Konu: Kamu görevlisinin maaş ödemelerinde usulsüzlük yapmak suretiyle Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına para aktarması sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi hakkında.



459 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ... tarafından Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına usulsüz şekilde para aktarılması sonucu oluşan … TL kamu zararının, kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) …, Gerçekleştirme Görevlisi (Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni) ... ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ....

Temyiz Dilekçesi

Sorumlu Muhasebe Yetkilisi ... (Mali Hizmetler Müdürü) ve Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

Muhasebe Yetkilisi ...’nun temyiz dilekçesinde özetle:

...’in evrakta sahtecilik yaparak zimmetine para geçirdiği, Bu konuda yargı sürecinin devam ettiği, bahsi geçen kişi halen tutuklu olup mahkemesi devam ettiği,

...’in zimmetine para geçirmek dışında Müdür kadrosuna atanma ile ilgili de sahtecilik yaptığı, Üniversite diploması olmadığı halde varmış gibi gösterdiği (sahte diploma), ...’in hukuka aykırı olarak müdür kadrosuna atandığı,

Mevzuat gereği harcama talimatı verilmesinde, ödeme emri ve ekleri belgelerin düzenlenmesinde, ödemelerin yapılmasında harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunduğu,

Sayıştay kararları incelendiğinde, aşağıda emsal olarak sunulan kararlarda suç işlemek suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmesi hallerinde suçu işleyen dışındaki kişilerin kamu zararından sorumlu tutulmadığı,

Emsal Kararlar:

Sayıştay Temyiz Kurulu 23.02.2016 tarih 2016/41511 sayılı kararıyla kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi, Harcama Yetkilisi ve Muhasebe Yetkilisini uhdesinde bırakılmasına karar verilmiş ancak; Bu hükümle ilgili olarak muhasebe Yetkilisi sıfatı ile sorumlu tutulan kişinin 16.10.2012 tarih ve 71309 sayı ile Sayıştay kayıtlarına giren dilekçesinin temyiz kurulunca görüşülmesi sonucu verilen 13.05.2014 tarih ve 38996 tutanak sayılı Temyiz Kurulu ilamında Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi hakkında evrakta sahtecilik ve zimmet suçları nedeniyle Ağır Ceza Mahkemesinde davanın devam ettiğini ilgililer hakkında idarece ilgili kurumlara bilgi, dava, disiplin işlemleri yapıldığı ilgililer hakkında Asliye Hukuk Mahkemesinde 2010/18 esas sayılı alacak davasının devam ettiği; bütün bu hususları göz önünde bulundurarak Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi dışında sorumlu tutulan kişilerin herhangi bir kusur, kasıt veya ihmalinin olmadığı anlaşıldığından 1230 sayılı ilamın, 1’inci maddesi tazmin hükmünün sorumlulukların yeniden belirlenmesini teminen Bozularak Dairesine gönderilmesine karar verilmiş olduğu,

Söz konusu Temyiz Kurulu Kararı uyarınca 2.Dairece Yapılan yargılama neticesinde düzenlenen 1538 sayılı Ek ilamın 1’inci maddesinde, gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin, harcama talimatı verilmesinde, ödeme emri ve ekli belgelerin düzenlenmesinde, ödeme emirlerine ekli bu belgelerin kontrol edilmesinde ve ödemelerin yapılmasında sorumlu bulunduğu gerekçesi ile, Kamu zararının Gerçekleştirme Görevlisi ile Harcama Yetkilisinden müştereken müteselsilen tazminine karar verilmiş olduğu,

38996 tutanak sayılı Temyiz kurulu Kararı gereğince 2. Dairece yapılan yargılama neticesinde düzenlenen 1538 sayılı ek ilamın 1 inci maddesinde;

Muhasebe Yetkililerinin ödeme aşamasında, yetkililerin imzasının, belgelerin tamam olmasını, maddi hata bulunup bulunmadığını ve hak sahibinin kimliğine ilişkin belgeleri kontrol etmekle yükümlü olduğu gerekçesi ile Muhasebe Yetkilisinin sorumluluğunun bulunmadığına karar verildiği,

Gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin harcama talimatı verilmesinde, ödeme emri ve ekli belgelerin düzenlenmesinde, ödeme emirlerine ekli bu belgelerin kontrol edilmesinde ve ödemelerin yapılmasında sorumluluğu bulunduğu gerekçesi ile Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme görevlisinin sorumlu olduklarına karar verildiği,

Kararda: Sahtecilik yaparak zimmetine para geçirdiği tespit edilen, ilgili ödeme emirlerine ilişkin ekli belgelerin genellikle Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğine uygun olarak düzenlenmeyen belgeler olduğu ve/veya ilgili mevzuatına açıkça aykırılık teşkil eden ödemelerin yapıldığı görülmüştür. Dolayısıyla gerçekleştirme görevlileri ile harcama yetkililerinin ödeme emirlerine ekli bu belgeleri kontrol etme yükümlülüğü bulunduğu,

Nitekim 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunun Harcama Talimatı ve Sorumluluk başlıklı 32 inci maddesi ve Giderin Gerçekleştirilmesi başlıklı 33’üncü maddesine yer verilerek gerçekleştirme görevlilerinin bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumlu olduğu,

Emsal Sayıştay temyiz kurulu kararı ile Muhasebe Yetkilisi olarak sorumlu tutulduğu Daire Kararının örtüştüğü, Muhasebe yetkilisinin sorumlu olmadığının emsal kararda açıkça görüldüğü,

• Maddi Hata ile ilgili,

5018 sayılı Kanunun harcama sürecinde görev alacak olanları ve yetki ile sorumluluklarını açıkça belirlediği, kusurla mütenasip sorumluluk ilkesi kabul edildiği, 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesinde muhasebe hizmeti, [mülga] 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunu’ndan farklı olarak; gelirlerin tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması şeklinde ifade edildiği,

Mevzuatta muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

Kontrol etmek suretiyle ödeme işlemini gerçekleştirmesi düzenlendiği, Burada iki önemli hususu açıklığa kavuşturmak gerektiği,

Bunlar: Maddi hata ve Kamu Zararı

5018 sayılı Kanun’un ikinci fıkrasına yer verilerek,

5018 sayılı Kanunun 71’nci maddesinde yapılan tanımda yer verilen mevzuata aykırılık ifadesinin ikinci fıkrada sayılan kamu zararı tespiti ölçütleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği,

Sonuç olarak: Şahsı göreve geldiğinde daha önce bu işi yürüten yetkili personel şifrelerini iptal etmiş olsalardı ya da ...’e banka şifrelerini vermemiş olsalardı bu sorun yaşanmayacağı, Şifre tahsis edilen personelin, yapması gereken görevi izinsiz olarak bir başka kişiye yani parayı zimmetine geçiren ...’e şifrelerini vererek, yani görevlerini yapmayarak bu olumsuzluğa sebebiyet verdiği,

...’in hesap hareketlerinde, tüm para miktarının hesabına girdiği tespit edildiği, Adı geçen kişinin bu konuda bir itirazı olmadığı,

...’in Avukatı Belediyeye yazılı olarak zimmet borcunun ödenmesi için tedbir konulan (araçlar, taşınmazlar ve nakit para) nakde çevrilerek ödeme talebinde bulunduğu,

5018 sayılı Kanun’un 61’nci maddesi gereğince, muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge aramamaları, muhasebe yetkililerinin ödeme emri belgesi ve eki kanıtlayıcı belgeler üzerindeki inceleme yetkilerinin, maddede sayılan hususlarla sınırlı tutmaları gerektiği, Muhasebe yetkililerinin ödeme aşamasında kendilerine tanınan yetki içinde yapacakları inceleme neticesinde hata veya eksiklik bulmaları halinde, ödeme yapamayarak belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgelerini düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak göndermesi gerektiği, Bir başka anlatımla, muhasebe yetkililerinin ödeme emri belgesi ve eki kanıtlayıcı belgeler üzerinde giderin kanun, tüzük ve kararlara kısacası mevzuata uygunluk denetimi ile bütçe tertibine uygunluk denetimi yapamayacağı, Giderin kanun, tüzük ve kararlara kısacası mevzuata uygun olup olmadığının denetim ve kararı, harcama talimatını veren harcama yetkilisine ve giderin gerçekleşmesi için süreçte görev alan gerçekleştirme görevlilerine ait olacağı,

Şahsının muhasebe yetkilisi olarak göreviyle ilgili herhangi bir kasıt ve ihmali bulunmadığı,

İfade edilerek üzerindeki sorumluluğun Kaldırılması talep edilmektedir.

