maddesindeki öğrenim şartlarını taşımak,

4. Kamu haklarından mahrum bulunmamak,

5. Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, (...) zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak.

6. Askerlik durumu itibariyle;

a) Askerlikle ilgisi bulunmamak,

b) Askerlik çağına gelmemiş bulunmak,

c) Askerlik çağına gelmiş ise muvazzaf askerlik hizmetini yapmış yahut ertelenmiş veya yedek sınıfa geçirilmiş olmak,

7. 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (...) akıl hastalığı (...) bulunmamak.

8. (Ek: 3/10/2016 - KHK-676/74 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/60 md.) Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.

B) Özel şartlar:

1. Hizmet göreceği sınıf için 36 ve 41 nci maddelerde belirtilen kurulularının birinden diploma almış olmak,

Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak." Denilmektedir.

676 sayılı KHK'nın 74’üncü maddesiyle 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendine eklenen (8) numaralı alt bendi “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak. ” Anayasa Mahkemesinin 24/7/2019 tarihli ve E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre atamanın yapıldığı yıl itibariyle (2017) devlet memurluğu kadrolarına atanabilmek için kişiler hakkında güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması gerekmektedir.

08.07.2018 tarihli ve 30472 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 701 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Karamame'nin “Rütbesi alman Türk Silahlı Kuvvetleri personeli” başlıklı 3’üncü maddesinde ise Türk Silahlı Kuvvetlerinden emekliye sevk edilen, kendi isteğiyle emekli olan, istifa eden veya başka bir sebeple ayrılanlardan, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen ve ekli (4) sayılı listede yer alanların rütbelerinin alınacağı ve emekli kimliklerinin iptal edileceği, bu kişilerin kamu görevine yeniden kabul edilmeyecekleri, doğrudan veya dolaylı görevlendirilemeyecekleri düzenlemesine yer verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve somut olay birlikte değerlendirildiğinde, ...’ün güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının tamamlandığı tarih olan 10.08.2017 tarihinden önce (12.07.2017 tarihinde) ... Siyasal Bilgiler Fakültesi İşletme Bölümünde göreve başlatılması 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinin (8) numaralı alt bendine, 03.10.2016 tarih ve 676 sayılı KHK'nın 74’üncü maddesiyle eklenen "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak” kuralına aykırılık teşkil etmektedir. Zira 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesi devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartlan düzenlerken bu maddeye 676 sayılı KHK'nın 74’üncü maddesiyle eklenen kurala göre devlet memurluğu kadrolarına atanabilmek için güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılması şartı getirilmiştir. Bu sebeple profesör kadrosuna atanmak isteyen ...’ün güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulması ve bu süreç tamamlanmadan atamasının gerçekleştirilmemesi gerekmektedir.

Diğer taraftan 08.07.2018 tarihli ve 30472 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 701 sayılı KHK ile doğrudan ya da dolaylı kamu görevi alamayacak olan ...’e, bu tarihten anılan kişinin istifa ettiği 28.06.2019 tarihine kadar personel ödemesinde bulunulmasının yasal dayanağı bulunmamaktadır. Hal böyle iken 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde yer verilen kurala aykırı biçimde ...’ün güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması süreci tamamlanmadan profesörlük kadrosuna atanması ve 701 sayılı KHK ile kamu görevi alamayacak olmasına rağmen göreve devam ettirilerek personel ödemelerinin gerçekleştirilmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu sebeple, 12.07.2017 tarihinde ataması yapılan ve 28.06.2019 tarihinde görevinden istifa eden ...’e bu tarihler arasında yapılan ödemeler kamu zararı oluşturmuştur.

Üst Yönetici ... adına Av. ... tarafından sunulan dilekçede; 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde güvenlik soruşturmasının şart koşulduğu, sonucuyla ilgili bir düzenleme yapılmadığı, dolayısıyla Üniversiteye iletilen kaydın şahsın atanmasına engel teşkil etmediği belirtilmiştir. 657 sayılı Kanun’un 48’inci maddesinde; atama şartlarından birisi “Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.” şeklinde ifade edilmiş olsa da, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının, sadece yerine getirilmesi gereken bir prosedür değil; mevzuatta düzenlenme nedeninin atama işlemine yön vermesi olduğu düşünülmektedir. Bunun yanında güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanabileceği gibi olumsuz da sonuçlanabileceği de göz önünde bulundurulduğunda, olumsuz olsa dahi güvenlik soruşturması yapılmasının atama için yeterli olduğu ve bu durumda olan kişilerin atama yapılmasında bir engel olmadığını kabul etmek mümkün gözükmemektedir.

Dilekçede ayrıca, güvenlik soruşturması ile ilgili mevzuatın Anayasa’ya aykırılık nedeniyle Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği dikkate alındığında Anayasa’ya aykırı bir mevzuatın uygulanmasının beklenmesinin de hukuken mümkün görünmediği ifade edilmiştir. Yürürlükte olan bir mevzuatın anayasaya aykırılığının Anayasa mahkemesi tarafından verilebilecek bir hüküm olduğu, böyle bir hüküm verilene kadar kamu görevlilerince yürürlükteki mevzuata uygun işlem yapılmaması nedeniyle oluşacak kamu zararından sorumlu olacakları açıktır.

Yine dilekçede, şahsa yapılan tüm ödemelerin çalışmasının karşılığı olarak ve Üniversite bünyesinde gerçekleştirdiği akademik ve idari yükümlülüklerin bir sonucu olarak gerçekleştirildiği, dolayısıyla kamu zararı oluşmadığı belirtilmiştir. 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinde kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmıştır. Burada alınan hizmetin kamu kaynağında azalışa neden olmayacağını temin eden husus, atama işlemlerinin mevzuata uygun yapılmasıdır ve yapılan ödemelerin de yine mevzuat gereği olmasıdır. Bu sebeple mevzuata aykırı bir atama yapıldığında, mevzuatın öngördüğü nitelik ve koşullarda bir hizmet alınmayacağından, kamu kaynağında bir azalma meydana geleceği değerlendirilmektedir.