Harcama Yetkilisi ...’ın temyiz dilekçesinde özetle:

Daire Kararının mevzuata ve hukuka uygun olmadığı,

Daire Kararının; 5393 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinde yer alan "Belediyelerin denetimi; faaliyet ve işlemlerde hataların önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve belediye teşkilâtının gelişmesine, yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir ve tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirerek ilgililere duyurmaktır." düzenlemesine rağmen 2017-2018-2019 yıllarından 3 defa Sayıştay ve 2022 yılında İçişleri Bakanlığı Mülkiye Müfettişlerince yapılan 2022 ve öncesi 8 yıla kadar ki süreyi kapsayan denetimlerde tespit edilmeyen ve 2016 yılında Muhasebe Yetkilisi olarak göreve başladığı tarihten 2 yıl önce 2014 yılında başlayan ve gerek Sayıştay Denetçileri ve gerekse Mülkiye Müfettişlerince tespit edilmediği için kendisi tarafından hizmetlerin süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre tarafsız olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline getirilerek duyurulan raporlara uygun işlem gerçekleştirildiği halde tamamen özel bilgi ve teknik gerektiren bir tespit işlemi gerektiren bir işlemden dolayı şahsının sorumlu tutulmasının kanuna ve hayatın olağan akışına aykırı olduğu, Bahis konusu kamu zararın oluşumunda kendisinin yürüttüğü muhasebe yetkilisi görevinden kaynaklanan herhangi bir eylem, işlem veya ihmal bulunmadığı,

5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinin 5 inci fıkrası hükmüne dayanılarak hazırlanan Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin Ödeme belgeleri ve bağlanacak kanıtlayıcı belgeler başlıklı 4’üncü fıkrasında: “Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayıldığından, ödeme belgesine ayrıca bu veriler kanıtlayıcı belge olarak eklenmez.”

Aynı Yönetmelik’in 5 inci fıkrasına: “Üçüncü ve dördüncü fıkraların uygulanmasında Maliye Bakanlığınca merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara uyulur.”

Hükmüne yer verildiği, Yönetmelik’in hem 4 üncü fıkrasında elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayıldığından, ...ödeme belgesine ayrıca bu verileri kanıtlayıcı belge eklenmeyeceği hem de aynı Yönetmelik’in 5 inci fıkrasında Maliye Bakanlığınca merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için belirlenen usul ve esaslara uyulur hükmüne istinaden Maliye Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin 5 inci maddesinin 4 ve 5-6 ncı fıkrası hükümleri ve Maliye Bakanlığınca hazırlanarak 28.9.2006 tarihli ve 26303 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2006/1 sayılı Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Hakkında Tebliğ’de:

‘5. Ortak veri tabanı bilgilerine dayanılarak yapılacak ödemeler

5018 sayılı Kanunun 33’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında "Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığınca belirlenir" hükümlerine yer verilmiştir. Ayrıca, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin dördüncü fıkrasında "Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayıldığından, ödeme belgesine ayrıca bu verileri kanıtlayan belge bağlanmaz." denilmiş olup, madde hükmünün uygulanmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça belirleneceği öngörülmüştür.

Yukarıda belirtilen Kanun ve Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, ödemeleri Bakanlığımız Muhasebat Genel Müdürlüğüne bağlı muhasebe birimlerince yapılan harcama birimlerinde istihdam edilen memurların aylıklarının say2000i sisteminde oluşturulan merkezi veri tabanındaki bilgilerden yararlanmak suretiyle ödenmesi kararlaştırılmış olup, konuya ilişkin duyuru 2006/4 sayılı Başbakanlık Genelgesi ile yapılmıştır. Ayrıca, uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak 29/5/2006 tarih ve B.07.0.MGM.0.41/9279 sayılı yazı ile belirlenmiştir.

Belirlenen uygulama esasları gereğince maaş ödemelerinde say2000i sisteminden üretilen Ödeme Emri Belgesi esas alınacaktır. Yönetmeliğe göre maaş ödemelerinde aranması öngörülen aylık bordrosu bu aşamada ödeme belgesine bağlanmayacak,’ düzenlemesi uyarınca şahsı tarafından Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen "Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi" ... talep edilmediği,

Bu hükme rağmen şahsı tarafından düzenlenmeyen ve ödeme belgesine eklenmeyeceği mevzuatta açıkça belirtilmiş olmasına rağmen şahsının ilamda Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde öngörülen "Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hak edişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi eklenir” hükmü uyarınca sorumlu tutulduğu,

Belirtildiği gibi bu gerekçe ile verilen tazmin kararı gerek 5018 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinin 3 ve 4 üncü ve gerekse Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin 4 ve 5 inci fıkraları ve gerekse Maliye Bakanlığınca hazırlanıp yürürlüğe konulan 2006/ 1 sayılı Tebliğin 5 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında öngörülen "Yönetmeliğe göre maaş ödemelerinde aranması öngörülen aylık bordrosu bu aşamada ödeme belgesine bağlanmayacak," düzenlemesine aykırı olduğu, Ayrıca Daire Kararının 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel kurul kararına da aykırı olduğu,

Kaldı ki ilamda muhasebe yetkilisi olarak ödeme aşamasında bağlanması zorunlu tutulmayan bir belgeden dolayı sorumlu tutulmasının 5018 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde yer alan "kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri” düzenlemesine, 6085 sayılı Sayıştay Kanunun 7 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan "mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri ile illiyet bağı kurularak” düzenlemesine, ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7/A maddesinin 3 üncü fıkrası düzenlemesine açıkça aykırı olduğu,

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı bir eylem ve işlemi bulunmadığı halde ve "mevzuatın Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak maaş ödemelerinde aranması öngörülen aylık bordrosu bu aşamada ödeme belgesine bağlanmayacak" düzenlemesine rağmen fiziksel ortamda normal maaş ödemeleri için aranan Mahalli idareler Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin birinci fıkrası ile getirilen "Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hak edişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir." düzenlemesine istinaden sorumlu tutulmasının açıkça mevzuata aykırı olduğu,

Ödeme talimatının İnsan Kaynakları Müdürü tarafından verilmesi

Ödeme talimatının verilebilmesinin maaşlar için sadece ve sadece DTO Şifresi ile ...Bankın sisteminden önceden yapılan protokole istinaden ve şifre yetkilendirmesine sahip kişi tarafından yapılabildiği, Şifre Yetkilendirmesi olmayan hiçbir kişinin maaş için ödeme talimatı veremeyeceği ve banka maaş verilerine ulaşamayacağı, Müdür de olsa maaş verilerini talep edemeyeceği, Banka şifre yetkisi olmayan kişilere belge bilgi veremeyeceği, Bu Durumun ...Bank’tan da sorulup teyit edilebileceği, Tarafına hiçbir zaman şifre yetkilendirmesi verilmediği, İlgili dönemlerde şifre yetkisi verilenlere ait ...bankın "MAAŞ ÖDEME SİSTEMİ KURUM TANIMLAMA GENEL FORMU"nun Ekte sunulduğu,

Şahsının şifresi olmadan ödeme talimatı veremeyeceği, Bu olaya kadar şifrenin varlığından bile haberi bulunmadığı,

Sayıştay 6. Dairesi Kararında, olayın gerçekleşmesindeki ...’in bilgisayar programlarında yaptığı veya yaptırdığı değişiklikler ile programın açıklarını bulduğu, Mali Hizmetler Müdürlüğünde olması gereken şifreleri yasal olmayan yollarla ele geçirerek 5018 sayılı Kanunda birleşemeyecek görevleri uhdesinde topladığı ve banka hesaplarının sorumlusu olan Mali Hizmetler Müdürlüğünün sorumluluğunda bulunan hesapları incelemediğinin göz önünde bulundurulmadığı,

Bu durumlar göz önüne alındığında olay 5237 sayılı TCK’nın 158. Maddesindeki Nitelikli Dolandırıcılık ve 204. Maddesindeki Resmi Belgede Sahtecilik suçunu İşleyen ...’in zimmetine para geçirdiği fiilinden kaynaklandığından şahsının Kamu Zararında sorumluluğu bulunmadığı,

İfade edilerek üzerindeki sorumluluğun Kaldırılması talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sorumlu Muhasebe Yetkilisi ... (Mali Hizmetler Müdürü) ve Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

“Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; iki ayrı fiil gerçekleştirmek suretiyle ... isimli şahsın menfaat sağladığı yapılan inceleme sonucunda tespit edilmiştir, ilki evrakta sahtecilik suretiyle kendisini Müdür olarak atanmasını sağlamak ki, bu tamamen evrakta sahtecilik suçunu oluşturmakta olup, fiil ve suç itibariyle Sayıştay yargılamasına konu olan husustan farklı ayrı bir sahtecilik olarak ceza yargısında da dava konusu devam etmektedir, Tazmine konu mezkur Daire İlamında ise ... Belediyesi tarafından maaş ödemeleri için kullanılan bankacılık sistemine ilişkin veriler incelendiğinde, veri hazırlama ve kontrol işletmeni ... tarafından, Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına usulsüz şekilde para aktarılması sonucunda kamu zararına sebebiyet verildiği hususudur.