İlave olarak, duruşmaya katılan ... (Rektör) tarafından; Sayıştay ilamında faizin ilam tarihinden itibaren işletilmesi gerekirken, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren hesaplandığı belirtilmiştir. Oysa, Kamu İdaresinin 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin Sayıştay ilamları incelendiğinde; kamu zararı tablolarında ana paranın hesaplandığı ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereği işleyecek faiziyle ödettirilmesine karar verildiği görülmüştür. Söz konusu maddede; İlamlarda gösterilen tazmin miktarının hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunacağının ifade edilmiştir. Dolayısıyla ilamlarda ödeme tarihinden itibaren hesaplanan bir kamu zararı olmadığı ve bu yönüyle mevzuata bir aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.



... (Per. Dai. Bşk. V.), ... (Genel Sekreter) ve ... (Rektör) tarafından gönderilen karar düzeltilmesi dilekçelerinde: oluşan kamu zararıyla ilgili adli yargı sürecine gidildiği bunun sonucunda tahsilatın yapıldığı, kamu zararının giderildiği ve tazmin kararının kaldırılmasının gerektiği belirtilmiştir. Dilekçelere ekli belgelerin incelenmesi sonucunda adli yargı sürecinde alınan kararlar gereğince icra takipleri yapıldığı ve bunun neticesinde; 15.02.2024 tarihli EFT ile ... TL, 19.02.2024 tarihli EFT ile … TL ve 29.05.2024 tarihli EFT ile … TL tahsilat yapıldığı, bunun yanında ek dilekçelerden görüldüğü üzere … TL’nin 27.06.2025 tarih ve 3527 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile ...’den; … TL’nin 27.06.2025 tarih ve 3529 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile ...’ndan; … TL’nin 27.06.2025 tarih ve 3533 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile ...’dan; … TL’nin 27.06.2025 tarih ve 3531 numaralı Muhasebe İşlem Fişi ile ...’dan tahsil edildiği görülmüştür. Kamu İdaresinin 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin İlamlarda belirtilen kamu zararlarını ilgilendiren bu tahsilatlar, ilamın infazı mahiyetinde olduğundan, bu hususta Kurulca yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.



Sorumluluk yönünden inceleme



Daire Kararında oluşan kamu zararından, güvenlik soruşturması sonucu görülmemesine rağmen atama evrakını imzalayan Rektör ..., Genel Sekreter ... ve Personel Daire Başkan Vekili ... ile 701 sayılı KHK ile kamu görevine son verilmesi gereken ...’e bu tarihten sonra yapılan ödemelerle sınırlı olmak üzere Personel Daire Başkam ... sorumlu tutulmuştur. Temyiz Kurulu kararında sorumluluk hükmü isabetli görülerek tasdik edilmiştir.

Üst Yönetici ... adına Av. ... tarafından sunulan dilekçede, ...’e ait güvenlik soruşturmasına ilişkin yazının kendisine teslim edilmediği, personel dosyasında ise neden bulunduğunun bilinmediği ifade edilmişse de, bu durum gerekli koşulların tamamlandığı görülmeden atama işlemine onay verilmesinden doğan sorumluluğu kaldırmamaktadır.

İlaveten dilekçede, ...’ün isminin 701 sayılı KHK’ya ekli 4 sayılı TSK personeli listesinde yer aldığı, isminin taraflarca tespitinin mümkün olmadığı, ... hakkında yürütülen soruşturma/kovuşturma işlemleri hakkında ilgili merciler tarafından ...’ye herhangi bir bilgi verilmediği ifade edilmiştir. Bilindiği üzere ...’ün 701 sayılı KHK ile kamu görevi alamayacağı ifade edilmiş olup, söz konusu KHK 08.07.2018 tarihli Resmi Gazete ile ilan edilmiştir. Bahsi geçen kişinin isminin TSK personeli listesinde geçmesi veya ilgili merciler tarafından kişinin durumu hakkında bilgi verilmemesi, Üniversite yönetiminin kamu görevine son verilmesi gereken personeli tespit yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır. Sonuçta, hem Üniversitenin teşkilat yapısı içerisinde personel yönetimi konusunda uzmanlaşmış birimlerin bulunduğu hem de bu birimlerin aday veya çalışan personelin yasal mevzuat çerçevesinde çalıştırılmasından sorumlu oldukları hususu bilinmektedir.

Bu itibarla, sorumlular tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların karar düzeltilmesine esas Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı, bu Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından ve ayrıca bu aşamada ileri sürülen hususların yukarıda açıklanan gerekçelerle söz konusu Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette olmadığı görüldüğünden; sorumluların karar düzeltilmesi itirazları reddedilerek, (285 sayılı İlamın 2’nci maddesiyle verilen ... TL’lik tazmin hükmünü tasdik eden) 05.03.2025 tarih ve 57808 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 2’inci maddesinde (karar düzeltilmesine esas aynı tarih ve 57807, 57809 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararlarının 2’inci maddesinde) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

(Temyiz Kurulu Başkanı-3. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye …, Üye …, Üye … ve Üye ...’in işbu Tutanak metninin 1’inci maddesinin “karşı oy gerekçesi” kısmında belirtilen görüşleri sebebiyle karşı oyu ile) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 17.12.2025 tarih ve 58686 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.