Şöyle ki; İnsan Kaynakları Müdürlüğü tarafından maaşlara ilişkin düzenlenen ödeme emri belgelerinin ekinde yer alan bordro dökümleri ve nakit ödeme listelerinde, her personel için açılan satırda yapılacak nakit ödemelerin doğru yazıldığı, ancak listelerin en altında yer alan ve toplam ödemeyi gösteren satırda yazan tutarların olması gerekenden daha yüksek gösterildiği, olması gereken toplam nakit ödeme ile ödeme emri belgesinde gösterilen toplam nakit ödeme arasındaki farkın veri hazırlama kontrol işletmeni ... tarafından DTO sistemi kullanılarak şahsi hesabına aktarıldığı ve bu şekilde düzenlenen ödeme emri belgelerinin Mali Hizmetler Müdürlüğüne gönderildiği ve mevcut şekliyle ödeme sürecinin tamamlandığı görülmektedir.

Yapılan işlem, 5018 sayılı Kanun'un 8, 31, 32, 33, 61, 71 ve 5393 sayılı Kanun'un 38. Ve 657 sayılı Kanun'un 12. maddesi ile Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik'in 4 ve 9. maddesi hükümlerine göre, Veri hazırlama Kontrol İşletmeni ... tarafından Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına bankacılık sistemi kullanılarak usulsüz şekilde para aktarılması sonucu, kamu zararı oluştuğu açıktır.

Sorumluluk açısından, muhasebe yetkililerinin ödeme emri eki belgelerde basit bir kontrol ile maddi farklılığın ortaya çıkması sağlanabilecekken bu kontrol işlemini yapmadıkları, ayrıca excell tabloları ile Gerçekleştirme Görevlisi sıfatı ile ... ödemeyi gerçekleştirirken sorumluluğun kendilerine ait olduğunu bilmelerine rağmen ödeme talimatının kimin tarafından verildiğini dahi kontrol etmemeleri, sorunluluklarını açıkça ortaya koymaktadır. Bu açıdan maddi hatanın varlığı açık olup 5018 sayılı Kanunu 61'inci Maddesine göre de muhasebe yetkilisinin sorumlu olduğu. [55145 sy Dosya]

Sorumluluk açısından, harcama yetkililerinin ödeme emri eki belgelerde basit bir kontrol ile maddi farklılığın ortaya çıkması sağlanabilecekken bu kontrol işlemini yapmadıkları, bu açıdan harcama yetkilisinin ihmalinin varlığı açık olup. 5018 sayılı Kanunu 32'nci Maddesine göre de harcama yetkilisi sorumludur. [55255 sy Dosya]

Açıklanan nedenlerle, sorumlunun temyiz talebi ret edilerek Daire Kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

459 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ... tarafından Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına usulsüz şekilde para aktarılması sonucu oluşan … TL kamu zararının, kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ..., Gerçekleştirme Görevlisi (Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni) ... ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müdürü) ....

Esas yönünden inceleme

Somut olay

2014 yılında Belediyede veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda görev yapan ...’in Belediye bütçesinden şahsi hesabına usulsüz para aktarması ile ilgili olarak:

... fiili öğrenim durumu, fiili hizmet durumu ve mevzuata aykırı olarak 15.01.2021 tarihinde Belediyede insan kaynakları ve eğitim müdürü kadrosuna atanmıştır. ... 15.01.2021 tarihinden önce de Belediyede insan kaynakları ve eğitim müdürlüğü biriminde çalışmaktaydı.

...’in 2014-2022 yılları arasında Belediyeye ait banka hesabından şahsi hesabına usulsüz şekilde para aktardığı tespit edilmiştir. Bu süreç içerisinde 2020 yılında ...’ın şahsi hesabına da usulsüz şekilde para aktarıldığı tespit edilmiştir. Bu tespitler Sayıştay yargısı (hesap yargısı) ve ceza yargısı tarafından yapılmıştır.

Belediyede personel bordroları insan kaynakları ve eğitim müdürlüğü tarafından 2014 yılından itibaren elektronik veri tabanında hazırlanmıştır. Personel ödemelerinde harcama yetkilisi insan kaynakları ve eğitim müdürüdür. Harcamaya dair evraklar ön mali kontrolü yapılıp imzalandıktan sonra ödemenin yapılması için ...bank Dosya Transfer Otomasyon (DTO) sistemine veri girişi yapılmakta ve Bankaya EFT/havale talimatı verilmektedir. Belediye ve Banka arasında yapılan Protokole göre DTO’nun Belediye tarafından kullanılabilmesi için Belediyenin belirlediği kişi veya kişilere DTO sistemine bağlanması ve burada işlem yapmasına imkan sağlayan kullanıcı adı ve şifreleri Banka tarafından verilmiştir. Maaş işlemlerine ilişkin belge/belgeler 2014-2022 yıllarında ... tarafından DTO sistemine girilmekteydi. ...bank ... ... Şubesinin 20.07.2023 tarihli ve 89 sayılı yazısına göre DTO sistemine belge/dosya girişi konusunda Mart 2017’den 21.09.2022* tarihine kadar ... tek başına yetkiliydi (*: 21.09.2022, ...’in Belediye hesabından şahsi hesaba usulsüz para aktarıldığının tespit edildiği tarihtir). ... tarafından DTO sistemine girilen veriler/belge/dosya Belediyede ikinci bir görevlinin kontrolünden/bilgisinden geçmeden Bankaya iletilmekteydi.

DTO sisteminde maaş ödemelerine ilişkin talimatlar her bir personelin adı-soyadı, IBAN numarası ve hesabına yatacak olan meblağı içerir şekilde excel tablosu formatında Bankaya elektronik ortamda verilmekte ve basılı evrak olarak herhangi bir eft/havale emri Bankaya iletilmemektedir. Sistem üzerinden gönderilen talimatla maaş ödemeleri yapıldığında, banka hesap hareketleri dökümünde hangi hesap numarasına hangi tutarda para gönderildiği bilgisi görünmemekte, hesaptan çıkan tüm personelin toplam net maaş tutarı “maaş ödemesi” açıklaması ile yer almaktadır. Hangi hesap numarasına hangi tutarda para gönderildiği bilgisi ise yalnızca DTO sisteminden geçmişe dönük olarak gönderilen ödeme talimatlarının içeriği sorgulandığında görünmektedir. Belirtilmelidir ki, DTO‘da sorgulama yapmak konusunda da Mart 2017’den 21.09.2022’ye kadar tek başına ... yetkiliydi.

Ödeme emri belgelerinin ekinde “memur aylık maaş bordrosu” (Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği eki örnek:9, “Aylık Bordrosu”) ile “net maaş listesi” dokümanları bulunmaktadır. “Memur aylık maaş bordrosu” ve “net maaş listesi”nin satırlarında adı belirtilen personele yapılacak maaş ödemesinin içerik ve tutarları yer almaktadır. Bu listelerin en alt satırında ise Belediye personeline ödenecek toplam maaş tutarı yer almaktadır. Listelerde her satırda belirtilen personele ödenecek maaş tutarı fiili duruma ve mevzuata uygun belirlenmiş olmakla birlikte, bu satırların toplamını içeren son satır, listede yer alan satırların toplamından daha fazla bir tutar içermektedir. Toplam satırında yer alan fazla tutar, ödeme emri belgelerinde 630.01.01.02.01 Zam ve Tazminatlar Hesabına eklenmiştir.

Sayıştay denetimi ve yargısı tarafından, Belediye tarafından ve ceza mahkemesi* tarafından “memur aylık maaş bordrosu”nun toplam satırında ve ödeme emri belgelerinin 630.01.01.02.01 Zam ve Tazminatlar Hesabı satırında yer alan fazla tutarın ...’in (ve 2020 yılında ...’ın) şahsi hesabına aktarıldığı tespit edilmiştir. [*: ... 8.Ağır Ceza Mahkemesi Dosya-Karar No: 2023/…, Esas No: 2024/…; ... Bölge Adliye Mahkemesi 3.Ceza Dairesinin E:2024/…, K: 2024/… no.lu Kararı (KT: 08.09.2024)]

... 30.09.2022 tarihinde 657 sayılı Kanun kapsamında görevden uzaklaştırılmıştır. 05.12.2023 tarihinde ise Belediyenin Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla ...’e Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmiştir.

Sayıştay Daire Kararında, maaş ödemelerine esas ödeme emri belgelerinin 630.01.01.02.01 Zam ve Tazminatlar Hesabına eklenmiş olan ve adı geçen kişinin şahsi hesabına aktarılan fazla tutarların kamu zararı olduğuna hükmedilmiştir. Sayıştay Daire Kararında 2014 yılı hesabı kapsamında bu konuda oluşan kamu zararı tutarı … TL tespit edilmiştir.

Mevzuat

5018 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri aşağıdadır:

“Hesap verme sorumluluğu

Madde 8- Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”



“Harcama talimatı ve sorumluluk

Madde 32- Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.

Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.”



“Giderin gerçekleştirilmesi

Madde 33- Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.

Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenir.

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.

(Ek son fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.; Değişik fıkra: 2/7/2018-KHK-703/213 md.) Kamu borç yönetimine ilişkin olanlar da dahil giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Hazine ve Maliye Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri veya Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.”



“Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları

Madde 61- (Değişik birinci fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Bu işlemleri yürütenler muhasebe yetkilisidir. Memuriyet kadro ve unvanlarının muhasebe yetkilisi niteliğine etkisi yoktur.

Muhasebe yetkilisi, bu hizmetlerin yapılmasından ve muhasebe kayıtlarının usulüne uygun, saydam ve erişilebilir şekilde tutulmasından sorumludur. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe hizmetleri Hazine ve Maliye Bakanlığınca yürütülür. Muhasebe yetkilileri gerekli bilgi ve raporları düzenli olarak kamu idarelerine verirler.

Muhasebe yetkilileri ödeme aşamasında, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde;

a) Yetkililerin imzasını,

b) Ödemeye ilişkin ilgili mevzuatında sayılan belgelerin tamam olmasını,

c) Maddi hata bulunup bulunmadığını,

d) Hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri,

kontrol etmekle yükümlüdür.

Muhasebe yetkilileri, ilgili mevzuatında düzenlenmiş belgeler dışında belge arayamaz. Yukarıda sayılan konulara ilişkin hata veya eksiklik bulunması halinde ödeme yapamaz. Belgesi eksik veya hatalı olan ödeme emri belgeleri, düzeltilmek veya tamamlanmak üzere en geç bir iş günü içinde gerekçeleriyle birlikte harcama yetkilisine yazılı olarak gönderilir. Hataların düzeltilmesi veya eksikliklerin giderilmesi halinde ödeme işlemi gerçekleştirilir.

Muhasebe yetkilileri işlemlerine ilişkin defter, kayıt ve belgeleri muhafaza eder ve denetime hazır bulundurur.

Muhasebe yetkilileri, 34 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki ödemeye ilişkin hükümler ile bu maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen ödemeye ilişkin kontrol yükümlülüklerinden dolayı sorumludur. Muhasebe yetkililerinin bu Kanuna göre yapacakları kontrollere ilişkin sorumlulukları, görevleri gereği incelemeleri gereken belgelerle sınırlıdır. …”



Mahali İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin ilgili maddesi aşağıdadır:

“Aylıklar

MADDE 8 – (1) Aylık ve aylıkla birlikte ödenen hakedişler için Aylık Bordrosu (Örnek: 9) ve Personel Bildirimi (Örnek: 10) ile duruma göre ödemenin yapıldığı ilk aya ait ödeme belgesine aşağıda belirtilen belgeler eklenir.”



6085 sayılı Kanun’un 7’nci maddesi aşağıdadır

“Sorumlular ve sorumluluk halleri

MADDE 7 – …

(4) Usulüne uygun biçimde görevlendirilmediği halde kendiliğinden veya verilen emir üzerine gelirleri tahakkuk ettiren, toplayan, harcayan ve bu işlemleri onaylayanlar, malları muhafaza eden ve idare edenlerle her türlü mali iş ve işlemleri yürütenlerin işlemleri bir hesaba dahil edilmediği takdirde, sorumluluk bu kişiler hakkında da uygulanır. Bu durum yöneticilerin yazılı emirleri üzerine meydana gelmiş ise sorumluluğa yöneticiler de ortak olur.”



657 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi aşağıdadır:

“Kişisel sorumluluk ve zarar:

Madde 12 – (Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.)

Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.

Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.”

Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer İşlemler Hakkında Yönetmelik’in ilgili maddeleri aşağıdadır:

“Memurların Sorumlulukları ve Zararları Tazmin Mükellefiyeti

Madde 4 – Memurlar görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek; Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almakla görevli ve sorumludurlar.

Memurlar, bu görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi sebebiyle doğan zararları bu yönetmelikte belli edilen usul ve esaslar uyarınca tazminle mükelleftirler. Sayıştaya karşı sorumlu olanların sorumlulukları hakkında 832 sayılı Sayıştay Kanunu hükümleri saklıdır.”

“Amirlerin Sorumlulukları

Madde 9 – a) Amirler, emirlerindeki memurların, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmelerini, Devlet malını korumak ve heran hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almalarını temin ve takip etmekle görevli ve sorumludurlar.

b) Memurlarca verilen zararların miktarının tesbiti ve ilgililerden bu yönetmelik veya genel hükümlere göre tahsili konusunda yapılacak işlemlerin zamanında ve eksiksiz yürütülmesinden, zararı veren memurların görevli bulundukları kurum ve kuruluşların o mahaldeki amirleri müteselsilen sorumludurlar.”



5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

… / g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.”



Değerlendirme

Somut olayda, gerçekleştirme görevlisi ... (Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni) tarafından Belediye bütçesinden şahsi hesabına herhangi bir işin karşılığı olmadan ve mevzuattaki herhangi bir düzenlemeye dayanmadan para aktarılmıştır. ...’in bu fiili, kamu görevlisinin kastından kaynaklanan mevzuata aykırı eylemi sonucunda kamu kaynağında eksilmeye neden olunmasıdır. Bu fiil, mevzuatında öngörülmediği halde -hatta yasaklandığı halde- ödeme yapılması kapsamında kamu zararını sonuç vermektedir.

Dolayısıyla somut olayda Daire Kararında tespit edildiği üzere 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluştuğu sabittir.

Esas yönünden ayrıca belirtilmelidir ki, Daire Kararında “… kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” hükmedilmiştir.

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun Sayıştay yargı kararlarında hükmedilecek faizin başlangıç tarihi ile ilgili maddeleri aşağıdadır:

“İlamlar

MADDE 51 - …

(2) İlamlarda;

… / e) Kararın hukuki dayanakları ile gerekçesi, tazmin hükmolunan hallerde tazmin miktarı ve uygulanacak faizin başlangıç tarihi,

… / yer alır.”

“İlamların infazı

MADDE 53 – … / (2) İlamlarda gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre tahsil olunur.”

Belirtilen mevzuata göre, Sayıştay yargı kararlarında gösterilen tazmin miktarı hüküm tarihinden itibaren kanuni faize tabi tutularak tahsil olunur. Dolayısıyla Daire Kararında tespiti yapılan kamu zararının “… kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” değil, “6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” hükmedilmesi gerekirdi.

Sorumluluk yönünden inceleme

Temyiz başvurusunda bulunan sorumlular tarafından Daire Kararında hükmedildiği üzere kamu zararı oluştuğu kabul edilmekte ancak sorumluluk itirazında bulunulmaktadır. Temyiz başvurusunda bulunan kamu görevlilerinin sorumluluk itirazları aşağıda incelenmiştir.

Gerçekleştirme Görevlisi ...’in sorumluluğu

...’in temyiz başvurusu bulunmamaktadır. Bununla birlikte belirtilmelidir ki 2014 yılıyla ilgili Daire Kararında ... gerçekleştirme görevlisi sıfatlarıyla sorumlu tutulmuştur. ...’in suç işlemek suretiyle kamu zararına sebebiyet vermesi ve aynı zamanda ahiz olması dolayısıyla bu kişinin uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararından sorumluluğu sabittir.

Harcama Yetkilisi ...’ın sorumluluğu

Harcama Yetkilisi ... (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) tarafından, kendisinin harcama süreci içindeki görev ve yetkileri ile ...’in suç teşkil eden fiilleri arasında illiyet bağı bulunmadığından bahisle somut olayda oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı savunulmaktadır. Somut olayda kamu zararı tutarlarının içeren ödeme emri belgeleri harcama yetkilisi sıfatıyla ... tarafından imzalanmıştır.

5018 sayılı Kanun’un “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesi ve “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre, bütçeden yapılacak harcamalar konusunda harcama sürecinde tek ve tam yetkili olan, giderin yapılmasına karar vermekten ödeme aşamasına kadar tüm işlemleri emir ve talimatı çerçevesinde yürüten ve maiyetindekilerin eylem ve işlemlerini gözetmek ve denetlemekle yükümlü olan harcama yetkilisinin, Sayıştaya karşı hesap verme konusunda tam ve doğrudan sorumluluğu bulunmaktadır.

Bu kapsamda, insan kaynakları ve eğitim müdürlüğü tarafından düzenlenen ve yanıltıcı bilgiler içeren ödeme emri belgeleri ve eklerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisi (İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü) ...’ın somut olayda oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır.

Muhasebe yetkilisinin sorumluluğu

İlişikli ödeme emri belgelerinin ekinde “Memur Aylık Maaş Bordrosu” (Yönetmelik eki Aylık Bordrosu, “Örnek: 9”) belgesi yer almaktadır. Memur Aylık Maaş Bordrosu belgelerinin en altında yer alan ve toplam tutarları gösteren satırda personele verilecek toplam net maaşın olması gerekenden fazla yazıldığı tespit edilmiştir. Toplam satırında yer alan fazla tutar, ...’in suç işlemek suretiyle şahsi hesabına aktardığı tutardır. Belirtilen fazla tutar, ödeme emri belgelerinde 630.01.01.02.01 kodlu Zam ve Tazminatlar Hesabına eklenmiştir.

5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesi ile Muhasebe Yetkililerinin Eğitimi, Sertifika Verilmesi ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in 29'uncu maddesine göre, muhasebe yetkilileri bir mali işlemin gerçekleştirilmesinde oluşan maddi hatadan sorumludur. Yani muhasebe yetkilileri bir mali işlemin muhasebeleştirilmesine dayanak teşkil eden karar, onay, sözleşme, hakediş raporu, bordro, fatura, alındı ve benzeri belgelerde yer alan aritmetik işlemlerin yanlış yapılması sonucu muhasebeleştirilecek tutarların ilgili hesaplara eksik veya fazla kaydedilmesi suretiyle kamu kaynaklarında eksilmeye neden olunması veya artışa engel olunmasından sorumludur.

Buna ilave olarak, 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesinde giderlerin hak sahibine ödenmesi görevi muhasebe yetkililerine verilmiştir. Her ne kadar Belediyede personel maaş ödemeleri görev ve yetkisi insan kaynakları ve eğitim müdürlüğünde görev yapan ... tarafından DTO sistemi üzerinden kullanılmışsa da söz konusu görev ve yetki mevzuatta muhasebe yetkilisine verilmiştir. Giderlerin hak sahiplerine ödenmesi görev ve yetkisi mevzuatta muhasebe yetkilisine verilmişken, maaş ödeme işlemlerine ilişkin bankaya DTO sistemi üzerinden EFT/Havale talimatının insan kaynakları ve eğitim müdürlüğünde görevli Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ... tarafından yapılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir. Bu durum muhasebe yetkilisinin 5018 sayılı Kanun’la kendisine verilen söz konusu görev ve yetkiyi kullanmadığını da göstermektedir. Tespiti yapılan kamu zararı, muhasebe yetkilisinin yürütmesi gereken giderin hak sahibine ödenmesi görev ve yetkisinin kullanılması ile ilgili olarak ortaya çıkmıştır. Muhasebe yetkilisinin personel maaşlarının ödenmesindeki görev ve yetkisi sadece usulsüz işlemleri tespit etmek değil öncelikle bu görev ve yetkiyi mevzuata uygun şekilde doğru ve eksiksiz olarak yerine getirmektir.

Sonuç olarak Muhasebe Yetkilisi ...’nun somut olayda oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır.



BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle sorumluların temyiz talebi reddedilerek ve Daire Kararının hükmünde yer alan “kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” ifadesi “6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” olarak Düzeltilerek, 612 Karar-459 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin TASDİKİNE (Temyiz Kurulu ve … .Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …, …, …, …’un karşı oyuyla), oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 08.10.2025 tarih ve 58510 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



(Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve … .Daire Başkanı …’ın karşı oy gerekçesi

Daire Kararının 1’inci maddesiyle; 2014 yılında veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda görev yapan (2021 yılında insan kaynakları ve eğitim müdürü kadrosuna atanan) ... tarafından, 2014-2022 yılı maaş ödemelerinde, Belediyeye ait banka hesaplarından şahsi banka hesabına DTO sistemini kullanarak usulsüz şekilde para aktarılması sonucu oluşan kamu zararlarıyla ilgili olarak tazmin kararı verilmiş ve bu Kararda; Ödeme Emri Belgelerini Harcama Yetkilisi veya Gerçekleştirme Görevlisi olarak imzalayan ..., Muhasebe Yetkilisi olarak imzalayan (Mali Hizmetler Müdürü) … veya ... ile diğer Gerçekleştirme Görevlileri sorumlu tutulmuşlardır.

Somut olayda, 2014 yılında veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosunda görev yapan ... tarafından Belediye bütçesinden şahsi hesabına herhangi bir iş karşılığı olmaksızın para aktarılarak, mevzuata aykırı ve kasıtlı bu eylem sonucunda kamu kaynağında eksilmeye neden olunması suretiyle kamu zararının doğmasına sebep olunmuştur. Bu itibarla, Ödeme Emri Belgelerini Harcama Yetkilisi veya Gerçekleştirme Görevlisi olarak imzalayan ...’in oluşan kamu zararından sorumluluğuna karar verilmesi mevzuata uygundur.

Gerçekleştirme görevlileri yönünden (Gerçekleştirme Görevlisi ... hariç olmak üzere);

Belediyede personel maaşları bir yazılım programı (...Web) üzerinden hesaplanmaktadır. Bu kapsamda her bir personele ödenecek maaş mevzuata uygun olarak hesaplanmıştır. Mevzuata uygun olarak her bir personele ödenecek net miktar doğru olarak hesaplandıktan sonra net maaşların toplam satırının yazılım sistemi tarafından hesaplanması gereken sütununa ... tarafından müdahale edilmek suretiyle olması gerekenden daha fazla tutar yazılmış ve bu fazla tutar, ödeme emri belgelerinin 630.01.01.02.01 Zam ve Tazminatlar Hesabı satırıyla birlikte DTO sistemine de bu ilave girilerek ...’în şahsi hesabına aktarılmıştır.

Gerçekleştirme Görevlilerinin, ödeme emri belgesi eki olan “memur aylık maaş bordrosu” (Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği Eki Örnek:9, “Aylık Bordrosu”)nu kontrol etmek görevleri ve yetkileri bulunmaktadır. Memur aylık maaş bordrosunun her bir satırının doğru olması gerektiği gibi, bu satırların toplamı olan son satırının doğru olup olmadığının kontrolünün yapılması da Gerçekleştirme Görevlilerinin sorumluluğundadır. Buna göre, toplam satırının, yukarısında yer alan her bir satırın içeriğinden daha fazla bir tutarı içermesi hususuyla ilgili somut olayda Gerçekleştirme Görevlilerinin kontrol yükümlülüklerinin değerlendirilmesinde;

Belediyede personel maaşlarının bir yazılım programıyla (...Web) hazırlanması, her bir personele ödenen maaşın net tutarının mevzuata uygun olması, bu belgenin toplam satırının yazılım programı tarafından hesaplanıyor olması beklentisi, gerçekleştirme görevlisi olarak imza atan bazı personelin belediye şirketi işçisi olması ve mevzuata göre bu görevi yapamamaları hususları da göz önünde bulundurulduğunda, Gerçekleştirme Görevlilerinin toplam satırının doğruluğunu kontrol etmemiş olmaları sebebiyle kusurlu olduklarına ve kamu zararından sorumlu olduklarına (... hariç) karar verilmesi mevzuata uygun değildir.

Bu sebeple Kararın Bozulması gerekir.

Muhasebe Yetkililerinin sorumluluğu;

Ödeme emri belgelerinin ekinde yer alan aylık bordrosunun en altında yer alan toplam satırının her bir satırın toplamından daha fazla olmasının maddi hata teşkil etmesi, bunun da 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesine göre muhasebe yetkilisinin sorumluluğunda olması dolayısıyla muhasebe yetkilileri kamu zararından sorumlu tutulmuştur.

61’inci maddenin üçüncü fıkrasının c-bendine göre ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde maddi hata bulunup bulunmadığını kontrol etmek muhasebe yetkilisinin sorumluluğu dahilindedir. Somut olayda muhasebe yetkililerinin toplam satırının doğruluğunu kontrol etmemesi dolayısıyla göreviyle ilgili kusurları/ihmalleri bulunduğundan, muhasebe yetkililerinin kamu zararından sorumluluğuna karar verilmesi mevzuata uygundur.

Ayrıca söz konusu kamu zararıyla ilgili olarak ilgili Belediye tarafından;

02.11.2022 gün ve 2022/1 sayılı tazmin raporu düzenlenmiş ve bu Rapora istinaden ... hakkında 03.11.2023 tarihinde, ... Genel İcra Dairesinde 2023/65510 Dosya Numarasıyla İcra Takip talebi yapılmış ve bu talep kesinleşerek haciz aşamasına geçilmiştir.

Duruşmaya katılan sorumlu ve sorumlu vekilleri; söz konusu kamu zararına karşılık ...’e ait 1.500.000 TL nakit ve 2 adet aracın belediyeye devredildiğini, söz konusu kişiye ait olup başkaları üzerine kayıtlı ev, arsa ve araçlarla ilgili süreçlerin ise devam ettiğini bildirmişlerdir.

Ceza yönüyle; ... 8.Ağır Ceza Mahkemesince Dosya Esas No: 2023/…, Dosya Karar No: 2024/… Karar sayılı Kararla; ... hakkında Zimmet ve Resmî Belgede Sahtecilik suçlarından ceza verilmiş ve bu Karar; ... Bölge Adliye Mahkemesi 3.Ceza Dairesinin E:2024/…, K: 2024/… no.lu Kararıyla (KT: 08.09.2024)] bozulmuştur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Ön sorunun ileri sürülmesi” başlıklı 163’üncü maddesinde;

“Yargılama sırasında, davaya ilişkin bir ön sorun ortaya çıkarsa, ilgili taraf, bunu dilekçe vermek suretiyle yahut duruşma sırasında sözlü olarak ileri sürebilir.”

“Ön sorunun incelenmesi” başlıklı 164’üncü maddesi birinci fıkrasında;

“Hâkim, taraflardan birinin ileri sürdüğü ön sorunu incelemeye değer bulursa, belirleyeceği süre içinde, varsa delilleriyle birlikte cevabını bildirmesi için diğer tarafa tefhim veya tebliğ eder.”

“Bekletici sorun” başlıklı 165’inci maddesinin birinci fıkrasında;

“Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkemece o davanın sonuçlanmasına veya idari makamın kararına kadar yargılama bekletilebilir.”

6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun “Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı haller” başlıklı 61’inci maddesinde;

“Bu Kanunda yargılama usulüne ve kanun yollarına ilişkin hüküm bulunmayan hallerde 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.”

şeklinde düzenlemeler yapılmıştır.

Yukarıda açıklandığı üzere, Temyize konu 6. ve 7. Daire Kararlarına konu olan kamu zararıyla ilgili olarak Belediye tarafından, 02.11.2022 gün ve 2022/1 sayılı Tazmin Raporu düzenlenmiş ve bu Rapora istinaden ... hakkında ... Genel İcra Dairesinde 2023/65510 Dosya Numarasıyla İcra Takip talebi yapılmış ve bu talep kesinleşerek haciz aşamasına geçilmiştir. Duruşmaya katılan sorumlu ve sorumlu vekilleri söz konusu kamu zararına karşılık ...’e ait … TL nakit ve 2 adet aracın belediyeye devredildiğini, söz konusu kişiye ait olup başkaları üzerine kayıtlı ev, arsa ve araçlarla ilgili süreçlerin devam ettiğini bildirmişlerdir. Bu duruma göre, kamu zararının belirlenebilmesi için bu zararın tahsilatıyla ilgili diğer yargı kolunda devam eden işlemlerin sonuçlarının beklenmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Daire Kararının bu gerekçeyle Bozulması gerekir.

Netice olarak; Temyize konu 6. ve 7. Daire Kararlarının gerçekleştirme görevlilerinin (... hariç) sorumlulukları bulunmadığı ve kamu zararının tahsilatıyla ilgili olarak diğer yargı kolunda devam eden işlemlerin bekletici sorun yapılarak sonuçlandığında konuyla ilgili karar verilmesi gerekçesiyle Bozulmasına karar verilmesi gerekir.

Üye …’nin karşı oy gerekçesi

Yukarıda çoğunluk görüşünde gerekçelendirildiği üzere somut olayda kamu zararı oluştuğu sabittir, kamu zararının tespiti Daire Kararında belirtildiği gibidir, kamu zararından ...’in sorumluluğu bulunduğu sabittir, kamu zararından harcama yetkilisi ve muhasebe yetkilisinin de sorumluluğu bulunmaktadır.

Ancak yukarıda çoğunluk görüşünde belirtildiği üzere Daire Kararının hükmünde yer alan “kamu zararına sebebiyet veren işlemin gerçekleştiği tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” ifadesi mevzuata aykırıdır. Kamu zararının giderilmesinde mevzuata aykırı olarak eksilmiş olan kamu kaynağının “6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 53’üncü maddesi gereğince hüküm tarihinden itibaren işleyecek faizi ile ödettirilmesine” hükmedilmesi gerekmektedir.

Bu İtibarla, kamu zararının giderilmesinde faizin başlangıcına dair yukarda yer alan gerekçeyle Daire Kararının Bozulması gerekir.

Üye …’ın karşı oy gerekçesi

Daire Kararında tespiti yapıldığı üzere somut olay neticesinde kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararında ...’in sorumluluğu bulunduğu sabittir.

Konunun sorumluluk yönünden incelenmesi:

Harcama yetkilisi ve muhasebe yetkilisinin görev ve yetkilerini kullanmakta kusurları bulunmaktadır. Bununla birlikte, ...’in fiillerinin ceza yargısında denetlenmesi sonucunda bu kişinin zimmet ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediğine hükmedilmiştir. Adı geçen kişi hakkındaki zimmet suçuyla ilgili hüküm kesinleşmiş olmakla birlikte resmi belgede sahtecilik ilgili hüküm henüz kesinleşmemiştir. Ceza yargısında ...’in resmi belgede sahtecilik suçunun sabit olduğuna hükmedilmesi halinde, Sayıştay yargısında muhasebe yetkilisi ve harcama yetkilisinin kamu zararından sorumluluğuna hükmedilmemesi gerekmektedir; Zira bu durumda -resmi belgede sahtecilik suçunun Türk Ceza Kanunu’nda yer alan tanımı gereği- ...’in muhasebe yetkilisi ve harcama yetkilisini görev ve yetkileri ile ilgili olarak aldatması söz konusu olacaktır. Ayrıca ceza yargısı tarafından verilecek ve kesinleşecek olan hüküm, Sayıştay Daire Kararında kamu zararından sorumlu tutulmamış olan ancak sorumlu tutulması gereken farklı kamu görevlilerini de işaret edebilir. Dolayısıyla Sayıştay yargısında tespiti yapılan kamu zararından sorumlu kamu görevlilerinin belirlenmesi, ceza yargısında verilecek kesin hükme bağlı olduğundan, ceza yargısının kesin hükme bağlanması Sayıştay yargısı için bekletici mesele sayılmalıdır.

Bu İtibarla, yukarıda açıklanan gerekçeyle Daire Kararının Bozulması gerekir.

Üyeler … ve …’ün karşı oy gerekçesi

Daire Kararında tespiti yapıldığı üzere somut olay neticesinde kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararında ...’in sorumluluğu bulunduğu sabittir. Bununla birlikte Daire Kararının sorumlu tutulan kamu görevlileri yönünden hukuka aykırı olabileceği değerlendirilmektedir.

Daire Kararında belirtilen gerekçeyle muhasebe yetkilisi ve harcama yetkilisinin kamu zararından sorumluluğu bulunmaktadır. Bununla birlikte Daire Kararında sorumlu tutulmamış olan diğer bazı kamu görevlilerinin de kamu zararından sorumluluğa iştirakı bulunabileceği değerlendirilmektedir. Şöyle ki:

...bank ... Şubesi muhtelif zamanlarda Belediyenin banka hesabında gerçekleşen şüpheli işlemler konusunda Belediyeyi bilgilendirmiş olması muhtemeldir. Bu durumlarda Belediye ile Banka arasındaki yazışmaların incelenmesi, hesaplardaki şüpheli işlemler üzerine görev ve yetkilerinin gereğini yerine getirmeyerek hareketsiz kalan kamu görevlileri varsa bunların da tespit edilerek kamu zararında sorumlulukları bulunup bulunmadığının denetlenmesi gerekmektedir.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının sorumluluk yönünden Bozulması gerekir.

Üyeler … ve …’ın karşı oy gerekçesi

Daire Kararında tespiti yapıldığı üzere somut olay neticesinde kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararında ...’in sorumluluğu bulunduğu sabittir. Bununla birlikte Daire Kararının sorumlu tutulan kamu görevlileri yönünden mevzuata ve hukuka aykırı olduğu değerlendirilmektedir. Konunun sorumluluk yönünden incelenmesi neticesinde muhasebe yetkilisi ve harcama yetkilisinin kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı, ayrıca Daire Kararında sorumlu tutulmamış olan diğer bazı kamu görevlilerinin ise kamu zararından sorumluluğa iştirakı bulunabileceği değerlendirilmektedir.

Harcama yetkilisinin sorumluluğu bulunmaması:

Daire Kararında 5018 sayılı Kanun’un “Harcama yetkisi ve yetkilisi” başlıklı 31’inci maddesi ve “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesine dayanılarak harcama yetkilisi kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Ancak Daire Kararında hükmedilenin aksine, Harcama Yetkilisi ...’ın görev ve yetkileri ile somut olayda oluşan kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır.

Uygun illiyet bağı teorisine göre, hesap yargısında kamu görevlisine kamu zararından sorumluluk isnat edilebilmesi için öncelikle bu kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullanmasındaki kasıt-kusur-ihmalinin, kamu zararının oluşmasının zorunlu şartı olması gerekir. Bir kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullanmasındaki kasıt-kusur-ihmalinin kamu zararının oluşması için zorunlu şart olduğunun tespit edilmesinin ardından ise kamu görevlisinin söz konusu kasıt-kusur-ihmalinin, kamu zararının oluşmasının uygun sebebi olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. (Burada yer alan uygun illiyet bağı, zorunlu şart ve uygun sebep kavramları “EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, 22.Baskı, Ankara, 2017, s.565, 566”da yer alan açıklamalar doğrultusunda kullanılmıştır.) “[U]ygun illiyet teorisi, zarar vereni, hareketinin objektif ihtimal dahilindeki uygun ve tipik sonuçlarından sorumlu tutarken, kimsenin objektif olarak önceden göremeyeceği, her türlü ihtimal dışı fevkalade durumların birleşmesi sonucu, tesadüfi bir şekilde meydana gelen zararlardan doğan sorumluluktan kurtarma amacı gütmektedir.“ (EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, 22.Baskı, Ankara, 2017, s.567.)

Somut olayda harcama yetkilisinin ödeme emri belgesi eki olan “memur aylık maaş bordrosu” (Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği eki örnek:9, “Aylık Bordrosu”)nun doğruluğunu gözetmek görev ve yetkisi bulunmaktadır. Memur aylık maaş bordrosunun her bir satırının doğru olması gerektiği gibi, bu satırların toplamını içeren son satırın doğru olmasının gözetilmesi de harcama yetkilisinin sorumluluğundadır. Buna göre, toplam satırının, yukarısında yer alan her bir satırın içeriğinden daha fazla bir tutarı içermesinde harcama yetkilisinin bu konudaki görev ve yetkisi ile ilgili bir kusuru bulunmaktadır. Harcama yetkilisinin belirtilen kusuru, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır. Zira harcama yetkilisi ödeme emri belgelerinin eklerini kontrol etmiş/gözetmiş olsaydı somut olay önlenmiş ve kamu zararı oluşmamış olacaktı.

Bununla birlikte somut olayda harcama yetkilisinin göreviyle ilgili kusuru, kamu zararının uygun sebebi değildir. Zira Belediyede personel maaşlarının bir yazılım (...Web) üzerinde hazırlanması, her bir personele ödenen maaşın mevzuata uygun olması, “memur aylık maaş bordrosu” belgesinin yazılım sisteminden alınması, bu belgenin toplam satırının yazılım tarafından hesaplanıyor olması göz önünde bulundurulduğunda harcama yetkilisinin ödeme emri belgesinin eki belgelerin toplam satırının doğruluğunu kontrol etmemiş olmasının gerçekleştirme görevlisi Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ...’in şahsi hesabına para aktarmasını sonuç vermesi beklenmez; Böyle bir sonuç objektif olarak öngörülmez. Somut olayda 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşması, olağandışı/objektif olarak öngörülemeyen bir durum olan gerçekleştirme görevlisi ...’in suç işlemesinin sonucudur.

Sonuç olarak harcama yetkilisinin göreviyle ilgili kusuru, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Dolayısıyla harcama yetkilisinin göreviyle ilgili kusuruyla kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Yani Harcama Yetkilisi ...’ın kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Muhasebe yetkilisinin sorumluluğu bulunmaması:

Daire Kararında Muhasebe Yetkilisi kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Daire Kararında Muhasebe Yetkilisinin kamu zararından sorumlu tutulmasının dayanağı olan temel sebeplerin incelenmesi aşağıdadır:

İlk olarak,

Ödeme emri belgelerinin ekinde yer alan aylık bordrosunun en altında yer alan toplam satırının her bir satırın toplamından daha fazla olmasının maddi hata teşkil etmesi, bunun da 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesine göre muhasebe yetkilisinin sorumluluğunda olması dolayısıyla Daire Kararında muhasebe yetkilisi kamu zararından sorumlu tutulmuştur.

61’inci maddenin üçüncü fıkrasının c-bendine göre ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde maddi hata bulunup bulunmadığını kontrol etmek muhasebe yetkilisinin sorumluluğu dahilindedir. Somut olayda muhasebe yetkilisinin toplam satırının doğruluğunu kontrol etmemesi dolayısıyla göreviyle ilgili kusur/ihmali bulunmaktadır. Bununla birlikte, yukarıda gerçekleştirme görevlisinin uygun illiyet bağı dahilindeki sorumluluğu kısmında da açıklandığı üzere, muhasebe yetkilisinin göreviyle ilgili bu kasıt/ihmalinin uygun illiyet bağı teorisine göre kamu zararının sebebi olup olmadığının ayrıca incelenmesi gerekmektedir.

Uygun illiyet bağı teorisine göre, hesap yargısında kamu görevlisine kamu zararından sorumluluk isnat edilebilmesi için öncelikle bu kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullanmasındaki kasıt-kusur-ihmalinin, kamu zararının oluşmasının zorunlu şartı olması gerekir. Bir kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullanmasındaki kasıt-kusur-ihmalinin kamu zararının oluşması için zorunlu şart olduğunun tespit edilmesinin ardından ise, kamu görevlisinin söz konusu kasıt-kusur-ihmalinin, kamu zararının oluşmasının uygun sebebi olduğunun ortaya konulması gerekmektedir. (Burada yer alan uygun illiyet bağı, zorunlu şart ve uygun sebep kavramları “EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, 22.Baskı, Ankara, 2017, s.565, 566”da yer alan açıklamalar doğrultusunda kullanılmıştır.) “[U]ygun illiyet teorisi, zarar vereni, hareketinin objektif ihtimal dahilindeki uygun ve tipik sonuçlarından sorumlu tutarken, kimsenin objektif olarak önceden göremeyeceği, her türlü ihtimal dışı fevkalade durumların birleşmesi sonucu, tesadüfi bir şekilde meydana gelen zararlardan doğan sorumluluktan kurtarma amacı gütmektedir.“ (EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Yetkin Yayınları, 22.Baskı, Ankara, 2017, s.567.)

Somut olayda Muhasebe Yetkilisinin ödeme emri belgesi eki olan “memur aylık maaş bordrosu” (Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği eki örnek:9, “Aylık Bordrosu”)nun maddi hata içerip içermediğini kontrol etmek görev ve yetkisi bulunmaktadır. Memur aylık maaş bordrosunun her bir satırının toplamını içeren son satırın doğruluğunun kontrol edilmesi Muhasebe Yetkilisinin sorumluluğundadır. Buna göre, somut olayda toplam satırının, yukarısında yer alan her bir satırın içeriğinden daha fazla bir tutarı içermesinde Muhasebe Yetkilisinin bu konudaki görev ve yetkisi ile ilgili bir kusur/ihmali bulunmaktadır. Muhasebe Yetkilisinin belirtilen kusur/ihmali, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır. Zira Muhasebe Yetkilisi toplam satırının doğruluğunu kontrol etseydi somut olay önlenmiş ve kamu zararı oluşmamış olacaktı.

Bununla birlikte somut olayda Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmali, kamu zararının uygun sebebi değildir. Zira Belediyede personel maaşlarının bir yazılım (...Web) üzerinde hazırlanması, her bir personele ödenen maaşın mevzuata uygun olması, “memur aylık maaş bordrosu” belgesinin yazılım sisteminden alınması, bu belgenin toplam satırının yazılım tarafından hesaplanıyor olması göz önünde bulundurulduğunda Muhasebe Yetkilisinin toplam satırının doğruluğunu kontrol etmemiş olmasının gerçekleştirme görevlisi Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ...’in şahsi hesabına para aktarmasını sonuç vermesi beklenmez; Böyle bir sonuç objektif olarak öngörülmez. Somut olayda 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşması, olağandışı/objektif olarak öngörülemeyen bir durum olan gerçekleştirme görevlisinin suç işlemesinin sonucudur.

Muhasebe Yetkilisinin maddi hatayı kontrol etmek göreviyle ilgili kusur/ihmali, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Dolayısıyla Muhasebe Yetkilisinin maddi hatayı kontrol etmek göreviyle ilgili kusur/ihmaliyle kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Yani Muhasebe Yetkilisi ...’nun maddi hatayı kontrol etmek görevi bağlamında kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

İkinci olarak,

Mevzuatta giderlerin hak sahiplerine ödenmesi görev ve yetkisi muhasebe yetkilisine verilmişken maaş ödeme işlemlerine ilişkin bankaya DTO sistemi üzerinden EFT/Havale talimatının gerçekleştirme görevlisi ... tarafından yapılmasının mevzuata aykırı olması, Muhasebe Yetkilisinin giderin hak sahibine ödenmesi görev ve yetkisini doğru ve eksiksiz olarak yerine getirmemiş olması, Somut olayda kamu zararının Muhasebe Yetkilisinin yürütmesi gereken giderin hak sahibine ödenmesi aşamasında ortaya çıkması, bunun da 5018 sayılı Kanun’un 61’inci maddesine göre Muhasebe Yetkilisinin sorumluluğunda olması dolayısıyla Daire Kararında Muhasebe Yetkilisi kamu zararından sorumlu tutulmuştur. Yani Daire Kararında Muhasebe Yetkilisi giderin hak sahibine ödenmesi yetkisini kullanmaması ve bunun bir sonucu olarak hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmemesi dolayısıyla sorumlu tutulmuştur.

61’inci maddenin üçüncü fıkrasının d-bendine göre ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde hak sahibinin kimliğine ilişkin bilgileri kontrol etmek muhasebe yetkilisinin sorumluluğu dahilindedir. Somut olayda giderin hak sahibine ödenmesi görevini gerçekleştirme görevlisi ...’in kullanması üzerine Muhasebe Yetkilisinin 5018 sayılı Kanun’un kendisine verdiği bu görevin bir başkası tarafından kullanılması karşısında hareketsiz kalması dolayısıyla göreviyle ilgili kusur/ihmali bulunmaktadır. Bununla birlikte, yukarıda harcama yetkilisinin uygun illiyet bağı dahilindeki sorumluluğu kısmında da açıklandığı üzere, muhasebe yetkilisinin göreviyle ilgili bu kusur/ihmalinin uygun illiyet bağı teorisine göre kamu zararının sebebi olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Maaş ödemelerinde her bir personelin kimliği ve bu kişilere ödenen tutarların kontrol edilmesini içeren giderin hak sahibine ödenmesi görev ve yetkisi Muhasebe Yetkilisine aittir. Ancak fiili durumda bu görev ve yetkiyi gerçekleştirme görevlisi Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ... kullanmıştır.

Buna göre, giderin hak sahibine ödenmesi görev ve yetkisini gerçekleştirme görevlisi ...’in kullanması dolayısıyla Muhasebe Yetkilisinin bu görev ve yetkisi ile ilgili bir kusur/ihmali bulunmaktadır. Muhasebe Yetkilisinin belirtilen kusur/ihmali, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır. Zira Muhasebe Yetkilisi giderin hak sahibine ödenmesi görev ve yetkisini bizzat kullansaydı somut olay önlenmiş ve kamu zararı oluşmamış olacaktı.

Bununla birlikte somut olayda Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmali, kamu zararının uygun sebebi değildir. Zira Belediyede personel maaşlarının bir yazılım (...Web) üzerinde hazırlanması, her bir personele ödenen maaşın mevzuata uygun olması, “memur aylık maaş bordrosu” belgesinin yazılım sisteminden alınması, bu belgenin toplam satırının yazılım tarafından hesaplanıyor olması, DTO sistemini kullanmak suretiyle personel ödemelerinde Banka ile iletişim içinde olan kamu görevlisinin Belediyenin Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni olduğu göz önünde bulundurulduğunda Muhasebe Yetkilisinin kanunen kendine verilen yetkiyi diğer bir kamu görevlisinin kullanmış olmasının bu diğer kamu görevlisinin şahsi hesabına para aktarmasını sonuç vermesi beklenmez; Söz konusu yetkiyi bu yetkinin sahibi olmayan bir kamu görevlisinin kullanmasının mevzuata yetki unsuru yönünden aykırı olduğu sabit olmakla birlikte bu mevzuata aykırılık sonucunda veri hazırlama ve kontrol işletmeninin Belediye bütçesinden şahsi hesabına para aktarması objektif olarak öngörülmez. Somut olayda 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi kapsamında kamu zararı oluşması, olağandışı/objektif olarak öngörülemeyen bir durum olan veri hazırlama ve kontrol işletmeninin suç işlemesinin sonucudur.

Dolayısıyla Muhasebe Yetkilisinin giderin hak sahibine ödenmesi göreviyle ilgili kusur/ihmali, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Muhasebe Yetkilisinin giderin hak sahibine ödenmesi göreviyle ilgili kusur/ihmaliyle kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Yani Muhasebe Yetkilisi ...’nun giderin hak sahibine ödenmesini kontrol etmek görevi bağlamında kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Sonuç olarak Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmalleri, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Dolayısıyla Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmalleriyle kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Yani Muhasebe Yetkilisi ...’nun kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Daire Kararında sorumlu tutulmamış olan diğer bazı kamu görevlilerinin kamu zararından sorumluluğa iştirakı bulunabileceği:

...bank ... Şubesi muhtelif zamanlarda Belediyenin banka hesabında gerçekleşen şüpheli işlemler konusunda Belediyeyi bilgilendirmiş olması muhtemeldir. Bu durumlarda Belediye ile Banka arasındaki yazışmaların incelenmesi, hesaplardaki şüpheli işlemler üzerine görev ve yetkilerinin gereğini yerine getirmeyerek hareketsiz kalan kamu görevlileri varsa bunların da tespit edilerek kamu zararında sorumlulukları bulunup bulunmadığının denetlenmesi gerekmektedir.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının sorumluluk yönünden Bozulması gerekir.

Üye …’un karşı oy gerekçesi

Daire Kararında tespiti yapıldığı üzere somut olay neticesinde kamu zararı oluştuğu ve bu kamu zararında ...’in sorumluluğu bulunduğu sabittir. Bununla birlikte Daire Kararı sorumlu tutulan kamu görevlileri yönünden mevzuata ve hukuka aykırıdır. Muhasebe yetkilisi ve harcama yetkilisinin kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, maaş ödemelerine ilişkin belgeler elektronik ortamda hazırlanmaktadır. Bu belgelerin ön mali kontrolleri de yapılmaktadır. Belgelerin ön mali kontrolü süreçlerinin tamamlanmasına kadar herhangi bir mevzuata aykırılık veya bir kamu görevlisinin göreviyle ilgili bir kusur bulunmamaktadır. Mevzuata aykırılık ve kamu zararı, ön mali kontrolü tamamlanmış olan belgelerdeki tutarların ... tarafından DTO üzerinden Bankaya iletilmesi aşamasında ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla, ön mali kontrol sürecinde görevli ve yetkili harcama yetkilisi, mali hizmetler müdürü gibi kamu görevlilerinin kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır. Burada yer alan genel nitelikli açıklamalara ilave olarak,

Harcama yetkilisinin sorumluluğu bulunmaması:

“Üyeler … ve …’ın karşı oy gerekçesi” alt başlığı altında açıklanan gerekçeyle,

Sonuç olarak harcama yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmali, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Dolayısıyla harcama yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmaliyle kamu zararı arasında uygun illiyet bağı bulunmamaktadır. Yani harcama yetkilisi ...’ın kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Muhasebe yetkilisinin sorumluluğu bulunmaması:

“Üyeler … ve ’ın karşı oy gerekçesi” alt başlığı altında açıklanan gerekçeyle,

Sonuç olarak Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmalleri, somut olayda oluşan kamu zararının zorunlu şartıdır ancak uygun sebebi değildir. Dolayısıyla Muhasebe Yetkilisinin göreviyle ilgili kusur/ihmalleriyle kamu zararı arasında uygun illiyet bağının bulunmamaktadır. Yani Muhasebe Yetkilisi …’ın kamu zararından sorumluluğu bulunmamaktadır.

Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının sorumluluk yönünden Bozulması gerekir.)